ใจความสำคัญ
- สุนัขสุขภาพดีส่วนใหญ่อาบทุก 3-6 สัปดาห์ก็พอ ขนยาว ขนหนา หรือสุนัขที่เลอะบ่อยอาจถี่ขึ้น แต่ต้องใช้แชมพูสำหรับสุนัข
- WSU ระบุว่าอาบด้วยแชมพูสัตวแพทย์สัปดาห์ละครั้งโดยทั่วไปปลอดภัย แต่อาบถี่เกินไปอาจชะล้างน้ำมันปกป้องผิว
- สุนัขที่เป็นโรคผิวหนัง ความถี่ถูกกำหนดโดยสัตวแพทย์ เช่น Merck ระบุว่าเชื้อแบคทีเรียที่ผิวระดับตื้นอาจต้องอาบ 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ในช่วงแรก
- แชมพูยาต้องทิ้งไว้บนผิวราว 10 นาทีหรือตามที่หมอกำหนด แล้วล้างให้หมด ไม่ให้เหลือตกค้าง
- เป่าให้แห้งสนิท โดยเฉพาะซอกรักแร้ ง่ามนิ้ว และโคนหาง ความชื้นที่ค้างอยู่ทำให้เกิดกลิ่นและผิวอักเสบ
สุนัขสุขภาพดีที่ไม่ได้เลอะโคลนส่วนใหญ่อาบทุก 3-6 สัปดาห์ก็สะอาดพอ ตัวเลขนี้เป็นช่วงที่คลินิกและร้านกรูมมิ่งใช้กันทั่วไป ไม่มีเลขตายตัวเดียวสำหรับทุกตัว ความถี่ที่เหมาะขึ้นกับชนิดขน กิจกรรม และสภาพผิว และสุนัขที่มีโรคผิวหนังไม่ควรกำหนดเองเลย เพราะอาจต้องอาบถี่กว่าปกติหลายเท่าตามที่หมอสั่ง หรือต้องหยุดอาบแชมพูบางชนิด
อาบถี่ไป อาบห่างไป ผิวหนังเสียหายต่างกันอย่างไร
ผิวสุนัขมีชั้นไขมันบางๆ ที่ช่วยกันน้ำและกันเชื้อ ผิวสุนัขต่างจากผิวคนตรงที่บางกว่าและค่าความเป็นกรดด่างต่างกัน จึงไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์ของคน Washington State University (WSU) ระบุว่าแชมพูคนหรือสบู่ล้างจานชะล้างน้ำมันธรรมชาติและระคายเคืองผิวสุนัข ควรใช้ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตมาสำหรับสุนัข และอาบบ่อยเกินไปอาจชะล้างน้ำมันปกป้องที่เคลือบขนออก
| ปัญหา | ที่เห็น | สาเหตุที่เป็นไปได้ |
|---|---|---|
| อาบถี่เกิน | ผิวแห้ง ขนหยาบ รังแค คัน | น้ำมันปกป้องถูกชะล้าง ใช้แชมพูไม่เหมาะ ล้างไม่หมด |
| อาบห่างเกิน | กลิ่นสะสม ขนพันกัน ผิวมันเยิ้ม | สะสมไขมัน ฝุ่น และเซลล์ผิวตาย |
| ล้างไม่หมด | คันหลังอาบ ผิวแดง | แชมพูตกค้างทำให้ระคายเคือง |
| เป่าไม่แห้ง | กลิ่นอับ ผื่นตามซอก | ความชื้นในขนหนาและซอกพับ |
แชมพูที่ตกค้างและขนที่เปียกอยู่ข้างในก็ทำให้คันได้เหมือนกัน จึงควรเช็กวิธีอาบก่อนจะสรุปว่าเป็นโรค ถ้าอยากรู้ว่าผิวผิดปกติแค่ไหน ดูอาการได้ที่ หมาเป็นโรคผิวหนัง
