ไวน์สำหรับมือใหม่ ยี่ห้อไหนดี เลือกจากฉลากและสไตล์ก่อนชื่อแบรนด์

ถ้าใครถามว่าไวน์ยี่ห้อไหนดีสำหรับมือใหม่ คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ไม่มียี่ห้อเดียวที่ถูกใจทุกคน ที่ทำได้จริงคือเลือกสไตล์ที่ลิ้นของคุณรับได้ก่อน แล้วอ่านฉลากเพื่อเทียบสองสามขวดในสไตล์เดียวกัน ผู้ผลิตรายใหญ่หลายรายทำไวน์หลายสิบแบบ ชื่อแบรนด์เดียวกันอาจเป็นทั้งไวน์ขาวหวานและแดงฝาดจัดได้ในร้านเดียวกัน ด้านล่างเลยไม่แนะนำยี่ห้อ แต่สอนวิธีเลือกที่ใช้ได้กับทุกชั้นวาง

การดื่มแอลกอฮอล์จำกัดสำหรับผู้มีอายุ 20 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ไม่ควรขับขี่หลังดื่ม และหญิงตั้งครรภ์ควรงดแอลกอฮอล์ทุกชนิด

ทำไมยี่ห้อไม่ใช่ตัวแปรแรก

ไวน์ขวดหนึ่งรสต่างกันตาม 4 อย่างที่ใหญ่กว่าชื่อแบรนด์

1. พันธุ์องุ่น Pinot Noir กับ Cabernet Sauvignon ต่างกันเหมือนชาเขียวกับกาแฟเข้ม
2. ภูมิภาคและภูมิอากาศ องุ่นพันธุ์เดียวกันจากที่เย็นให้รสเปรี้ยวสด ที่ร้อนให้รสผลไม้สุกและแอลกอฮอล์สูง
3. วิธีบ่ม ถังสเตนเลสให้รสสด ถังไม้โอ๊คเพิ่มกลิ่นวานิลลาและความหนา
4. ปีที่เก็บเกี่ยว ปีที่ฝนมากหรือแล้งทำให้รสต่างกันแม้ผู้ผลิตเดียวกัน

เมื่อรู้สี่อย่างนี้ ชื่อแบรนด์เป็นแค่ผลลัพธ์ ถ้าชอบขวดไหน ให้ดูว่าชอบเพราะพันธุ์ ภูมิภาค หรือความหวาน แล้วเอาข้อมูลนี้ไปหาขวดที่ใกล้กัน

อ่านฉลากหน้าขวดใน 7 จุด

จุดบนฉลาก	บอกอะไร	วิธีใช้
ผู้ผลิต (Producer)	ใครทำไวน์	เก็บชื่อของขวดที่ชอบไว้
พันธุ์องุ่น หรือชื่อภูมิภาค	แนวรสหลัก	ประเทศโลกใหม่ระบุพันธุ์ ยุโรปมักระบุภูมิภาค (ดูหัวข้อถัดไป)
ปีเก็บเกี่ยว (Vintage)	ปีที่เก็บองุ่น	ไวน์ขาวสดและโรเซ่ควรเลือกปีใหม่ NV คือผสมหลายปี พบบ่อยในสปาร์กลิง
ABV	ระดับแอลกอฮอล์	ยิ่งสูงยิ่งหนักและร้อนคอ มือใหม่เริ่มที่ 11-13%
ปริมาตร	ขนาดขวด	ปกติ 750 มล. ได้ราว 5 แก้วเล็ก
ระดับความหวาน	Dry, Off-dry, Brut ฯลฯ	ตารางด้านล่าง
ประเทศและเกรด	ระดับการควบคุมของแหล่งผลิต	อ่านเป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่คะแนนความอร่อย

ฉลากภาษาไทยที่ผู้นำเข้าติดมักแสดงชื่อผู้นำเข้า ปริมาตรสุทธิ และ ABV ให้เทียบกับฉลากหน้าขวดได้

