แฮมสเตอร์พันธุ์ไหนน่าเลี้ยง เทียบ 5 ชนิดที่เจอในร้านไทย

ถ้าอยากได้แฮมสเตอร์ที่จับเล่นได้และเลี้ยงตัวเดียว ซีเรียนมักเป็นตัวเลือกที่ง่ายที่สุดสำหรับมือใหม่ ถ้าชอบดูมากกว่าจับและมีกรงกว้าง โรโบรอฟสกี้ตัวเล็กวิ่งเร็วดูสนุก ส่วนแคมเบลกับวินเทอร์ไวท์อยู่ตรงกลาง ทั้งขนาดและความง่ายในการจับ ก่อนเลือกจากความน่ารัก ให้รู้ก่อนว่าชื่อที่ร้านเรียกหลายชื่อเป็นแค่สีขน ไม่ได้บอกชนิด

แฮมสเตอร์มีกี่ชนิด และชื่อในร้านหมายถึงอะไร

RSPCA ระบุว่าแฮมสเตอร์ในธรรมชาติมี 24 ชนิด แต่ที่เลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงทั่วไปมี 5 ชนิด คือ

1. ซีเรียน (Syrian) บางร้านเรียกโกลเด้นหรือไจแอนท์
2. ไชนีส (Chinese)
3. แคมเบลดวาร์ฟ (Campbell's Russian dwarf)
4. วินเทอร์ไวท์ดวาร์ฟ (Winter white dwarf) ในไทยมักเรียกไซบีเรียนหรือจังการ์เรียน
5. โรโบรอฟสกี้ดวาร์ฟ (Roborovski's dwarf) มักเรียกสั้นๆ ว่าโรโบ

ปัญหาที่เจอบ่อยคือร้านติดป้ายด้วยชื่อสีหรือลาย เช่น ขาวปลอด ปั๊กกี้ แพนด้า บลูแซฟไฟร์ ชื่อเหล่านี้บอกแค่ขน แฮมสเตอร์สีขาวปลอดอาจเป็นซีเรียนหรือแคมเบลก็ได้ และสองชนิดนี้มีนิสัยกับความต้องการเรื่องอยู่รวมต่างกันมาก ก่อนจ่ายเงินให้ถามเป็นชื่อชนิด ถ้าร้านตอบไม่ได้ ให้ดูตัวช่วยแยกในหัวข้อถัดไป

ส่วนแคมเบลกับวินเทอร์ไวท์ผสมข้ามกันได้ และในตลาดมีลูกผสมสองชนิดนี้จำนวนไม่น้อย ถ้าร้านบอกว่าเป็น "ไซบีเรียนแท้" ให้ถือว่าเป็นคำโฆษณาจนกว่าจะเห็นข้อมูลพ่อแม่

ตารางเทียบ 5 ชนิดในมุมที่เจ้าของใช้ตัดสินใจ

ตารางนี้สรุปจากข้อมูลของ RSPCA และ Merck Veterinary Manual ส่วนการให้ระดับง่ายหรือยากเป็นการประเมินของเราสำหรับมือใหม่

ชนิด	ขนาดเทียบกัน	อยู่รวมได้ไหม	การจับ	เหมาะกับใคร
ซีเรียน	ใหญ่ที่สุดใน 5 ชนิด	ไม่ได้ ตัวโตต้องอยู่เดียว	จับง่ายที่สุดเมื่อคุ้นมือ	มือใหม่ที่อยากจับเล่น วัยรุ่น ผู้ใหญ่
ไชนีส	กลาง ตัวยาว หางยาวกว่าชนิดอื่น	ห้ามรวมกับซีเรียน ส่วนใหญ่เลี้ยงเดี่ยว	ปานกลาง	คนที่มีประสบการณ์มาบ้าง หาตัวในไทยยาก
แคมเบลดวาร์ฟ	เล็ก	อยู่รวมได้เมื่อสภาพเหมาะ	ปานกลาง บางตัวกัดเมื่อตกใจ	คนที่จะเลี้ยงคู่และพร้อมแยกกรงถ้าทะเลาะ
วินเทอร์ไวท์ดวาร์ฟ	เล็ก	อยู่รวมได้เมื่อสภาพเหมาะ	ปานกลาง ค่อนข้างนิ่ง	คนที่อยากได้ตัวเล็กที่จับได้บ้าง
โรโบรอฟสกี้ดวาร์ฟ	เล็กที่สุด	ในธรรมชาติอยู่เป็นกลุ่ม	ยากมาก วิ่งเร็ว	คนที่ชอบดู ไม่ใช่อุ้ม