ตารางความถี่ตามชนิดขนและวิถีชีวิต
ตารางต่อไปเป็นช่วงโดยประมาณสำหรับสุนัขสุขภาพดีที่ไม่มีโรคผิวหนัง ปรับตามสัตวแพทย์หรือกรูมเมอร์ที่เห็นสุนัขของคุณจริง
| ลักษณะสุนัข | อาบประมาณ | ข้อควรดูเพิ่ม |
|---|---|---|
| ขนสั้น เลี้ยงในบ้านเป็นหลัก | ทุก 4-6 สัปดาห์ | เช็ดตัวด้วยผ้าชุบน้ำหมาดๆ ระหว่างรอบได้ |
| ขนสั้น ออกวิ่งหรือเดินนอกบ้านทุกวัน | ทุก 3-4 สัปดาห์ หรือเมื่อเลอะ | ล้างเท้าและท้องหลังเดินเมื่อเปียกหรือสกปรก |
| ขนยาวหรือขนหนาสองชั้น | ทุก 2-4 สัปดาห์ | หวีแกะปมก่อนอาบ ขนพันกันเมื่อเปียกจะแน่นขึ้น |
| ขนหยิก ขนฟู ต้องตัดแต่ง | ทุก 3-4 สัปดาห์ ตามรอบกรูมมิ่ง | หวีทุกวันจะอาบได้ห่างลง |
| หน้าสั้น ผิวหนังพับเยอะ | ทุก 2-4 สัปดาห์ | เช็ดซอกพับให้แห้งทุกครั้ง |
| ลูกสุนัขวัคซีนไม่ครบ | เช็ดตัวเฉพาะจุดก่อน | ถามสัตวแพทย์ก่อนอาบเต็มตัว |
| สุนัขแก่หรือป่วย | ตามสัตวแพทย์ | ระวังหนาว ลื่น และเหนื่อยตอนยืน |
| เป็นโรคผิวหนัง | ตามที่หมอกำหนด | ใช้แชมพูยาเท่าที่สั่ง |
WSU ระบุว่าโดยทั่วไปอาบด้วยแชมพูสัตวแพทย์สัปดาห์ละครั้งก็ปลอดภัย แต่ความถี่ที่เหมาะขึ้นกับพันธุ์ ความยาวขน กิจกรรม และสุขภาพ ตัวเลข 3-6 สัปดาห์ในตารางข้างบนจึงเป็นค่ากลางที่ผู้เลี้ยงส่วนมากใช้ได้ ถ้าชอบอาบทุกสัปดาห์ ให้ใช้แชมพูอ่อนโยนและสังเกตว่าผิวแห้งหรือไม่
สำหรับสุนัขในคอนโดที่ไม่ค่อยเลอะ ตารางเดินและดูแลสุนัขในคอนโด ช่วยให้คุณรู้ว่าอุ้งเท้าและท้องเลอะแค่ไหนหลังเดิน ซึ่งมักล้างเฉพาะส่วนได้แทนการอาบทั้งตัว
อากาศร้อนชื้นของไทยกับรอบอาบน้ำ
ช่วงร้อนจัดหรือหน้าฝน หลายบ้านอยากอาบถี่ขึ้นเพราะสุนัขเหม็นอับหรือตัวเหนียว วิธีที่ได้ผลดีกว่าการอาบแชมพูถี่ๆ มีดังนี้
- ช่วงเดินเที่ยวกลางแจ้งที่เหงื่อออกที่อุ้งเท้า ล้างเท้าและท้องด้วยน้ำเปล่าหลังกลับบ้าน แล้วซับให้แห้ง ไม่ต้องใช้แชมพูทุกครั้ง
- เช็ดตัวด้วยผ้าชุบน้ำหมาดระหว่างรอบอาบ เน้นรักแร้ ขาหนีบ และใต้คาง
- หวีขนที่ร่วงออกให้หมดเสมอ ขนตายที่ค้างทำให้อับชื้นและกลิ่นแรง
- ในหน้าฝน เปิดไดร์หรือพัดลมเป่าจนขนแห้งถึงโคน ไม่ปล่อยให้แห้งเองในห้องชื้น
- ถ้าใช้แอร์ ตั้งอุณหภูมิไม่ให้เย็นเกินหลังอาบ สุนัขขนสั้นอาจหนาวสั่นเมื่อเปียก
