ชิสุ นิสัยเป็นอย่างไร ขี้อ้อน ดื้อเงียบ และงานดูแลที่ต้องทำเป็นประจำ

ชิสุเป็นสุนัขที่ถูกพัฒนาให้เป็นเพื่อน ไม่ได้ถูกพัฒนาให้ทำงาน จึงเป็นมิตร ขี้อ้อน ชอบอยู่ใกล้คน และมักเข้ากับเด็ก คนแปลกหน้า และสัตว์อื่นได้ง่าย ข้อที่คนรับเลี้ยงมักไม่ทันคิดคือ นิสัยดีนี้มาพร้อมงานประจำสามอย่าง คือขนยาวที่ต้องแปรง ใบหน้าสั้นที่ร้อนง่าย และความดื้อเงียบเมื่อต้องฝึก

FCI จัดชิสุอยู่ในกลุ่ม 9 สุนัขเพื่อนและสุนัขของเล่น (Companion and Toy Dogs) มีต้นกำเนิดจากทิเบต โดยมีสหราชอาณาจักรเป็นประเทศผู้อุปถัมภ์มาตรฐาน ส่วน VCA ให้ข้อมูลทางกายภาพว่า สูงราว 8 ถึง 11 นิ้ว (ประมาณ 20 ถึง 28 เซนติเมตร) หนัก 9 ถึง 16 ปอนด์ (ประมาณ 4 ถึง 7 กิโลกรัม)

นิสัยจริงของชิสุ แยกเป็นสี่ข้อ

VCA อธิบายว่าชิสุรักและขี้เล่น เข้ากับเด็ก (เมื่อมีผู้ใหญ่ดูแล) คนแปลกหน้า และสัตว์อื่นได้ดี เรียนรู้ได้เร็ว แต่ดื้อ และตอบสนองต่อการฝึกแบบให้รางวัลมากกว่าการบังคับ ในชีวิตจริงเห็นเป็นสี่ข้อดังนี้

1. ติดเจ้าของ ตามไปห้องน้ำ นอนที่เท้า รออยู่หน้าประตู ถ้าถูกทิ้งไว้นานจะเรียกร้องด้วยการเห่าหรือกัดของ
2. เข้าสังคมง่าย ทักทายแขกเพื่อขอให้ลูบ มักไม่ก้าวร้าวใส่หมาตัวอื่น แต่ถ้าไม่เคยเข้าสังคมตอนเล็กก็กลัวได้
3. ดื้อเงียบ ไม่ต่อต้านแรงๆ แต่ทำเป็นไม่ได้ยิน นั่งเฉยไม่ขยับ หรือเดินหนีเมื่อไม่พอใจ
4. ไม่ใช่หมากระฉับกระเฉงสูง พลังงานปานกลางค่อนต่ำ เดินสั้นๆ เล่นเกมในห้องก็เหนื่อยและพอใจ

เรื่องความดื้อ อย่าตีความว่าฉลาดน้อย ชิสุเรียนรู้เร็วแต่ต่อรองเก่ง การฝึกที่ได้ผลคือสั้น จบดี และมีรางวัลที่ตัวชอบ

ฝึกชิสุให้สำเร็จ ทำอย่างไรไม่ให้เสียเวลา

VCA ระบุว่าชิสุตอบสนองต่อรางวัลมากกว่าแรงบังคับ นำมาเป็นแผนได้ดังนี้

เรื่อง	วิธีที่ได้ผลกับชิสุ	ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
ความยาวของรอบฝึก	3 ถึง 5 นาที วันละ 2 ถึง 3 รอบ	ฝึกนานเกิน ชิสุเบื่อและหันไปทำอย่างอื่น
รางวัล	ขนมชิ้นเล็กจิ๋ว หักจากมื้อหลัก	ให้ขนมชิ้นใหญ่ จนน้ำหนักขึ้น
คำสั่งแรก	นั่ง รอ มาหา	สอนหลายคำสั่งพร้อมกัน
ขับถ่ายในที่กำหนด	พาออกหลังตื่น หลังกิน หลังเล่น ชมทันที	ดุหลังเกิดเหตุ ชิสุไม่เชื่อมโยง
อยู่คนเดียว	เริ่มทีละ 1 ถึง 2 นาที เพิ่มทีละน้อย	ออกจากบ้านนานเลยตั้งแต่วันแรก
จับตัว	ให้แตะอุ้งเท้า หู ปาก ตั้งแต่เป็นลูก	รอจนต้องตัดเล็บแล้วค่อยจับแรงๆ