RSPCA เขียนไว้ชัดว่าซีเรียนในธรรมชาติอยู่ลำพังในโพรงเมื่อโต และห้ามเลี้ยงซีเรียนกับไชนีสด้วยกัน ส่วนโรโบรอฟสกี้อยู่เป็นกลุ่มตามธรรมชาติ แคมเบลกับวินเทอร์ไวท์อยู่ร่วมกันได้ถ้าดูแลและจัดสภาพถูก แต่ RSPCA ก็เตือนด้วยว่าแฮมสเตอร์โดยรวมเป็นสัตว์ที่ชอบอยู่ลำพังและก้าวร้าวต่อกันได้ เมื่อเจอกันครั้งแรกจะจัดลำดับชั้น ตัวหนึ่งอาจข่มและทำร้ายอีกตัว

Merck ยังพูดแรงกว่านั้นว่าแฮมสเตอร์ไม่ควรเลี้ยงเป็นกลุ่ม เพราะตัวโตเต็มวัยก้าวร้าวได้ และตัวเมียโตเต็มวัยหวงที่เป็นพิเศษ สองแหล่งนี้ต่างกันตรงระดับความเข้ม สรุปที่ใช้ได้คือ ถ้าไม่มีเวลาเฝ้าดูและไม่มีกรงสำรอง ให้เลี้ยงเดี่ยวทุกชนิด

แยกชนิดด้วยตาตัวเองที่หน้าร้าน

ถ้าร้านไม่แน่ใจ ใช้จุดสังเกตเหล่านี้เป็นแนวทาง ไม่ได้แม่นร้อยเปอร์เซ็นต์ โดยเฉพาะกับลูกผสม

• ขนาดตัว ซีเรียนโตเต็มที่ตัวใหญ่กว่าชนิดแคระชัดเจน ถ้าเป็นลูกอายุน้อยให้ดูสัดส่วนหัวกับลำตัว ซีเรียนหน้ายาวกว่า
• หาง ไชนีสหางยาวเห็นชัด ส่วนอีกสี่ชนิดหางสั้นแทบมองไม่เห็น
• ลายหลัง แคมเบลกับวินเทอร์ไวท์สีธรรมชาติมีเส้นสีเข้มพาดกลางหลัง โรโบไม่มีเส้นกลางหลัง มีจุดขาวเหนือตาคล้ายคิ้ว
• หู แคมเบลหูมักเล็กกว่าเมื่อเทียบสัดส่วน วินเทอร์ไวท์หน้ากลมกว่า
• พฤติกรรม โรโบวิ่งเร็วและหลบมือแทบตลอด ซีเรียนที่ร้านเลี้ยงดีจะเดินมาดมมือ

ถ้ายังแยกไม่ได้ ให้ขอดูกรงพ่อแม่ หรือถามว่าตัวนี้มาจากฟาร์มไหน ร้านที่ดูแลดีจะตอบได้

นิสัยแต่ละชนิดในชีวิตประจำวัน

ซีเรียน

ตัวใหญ่ จับง่ายที่สุดเพราะมือคนประคองได้มั่นคง ตัวที่ถูกจับตั้งแต่เล็กมักเชื่องเร็ว Merck บอกว่าแฮมสเตอร์ที่ได้รับการเลี้ยงให้คุ้นคนตามปกติมักไม่กัด แต่ตัวไหนก็กัดได้ถ้าตกใจ จุดที่เจ้าของซีเรียนต้องเตรียมคือกรงใหญ่และล้อใหญ่ เพราะตัวยาวกว่า ล้อเล็กทำให้หลังโก่งตอนวิ่ง

ถ้าซื้อซีเรียนสองตัวมาจากกรงเดียวกันที่ร้าน ช่วงเด็กยังอยู่ด้วยกันได้ แต่เมื่อโตต้องแยก อย่ารอให้เห็นแผลก่อน

ไชนีส

ในไทยหาได้ยากกว่าชนิดอื่น ตัวยาวเพรียว ปีนเก่ง จึงต้องการกรงที่มีที่ปีนและฝาปิดดี นิสัยค่อนข้างขี้อาย RSPCA ระบุว่าห้ามรวมกับซีเรียน ถ้าเจอตัวที่ขายเป็นไชนีสในไทย ให้ตรวจว่าใช่จริง เพราะหลายตัวที่ติดป้ายแบบนี้เป็นชนิดแคระที่หางยาวกว่าปกติเล็กน้อย