ตัวอย่างการวางรอบสำหรับสุนัขขนสั้นที่เดินทุกเช้า คือล้างเท้าทุกวัน เช็ดตัวสัปดาห์ละครั้ง และอาบแชมพูเต็มตัวทุก 4 สัปดาห์ ผิวจะไม่แห้งแต่ตัวยังสะอาด ส่วนสุนัขขนยาวที่อยู่ในห้องแอร์ใช้หวีทุกวัน อาบทุก 2-3 สัปดาห์ และเป่าแห้งทุกครั้ง
เมื่อไรควรอาบเร็วกว่ารอบปกติ
ไม่ต้องรอครบรอบถ้ามีเหตุเหล่านี้
- ลงเล่นโคลน ทราย หรือน้ำคลองที่สกปรก
- กลิ่นตัวแรงผิดปกติ หลังไปกลิ้งซากหรือสิ่งปฏิกูล
- สัมผัสสารเคมี น้ำมัน สี หรือสารที่ไม่ทราบ ล้างด้วยน้ำสะอาดจำนวนมากทันที และถ้าสุนัขเลียเข้าไปให้โทรปรึกษาสัตวแพทย์หรือศูนย์พิษ
- เห็บหมัดบนตัว ต้องกำจัดทั้งตัวสุนัขและสิ่งแวดล้อม วิธีรับมือดูที่ หมาเป็นเห็บหมัด ถ้าใช้ยาหยดที่หลังคอ ให้ถามสัตวแพทย์ว่าอาบน้ำก่อนหรือหลังกี่วัน เพราะแชมพูบางชนิดอาจกระทบประสิทธิภาพของยาบางชนิด
- ผิวมันและมีรังแคเป็นแผ่น อาจเป็นความผิดปกติของผิว ไม่ใช่แค่สกปรก
ในทางกลับกัน ถ้าสุนัขเปียกฝนหรือลงน้ำสะอาด ล้างน้ำเปล่าแล้วเป่าแห้งพอ ไม่จำเป็นต้องใช้แชมพูซ้ำ
สุนัขที่เป็นโรคผิวหนัง ความถี่เปลี่ยนไปอย่างไร
กรณีนี้คือเหตุผลที่ไม่ควรยึดตัวเลขทั่วไป Merck Veterinary Manual ระบุสำหรับโรคแบคทีเรียที่ผิวหนังชนิดตื้น (superficial pyoderma) ว่ามักอาบ 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ในช่วง 2 สัปดาห์แรกของการรักษา แล้วลดเป็น 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์จนกว่าการติดเชื้อจะหาย ส่วนโรคชนิดลึกอาจต้องอาบทุกวันด้วยแชมพูยาที่เจือจางเหลือครึ่งหรือหนึ่งในสี่ ตามที่หมอสั่ง การดีขึ้นอาจใช้เวลาอย่างน้อย 2-3 สัปดาห์
VCA ระบุว่าการอาบแชมพูยามักแนะนำเป็นรายสัปดาห์แต่สัตวแพทย์อาจปรับตามอาการ และต้องทิ้งแชมพูไว้บนผิวราว 10 นาที หรือเท่าที่หมอกำหนด
| สถานการณ์ | ทำอย่างไร |
|---|---|
| หมอสั่งแชมพูยาแล้ว | ทำตามความถี่ เวลาทิ้งแชมพู และปริมาณที่หมอบอก ไม่เพิ่มหรือลดเอง |
| ผิวแดงมากขึ้นหลังอาบเรื่อยๆ | โทรปรึกษาหมอ อาจแพ้แชมพูหรือโรคไม่ตอบสนอง |
| ผิวดีขึ้นแล้ว อยากหยุด | ถามหมอก่อน การหยุดเร็วอาจทำให้กลับเป็นซ้ำ |
| ขนร่วงเป็นหย่อมระหว่างรักษา | ดู หมาขนร่วง แล้วแจ้งหมอ อย่าเพิ่งเปลี่ยนแชมพู |
