วิธีแก้เมาค้าง ไล่ตามเวลาตั้งแต่ตื่นจนเย็น เฉพาะที่ช่วยได้

เมาค้างไม่มียาหรืออาหารที่ทำให้หายทันที NIAAA ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยแอลกอฮอล์ของสหรัฐฯ เขียนไว้ในเอกสารเรื่อง Hangovers ว่ามีแต่เวลาเท่านั้นที่ช่วยได้ สิ่งที่คุณทำได้คือบรรเทาอาการระหว่างรอ และเลี่ยงสิ่งที่ทำให้แย่ลง เช่น ยาบางตัวหรือการดื่มซ้ำ ลำดับต่อไปนี้เรียงตามเวลาตั้งแต่คืนก่อนจนถึงเย็นวันถัดไป

ข้าวต้มหม้อเล็ก ๆ เป็นของที่หลายบ้านทำหลังงานเลี้ยง ไม่ได้แปลว่ามันแก้อะไรได้ แต่กระเพาะที่ระคายเคืองต้องการของอ่อน ๆ จริง สูตรอยู่ด้านล่าง

ร่างกายกำลังเจออะไรอยู่ตอนเมาค้าง

NIAAA แยกสาเหตุออกเป็นหลายอย่างที่เกิดพร้อมกัน เมื่อรู้ว่าอาการไหนมาจากอะไร จะเลือกวิธีบรรเทาได้ตรงขึ้น

สาเหตุ	อาการที่เจอ	สิ่งที่บรรเทาได้
ขาดน้ำเล็กน้อย (แอลกอฮอล์กดฮอร์โมนวาโซเพรสซิน ทำให้ปัสสาวะมากขึ้น)	กระหายน้ำ อ่อนเพลีย ปวดหัว	จิบน้ำสม่ำเสมอ
นอนหลับขาดช่วง ตื่นเช้ากว่าปกติ	เพลีย สมาธิตก	งีบหรือนอนเพิ่ม ถ้ามีเวลา
กระเพาะระคายเคือง และมีกรดหลั่งมากขึ้น	คลื่นไส้ ปวดท้อง	อาหารอ่อน ไม่ฉุน ไม่มัน
การอักเสบในร่างกาย	รู้สึกเหมือนป่วย ไม่สบายตัว	พักผ่อน
สารอะเซทัลดีไฮด์ (ผลพลอยได้จากตับย่อยแอลกอฮอล์)	ไม่สบายหลายระบบ	รอตับกำจัดเอง
ผลคล้ายถอนสุราเล็กน้อย	กระวนกระวาย หงุดหงิด	พักในที่เงียบ ๆ

มีอีกสองข้อที่ NIAAA เสริม เครื่องดื่มสีเข้ม เช่น เบอร์เบิน มีสารข้างเคียงจากการหมัก (congeners) มากกว่าเหล้าใส จึงทำให้บางคนเป็นหนักขึ้น และสารซัลไฟต์ที่ใส่ในไวน์ทำให้คนที่ไวต่อสารนี้ปวดหัว

ไล่ตามเวลาตั้งแต่คืนก่อนถึงเย็นวันถัดไป

ก่อนนอนคืนที่ดื่ม

1. ดื่มน้ำเปล่าสัก 1 ถึง 2 แก้ว ไม่ต้องฝืนจนอึดอัด จุดประสงค์คือชดเชยที่ปัสสาวะไปเยอะ
2. ตั้งน้ำเปล่าไว้ข้างเตียง เผื่อตื่นกลางคืน
3. ถ้าจะกินยาแก้ปวดป้องกันไว้ก่อน อ่านหัวข้อเรื่องยาข้างล่างก่อน
4. ปิดไฟ ปิดจอ เพราะแอลกอฮอล์ทำให้หลับเร็วแต่หลับไม่ลึก ยิ่งแสงรบกวนยิ่งเสียเวลานอน

ตื่นขึ้นมา 0 ถึง 2 ชั่วโมงแรก

1. จิบน้ำทีละน้อย ทุก 10 ถึง 15 นาที ถ้าเริ่มคลื่นไส้การกระดกทีเดียวทั้งแก้วมักย้อนออกมา
2. ถ้ากินได้ ให้กินของอ่อน เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก ไข่ต้ม กล้วย หรือขนมปังปิ้ง ถ้ายังไม่ไหวให้รอก่อน
3. ถ้าไม่ต้องไปไหน ให้นอนต่อ แอลกอฮอล์ทำให้นอนขาดช่วง การนอนชดเชยช่วยลดความเหนื่อย