ฉลากโลกเก่ากับโลกใหม่ ต่างกันตรงไหน

ไวน์ยุโรป (ฝรั่งเศส อิตาลี สเปน) มักไม่เขียนชื่อพันธุ์องุ่น แต่เขียนชื่อพื้นที่ เพราะระบบถือว่าพื้นที่ปลูกกำหนดรส เช่น Chablis คือ Chardonnay จากพื้นที่นั้น ส่วนไวน์โลกใหม่ (ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ชิลี อาร์เจนตินา แคลิฟอร์เนีย แอฟริกาใต้) เขียนชื่อพันธุ์ใหญ่หน้าขวด เช่น Shiraz หรือ Sauvignon Blanc อ่านง่ายกว่ามาก จึงเหมาะที่จะเป็นขวดแรกของมือใหม่

กฎง่ายๆ ที่ใช้ได้คือ ถ้าฉลากเขียนชื่อพันธุ์ชัด ลองเทียบได้เลย ถ้าเขียนแต่ชื่อพื้นที่ที่ไม่คุ้น ให้ถามร้านว่าขวดนี้ทำจากพันธุ์อะไรและรสไปทางไหน

ไวน์ 5 แบบที่ลิ้นมือใหม่รับได้ง่าย

แบบ	รสที่คาดได้	ฝาด	หวาน	เสิร์ฟ (ประมาณ)	เหมาะกับคนที่
Sauvignon Blanc (ไม่บ่มโอ๊ค)	ซิตรัส สด หญ้า	ไม่มี	แห้ง	7-10 องศา	ชอบน้ำมะนาวโซดา
Riesling หรือ Moscato	พีช ดอกไม้ หวานอ่อน	ไม่มี	หวานเล็กน้อยถึงหวาน	6-9 องศา	ไม่ชอบรสขมหรือเปรี้ยวจัด
Pinot Noir	เชอร์รี่ เบา	ต่ำ	แห้ง	13-16 องศา	อยากลองแดงแต่กลัวฝาด
Merlot	พลัม ช็อกโกแลต นุ่ม	ปานกลาง	แห้ง	15-18 องศา	ชอบกาแฟหรือช็อกโกแลตเข้ม
สปาร์กลิง Brut หรือ Prosecco	ซ่า แอปเปิลเขียว	ไม่มี	แห้งถึงเกือบแห้ง	6-8 องศา	ชอบโซดา ไว้ดื่มก่อนมื้อ

แต่ละสไตล์เทียบแดงกับขาวละเอียดกว่านี้ใน ไวน์แดงกับไวน์ขาว ต่างกันอย่างไร ส่วนการจับคู่กับอาหารไทยดูต่อที่ วิธีเลือกไวน์ให้เหมาะกับอาหาร

คำว่า Dry, Brut, Demi-sec บนฉลาก

คำศัพท์ความหวานสับสนง่ายมาก เพราะ Dry (แห้ง) คือไม่หวาน ไม่ได้แปลว่าแห้งแบบไม่มีน้ำ

คำบนฉลาก	ใช้กับ	แปลว่า
Dry / Sec	ไวน์ทั่วไป	ไม่หวาน
Off-dry / Demi-sec	ไวน์ขาว สปาร์กลิง	หวานเล็กน้อย
Sweet / Doux	ไวน์หวาน ของหวาน	หวานชัดเจน
Brut	สปาร์กลิง	แห้งที่สุดในระดับที่ขายทั่วไป
Extra Dry	สปาร์กลิง	หวานกว่า Brut เล็กน้อย (ชื่อชวนสับสน)

Extra Dry ชื่อฟังดูแห้งกว่า Brut แต่จริงๆ หวานกว่าเล็กน้อย มือใหม่ที่ไม่ชอบหวานให้เลือก Brut ส่วนที่ชอบหวานอ่อนให้ลอง Extra Dry หรือ Demi-sec

งบสำหรับขวดแรก

ราคาไวน์นำเข้าในไทยรวมภาษีและค่าขนส่ง ตัวเลขด้านล่างเป็นค่าประมาณที่มือใหม่ใช้ตั้งงบ ราคาจริงขึ้นกับร้านและปี

ช่วงราคาต่อขวด (ประมาณ)	ควรคาดหวัง	หมายเหตุ
ต่ำกว่า 500 บาท	ดื่มได้ รสเรียบ อาจมีน้ำตาลหรือโอ๊คเติมแต่ง	ใช้ทำอาหารหรือดื่มเย็นๆ ได้ดี
500-1,000 บาท	พันธุ์ชัด รสสมดุล ขวดแรกที่ใช่	จุดเริ่มต้นที่คุ้มสำหรับการลอง
1,000-2,000 บาท	ซับซ้อนขึ้น ภูมิภาคเด่นชัด	เหมาะหลังรู้แล้วว่าชอบสไตล์ไหน
สูงกว่า 2,000 บาท	ไวน์ที่ควรบ่มหรือเสิร์ฟพิเศษ	มือใหม่แยกความต่างได้ยาก

