เลี้ยงเฟอร์เรท วิธีดูแลในบ้านร้อนชื้นแบบไทย

เฟอร์เรทคือสัตว์ที่ขี้เล่นที่สุดในกลุ่มสัตว์เลี้ยงตัวเล็ก วิ่งเด้งไปมา มุดทุกช่อง และขโมยถุงเท้าไปซ่อน เจ้าของส่วนใหญ่ตกหลุมรักตรงนี้ ส่วนที่ต้องคิดหนักสำหรับบ้านในไทยมีเรื่องเดียวที่ใหญ่กว่าเรื่องอื่น คือความร้อน

ทำไมความร้อนคือเรื่องแรก

Merck Veterinary Manual ระบุว่าเฟอร์เรทไม่มีต่อมเหงื่อ จึงไวต่อความร้อนและความชื้นสูง ช่วงอุณหภูมิที่สบายอยู่ราว 18 ถึง 23 องศาเซลเซียส

ตัวเลขนี้ต่ำกว่าอุณหภูมิห้องปกติในไทยเกือบทั้งปี ความหมายในทางปฏิบัติคือ

• ต้องมีห้องแอร์ที่เฟอร์เรทอยู่ได้ทั้งวัน ไม่ใช่เปิดเฉพาะกลางคืน
• ไฟดับหรือแอร์เสียในหน้าร้อนคือสถานการณ์ฉุกเฉิน ต้องมีแผนสำรอง
• การพาออกนอกบ้านช่วงกลางวันต้องคิดเรื่องรถที่ร้อนและเวลาที่อยู่กลางแจ้ง

แผนสำรองถ้าแอร์ใช้ไม่ได้

สมมติว่าไฟดับช่วงบ่ายเดือนเมษายน ห้องเริ่มร้อนขึ้นเรื่อยๆ ลำดับที่ใช้ได้คือ ย้ายเฟอร์เรทไปห้องที่เย็นที่สุดของบ้าน วางขวดน้ำแช่แข็งห่อผ้าไว้ในกรงให้นอนพิง วางผ้าชุบน้ำบิดหมาดให้นอนทับ และถ้าไฟยังไม่มา ให้ติดต่อคลินิกหรือบ้านญาติที่มีแอร์ไว้ล่วงหน้า

อ่านเพิ่มเรื่องการรับมือหน้าร้อนกับสัตว์เลี้ยงทุกชนิดได้ใน ดูแลสัตว์เลี้ยงหน้าร้อน

กรงและห้องเล่น

กรง

Merck ให้เกณฑ์กรงขั้นต่ำราว 3 x 3 x 2 ฟุต (ประมาณ 90 x 90 x 60 ซม.) พื้นทึบ ระบายอากาศดี กรงหลายชั้นที่มีทางลาดเป็นที่นิยม แต่พื้นทุกชั้นควรเป็นแผ่นทึบ ไม่ใช่ตะแกรงที่ขาติด

ในกรงควรมี

• ที่นอนแบบถุงผ้าหรือเปลที่มุดเข้าไปได้ เพราะเฟอร์เรทชอบนอนในที่มืดและแคบ Merck ระบุว่าเฟอร์เรทนอนได้ถึงราว 18 ชั่วโมงต่อวัน
• กระบะทรายวางมุมกรง Merck แนะนำทรายแบบไม่จับตัวเป็นก้อน
• ชามอาหารที่หนักหรือยึดกับกรง เพราะเฟอร์เรทชอบคว่ำชาม
• ขวดน้ำหรือชามน้ำ ตรวจทุกวัน

เวลานอกกรงและห้องเล่น

Merck แนะนำให้เฟอร์เรทออกมานอกกรง 2 ถึง 4 ชั่วโมงต่อวันภายใต้การดูแล ห้องที่ใช้ต้องเตรียมเหมือนเตรียมบ้านรับเด็กวัยคลาน แต่ละเอียดกว่า เพราะเฟอร์เรทตัวเล็กและมุดเก่งกว่า

Merck ระบุว่าเฟอร์เรทชอบแทะของนิ่มและพลาสติก ชิ้นส่วนที่กลืนเข้าไปอุดตันลำไส้ได้ ซึ่งอาจถึงชีวิตและต้องผ่าตัด Merck ยังแนะนำให้อุดช่องที่กว้างเกิน 1 นิ้ว (ราว 2.5 ซม.)