ในทางปฏิบัติ หลายบ้านพบว่าการฝึกขับถ่ายของพันธุ์เล็กใช้เวลานานกว่าพันธุ์ใหญ่ ตัวเล็กถ่ายบ่อยและเดินไปที่ถ่ายไกลไม่ไหว ให้ใช้กำหนดเวลาที่สม่ำเสมอ ชมทันที และอย่าท้อ

ขนยาวของชิสุ ตารางงานที่ต้องทำเป็นประจำ

VCA ระบุว่าขนยาวหนาต้องแปรงและสางประมาณทุกสองวัน ตรวจหูทุกสัปดาห์ รักษาขนรอบตาไม่ให้ทิ่ม และแปรงฟันเป็นประจำ และชิสุผลัดขนน้อยกว่าค่าเฉลี่ย ซึ่งทำให้ขนไม่ฟุ้งในห้อง แต่ก็แปลว่าขนที่หลุดจะพันกับขนที่เหลือเป็นปม จึงต้องแปรงออก

งาน	ความถี่	เวลาโดยประมาณ	หมายเหตุ
แปรงและสางปม	ทุก 2 วัน	10 ถึง 15 นาที	แปรงจากโคนขนออก ดูรักแร้ ท้อง หลังหู
เช็กหู	สัปดาห์ละครั้ง	2 นาที	หูแดง กลิ่นเหม็น ขี้หูเปลี่ยนสี ให้ไปหาหมอ
เช็ดรอบตา	ทุกวัน	1 นาที	เช็ดคราบน้ำตาด้วยสำลีชุบน้ำสะอาด
แปรงฟัน	ทุกวันหรืออย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ครั้ง	2 นาที	ดู วิธีแปรงฟันหมา
ตัดเล็บ	ทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์	5 นาที	ดู ตัดเล็บหมา
อาบน้ำ	ทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์	30 ถึง 45 นาทีรวมเป่า	ดู อาบน้ำหมาบ่อยแค่ไหน
ตัดแต่งขน	ทุก 4 ถึง 8 สัปดาห์	ที่ร้าน	ดูช่วงราคาที่ ค่าอาบน้ำตัดขนสุนัข

รวมเวลาที่ต้องใช้ที่บ้านราวสัปดาห์ละ 1 ถึง 1.5 ชั่วโมง ถ้านับไม่ได้ว่าจะทำไหว ให้ตัดสั้นประจำ ขนสั้นหายปมง่ายและช่วยเรื่องร้อนด้วย

จมูกสั้น เหตุผลที่ชิสุเหมาะกับห้องแอร์มากกว่าลานกลางแจ้ง

VCA ให้คะแนนความทนอากาศร้อนของชิสุเพียง 1 จาก 5 เพราะใบหน้าสั้น ส่วน Cornell เขียนว่าชิสุอยู่ในกลุ่มหน้าสั้นที่เป็นกลุ่มอาการทางเดินหายใจอุดกั้น (BOAS) ได้ แม้พบบ่อยที่สุดในบูลด็อกอังกฤษ ปั๊ก เฟรนช์บูลด็อก และบอสตันเทอร์เรีย อาการที่ต้องสังเกตมี

• หายใจเสียงดัง กรน หรือหวีด
• ออกกำลังได้น้อยลง
• สำลักเวลากลืนอาหารหรือน้ำ
• หายใจลำบากหรือหายใจทางปาก
• เหงือกเปลี่ยนเป็นสีม่วงคล้ำ
• เป็นลม

วิธีลดความเสี่ยงตามที่ Cornell แนะ คือ คุมน้ำหนัก ลดการหอบ เลี่ยงร้อนชื้น จำกัดกิจกรรม ลดความเครียด และใช้สายรัดอกแทนปลอกคอ ในประเทศไทยแปลว่า เดินเช้ามืดหรือหลังพระอาทิตย์ตก ไม่ทิ้งไว้ในรถหรือระเบียงแดด และอยู่ในห้องแอร์ช่วงบ่าย ถ้าเริ่มหอบ ให้พาเข้าที่เย็นและดูว่าลดลงภายในไม่กี่นาทีไหม ศึกษาเกณฑ์แยกหอบปกติกับอันตรายที่ หมาหอบ ลิ้นห้อย ปกติไหม