อย่าซื้อทีละลัง ถ้ายังไม่รู้ว่าชอบอะไร ซื้อทีละ 2-3 ขวดต่างสไตล์ แล้วจดไว้ว่าชอบขวดไหน

จัดชิมสามขวดในคืนเดียว

วิธีที่ได้ข้อมูลเร็วที่สุดคือชิมเทียบกัน ชวนเพื่อนอีก 3-4 คนมาแบ่งกัน จะประหยัดและไม่เสียไวน์

1. เลือก 3 ขวดต่างสไตล์ เช่น Sauvignon Blanc, Pinot Noir, Moscato หรือสปาร์กลิง
2. แช่เย็นตามอุณหภูมิในตาราง ขาวและสปาร์กลิง 2-3 ชั่วโมง ส่วนแดงแช่ราว 20-30 นาที
3. รินคนละ 50-60 มล. ต่อแก้ว ไม่ต้องเต็ม
4. ตั้งอาหารเปล่าไว้ ข้าวสวยหรือขนมปังและน้ำเปล่า ใช้ล้างปากระหว่างขวด
5. จดคะแนนเงียบๆ ก่อนคุยกัน ไม่งั้นรสจะเอนไปตามคนที่พูดก่อน

ผลที่ได้มักชัดตั้งแต่แก้วแรก คนที่ชอบ Moscato กับคนที่ชอบ Pinot Noir ต้องการคำแนะนำคนละทิศทาง

ชิมอย่างไรให้รู้ว่าชอบเพราะอะไร

WSET (สถาบันการศึกษาด้านไวน์ระดับสากล) แนะนำขั้นตอนง่ายๆ 4 ข้อ เริ่มด้วยการรินน้อยเพื่อให้มีที่ว่างหมุนแก้ว ดมก่อนหมุน หมุน แล้วดมอีกครั้ง จากนั้นจิบเล็กน้อยและให้ไวน์ผสมกับอากาศในปาก และหยุดให้เวลาลิ้นประเมินทุกครั้งที่เปลี่ยนไวน์ เพราะรสส่วนใหญ่มาจากการดมมากกว่าการรับรสบนลิ้น

สิ่งที่ควรจดสำหรับมือใหม่ 4 อย่าง คือ หวานไหม เปรี้ยวแหลมไหม ฝาดไหม และหนักเต็มปากหรือเบา คำตอบ 4 ข้อนี้บอกได้แม่นกว่าการท่องกลิ่นผลไม้

ขวดแบบไหนที่ควรคืนหรือทิ้ง

อากาศร้อนของไทยทำให้ไวน์เสื่อมเร็วกว่าที่คิด โดยเฉพาะขวดที่เก็บบนชั้นใกล้หน้าต่างหรือบนตู้เย็น สัญญาณที่ควรสังเกต

• จุกก๊อกดันออกมาจากคอขวด หรือมีไวน์ซึมที่ฝาครอบ แสดงว่าร้อนจนขยายตัว
• ไวน์ขาวสีน้ำตาลเข้มเหมือนน้ำชา หรือไวน์แดงออกสีอิฐ
• กลิ่นน้ำส้มสายชู กลิ่นกระดาษเปียกหรือใบไม้ชื้น ซึ่งคือกลิ่นก๊อกเสีย
• สปาร์กลิงที่ไม่มีฟองเลยตอนเปิด

ขวดที่ซื้อมาไม่ได้ดื่มทันทีควรเก็บในที่ไม่โดนแดด อุณหภูมิคงที่ ถ้าไม่มีตู้ไวน์ ตู้ในห้องแอร์ที่ไม่ติดผนังร้อนก็ดีกว่าบนตู้เย็น วางขวดนอนถ้าเป็นจุกก๊อก เพื่อให้จุกชื้นและไม่แห้งหด ส่วนขวดฝาเกลียวตั้งหรือนอนก็ได้

