คอร์กี้ นิสัยและวิธีเลี้ยง ดูแลหลังยาวขาสั้นให้แข็งแรง

คอร์กี้คือหมาต้อนวัวที่อยู่ในร่างตัวเล็ก ฉลาด ร่าเริง ติดเจ้าของ แต่เห่าเก่งและต้องการงานให้ทำทุกวัน วิธีเลี้ยงที่ได้ผลคือให้ออกกำลังทั้งร่างกายและสมอง คุมน้ำหนักให้ผอมเพรียว และปกป้องหลังที่ยาวจากการกระโดดขึ้นลงที่สูง เพราะคอร์กี้อยู่ในกลุ่มเสี่ยงโรคหมอนรองกระดูก

คนส่วนใหญ่รู้จักคอร์กี้จากก้นกลมๆ ที่เดินส่ายในคลิป แต่สิ่งที่เจ้าของเจอทุกวันคือหมาที่ต้อนลูกของเจ้าของให้มารวมกันกลางสนามพร้อมงับส้นเท้าเบาๆ ใครจะเลี้ยงคอร์กี้ต้องเข้าใจด้านนี้ก่อน

รู้จักคอร์กี้เพมโบรกจากตัวเลข

ข้อมูลจาก American Kennel Club (AKC)

หัวข้อ	ตัวเลข
ความสูงที่ไหล่	10 ถึง 12 นิ้ว หรือราว 25 ถึง 30 เซนติเมตร
น้ำหนัก	ตัวผู้ไม่เกิน 30 ปอนด์ ตัวเมียไม่เกิน 28 ปอนด์ หรือราว 13 กิโลกรัม
อายุขัย	12 ถึง 13 ปี
กลุ่มสายพันธุ์	หมาต้อนสัตว์

AKC บรรยายคอร์กี้ว่าเป็นหมาบ้านตัวเล็กที่เข้ากับคนง่าย แสดงความรักโดยไม่เรียกร้องเกินไป และเป็นหมาต้อนสัตว์ที่แข็งแรงและคล่องตัว ตัวที่เราพบส่วนใหญ่ตรงกับคำบรรยายนี้ แต่ระดับพลังงานต่างกันมากตามสายพ่อแม่

นิสัยหมาต้อนในตัวเล็ก สิ่งที่ต้องเตรียมรับ

คอร์กี้ถูกใช้ต้อนวัวโดยวิ่งไปงับส้นเท้าวัวแล้วหลบต่ำ สัญชาตญาณนี้ยังอยู่ครบในหมาที่นอนบนโซฟา

พฤติกรรม	ที่มา	วิธีรับมือ
เห่าเสียงดังกับทุกความเคลื่อนไหว	หมาต้อนต้องส่งเสียงคุมฝูง	สอนคำสั่งเงียบ และให้รางวัลเมื่อหยุด
งับส้นเท้าคนหรือเด็กที่วิ่ง	การต้อนแบบงับขา	หยุดเดิน เปลี่ยนเป้าไปที่ของเล่นดึง
ไล่รถ จักรยาน แมว	แรงขับไล่สิ่งเคลื่อนที่	จูงสายเสมอนอกบ้าน ฝึกมองเจ้าของ
ดื้อเมื่อเบื่อ	ฉลาดและคิดเอง	ฝึกสั้นๆ เปลี่ยนเกมบ่อย
ติดเจ้าของ เดินตามทั้งวัน	หมาทำงานร่วมกับคน	ฝึกอยู่ลำพังตั้งแต่เด็ก

ถ้าบ้านมีเด็กเล็กที่ชอบวิ่ง ต้องสอนทั้งหมาและเด็ก เด็กหยุดยืนนิ่งเมื่อหมาวิ่งตาม ส่วนหมาเรียนว่าการไล่คนไม่ได้อะไร แต่การนั่งรอได้ขนม

เรื่องเห่า หลายบ้านพบว่าคอร์กี้ในห้องชุดเห่าเสียงลิฟต์และเสียงทางเดินจนเพื่อนบ้านร้องเรียน วิธีฝึกเป็นขั้นอยู่ที่ หยุดหมาเห่า