ถ้าอยากได้เมนูเช้าที่เบาและทำง่ายสำหรับวันแบบนี้ ลองดู เมนูอาหารเช้าง่าย ๆ

สายถึงเที่ยง

1. อาบน้ำตามสบาย น้ำอุ่นหรือเย็นก็ได้ แต่อย่าคาดหวังว่าจะหายเมา NIAAA ระบุชัดว่าการอาบน้ำไม่ช่วยแก้เมาค้าง
2. ดื่มน้ำต่อ วัดจากสีปัสสาวะที่กลับมาเหลืองอ่อน ข้อนี้เป็นเกณฑ์ทั่วไปที่ใช้ดูว่าน้ำพอ
3. ถ้าปกติดื่มกาแฟเช้าอยู่แล้ว จะดื่มแก้วเล็กก็ได้ แต่จำไว้ว่ากาแฟไม่ช่วยให้หายเมา และบางคนกระเพาะปั่นป่วนขึ้นถ้าดื่มตอนท้องว่าง ดู กาแฟตอนท้องว่าง ประกอบ

บ่ายถึงเย็น

1. กินข้าวมื้อปกติที่ไม่ฉุนและไม่มันจัด เช่น ต้มจืด ข้าวสวยกับไข่ตุ๋น
2. งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต่อ
3. ถ้ายังปวดหัวหนักหรือมึนเกินกว่า 24 ชั่วโมง ให้ประเมินว่าใช่เมาค้างอย่างเดียวหรือไม่ ดูหัวข้อสุดท้าย

ข้าวต้มปลาขิง สูตร 2 ที่ สำหรับเช้าวันนั้น

เมนูนี้ทำจากของที่มีในตู้เย็นได้ ใช้เวลารวมประมาณ 20 นาที ปริมาณด้านล่างได้ราว 2 ชาม ตัวเลขเป็นค่าประมาณ ปรับตามความข้นที่ชอบได้

ส่วนผสม	ปริมาณ
ข้าวสวยเย็น	2 ถ้วยตวง (ประมาณ 300 กรัม)
น้ำเปล่าหรือซุปใสไม่มัน	700 มิลลิลิตร
เนื้อปลาขาว หั่นชิ้น	150 กรัม
ขิงซอยบาง	1 ช้อนโต๊ะ
ซีอิ๊วขาว	1 ช้อนชา
ต้นหอมซอย ผักชีซอย	อย่างละ 1 ช้อนโต๊ะ
พริกไทยป่น	เล็กน้อย

1. ต้มน้ำกับขิงให้เดือด ราว 3 นาที
2. ใส่ข้าวสวย คนให้แตกตัว เคี่ยวไฟกลาง 7 ถึง 8 นาที จนข้าวเริ่มบาน
3. ใส่เนื้อปลา ต้มต่ออีก 3 ถึง 4 นาที ให้ปลาเพิ่งสุก อย่าคนแรงเพราะปลาจะเละ
4. ปรุงด้วยซีอิ๊วขาว ชิมก่อนเติม ตอนเมาค้างเรามักรู้สึกรสจัดกว่าปกติ
5. โรยต้นหอม ผักชี พริกไทย เสิร์ฟร้อน

ถ้าพลาดตรงนี้ แก้ยังไง

• ข้าวต้มข้นเหนียวเกินไป: เติมน้ำร้อนทีละครึ่งถ้วย คนให้เข้ากัน
• เค็มเกิน: เติมน้ำต้มครึ่งถ้วยและข้าวสวยอีกหนึ่งทัพพี
• คาวปลา: ใส่ขิงเพิ่มอีกครึ่งช้อนโต๊ะ ต้มต่ออีก 2 นาที
• ท้องยังไม่รับ: กินแค่น้ำซุปก่อน 2 ถึง 3 ช้อน รอ 15 นาทีค่อยตักเนื้อ

กินไม่ได้แปลว่าหายเมา เป็นแค่ของอ่อนที่กระเพาะรับได้ ถ้ากินไม่ลงก็ไม่เป็นไร ให้จิบน้ำต่อ ไม่ต้องฝืน ใครอยากได้ไข่ต้มเป็นเครื่องเคียง อ่านเรื่องเวลาที่ ไข่ต้มยางมะตูม แต่ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำควรกินไข่สุก