ตา ฟัน และสิ่งที่ต้องเฝ้าระวังตลอดชีวิต

ตาของชิสุโปนและอยู่ตื้นกว่าพันธุ์หน้ายาว ขนรอบตาที่ยาวทิ่มกระจกตาได้ VCA จึงเน้นว่าให้กันขนไม่ให้ระคายตา ตัดขนหน้าให้สั้น หรือรวบขึ้นด้วยยางที่ไม่ดึงหนัง สังเกตตาทุกวัน ถ้าพบตาแดง หรี่ตา กระพริบถี่ ขี้ตาเขียวเหลือง หรือเอาอุ้งเท้าถูตา ให้ไปสัตวแพทย์ภายในวันนั้น เพราะแผลที่กระจกตาทรุดเร็ว

ฟันเป็นอีกประเด็น VCA ระบุว่าชิสุเสี่ยงโรคปริทันต์ ซึ่งการแปรงฟันสม่ำเสมอป้องกันได้ส่วนใหญ่ ปากเหม็นเป็นสัญญาณแรกที่เจ้าของเห็น ดูการประเมินอาการที่ หมาปากเหม็น

สุขภาพโดยรวม VCA ให้อายุขัยของชิสุไว้ราว 11 ถึง 14 ปี ควรพาตรวจประจำปี และปรึกษาสัตวแพทย์เมื่อเห็นพฤติกรรมเปลี่ยน อาการสำคัญของหมาป่วยดูได้ที่ อาการหมาป่วย

ขนพันเป็นปม แก้ด้วยการสางหรือโกน

ปมขนเกิดบ่อยสุดหลังหู ใต้รักแร้ ขาหนีบ และใต้ปลอกคอหรือสายรัดอก ปมที่ยังหลวมสางด้วยหวีซี่ห่างและสเปรย์ช่วยสางได้ ปมที่แน่นติดผิวหนังแล้วห้ามใช้กรรไกรตัดเองเด็ดขาด เพราะผิวหนังของชิสุบางและถูกดึงขึ้นมาอยู่ในปมโดยไม่รู้ตัว ให้พาไปร้านตัดขนให้โกนปมออก

ลำดับตัดสินใจที่ใช้ได้

1. ปมเล็กขนาดเม็ดข้าว สางด้วยหวีทีละเส้น เริ่มจากปลายขนเข้าหาโคน
2. ปมใหญ่เท่าเหรียญสิบ ใช้เครื่องมือสางปมและน้ำมันช่วยสาง ถ้ายังไม่ออกใน 5 นาที หยุดและส่งร้าน
3. ปมกระจายทั้งตัว โกนสั้นทั้งตัวดีกว่าสางทั้งวัน ขนงอกกลับใน 2 ถึง 3 เดือน
4. ผิวหนังแดง มีกลิ่น หรือหมาเกาไม่หยุดใต้ปม ให้ไปสัตวแพทย์ก่อน

ปมขนที่ปล่อยไว้หลายสัปดาห์ทำให้ผิวใต้ปมอับชื้นและติดเชื้อ ดู โรคผิวหนังสุนัข สำหรับอาการที่ควรสังเกต สาเหตุที่เจ้าของส่วนใหญ่ปล่อยให้เป็นปมคือแปรงเฉพาะด้านบนของขน ไม่ได้แปรงลึกถึงโคน ให้แยกขนเป็นชั้นด้วยมือแล้วแปรงทีละชั้น

น้ำหนักตัวและอาหาร

ชิสุหนัก 4 ถึง 7 กิโลกรัม ซึ่งหมายความว่าเกินไป 1 กิโลกรัมเท่ากับเกินราว 15 ถึง 25 เปอร์เซ็นต์ Cornell รวม "คุมน้ำหนัก" ไว้ในมาตรการดูแล BOAS เป็นข้อแรก