เช็กห้องก่อนปล่อยทุกครั้งด้วยรายการนี้

จุดเสี่ยง	ทำไมเสี่ยง	วิธีแก้
ยางลบ ที่อุดหู ยางรัดผม ฟองน้ำ ของเล่นยาง	กลืนแล้วอุดลำไส้	เก็บใส่กล่องปิดฝา
ช่องหลังตู้เย็น ใต้เครื่องซักผ้า ช่องท่อ	มุดเข้าไปติดหรือโดนความร้อน	อุดด้วยแผ่นไม้หรือพลาสติกแข็ง
โซฟาและเก้าอี้ปรับเอน	มุดเข้าไปในโครงแล้วถูกกลไกหนีบ	เช็กทุกครั้งก่อนนั่งหรือปรับ
สายไฟ สายชาร์จ	แทะ	เก็บเข้าราง หรือยกสูง
ฝาชักโครก ถังน้ำ	ตกน้ำ	ปิดฝาและประตูห้องน้ำ
ประตูระเบียง หน้าต่าง	หลุดออกนอกบ้านหรือตก	ปิดตลอดเวลาเล่น
ยา สารเคมี ขนมของคน	กินเข้าไป	เก็บในตู้ปิด

ของเล่นที่เหมาะคือของที่แข็งพอจะไม่ถูกกัดเป็นชิ้น อุโมงค์ผ้า ลูกบอลแข็งขนาดใหญ่กว่าปาก และกล่องกระดาษเจาะรู ถ้าของเล่นชิ้นไหนเริ่มมีรอยแทะเป็นชิ้น ให้ทิ้งทันที

ฝึกใช้กระบะทราย

เฟอร์เรทมักเลือกขับถ่ายที่มุม และมักถ่ายไม่นานหลังตื่นนอน วิธีที่ใช้ได้คือวางกระบะทรายในมุมกรงที่มันเลือกเองอยู่แล้ว ใส่มูลเล็กน้อยไว้ในกระบะให้ได้กลิ่น และเมื่อเห็นเฟอร์เรทเพิ่งตื่น ให้วางลงในกระบะก่อนปล่อยออกมาเล่น ในห้องเล่นให้มีกระบะสำรองที่มุมห้องอีกหนึ่งถึงสองจุด เพราะเฟอร์เรทที่เล่นเพลินมักไม่วิ่งกลับไปถึงกรง ถ้าถ่ายนอกกระบะ ให้เช็ดจุดนั้นด้วยน้ำยาที่ลดกลิ่นจนหมด ไม่ดุหรือตี เพราะทำให้กลัวคนโดยไม่ได้เรียนรู้อะไร

อาหารของสัตว์กินเนื้อ

Merck ระบุว่าเฟอร์เรทเป็นสัตว์กินเนื้อ อาหารต้องเป็นสูตรที่มีโปรตีนจากเนื้อสัตว์สูง ไขมันปานกลาง และคาร์โบไฮเดรตต่ำ อาหารเม็ดแห้งเป็นหลักดีกว่าอาหารนิ่มเพียงอย่างเดียว เพราะอาหารนิ่มระยะยาวไม่ดีต่อฟัน

ข้อที่ Merck เน้น

• เลี่ยงนมและผลิตภัณฑ์นม
• เลี่ยงอาหารคาร์โบไฮเดรตสูงและของหวาน Merck ระบุความเชื่อมโยงกับโรคเนื้องอกตับอ่อนชนิดอินซูลิโนมา
• ขนมไม่ควรเกินราว 5% ของพลังงานต่อวัน

อ่านฉลากอาหารเม็ดก่อนซื้อ

ดูตรงไหน	ควรเห็น	ควรเลี่ยง
ส่วนผสมลำดับแรกๆ	เนื้อสัตว์ระบุชนิด เช่น ไก่ ปลา	ธัญพืช ข้าวโพด หรือแป้งขึ้นก่อน
ระบุว่าสำหรับสัตว์ชนิดไหน	สูตรสำหรับเฟอร์เรทโดยตรง	อาหารสัตว์ฟันแทะหรือกระต่าย
ส่วนผสมหวาน	ไม่มี	น้ำตาล ผลไม้อบแห้ง น้ำผึ้ง