ยาแก้ปวดตอนเมาค้าง ใช้ผิดแล้วอันตราย

NIAAA เตือนไว้ในเอกสารเดียวกันว่า บางคนกินยาแก้ปวดก่อนนอนเพื่อลดอาการ แต่การกินแอลกอฮอล์ร่วมกับอะเซตามิโนเฟน (พาราเซตามอล) เป็นพิษต่อตับ ส่วนแอสไพรินและไอบูโพรเฟนเหมือนแอลกอฮอล์ตรงที่เพิ่มกรดและระคายเยื่อบุกระเพาะ

สิ่งที่คนแนะนำกันแต่ไม่มีหลักฐาน

วิธีที่ได้ยิน	ข้อมูลที่มี
กาแฟดำให้ตื่น	NIAAA: กาแฟไม่ใช่ยารักษาเมาค้าง
อาบน้ำเย็น	NIAAA: ไม่ช่วย
ดื่มเหล้านิดหน่อยตอนเช้า (hair of the dog)	NIAAA: ลดอาการบางอย่างได้ชั่วคราว แต่ทำให้อาการยืดและแย่ลง
ดื่มเบียร์ก่อนเหล้าจะไม่เมา หรือเหล้าก่อนเบียร์จะแย่	NIAAA: ปริมาณรวมสำคัญกว่าลำดับ ดื่มมากยิ่งแย่
เครื่องดื่มเกลือแร่หรือไอวีหยดน้ำเกลือ	ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างการเสียเกลือแร่กับความรุนแรง การเติมไม่ได้ลดความรุนแรง
อาหารและสมุนไพรที่ขายว่าแก้เมาค้าง	NIAAA: ไม่มีสิ่งใดพิสูจน์ได้ว่าได้ผล

ถ้าชอบดื่มเกลือแร่เพราะรู้สึกดีขึ้น ก็ดื่มได้ ผมไม่ห้าม แต่ต้องเข้าใจว่าที่ดีขึ้นคือรสและความชื้น ไม่ได้แปลว่าลดเวลาเมาค้างลง

เลือกของเหลวและของกินตอนเมาค้าง

ไม่มีเครื่องดื่มวิเศษ แต่ถ้ากระเพาะระคายและขาดน้ำ ลำดับความเหมาะสมในครัวเป็นแบบนี้ ข้อสังเกตในคอลัมน์ขวาเป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่ผลวิจัย

ตัวเลือก	ใช้เมื่อไร	ข้อสังเกต
น้ำเปล่าอุณหภูมิห้อง	ตั้งแต่ตื่น	จิบทีละน้อยได้ง่ายที่สุด เย็นจัดทำให้บางคนจุกท้อง
น้ำซุปใส น้ำต้มกระดูกไม่มัน	เมื่อเริ่มกินได้	ได้ทั้งน้ำและเกลือเล็กน้อย รสอ่อนกว่าน้ำเกลือแร่ผง
น้ำขิงอุ่น	คลื่นไส้เบา ๆ	กลิ่นขิงช่วยให้ท้องนิ่งสำหรับบางคน ถ้าเป็นกรดไหลย้อนอยู่แล้วให้เริ่มจากน้อย
ชาจืดอุ่น	ตอนสาย	ไม่หวาน กินแล้วไม่อืด ถ้าไวต่อคาเฟอีนใช้ชาสมุนไพรแทน
น้ำผลไม้เปรี้ยวจัดหรือหวานจัด	รอให้ท้องดีก่อน	กรดผลไม้ทำให้ท้องที่ระคายอยู่ปั่นป่วนได้
ของทอด ของมัน ซุปเผ็ด	เลี่ยง	น้ำมันทำให้อิ่มจุกและหนักท้อง ความเผ็ดกระตุ้นกระเพาะที่ระคาย

เรื่องชาและคาเฟอีนต่อ ถ้ายังไม่เข้าใจว่าเครื่องดื่มกลุ่มนี้มีคาเฟอีนเท่าไร ดูพื้นฐานได้ที่ คาเฟอีนคืออะไร

จัดวันให้รอดเมื่อต้องทำงานทั้งที่ยังเมาค้าง

NIAAA ชี้ว่าระหว่างเมาค้าง สมาธิ การตัดสินใจ และการประสานงานกล้ามเนื้อเสียไป แปลว่างานบางอย่างควรเลื่อนหรือระวังเป็นพิเศษ รวมถึงการขับรถ