หลังยาวขาสั้น ทำไมต้องระวังหมอนรองกระดูก

Cornell Riney Canine Health Center อธิบายว่าคอร์กี้ทั้งเพมโบรกและคาร์ดิแกนอยู่ในกลุ่มพันธุ์ที่เสี่ยงโรคหมอนรองกระดูกสันหลัง (IVDD) ร่วมกับดัชชุนด์ บีเกิ้ล เฟรนช์บูลด็อก และพันธุ์อื่นๆ ในหมากลุ่มขาสั้นแบบนี้ แกนกลางของหมอนรองกระดูกจะเริ่มแข็งตัวตั้งแต่เกิดจนถึงอายุราวหนึ่งปี หมอนรองที่แข็งจึงปลิ้นหรือแตกไปกดไขสันหลังได้ตั้งแต่อายุยังน้อย Cornell ระบุด้วยว่ายีน FGF4 retrogene เกี่ยวข้องกับความเสี่ยง IVDD แบบที่ 1

สัญญาณที่ Cornell ระบุ

• ขาหลังอ่อนแรง หรือเดินพลิกหลังเท้าลงพื้น
• เดินเซ
• ปวดคอหรือหลัง ไม่ยอมก้มกินข้าว
• ไม่ยอมกระโดด หรือไม่ยอมให้อุ้ม
• ร้องเมื่อขยับตัว
• คอแข็ง หลังโก่ง
• ขาหลังเป็นอัมพาต

ปกป้องหลังในชีวิตประจำวัน

Cornell แนะนำให้คุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ ใช้ทางลาดหรือบันไดแทนการกระโดด และใช้สายรัดอกแบบคล้องด้านหน้าแทนปลอกคอ

สิ่งที่ทำในบ้านได้ทันที

1. วางทางลาดขึ้นโซฟาและเตียง หรือห้ามขึ้นไปเลยตั้งแต่ลูกหมา
2. ปูพรมกันลื่นตรงทางเดินและหน้าประตู พื้นกระเบื้องลื่นทำให้หมาขาสั้นไถลเวลาเลี้ยว
3. อุ้มโดยประคองทั้งอกและสะโพกพร้อมกัน ไม่หิ้วใต้ขาหน้า
4. ลดการวิ่งขึ้นลงบันไดยาว
5. สอนเด็กในบ้านว่าห้ามอุ้มคอร์กี้เอง

เรื่องการเลือกสายจูงสำหรับหมาที่ชอบดึง ดูต่อได้ที่ สายรัดอกหรือปลอกคอ

น้ำหนัก ตัวแปรที่ส่งผลถึงหลังโดยตรง

คอร์กี้กินเก่งและขอเก่ง ตัวที่น้ำหนักเกินแม้ไม่กี่กิโลกรัมก็เห็นพุงห้อยใกล้พื้นได้ทันที เพราะขาสั้น น้ำหนักส่วนเกินทุกกิโลคือแรงกดบนกระดูกสันหลังที่ยาวอยู่แล้ว

วิธีคุมที่เราแนะนำ

• ชั่งอาหารทุกมื้อด้วยตาชั่งดิจิทัล ไม่กะด้วยถ้วย
• ขนมฝึกรวมไม่เกินส่วนเล็กๆ ของพลังงานต่อวัน และหักออกจากมื้อหลัก
• ชั่งน้ำหนักทุกเดือน จดลงสมุด
• คลำซี่โครงได้โดยไม่ต้องกด และเห็นเอวเมื่อมองจากด้านบน

ถ้าไม่แน่ใจว่าต้องให้เท่าไร วิธีคำนวณจากน้ำหนักเป้าหมายอยู่ที่ คำนวณปริมาณอาหารหมา และควรให้สัตวแพทย์ช่วยกำหนดน้ำหนักเป้าหมายของตัวน้อง

โรคไขสันหลังเสื่อม การตรวจยีนที่ควรถามฟาร์ม

โรคไขสันหลังเสื่อม (Degenerative Myelopathy หรือ DM) ต่างจากหมอนรองกระดูก OFA อธิบายว่าเป็นโรคที่เริ่มตอนหมาอายุมาก โดยทั่วไปที่ 8 ถึง 10 ปี เริ่มจากเดินเซและขาหลังอ่อนแรงแบบเกร็ง แล้วอัมพาตลามไปถึงขาทั้งสี่ในเวลาราว 6 เดือนถึง 2 ปี และกลั้นปัสสาวะอุจจาระไม่ได้ในระยะท้าย ไม่เจ็บปวดเหมือนหมอนรองกระดูก แต่ค่อยๆ แย่ลง