แคมเบลดวาร์ฟ

ตัวเล็ก ขุดเก่ง ตื่นตัว บางตัวกัดเมื่อถูกจับกะทันหัน เพราะมือคนดูเหมือนผู้ล่าจากด้านบน วิธีที่ใช้ได้ผลคือให้มันเดินขึ้นมือเองจากพื้นกรง แทนการจับจากข้างบน ถ้าเลี้ยงคู่ ให้เลือกตัวที่โตมาด้วยกันและเพศเดียวกัน

วินเทอร์ไวท์ดวาร์ฟ

ขนาดใกล้แคมเบล หน้ากลม ขนนุ่ม หลายตัวนิ่งกว่าแคมเบล จึงเป็นชนิดแคระที่มือใหม่จับได้ง่ายกว่า สีขนบางสายเปลี่ยนเป็นขาวขึ้นเมื่อช่วงแสงสั้น ซึ่งในไทยที่แสงค่อนข้างคงที่ทั้งปีอาจไม่เห็นการเปลี่ยนสีนี้

โรโบรอฟสกี้ดวาร์ฟ

เล็กที่สุดและเร็วที่สุด เวลาเปิดกรงต้องระวังเพราะหลุดมือแล้วหาตัวยาก Merck ระบุว่าแฮมสเตอร์หนีเก่งมาก และเมื่อหลุดแล้วหายาก ข้อนี้ชัดที่สุดกับโรโบ ตัวนี้สนุกที่จะดูวิ่งเล่นในกรงกว้างที่มีทรายให้คุ้ย แต่ไม่เหมาะกับคนที่อยากอุ้มทุกวัน

เรื่องที่เหมือนกันทุกชนิด ก่อนตัดสินใจรับ

ไม่ว่าจะเลือกชนิดไหน ข้อเท็จจริงเหล่านี้ไม่เปลี่ยน

• ตื่นกลางคืน Merck ระบุว่าแฮมสเตอร์ออกหากินช่วงกลางคืน เสียงล้อวิ่งและการแทะกรงจะเกิดตอนคนนอน ถ้ากรงอยู่ในห้องนอนให้เลือกล้อเงียบ
• อายุสั้น RSPCA บอกว่าแฮมสเตอร์มักอยู่ได้ถึงราว 2 ปี บางตัวอยู่นานกว่านั้น ถ้าซื้อให้เด็ก ต้องคุยเรื่องการจากไปตั้งแต่ต้น
• กระดูกบาง Merck ระบุว่าแฮมสเตอร์ตัวเล็กและบอบบาง กระดูกหักง่ายถ้าตกหรือถูกจับแรง จับเหนือโต๊ะหรือนั่งบนพื้นเสมอ
• ไม่เหมาะกับเด็กเล็ก Merck เขียนว่าด้วยขนาด ความบอบบาง และการตื่นกลางคืน แฮมสเตอร์อาจไม่ใช่สัตว์เลี้ยงที่ดีที่สุดสำหรับเด็กเล็ก ดูทางเลือกอื่นได้ใน สัตว์เลี้ยงสำหรับเด็ก
• อุณหภูมิ Merck ให้ช่วงที่เหมาะประมาณ 18 ถึง 26 องศาเซลเซียส ห้องที่ไม่มีแอร์ในหน้าร้อนของไทยสูงกว่านั้นได้ง่าย

กรงและล้อต่างกันตามชนิด

Merck ให้ความสูงกรงอย่างน้อย 15 ซม. และแนะนำ 20 ซม. ขึ้นไปเพื่อให้รองพื้นได้หนา ล้อต้องเป็นพื้นวิ่งแบบทึบ ไม่ใช่ซี่ลวด เพื่อไม่ให้เท้าและนิ้วติด RSPCA เพิ่มว่ากรงพลาสติกดีกว่าโลหะ ไม่ควรใช้กรงไม้ พื้นต้องทึบ และรองพื้นต้องหนาพอให้ขุดได้

ข้อที่ต่างตามชนิดคือขนาดล้อและซี่กรง

ชนิด	ล้อ	ซี่กรง
ซีเรียน	ล้อใหญ่ที่สุดในกลุ่ม วิ่งแล้วหลังไม่โก่ง	ซี่ห่างได้มากกว่าชนิดแคระ
ชนิดแคระ 3 ชนิด	ล้อเล็กกว่าได้ แต่ต้องไม่โก่งหลัง	ซี่ต้องถี่ หรือใช้ตู้ทึบระบายอากาศดี
โรโบ	เหมือนชนิดแคระ	ถี่ที่สุด เพราะตัวเล็กมุดได้

