เบียร์กี่ดีกรี เทียบกับไวน์แก้วหนึ่ง แอลกอฮอล์ต่างกันเท่าไร

ประโยคที่ได้ยินบ่อยในร้านหมูกระทะคือ ดื่มแค่เบียร์ ไม่ได้ดื่มเหล้า ฟังดูเหมือนเบียร์เบากว่ามาก แต่พอคิดเป็นกรัมแอลกอฮอล์จริง เบียร์ขวดใหญ่หนึ่งขวดมีแอลกอฮอล์มากกว่าไวน์หนึ่งแก้ว และเกือบเท่าเหล้าสองช็อต จึงควรวางตัวเลขให้เห็นกันชัดๆ จากฉลากที่อยู่ในมือ

ตัวเลขบนฉลากหมายถึงอะไร

ตัวเลขที่เขียนว่า 5% หรือ 5% vol หรือ 5% ABV หมายถึงในเครื่องดื่ม 100 มล. มีเอทานอล 5 มล. คนไทยเรียกตัวเลขนี้ว่าดีกรี เบียร์ 5 ดีกรีจึงแปลว่า 5% โดยปริมาตร

ข้อสังเกตคือหน่วยนี้เป็นปริมาตร ไม่ใช่น้ำหนัก เวลาจะคิดเป็นกรัม ต้องคูณด้วยความหนาแน่นของเอทานอล คือราว 0.789 กรัมต่อมิลลิลิตร

ประเภท	ช่วงดีกรีที่พบบ่อย
เบียร์แอลกอฮอล์ต่ำ	ต่ำกว่า 3%
ลาเกอร์และพิลส์เนอร์ทั่วไป	ราว 4-6%
เบียร์คราฟต์ IPA สเตาต์	ราว 5-8% บางตัวเกิน 10%
ไซเดอร์และเหล้าผลไม้กระป๋อง	ราว 4-8%
ไวน์ขาวและโรเซ่	ราว 11-13%
ไวน์แดง	ราว 12-15%
สาเก	ราว 15-16%
ไวน์เสริมแอลกอฮอล์ (พอร์ต เชอร์รี)	ราว 15-20%
เหล้ากลั่น	ราว 35-40% บางขวดสูงกว่า

ตัวเลขในตารางเป็นช่วงที่เจอบนชั้นวางทั่วไป ใช้เพื่อเห็นภาพเท่านั้น ขวดที่คุณถืออยู่อาจต่างจากนี้ อ่านตัวเลขบนฉลากเป็นหลัก ความต่างของเบียร์แต่ละสไตล์อธิบายไว้ใน ประเภทของเบียร์

หาตัวเลขดีกรีบนขวดและกระป๋องให้เจอ

ตัวเลขดีกรีมักไม่ได้อยู่ด้านหน้าตัวใหญ่ บนกระป๋องเบียร์มักพิมพ์เล็กใกล้ปริมาตรสุทธิ เช่น 320 มล. 5.0% บนขวดไวน์นำเข้ามักอยู่ที่ฉลากหลังหรือฉลากภาษาไทยที่แปะทับ เขียนว่า alc. 13.5% vol บนขวดเหล้ามักเขียนเป็นดีกรีหรือ % ใกล้ชื่อผลิตภัณฑ์

ถ้าเจอคำว่า proof บนขวดอเมริกัน ให้หารสอง 80 proof เท่ากับ 40% ส่วนเบียร์คราฟต์นำเข้าบางกระป๋องเขียน ABV ไว้ในกรอบรายละเอียดสไตล์เบียร์ ใกล้ค่า IBU ที่บอกความขม เบียร์ตัวเดียวกันบางยี่ห้อยังผลิตหลายความแรงสำหรับแต่ละตลาด อย่าเดาจากชื่อยี่ห้อ

สูตรคิดกรัมแอลกอฮอล์ ใช้ได้กับทุกขวด

กรัมแอลกอฮอล์ = ปริมาตร (มล.) x ดีกรี (%) / 100 x 0.789

ลองคิดสามตัวอย่าง

เบียร์กระป๋อง 330 มล. ที่ 5% ได้ 330 x 5 / 100 = 16.5 มล. เอทานอล คูณ 0.789 ได้ราว 13 กรัม
ไวน์แก้ว 150 มล. ที่ 12% ได้ 18 มล. คูณ 0.789 ได้ราว 14 กรัม
เหล้า 45 มล. ที่ 40% ได้ 18 มล. คูณ 0.789 ได้ราว 14 กรัม