ถ้าจะเปลี่ยนยี่ห้ออาหาร ให้ผสมของเดิมกับของใหม่แล้วค่อยๆ เพิ่มสัดส่วนในช่วงหลายวัน เฟอร์เรทบางตัวติดกลิ่นอาหารเดิมมากจนไม่ยอมกินของใหม่ ถ้าไม่ยอมกินเลยเกินหนึ่งวัน ให้กลับไปใช้ของเดิมแล้วปรึกษาสัตวแพทย์

วัคซีนและงานดูแลประจำ

Merck ให้แนวทางไว้ดังนี้

• วัคซีนพิษสุนัขบ้าและไข้หัดสุนัข (distemper) ทุกปี เข็มพิษสุนัขบ้าแรกฉีดเมื่ออายุ 16 สัปดาห์ขึ้นไป
• ไม่ฉีดสองวัคซีนในวันเดียวกัน และรอสังเกตอาการที่คลินิก 20 ถึง 30 นาทีหลังฉีด เพราะอาจแพ้วัคซีนได้
• ตรวจฟันทุกปี
• ตัดเล็บทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์ ไม่ถอดเล็บ
• ทำความสะอาดหูทุกเดือน และดูไรในหูทุกสัปดาห์
• ผลัดขนช่วงเปลี่ยนฤดู ตามแหล่งข้อมูลคือฤดูใบไม้ผลิและใบไม้ร่วง ในไทยให้สังเกตจากขนที่ร่วงมากขึ้นแทน

ตารางวัคซีนและยี่ห้อวัคซีนที่ใช้ได้ในไทยเป็นเรื่องที่สัตวแพทย์ต้องเลือก ผมไม่ใส่ขนาดหรือชื่อยาไว้ที่นี่ Merck แนะนำให้หาสัตวแพทย์ที่ดูแลเฟอร์เรทไว้ล่วงหน้า ดูแนวทางเลือกคลินิกใน เลือกโรงพยาบาลสัตว์

เฟอร์เรทกับคนในบ้าน

Merck เตือนว่าเฟอร์เรทกัดและข่วนเด็กเล็กได้ และการงับเล่นพบบ่อยในตัวผู้อายุน้อยช่วง 3 ถึง 4 เดือน การงับแบบนี้ไม่ได้แปลว่าดุ แต่ต้องฝึกตั้งแต่ต้น

วิธีที่ผมแนะนำสำหรับการงับเล่น

1. เมื่อเฟอร์เรทงับมือแรง ให้หยุดเล่นทันทีและวางลงในกรงสักครู่
2. ให้ของเล่นที่กัดได้แทนมือทุกครั้งที่เริ่มเล่นแรง
3. ไม่ใช้มือเป็นของเล่นตั้งแต่แรก เช่น ไม่ใช้นิ้วล่อให้ไล่
4. ทุกคนในบ้านใช้วิธีเดียวกัน

ถ้าบ้านมีเด็กเล็ก ผู้ใหญ่ต้องเป็นเจ้าของหลัก และอยู่ด้วยทุกครั้งที่เด็กเล่นกับเฟอร์เรท อ่านการเลือกสัตว์ตามวัยเด็กได้ใน สัตว์เลี้ยงสำหรับเด็ก

ถ้าบ้านมีสัตว์ตัวเล็กอย่างแฮมสเตอร์ หนูตะเภา กระต่าย หรือนก ให้คิดให้หนัก เฟอร์เรทเป็นนักล่าตามธรรมชาติ ต้องแยกห้องและไม่ให้เจอกันเลย

ก่อนรับเฟอร์เรทเข้าบ้าน

ตรวจตัวที่จะรับ

• ตาใส ไม่มีขี้ตา จมูกไม่มีน้ำมูก
• ขนเงา ไม่มีหย่อมโล้น ผิวไม่แดง
• หูไม่มีคราบสีน้ำตาลเข้มมาก ซึ่งอาจเป็นสัญญาณไรในหู
• ก้นสะอาด ไม่มีมูลเหลวติด
• ตื่นตัว อยากรู้อยากเห็น เดินคล่อง
• ถามผู้ขายว่าฉีดวัคซีนอะไรไปแล้ว ทำหมันแล้วหรือยัง และกินอาหารยี่ห้อไหน