วิธีเช็กล้อที่ใช้ได้กับทุกชนิด คือดูตอนแฮมสเตอร์วิ่ง หลังควรตรงหรือโค้งเล็กน้อย ถ้าหลังงอขึ้นเป็นรูปตัวยู แปลว่าล้อเล็กไป รายละเอียดการตั้งกรงครั้งแรกดูต่อใน เลี้ยงแฮมสเตอร์สำหรับมือใหม่

อีกเรื่องที่มักลืมคือวัสดุรองพื้นกับจุดวางกรง ทุกชนิดชอบขุดและซ่อนอาหาร รองพื้นยิ่งหนา แฮมสเตอร์ยิ่งได้ทำพฤติกรรมตามธรรมชาติ ส่วนจุดวางกรงควรห่างแดดตรง ห่างช่องลมแอร์ และไม่อยู่ติดลำโพงหรือทีวี เพราะแฮมสเตอร์ไวต่อเสียงและแรงสั่น ถ้าห้องนั้นร้อนช่วงบ่ายจนเกินช่วงที่ Merck ให้ไว้ ให้ย้ายกรงไปห้องที่เย็นกว่าก่อนจะคิดเรื่องพัดลมเป่าตรง

สุขภาพที่ควรตรวจตอนเลือกตัว

Merck แนะนำให้เลือกตัวที่ดูตื่นตัวและแข็งแรง และถ้าทำได้ให้ลองอุ้มเบาๆ เพื่อดูท่าที ใช้รายการนี้ตรวจที่ร้าน

จุดตรวจ	ปกติ	ไม่ควรรับ
ตา	ใส เปิดเต็ม	ขุ่น มีขี้ตา ปิดครึ่งหนึ่ง
จมูกและปาก	แห้ง สะอาด	มีน้ำมูก หายใจมีเสียง
ก้นและหาง	แห้ง สะอาด	เปียก เปื้อนมูลเหลว
ขน	เรียบ ไม่มีหย่อมโล้น	ร่วงเป็นหย่อม มีสะเก็ด
ฟันหน้า	สีเหลืองส้ม ปลายพอดี	ยาวเกิน งอ หรือหัก
การเดิน	คล่อง ไม่เอียง	กะเผลก หัวเอียง เดินวน
ท่าทีต่อมือ	ดม เดินเข้าหา หรือหลบแล้วกลับมา	กัดทันทีซ้ำๆ หรือตัวแข็งไม่ขยับ

ถามร้านเพิ่มอีกสามข้อ คืออายุกี่สัปดาห์ แยกเพศแล้วหรือยัง และกินอาหารอะไรอยู่ เพื่อให้เปลี่ยนอาหารค่อยเป็นค่อยไปเมื่อถึงบ้าน รายการอาหารที่ให้ได้และห้ามให้มีใน แฮมสเตอร์กินอะไรได้บ้าง

เลือกชนิดแฮมสเตอร์ที่เลี้ยงไหวจริง

• อยากจับเล่น เลี้ยงตัวเดียว ห้องเงียบพอ: ซีเรียน
• อยากได้ตัวเล็ก จับได้บ้าง: วินเทอร์ไวท์ หรือแคมเบลที่ร้านเลี้ยงให้คุ้นมือมาแล้ว
• ชอบดูพฤติกรรม ไม่เน้นอุ้ม มีกรงกว้าง: โรโบ
• มีเด็กอายุต่ำกว่าวัยประถมเป็นผู้ดูแลหลัก: พิจารณาสัตว์ชนิดอื่นก่อน หรือให้ผู้ใหญ่เป็นเจ้าของหลัก
• คิดจะเลี้ยงสองตัวในกรงเดียว: เลือกชนิดแคระเพศเดียวกันที่โตมาด้วยกัน และซื้อกรงสำรองไว้พร้อม

ถ้าแฮมสเตอร์ไม่กิน หายใจมีเสียง หรือก้นเปียก ให้พาไปคลินิกที่รับรักษาสัตว์เล็กหรือสัตว์เลี้ยงพิเศษภายในวันนั้น แฮมสเตอร์ตัวเล็ก อาการทรุดเร็ว และไม่ควรให้ยาเองทุกกรณี