ขวดที่ดื่มไม่หมดมีทางไปอีกอย่างคือเอาไปทำอาหาร ไวน์ที่เปิดมาไม่เกิน 3-5 วันใช้ตุ๋นเนื้อ ทำซอสครีม หรือใส่ในผัดหอยลายได้ครึ่งถ้วย ไวน์ที่เสียจนมีกลิ่นน้ำส้มสายชูแรงใส่อาหารไม่ได้ ให้ทิ้ง

สั่งไวน์ในร้านอาหาร แก้วหรือขวดดี

ขวด 750 มล. ได้ราว 5 แก้วที่รินแก้วละ 150 มล. คำนวณง่ายๆ ได้ดังนี้

จำนวนคนที่ดื่ม	ควรสั่ง	เหตุผล
1 คน	แก้ว 1-2 แก้ว	ขวดเดียวเหลือทิ้งหรือดื่มเกินที่ตั้งใจ
2 คน	ขวดเล็ก (375 มล.) หรือแก้วคนละแก้ว	พอดีกับมื้อเดียว
3-4 คน	ขวดเต็ม 1 ขวด	แก้วละ 150 มล. หมดพอดี
5 คนขึ้นไป	2 ขวดต่างสี	แดงกับขาว ครอบคลุมคนชอบต่างกัน

เมื่อพนักงานรินให้ชิมเล็กน้อย จุดประสงค์คือเช็กว่าขวดไม่เสีย ไม่ได้ให้ตัดสินว่าชอบไหม ถ้ากลิ่นเหมือนน้ำส้มสายชูหรือกระดาษเปียกให้บอกได้ แต่ถ้าแค่ไม่ถูกปาก ก็ต้องรับขวดนั้น นี่คือเหตุผลที่ควรถามรสชาติและความหวานก่อนสั่ง เช่น "ขวดนี้ฝาดไหม หวานไหม" แทนการสั่งตามราคา

เรื่องแก้ว ไม่ต้องซื้อชุดแพง ใช้แก้วทรงสูงปากแคบเล็กน้อยที่มีก้าน รินไวน์ไม่เกิน 1 ใน 3 ของแก้ว เพื่อให้มีที่หมุนกลิ่น แก้วน้ำทรงกระบอกใช้ได้ถ้าไม่มีอย่างอื่น แต่กลิ่นจะกระจายเร็วกว่า

ดื่มเท่าไรต่อครั้ง

CDC กำหนด 1 ดื่มมาตรฐานของไวน์เป็น 5 ออนซ์ (ราว 148 มล.) ที่ 12% ซึ่งมีแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 14 กรัม ขวด 750 มล. จึงเท่ากับราว 5 ดื่ม ส่วน NHS ใช้หน่วยยูนิต แก้ว 175 มล. ที่ 12% เท่ากับ 2.1 ยูนิต และแนะนำไม่เกิน 14 ยูนิตต่อสัปดาห์สำหรับการดื่มเป็นประจำ โดยกระจายออกไป 3 วันขึ้นไป

WHO ระบุว่าไม่มีระดับแอลกอฮอล์ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ ดังนั้นไม่ต้องรู้สึกว่าต้องดื่มเพื่อฝึกลิ้น ชิมแค่คำสองคำก็ได้ข้อมูลเรื่องรสเท่ากัน

ถ้าต้องซื้อขวดแรกพรุ่งนี้

• ไปร้านที่มีตู้แช่หรือห้องแอร์ ไม่ซื้อขวดที่วางตากแสงหน้าร้าน
• เลือกฉลากที่ระบุพันธุ์องุ่นชัด ABV 11-13% ปีเก็บเกี่ยวไม่เก่าเกินไป
• ซื้อ 2-3 ขวดต่างสไตล์ งบรวมราว 1,500-3,000 บาท (ประมาณ)
• ถ้าอยากเริ่มจากเครื่องดื่มผสมก่อน มี สูตรค็อกเทลสำหรับงานปาร์ตี้ ให้ลองทำเอง
• จดว่าขวดไหนชอบ แล้วเอาข้อมูลพันธุ์และภูมิภาคไปหาขวดต่อไป

ใช้ลิ้นของตัวเองเป็นเกณฑ์ ร้านไวน์ที่ดีจะถามคุณก่อนว่าชอบหวานหรือฝาด ไม่ใช่เสนอขวดแพงที่สุด