คิดเวลาให้ตรงกับชีวิตจริง

สมมติว่าเจ้าของทำงานออฟฟิศ ออกบ้านแปดโมงเช้า กลับหกโมงเย็น เวลาที่ต้องจัดให้เฟอร์เรทในวันทำงานคือราว 2 ถึง 4 ชั่วโมงนอกกรงตามที่ Merck แนะนำ บวกเวลาเตรียมห้อง ให้อาหาร และตักทราย ถ้ารวมแล้วกินเวลาเกือบทั้งช่วงเย็น ให้ถามตัวเองว่าทำได้ทุกวันหรือไม่ รวมถึงวันที่เหนื่อยหรือกลับดึก

ถ้าต้องเดินทางหลายวัน การฝากเฟอร์เรทยากกว่าฝากแมว เพราะต้องมีห้องแอร์และคนที่เข้าใจเรื่องของที่กลืนได้ ให้หาที่รับฝากที่เคยดูแลเฟอร์เรทไว้ตั้งแต่ก่อนมีทริปแรก

ของที่ควรมีวันแรก

ของ	หมายเหตุ
กรงขนาดตามเกณฑ์ Merck พื้นทึบ	หลายชั้นได้ ต้องมีทางลาดที่ไม่ลื่น
เปลหรือถุงนอนผ้าสองชุด	ใช้หนึ่งซักหนึ่ง
กระบะทรายและทรายแบบไม่จับตัว	วางมุมที่เฟอร์เรทเลือกขับถ่าย
อาหารเม็ดสูตรเฟอร์เรท	ยี่ห้อเดียวกับที่ผู้ขายให้ในช่วงแรก
สายจูงแบบสายรัดอก	ใช้เฉพาะในบ้านหรือพื้นที่ปิดช่วงแรก
กล่องเดินทางระบายอากาศ	สำหรับพาไปหาหมอ
เทอร์โมมิเตอร์ห้อง	ดูค่าสูงสุดในแต่ละวัน

สังเกตอาการ

ดูทุกวันตอนเฟอร์เรทออกมาเล่น

• กินน้อยลง หรือไม่สนใจอาหาร
• อาเจียน หรือขย้อนบ่อย
• มูลเล็กลง เป็นเส้นบาง หรือไม่ถ่าย
• ซึม ปลุกยาก ขาหลังอ่อน
• น้ำลายไหล หรือตะกุยปาก
• ขนร่วงเป็นหย่อมผิดปกติ
• น้ำหนักลด

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• ไม่ถ่ายพร้อมกับอาเจียนหรือไม่กิน หลังเห็นว่ามีของเล่นหรือชิ้นยางหายไป
• ซึมมาก อ่อนแรง เดินเซ หรือชัก
• หายใจหอบในห้องที่ร้อน
• หน้าบวมหรือหายใจลำบากหลังฉีดวัคซีน

ข้อแรกสำคัญที่สุด เพราะ Merck ระบุว่าลำไส้อุดตันจากของแปลกปลอมอาจถึงชีวิตและต้องผ่าตัด อย่ารอดูว่าจะถ่ายออกมาเอง

ตารางดูแลประจำ

ความถี่	งาน
ทุกวัน	เช็กอุณหภูมิห้อง ให้อาหารและน้ำ ตักกระบะทราย ปล่อยเล่นนอกกรง 2 ถึง 4 ชั่วโมงพร้อมดูแล ดูอาการตามรายการ
ทุกสัปดาห์	ซักผ้าและเปล ล้างกระบะทรายทั้งหมด ดูไรในหู ชั่งน้ำหนัก เช็กห้องเล่นว่ามีช่องใหม่หรือไม่
ทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์	ตัดเล็บ
ทุกเดือน	ทำความสะอาดหู ทิ้งของเล่นที่มีรอยแทะ
ทุกปี	วัคซีนพิษสุนัขบ้าและไข้หัดสุนัขแยกวัน ตรวจฟัน ตรวจสุขภาพ