ในคอร์กี้เพมโบรก โรคนี้สัมพันธ์กับยีน SOD1 ห้องแล็บพันธุศาสตร์ของมหาวิทยาลัยมิสซูรีอธิบายว่า หมาที่มียีน SOD1 ผิดปกติสองชุดจัดเป็นกลุ่มเสี่ยง แต่ไม่ใช่ทุกตัวที่ป่วย และตัวที่มียีน SP110 ผิดปกติร่วมด้วยมีความเสี่ยงสูงขึ้นมาก จึงแนะนำให้ตรวจทั้งสองยีน OFA ระบุว่าการตรวจ SP110 มีความหมายเฉพาะกับคอร์กี้เพมโบรกที่มี SOD1 แบบเสี่ยงสองชุดอยู่แล้ว

ถามฟาร์ม	ทำไม
พ่อแม่ตรวจยีน DM (SOD1) แล้วหรือยัง ผลเป็นอย่างไร	ลดโอกาสลูกได้ยีนเสี่ยงสองชุด
ถ้าเป็นกลุ่มเสี่ยง ตรวจ SP110 ด้วยไหม	ช่วยแบ่งกลุ่มความเสี่ยงให้ละเอียดขึ้น
พ่อแม่เคยมีปัญหาหลังหรือเดินผิดปกติไหม	ประวัติครอบครัวเป็นข้อมูลสำคัญ
พ่อแม่เอกซเรย์สะโพกไหม	ข้อสะโพกเสื่อมพบในหมาที่หลายพันธุ์

แม้ตรวจยีนแล้วก็ยังต้องดูหมอ ผลตรวจยีนบอกความเสี่ยง ไม่ได้บอกว่าหมาป่วยหรือไม่ป่วย ถ้าคอร์กี้อายุมากเริ่มเดินขาหลังไขว้กัน ลากปลายเท้า หรือล้มง่าย ให้สัตวแพทย์ตรวจระบบประสาทเพื่อแยกจากหมอนรองกระดูกและโรคอื่น ซึ่งรักษาต่างกัน

ออกกำลังให้พอ โดยไม่ทำร้ายหลัง

คอร์กี้ต้องการกิจกรรมมากกว่าที่ขนาดตัวบอก แต่ไม่ใช่ทุกกิจกรรมที่เหมาะกับหลังยาว

กิจกรรม	เหมาะไหม	หมายเหตุ
เดินเร็ววันละ 2 รอบ	เหมาะมาก	เช้ามืดและหัวค่ำ เลี่ยงแดด
เกมดมกลิ่นหาขนม	เหมาะมาก	ใช้สมอง เหนื่อยเร็วกว่าที่คิด
ฝึกท่าใหม่ทุกสัปดาห์	เหมาะมาก	ตอบสนองสายหมาทำงาน
วิ่งไล่ลูกบอลบนพื้นเรียบ	พอได้	โยนเตี้ย ไม่ให้กระโดดรับกลางอากาศ
ว่ายน้ำ	ได้เมื่อมีเสื้อชูชีพ	ขาสั้น ว่ายเหนื่อยเร็ว
กระโดดรับจานร่อน	ไม่เหมาะ	ลงพื้นกระแทกหลัง
วิ่งขึ้นลงบันไดยาว	ไม่เหมาะ	เพิ่มแรงกดหลัง

การฝึกพื้นฐานควรเริ่มตั้งแต่ลูกหมา คอร์กี้เรียนเร็วมาก ทั้งสิ่งที่เราตั้งใจสอนและสิ่งที่เราเผลอสอน แนวทางเริ่มต้นอยู่ใน ฝึกลูกหมา

ขนสองชั้นในอากาศร้อน

คอร์กี้มีขนชั้นในหนา เมื่อผลัดขนจะร่วงเป็นกระจุก เราแปรงด้วยหวีซี่ห่างและแปรงสลิกเกอร์สัปดาห์ละสามถึงสี่ครั้ง ช่วงผลัดขนแปรงทุกวัน