ขั้นตอนอาบน้ำที่ไม่ทำให้ผิวพัง
- หวีขนให้เรียบก่อนอาบ WSU ระบุว่าขนยาวควรหวีก่อน เพราะขนเปียกพันกันง่ายกว่าขนแห้ง
- เตรียมน้ำอุ่นพอดี ไม่ร้อน แล้วเปียกทั้งตัวให้น้ำซึมถึงผิวหนังใต้ขน ขนหนาต้องใช้เวลา
- ใช้แชมพูสำหรับสุนัขตามฉลาก ผสมน้ำเล็กน้อยให้ขึ้นฟองง่ายและกระจายสม่ำเสมอ แชมพูยาให้ทำตามหมอ
- นวดจากคอไล่ไปหาง หลีกเลี่ยงดวงตา หู และจมูก ใช้สำลีหรือผ้าเช็ดบริเวณหน้า
- สำหรับแชมพูยา VCA แนะนำให้ถูบริเวณที่เป็นมากที่สุดก่อน เช่น อุ้งเท้า รักแร้ ขาหนีบ และรอบทวาร แล้วนวดทั้งตัว และปล่อยไว้ตามเวลาที่กำหนด
- ล้างน้ำจนฟองหมดและน้ำใส VCA เตือนไม่ให้แชมพูตกค้างบนผิว
- ซับด้วยผ้าขนหนูให้ได้มากที่สุด
- เป่าแห้งด้วยไดร์เป่าขนแบบลมเย็นหรืออุ่น ให้แห้งถึงโคนขน โดยเฉพาะรักแร้ ง่ามนิ้ว และโคนหาง
- ให้อยู่ในที่อบอุ่นจนแห้งสนิท VCA แนะนำให้ซับด้วยผ้าและเก็บสุนัขในที่อุ่นจนแห้ง
อย่าลืมเช็ดหูด้านนอกให้แห้งและไม่ให้น้ำเข้าช่องหู ถ้าสุนัขหูตั้งหรือหูตกมักมีขี้หูหรือกลิ่นหลังอาบ ให้พบสัตวแพทย์ เพราะอาจเป็นหูอักเสบ
กลิ่นหลังอาบ ผิวแดง และความผิดพลาดที่พบบ่อย
- ล้างแชมพูไม่หมด: คันหลังอาบทันที หรือผิวแดง VCA ระบุว่าอาจมีรอยแดงเล็กน้อยหลังอาบที่เกิดจากการไหลเวียนเลือด แต่ถ้าผิวแย่ลงต่อเนื่องหลังทุกครั้งที่อาบ ให้ติดต่อสัตวแพทย์
- ใช้แชมพูยาเป็นแชมพูทั่วไป: VCA ระบุว่าแชมพูยามักไม่มีสบู่หรือผงซักฟอก จึงอาจไม่ทำความสะอาดสุนัขที่สกปรกมาก ถ้าตัวเลอะให้ล้างด้วยแชมพูทั่วไปก่อนและถามหมอ
- ใช้ไดร์ความร้อนสูงจ่อใกล้ผิว: ทำให้ผิวไหม้และแห้ง
- อาบตอนเย็นแล้วปล่อยให้ขนชื้นข้ามคืน: ความชื้นสะสมในขนหนา ทำให้เกิดผื่นและกลิ่น
- เปลี่ยนแชมพูบ่อย: ถ้าผิวไม่มีปัญหา อย่าเปลี่ยนเพียงเพราะราคาหรือกลิ่น
- ลืมแปรงฟันและเช็ดหู: กลิ่นปากที่คิดว่าเป็นกลิ่นตัวมักมาจากฟัน ดู แปรงฟันหมา
ปัญหาที่เจอตอนอาบ และทางแก้
| ปัญหา | ทางแก้ |
|---|---|
| สุนัขกลัวน้ำหรือหนีเข้าห้องน้ำ | เริ่มจากให้เหยียบพื้นห้องน้ำที่แห้ง พร้อมขนม แล้วเพิ่มน้ำทีละน้อยหลายวัน ใช้เสื่อกันลื่นรองพื้น |
| สะบัดตัวตลอดเวลา | ใช้ผ้าขนหนูคลุมทันทีหลังล้างเสร็จ ให้สะบัดในห้องน้ำก่อนอุ้มออก |