ตัวอย่างที่ 2 กับ 3 ได้ผลเท่ากันพอดี และเบียร์กระป๋องเล็กใกล้เคียงกัน นี่คือที่มาของแนวคิดดื่มมาตรฐาน

ระบบอังกฤษใช้หน่วยที่ต่างออกไป NHS นิยาม 1 หน่วยแอลกอฮอล์ (unit) ว่าเท่ากับเอทานอล 10 มล. หรือ 8 กรัม คิดได้ง่ายๆ ว่า ดีกรี x ปริมาตร (มล.) / 1000 เช่น ไวน์ 12% แก้ว 175 มล. ได้ 2.1 หน่วย และเบียร์ 5.2% หนึ่งไพนต์ (568 มล.) ได้ราว 3 หน่วย

ดื่มมาตรฐาน กติกาที่ทำให้เทียบข้ามชนิดได้

CDC ของสหรัฐฯ นิยามดื่มมาตรฐาน 1 ดื่มว่ามีแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 14 กรัม ซึ่งเท่ากับ

เบียร์ 5% ปริมาณ 12 ออนซ์ (ราว 355 มล.)
มอลต์ลิเคอร์ 7% ปริมาณ 8 ออนซ์ (ราว 237 มล.)
ไวน์ 12% ปริมาณ 5 ออนซ์ (ราว 148 มล.)
สุรากลั่น 40% ปริมาณ 1.5 ออนซ์ (ราว 44 มล.)

แต่ละประเทศกำหนดดื่มมาตรฐานด้วยตัวเลขกรัมต่างกัน บทความนี้ใช้ 14 กรัมของ CDC เป็นหลัก เพราะมีตัวอย่างเทียบชัดเจน ส่วนหน่วยของ NHS 8 กรัม ใช้เมื่ออ่านคำแนะนำจากอังกฤษ

ตารางเทียบภาชนะที่ใช้จริงในบ้านเรา

ขนาดภาชนะในไทยไม่ตรงกับตัวอย่างของ CDC ผมจึงคิดใหม่ตามขวดและแก้วที่เจอบ่อย ใช้สูตรข้างบน

เครื่องดื่ม	ปริมาณ	ดีกรี	แอลกอฮอล์ (กรัม)	ดื่มมาตรฐาน (14 กรัม)
เบียร์กระป๋อง	320 มล.	5%	ราว 12.6	ราว 0.9
เบียร์กระป๋องใหญ่	490 มล.	5%	ราว 19.3	ราว 1.4
เบียร์ขวดเล็ก	320 มล.	6%	ราว 15.1	ราว 1.1
เบียร์ขวดใหญ่	620 มล.	5%	ราว 24.5	ราว 1.7
เบียร์ขวดใหญ่ (สูตรแรง)	620 มล.	6.4%	ราว 31.3	ราว 2.2
ไวน์แก้วรินพอดี	150 มล.	12%	ราว 14.2	ราว 1
ไวน์แก้วรินเต็มแบบร้าน	250 มล.	13.5%	ราว 26.6	ราว 1.9
ไวน์ทั้งขวด	750 มล.	13%	ราว 76.9	ราว 5.5
เหล้าช็อต	30 มล.	40%	ราว 9.5	ราว 0.7
เบียร์ทาวเวอร์	3,000 มล.	5%	ราว 118	ราว 8.5

ขนาดกระป๋อง ขวด และดีกรีในตารางเป็นตัวอย่างที่ผมเลือกเพื่อคำนวณ แต่ละยี่ห้อต่างกัน ใช้ตัวเลขบนฉลากใส่สูตรจะได้ค่าที่ตรงกว่า

แถวที่คนมักแปลกใจคือเบียร์ขวดใหญ่ หนึ่งขวดมากกว่าไวน์หนึ่งแก้วเกือบเท่าตัว และเบียร์ทาวเวอร์หนึ่งทาวเวอร์ที่แบ่งกันสามคน คนละราว 2.8 ดื่มมาตรฐาน

ทำไมเบียร์รู้สึกเบา ทั้งที่ตัวเลขไม่เบา

ผมคิดว่ามีสามเหตุผล ข้อแรก เบียร์ดื่มเป็นอึกใหญ่และเย็นจัด รสแอลกอฮอล์จึงไม่ร้อนในคอเท่าไวน์หรือเหล้า ข้อสอง ในวงเบียร์มักรินเติมแก้วก่อนหมด คนจึงไม่รู้ว่าดื่มไปกี่ขวด ข้อสาม เบียร์ปริมาตรมาก ท้องอิ่มน้ำก่อน ทำให้รู้สึกว่ายังไม่เมาทั้งที่แอลกอฮอล์สะสมแล้ว