วิธีตรวจง่ายๆ ที่บ้านทุกเดือน คือ ใช้ฝ่ามือลูบซี่โครงทั้งสองข้าง ควรคลำเจอได้ง่ายโดยไม่ต้องกด และมองจากด้านบนต้องเห็นเอวคอดเข้า ถ้าคลำไม่เจอแปลว่าไขมันหนาเกินไป ให้ลดอาหารตามที่สัตวแพทย์ประเมิน วิธีคำนวณปริมาณอาหารต่อวันอยู่ใน คำนวณปริมาณอาหารหมา และเกณฑ์เลือกเม็ดอาหารสำหรับตัวเล็กอยู่ใน อาหารสุนัขพันธุ์เล็ก

ออกกำลังและเล่น พอดีแค่ไหน

VCA ระบุว่าเดินรอบบล็อกวันละหนึ่งถึงสองครั้ง บวกเกมและการฝึกเป็นพอ ว่ายน้ำต้องมีคนดูตลอด และสวนสุนัขเหมาะเมื่อแยกโซนหมาตัวเล็ก ตัวอย่างตารางที่ใช้ได้จริงในอากาศแบบไทย

• เช้า 06:00 ถึง 07:30 เดินราว 15 ถึง 20 นาที
• เที่ยง เล่นในห้องแอร์ 10 นาที ของเล่นหาอาหารหรือเกมซ่อนขนม
• เย็นหลัง 18:30 เดินอีก 15 ถึง 20 นาที ถ้าพื้นไม่ร้อน

ทดสอบความร้อนของพื้นด้วยหลังมือ ถ้าวางแล้วทนไม่ได้เกินห้าวินาที ก็ร้อนเกินสำหรับอุ้งเท้า นอกจากนี้ให้แยกชิสุจากสถานการณ์ที่ต้องวิ่งแรงหรือกระโดดสูง เพราะตัวเล็กและหายใจสั้น

ชิสุกับเด็ก สัตว์อื่น และคอนโด

VCA ระบุว่าชิสุเข้ากับเด็ก คนแปลกหน้า และสัตว์อื่นได้ดี จึงเหมาะกับบ้านที่มีหลายคนหรือมีสัตว์เลี้ยงอื่น ส่วนเด็กเล็กต้องสอนวิธีอุ้ม นั่งอุ้มบนพื้น ไม่อุ้มสูง ไม่ดึงหาง สำหรับคอนโด ชิสุเป็นหนึ่งในพันธุ์ที่ตั้งต้นได้ดีเพราะออกกำลังเบาและเห่าไม่บ่อย แต่ต้องวางแผนเรื่องร้อนและเวลาอยู่คนเดียว ดูการเตรียมห้องที่ เลี้ยงหมาในคอนโด และเทียบกับพันธุ์อื่นที่ พันธุ์หมาเลี้ยงง่ายในคอนโด หรือ พันธุ์หมาขนาดเล็กยอดนิยม

ชิสุเหมาะกับคุณหรือไม่

ถ้าคุณ	ชิสุเหมาะ	ควรคิดซ้ำ
อยู่บ้านมาก ชอบอยู่ใกล้หมา	เหมาะมาก
มีเวลาแปรงสัปดาห์ละ 1 ชั่วโมงขึ้นไป หรือยอมตัดสั้น	เหมาะ	ถ้ารู้ว่าไม่มีเวลาแปรงเลย
ห้องแอร์เย็น มีเวลาเดินเช้าเย็น	เหมาะ	ถ้าบ้านร้อนและเลี้ยงนอกบ้าน
อยากได้หมาวิ่งกับเจ้าของ	ไม่เหมาะ	พันธุ์หน้ายาว
ต้องการหมาที่ทำตามคำสั่งทันที	ต้องอดทนกับความดื้อ
มีงบสำรองค่าสัตวแพทย์ตา ฟัน และทางเดินหายใจ	เหมาะ	ถ้างบจำกัดมาก ควรเก็บสำรองก่อนรับ

ก่อนรับ ให้ไปเจอชิสุตัวจริงในอายุที่ต้องการ ถามผู้เพาะถึงประวัติพ่อแม่ เรื่องตา ทางเดินหายใจ และฟัน แล้วให้สัตวแพทย์ตรวจสุขภาพตัวที่จะรับในสัปดาห์แรก