งาน	ควรทำอย่างไร
ขับรถ ขี่มอเตอร์ไซค์	เลี่ยงถ้ายังมึนหรือง่วงมาก ใช้บริการรถรับจ้างหรือรถสาธารณะ
ประชุมที่ต้องตัดสินใจเรื่องเงินหรือสัญญา	เลื่อนไปช่วงบ่ายหรือวันถัดไป ถ้าเลื่อนไม่ได้ให้ขอเวลาอ่านเอกสารซ้ำก่อนตกลง
งานครัวที่ใช้มีดหรือเตาไฟ	ทำแต่เมนูง่าย ๆ ไม่ทอดน้ำมันท่วม มือสั่นกับกระทะร้อนเป็นเรื่องอันตราย
ยกของหนักหรือใช้เครื่องมือ	งดไว้ก่อน เพราะการประสานงานของกล้ามเนื้อยังไม่ปกติ
งานเอกสารทั่วไป	ทำได้ แต่ตั้งเตือนให้ตรวจซ้ำอีกรอบตอนบ่าย

การผัดตอนเช้าที่ยังมึนเสี่ยงที่น้ำมันจะร้อนเกินโดยไม่ทันสังเกตจนไฟลุก วันที่ยังไม่พร้อมจึงควรทำของต้มหรือนึ่งแทน

วิธีกันตั้งแต่ก่อนดื่ม

เรื่องที่ได้ผลที่สุดอยู่ก่อนเมา NIAAA สรุปว่าวิธีเดียวที่แน่ใจคือไม่ดื่ม หรือดื่มน้อย NHS ให้แนวทางลดความเสี่ยงในการดื่มครั้งเดียวไว้ 4 ข้อ

1. จำกัดปริมาณที่ดื่ม
2. ดื่มช้าลง
3. ดื่มพร้อมอาหาร
4. สลับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับน้ำหรือเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์

ข้อเสริมอีกอย่างคือ มื้อก่อนดื่มควรมีโปรตีนกับไขมันดีบ้าง เช่น ปลา ไข่ ถั่ว ไม่ใช่กินแต่ของทอดเค็ม และถ้าต้องเลือกเหล้า เลือกชนิดใสถ้าเคยเป็นหนักกับเหล้าสี ตามที่ NIAAA บอกเรื่องสารข้างเคียงจากการหมัก

การรู้ปริมาณแอลกอฮอล์ในแก้วที่จะดื่มช่วยวางแผนได้ดี ใน แอลกอฮอล์ในร่างกายสลายกี่ชั่วโมง มีตารางคำนวณเบียร์ ไวน์ และเหล้าไว้ให้แล้ว ส่วนเรื่องน้ำที่ควรดื่มตลอดวัน ดู ดื่มน้ำวันละเท่าไร

เมื่อไรที่ไม่ใช่เมาค้างธรรมดา

NIAAA ชี้ว่าเมาค้างอันตรายได้ เพราะสมาธิ การตัดสินใจ และการประสานงานกล้ามเนื้อยังเสียอยู่ ห้ามขับรถหรือใช้เครื่องจักร ส่วนพิษแอลกอฮอล์เป็นภาวะฉุกเฉิน NHS ให้สังเกตอาการเหล่านี้

• สับสน พูดไม่ชัด ประสานงานการเคลื่อนไหวไม่ได้
• อาเจียนไม่หยุด
• ผิวซีดหรือออกสีน้ำเงินคล้ำ
• หายใจช้าหรือไม่สม่ำเสมอ
• ชัก หรือหมดสติ

ถ้าพบอาการเหล่านี้ในคนที่ดื่ม โทร 1669 ทันที อย่าปล่อยให้นอนต่อ NHS แนะนำให้อยู่กับเขา ตะแคงตัวถ้าหมดสติ ห่มผ้าให้อบอุ่น และห้ามให้อาหาร ห้ามให้กาแฟ ห้ามอาบน้ำเย็น

อีกสถานการณ์คือคนที่รู้สึกว่าต้องดื่มตอนเช้าเพื่อให้ไหว หรือคนรอบตัวเตือนเรื่องการดื่ม NHS แนะนำให้เริ่มที่แพทย์ทั่วไป และบอกตามจริงว่าดื่มเท่าไร เป็นเรื่องที่ควรคุยกับแพทย์หรือสายด่วนช่วยเหลือผู้ดื่มสุรา

ถ้าพรุ่งนี้ต้องทำงาน เช็กลิสต์สั้น ๆ

• จิบน้ำสม่ำเสมอ ไม่ต้องรอให้กระหาย
• ข้าวต้มหรือของอ่อน ๆ หนึ่งมื้อ ก่อนจะกินอย่างอื่น
• ไม่กินยาแก้ปวดโดยไม่ถามเภสัชกร
• ไม่ดื่มซ้ำ ไม่ขับรถถ้ายังมึนหรือมือสั่น
• นอนเร็วในคืนถัดไป เพราะสมองยังต้องการเวลา