ส่วนไวน์ รสชาติบอกความแรงชัดกว่า และแก้วมักเล็กกว่า คนจึงระวังตัวมากกว่า แต่ไวน์ที่รินแบบร้านอาหารบางแห่ง แก้วเดียวก็เกือบสองดื่มมาตรฐาน วิธีรินแก้วละราว 150 มล. อยู่ใน วิธีดื่มไวน์ให้ถูกต้อง

สองคืนตัวอย่าง คิดให้เห็นทั้งวง

ตัวเลขทีละขวดอาจยังไม่เห็นภาพ ลองคิดสองคืนที่พบได้บ่อยในชีวิตจริง

คืนแรก วงหมูกระทะสี่คน สั่งเบียร์ขวดใหญ่ 5% มาแปดขวด แบ่งกันเท่าๆ กัน คนละสองขวด เท่ากับคนละ 1,240 มล. คิดเป็นแอลกอฮอล์ราว 49 กรัม หรือราว 3.5 ดื่มมาตรฐาน ใช้เวลาดื่มราวสามชั่วโมง

คืนที่สอง มื้อเย็นสองคนกับไวน์แดง 13.5% หนึ่งขวด แบ่งกันคนละครึ่ง เท่ากับคนละ 375 มล. คิดเป็นแอลกอฮอล์ราว 40 กรัม หรือราว 2.8 ดื่มมาตรฐาน

คืน	ดื่มไปต่อคน	แอลกอฮอล์ต่อคน	ดื่มมาตรฐาน	หน่วยแบบ NHS
หมูกระทะ เบียร์ใหญ่ 2 ขวด	1,240 มล. ที่ 5%	ราว 49 กรัม	ราว 3.5	ราว 6.2
มื้อเย็น ไวน์ครึ่งขวด	375 มล. ที่ 13.5%	ราว 40 กรัม	ราว 2.8	ราว 5.1

คนในวงเบียร์มักรู้สึกว่าดื่มเบากว่าคนที่แบ่งไวน์กันครึ่งขวด แต่ตัวเลขกลับด้านกัน และถ้าเทียบกับคำแนะนำของ NHS ที่ 14 หน่วยต่อสัปดาห์ คืนหมูกระทะคืนเดียวใช้ไปเกือบครึ่งของทั้งสัปดาห์แล้ว

ดีกรีเท่ากัน ทำไมเมาไม่เท่ากัน

กรัมแอลกอฮอล์บอกว่าเข้าร่างกายไปเท่าไร แต่ระดับแอลกอฮอล์ในเลือดในแต่ละช่วงเวลาขึ้นกับปัจจัยอื่นอีกหลายข้อ

น้ำหนักตัวและสัดส่วนน้ำในร่างกาย คนตัวเล็กได้รับแอลกอฮอล์เท่ากันแต่ความเข้มข้นในเลือดสูงกว่า
อาหารในกระเพาะ ดื่มตอนท้องว่างดูดซึมเร็วกว่าดื่มกับมื้ออาหาร
ความเร็วในการดื่ม เบียร์สองขวดในชั่วโมงเดียวต่างจากสองขวดในสามชั่วโมงมาก เพราะตับกำจัดได้ในอัตราที่ค่อนข้างคงที่
ฟองก๊าซ งานทดลองของ Roberts และ Robinson ปี 2007 ให้อาสาสมัคร 21 คนดื่มวอดก้าที่เจือด้วยน้ำเปล่ากับเจือด้วยน้ำโซดา พบว่า 14 คนดูดซึมแอลกอฮอล์เร็วขึ้นเมื่อผสมโซดา อีก 7 คนไม่เปลี่ยนหรือช้าลง ผลนี้เป็นเรื่องของเครื่องดื่มมีฟองโดยทั่วไป เบียร์และสปาร์กลิงไวน์ก็มีฟองเช่นกัน

ข้อสุดท้ายเป็นงานขนาดเล็ก ใช้เป็นข้อสังเกตเท่านั้น แต่ตรงกับประสบการณ์หลายคนที่รู้สึกว่าแชมเปญแก้วแรกขึ้นหัวเร็ว