| ขนพันเป็นก้อนหลังอาบ | หวีแกะปมก่อนอาบเสมอ ถ้าปมแน่นให้กรูมเมอร์ตัดออก |
| เป่าไดร์แล้วสุนัขตกใจ | ปรับลมต่ำ เปิดเสียงห่างจากตัว ให้ขนมระหว่างทำ และพักเมื่อจำเป็น |
| น้ำเข้าหู | ใช้สำลีอุดชั่วคราวและไม่ฉีดน้ำใส่หัวโดยตรง เช็ดหน้าด้วยผ้าชุบน้ำแทน |
ตารางตัวอย่างที่ปรับใช้ได้
| สุนัข | ตารางที่ใช้ได้ |
|---|---|
| ชิสุห์ขนยาวเลี้ยงในบ้าน | หวีทุกวัน อาบทุก 2-3 สัปดาห์ พร้อมเป่าให้แห้งทั้งตัว |
| ลาบราดอร์ขนสั้นเดินเช้าเย็น | ล้างเท้าเมื่อเลอะ อาบทุก 4 สัปดาห์ หรือเมื่อมีกลิ่น |
| ปั๊กหรือบูลด็อก | เช็ดซอกหน้าสัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง อาบทุก 2-4 สัปดาห์ ตามสภาพผิว |
| สุนัขที่หมอสั่งแชมพูยา | ตามใบสั่ง ไม่ปรับเอง |
ถ้าสุนัขของคุณคันเรื้อรัง ผิวมันหรือแห้งผิดปกติ ขนร่วงเป็นหย่อม มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว หรือผื่นแดง ให้ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนเปลี่ยนความถี่หรือยี่ห้อแชมพู
คำถามที่พบบ่อย
ใช้แชมพูคนอาบน้ำหมาได้ไหม
ไม่แนะนำ WSU ระบุว่าแชมพูคนและสบู่ล้างจานชะล้างน้ำมันธรรมชาติและระคายเคืองผิวสุนัข ควรใช้ผลิตภัณฑ์ที่ทำมาสำหรับสุนัข และถ้าเป็นแชมพูยาให้ทำตามที่สัตวแพทย์สั่ง
ลูกสุนัขอาบน้ำได้ตอนอายุเท่าไร
ลูกสุนัขที่ยังเล็กมากและวัคซีนไม่ครบมักเสี่ยงหนาวและป่วยง่าย ควรเช็ดตัวเฉพาะจุดและถามสัตวแพทย์ว่าเริ่มอาบเต็มตัวได้เมื่อไร โดยทั่วไปมักรอหลังวัคซีนชุดแรกเรียบร้อยและตัวแห้งได้เร็ว
อาบน้ำเย็นหรือน้ำอุ่นดี
ใช้น้ำอุ่นพอดีหรือเย็นเล็กน้อย ไม่ร้อน น้ำร้อนทำให้ผิวระคายเคือง และแย่กว่าเดิมถ้าผิวอักเสบอยู่ VCA แนะนำน้ำอุ่นพอดีสำหรับการอาบแชมพูยา
หมาเหม็นหลังอาบน้ำไม่นาน เกิดจากอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือขนยังไม่แห้งสนิทข้างใน ผิวหนังติดเชื้อยีสต์หรือแบคทีเรีย ต่อมข้างก้นมีปัญหา หูอักเสบ หรือฟันเป็นหินปูน ถ้าเหม็นซ้ำแม้อาบถูกวิธี ให้พาไปตรวจ ไม่ควรอาบถี่ขึ้นเอง
แหล่งอ้างอิง
- Bathing your dog | Veterinary Teaching Hospital, Washington State University
- How to Bathe Dogs with Medicated Shampoo | VCA Animal Hospitals
- Pyoderma in Dogs | Merck Veterinary Manual