ข้อควรระวังในอากาศชื้น

• อาบน้ำแล้วเป่าให้แห้งถึงผิว ขนชั้นในที่ชื้นค้างเป็นจุดเริ่มของผิวอักเสบ
• พุงที่อยู่ใกล้พื้นเปียกง่ายเวลาเดินบนหญ้าหลังฝนตก เช็ดให้แห้งทุกครั้งที่กลับบ้าน
• ไม่โกนขนจนชิด ตัดแต่งได้ แต่เหลือขนชั้นนอกไว้กันแดด
• เดินช่วงร้อนจัดไม่ได้ ขาสั้นทำให้ตัวอยู่ใกล้พื้นถนนร้อน

คอร์กี้เหมาะกับบ้านแบบไหน และไม่เหมาะกับบ้านแบบไหน

เราถูกถามบ่อยว่าคอร์กี้เลี้ยงในคอนโดได้ไหม คำตอบขึ้นกับเวลาของเจ้าของมากกว่าขนาดห้อง

สถานการณ์	ความเหมาะสม	เหตุผล
ห้องชุด เจ้าของทำงานที่บ้าน พาเดินเช้าเย็นได้	ไปได้ดี	ได้กิจกรรมและคนอยู่ด้วย
ห้องชุด เจ้าของออกบ้านสิบชั่วโมงทุกวัน	ไม่เหมาะ	เบื่อ เห่า และทำลายของ
บ้านมีสนาม เด็กเล็กหลายคน	ได้ เมื่อฝึกทั้งหมาและเด็ก	สัญชาตญาณต้อนจะออกมากับเด็กที่วิ่ง
บ้านที่มีแมวหรือสัตว์เล็ก	ต้องดูเป็นรายตัว	บางตัวไล่ต้อนแมวไม่หยุด
บ้านหลายชั้น บันไดชัน	ต้องปรับบ้าน	ใช้ประตูกั้นบันได และอุ้มขึ้นลง
ผู้สูงอายุอยู่ลำพัง	ระวัง	แรงดึงและพลังงานสูงในวัยหนุ่มสาว

คอร์กี้ที่ได้ใช้พลังวันละสองรอบ และได้ใช้สมองกับเกมหรือการฝึก มักนอนยาวในบ้านช่วงที่เหลือของวัน ตัวที่ได้แค่เดินรอบหมู่บ้านห้านาทีจะหาวิธีใช้พลังเอง ซึ่งมักเป็นการเห่าและแทะของ

ค่าใช้จ่ายของคอร์กี้ไม่ได้ต่างจากหมาขนาดกลางทั่วไปในเรื่องอาหารและวัคซีน ส่วนที่ควรเผื่อไว้มากกว่าคือค่าตรวจและรักษาหลัง ซึ่งเมื่อเกิดขึ้นมักต้องใช้การถ่ายภาพพิเศษและบางรายต้องผ่าตัด เจ้าของหลายบ้านจึงพิจารณาประกันสัตว์เลี้ยงตั้งแต่ลูกหมา ก่อนที่จะมีประวัติโรคติดตัว

ตารางดูแลคอร์กี้ และพาไปหาหมอทันทีถ้า

ความถี่	สิ่งที่ทำ
ทุกวัน	เดิน 2 รอบ เกมใช้สมอง 10 นาที ตรวจท่าเดิน
สัปดาห์ละ 3 ถึง 4 ครั้ง	แปรงขน ตรวจผิวใต้ท้อง
ทุกเดือน	ชั่งน้ำหนัก ตัดเล็บ ป้องกันเห็บหมัดตามที่หมอแนะนำ
ทุกปี	ตรวจสุขภาพ ฉีดวัคซีนตามกำหนด ให้หมอตรวจหลังและข้อ
ตั้งแต่อายุ 8 ปี	สังเกตขาหลังทุกเดือน ถ่ายวิดีโอตอนเดินเก็บไว้เทียบ

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• ร้องเมื่ออุ้มหรือเมื่อขยับตัว หลังโก่ง ไม่ยอมก้ม
• ขาหลังอ่อนแรงหรือเดินลากขึ้นมาทันที
• ยืนไม่ได้ หรือปัสสาวะไม่ออก
• ท่าเดินขาหลังเปลี่ยนไปเรื่อยๆ ในหมาอายุมาก ให้นัดตรวจระบบประสาทภายในไม่กี่วัน