นับยังไงในวงจริง

เครื่องมือง่ายที่สุดของผมคือแปลงทุกอย่างเป็นดื่มมาตรฐานแบบปัดเศษ

เบียร์กระป๋องเล็กหรือขวดเล็ก นับ 1
เบียร์ขวดใหญ่หรือกระป๋องใหญ่ นับ 1.5-2
ไวน์แก้วรินพอดี นับ 1 ไวน์แก้วใหญ่ นับ 2
เหล้าผสมแก้วที่ตวงจิ๊กเกอร์ 45 มล. นับ 1 แก้วที่กะเองจากขวดแบน นับ 1.5-2

NHS แนะนำให้ผู้ชายและผู้หญิงดื่มไม่เกิน 14 หน่วยต่อสัปดาห์เป็นประจำ (ราว 112 กรัม หรือราว 8 ดื่มมาตรฐานของ CDC) และกระจายอย่างน้อย 3 วัน ไม่ดื่มรวดในคืนเดียว ตัวเลขนี้คือเพดานความเสี่ยงต่ำตามคำแนะนำของอังกฤษ ไม่ใช่เป้าหมาย

ถ้าอยากรู้ว่าร่างกายใช้เวลากำจัดแอลกอฮอล์นานเท่าไร NHS ให้ตัวเลขคร่าวๆ ว่าราว 1 หน่วยต่อชั่วโมง ซึ่งช้ากว่าที่คนส่วนใหญ่คิด เบียร์ขวดใหญ่ 5% (ราว 3 หน่วย) ต้องใช้ราว 3 ชั่วโมง รายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ใน แอลกอฮอล์อยู่ในร่างกายกี่ชั่วโมง

ตัวเลขที่กฎหมายไทยใช้ เมื่อต้องขับรถ

กองกฎหมาย กรมควบคุมโรค สรุปกฎหมายเมาแล้วขับไว้ว่า ผู้ขับขี่ที่มีใบอนุญาตขับขี่ตลอดชีพหรือชนิด 5 ปี ต้องมีแอลกอฮอล์ในเลือดไม่เกิน 50 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์ ส่วนกลุ่มต่อไปนี้ต้องไม่เกิน 20 มิลลิกรัมเปอร์เซ็นต์

ผู้ขับขี่อายุไม่ถึง 20 ปี
ผู้ถือใบอนุญาตขับขี่ชั่วคราว
ผู้ขับขี่ที่ใช้ใบอนุญาตผิดประเภทรถ
ผู้ไม่มีใบอนุญาต หรือถูกพักหรือเพิกถอนใบอนุญาต

โทษครั้งแรกคือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับ 5,000-20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และพักใบอนุญาตขับขี่ไม่น้อยกว่า 6 เดือน ถ้าทำผิดซ้ำภายใน 2 ปี โทษเพิ่มเป็นจำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับ 50,000-100,000 บาท

ไม่มีตารางไหนบอกได้ว่าเบียร์กี่ขวดแล้วยังต่ำกว่า 50 มก.% เพราะขึ้นกับน้ำหนักตัว เพศ อาหารในท้อง และความเร็วที่ดื่ม คนตัวเล็กที่ดื่มเบียร์ขวดใหญ่หนึ่งขวดตอนท้องว่างอาจเกินได้ วันที่ต้องขับ ทางเดียวที่แน่นอนคือไม่ดื่ม

เลือกดื่มอย่างไรให้รู้ตัวตลอดคืน

ถ้าวันนั้นอยากดื่มนานแต่แอลกอฮอล์น้อย เบียร์ดีกรีต่ำกระป๋องเล็กที่ดื่มช้าๆ สลับน้ำเปล่าช่วยได้มากกว่าไวน์ เพราะปริมาตรเยอะต่อแอลกอฮอล์น้อย ถ้าอยากดื่มกับอาหารแค่สองแก้ว ไวน์ที่รินพอดีนับง่ายกว่าเบียร์ที่รินเติมไม่หยุด ถ้าดื่มเหล้าผสม ให้ตวงเหล้าทุกแก้ว

อยากได้ทางเลือกที่ไม่มีแอลกอฮอล์เลยในวงเดียวกัน ดูสูตรใน ม็อกเทลทำง่าย

ถ้าคืนนี้จะดื่มครั้งแรกแบบนับจริงจัง ให้ถ่ายรูปฉลากทุกขวดที่เปิด จดว่าดื่มไปกี่แก้ว แล้วกลับมาคิดด้วยสูตรกรัมแอลกอฮอล์ข้างบน ครั้งเดียวก็พอให้เห็นว่าเบียร์ที่คิดว่าเบา รวมแล้วมากแค่ไหน