สรุปประเด็นสำคัญ
- หม้อ 4 ชามใช้หมูสับ 300 กรัม เต้าหู้ไข่ 2 หลอด น้ำซุป 6 ถ้วย ปรุงด้วยซีอิ๊วขาวและเกลือเล็กน้อย
- ตำรากผักชี กระเทียม พริกไทย (สามเกลอ) ผสมในหมู และนวดหมูกับน้ำเย็น 2 ช้อนโต๊ะ หมูจะนุ่มและจับตัวไม่แตก
- น้ำซุปใสได้ด้วยการลวกกระดูกทิ้งน้ำแรก และต้มแบบเดือดเบา ๆ ไม่ปล่อยให้เดือดพล่าน
- ใส่เต้าหู้ไข่หลังหมูสุก ต้มเพียง 2 นาที ถ้าต้มนานเต้าหู้จะพองและแตก
- หม้อใหญ่ที่เหลือต้องแช่ตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมง และอุ่นให้เดือดทั่วก่อนตักกิน
ต้มจืดเต้าหู้หมูสับทำเสร็จได้ใน 25 นาทีถ้าใช้น้ำซุปก้อนหรือน้ำซุปที่ต้มเก็บไว้ ส่วนที่ทำให้ชามนี้ต่างจากต้มจืดโรงอาหารมีแค่สองเรื่อง คือหมูสับที่หมักด้วยสามเกลอแล้วนวดกับน้ำเย็นจนเหนียว และน้ำซุปที่ต้มแบบเดือดเบาจนใส หม้อนี้เหมาะกับวันที่ลูกไม่สบายหรือวันที่อยากกินอะไรเบา ๆ เพราะทั้งหม้อปรุงด้วยซีอิ๊วขาวไม่ถึง 3 ช้อนโต๊ะ
เต้าหู้สามแบบ ได้ต้มจืดคนละหน้าตา
ก่อนจ่ายตลาด ตัดสินใจก่อนว่าจะใช้เต้าหู้แบบไหน เพราะเวลาต้มและวิธีหั่นต่างกัน
| เต้าหู้ | เนื้อสัมผัสในซุป | เวลาต้ม | วิธีหั่น | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|---|
| เต้าหู้ไข่ (หลอด) | นุ่มเด้ง หอมไข่ | 2 นาที | ตัดหลอดครึ่ง บีบออก หั่นแว่นหนา 1.5 ซม. | ต้มจืดแบบร้านข้าวต้ม เด็กชอบ |
| เต้าหู้อ่อน (กล่อง) | เนียนละลายในปาก | 1-2 นาที | ตักเป็นชิ้นด้วยช้อน ไม่ต้องหั่น | คนป่วย ผู้สูงอายุ เคี้ยวน้อย |
| เต้าหู้ขาวแข็ง | แน่น ดูดน้ำซุป | 3-5 นาที | หั่นลูกเต๋า 2 ซม. | ต้มหม้อใหญ่ อุ่นซ้ำได้ดีที่สุด |
เต้าหู้ไข่มีไข่เป็นส่วนผสม ถ้าในบ้านมีคนแพ้ไข่ให้ใช้เต้าหู้อ่อนหรือเต้าหู้ขาวแทน ส่วนเต้าหู้อ่อนแตกง่ายมาก ให้วางลงบนผิวน้ำซุปเบา ๆ แล้วอย่าคน
วัตถุดิบสำหรับ 4 ชาม
| ส่วนผสม | ปริมาณ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| หมูสับ (สันคอหรือสะโพกติดมันนิดหน่อย) | 300 กรัม | |
| รากผักชี | 2 ราก | |
| กระเทียม | 4 กลีบ | |
| พริกไทยขาวเม็ด | ½ ช้อนชา | ป่นสดหอมกว่าพริกไทยป่นสำเร็จ |
| ซีอิ๊วขาว (หมักหมู) | 1 ช้อนโต๊ะ | |
| น้ำเย็นจัด | 2 ช้อนโต๊ะ | นวดเข้าเนื้อหมู |
| แป้งมันสำปะหลัง | 1 ช้อนชา | ไม่ใส่ก็ได้ ช่วยให้หมูจับตัว |
| เต้าหู้ไข่ | 2 หลอด (ประมาณ 240 กรัม) | |
| ผักกาดขาว | 200 กรัม หั่นท่อน 3 ซม. | |
| น้ำซุปกระดูกหมู | 6 ถ้วย (1.5 ลิตร) | หรือน้ำเปล่า + หัวไชเท้า |
| ซีอิ๊วขาว (ปรุงซุป) | 1-1½ ช้อนโต๊ะ | |
| เกลือ | ¼ ช้อนชา | ปรุงท้าย |
| ต้นหอม ผักชี | อย่างละ 2 ต้น | |
| กระเทียมเจียว | 1 ช้อนโต๊ะ | โรยหน้า |
น้ำซุปใสมาจากสองอย่าง ลวกกระดูกและไฟเดือดเบา
ถ้ามีเวลาวันหยุด ให้ต้มน้ำซุปกระดูกเก็บไว้ทีละ 3 ลิตร แบ่งแช่แข็งเป็นถุงละ 1.5 ลิตร พอดีกับหม้อนี้หนึ่งครั้ง
- กระดูกซี่โครงอ่อนหรือกระดูกเล้ง 1 กิโลกรัม ใส่หม้อ เติมน้ำเย็นให้ท่วม ตั้งไฟจนเดือด 3-4 นาที เทน้ำทิ้ง ล้างกระดูกใต้ก๊อก ขั้นนี้เอาเลือดและเศษโปรตีนที่ทำให้น้ำขุ่นออกไป
- ใส่น้ำใหม่ 4 ลิตร หัวไชเท้า 1 หัวหั่นท่อน รากผักชี 3 ราก พริกไทยเม็ดบุบ 1 ช้อนชา
- พอเดือดแล้วลดไฟให้ผิวน้ำแค่สั่น มีฟองเล็กผุดขึ้นเป็นระยะ ต้ม 1-1½ ชั่วโมง ช้อนฟองทิ้ง 2-3 ครั้งในช่วง 20 นาทีแรก
- กรองผ่านกระชอนตาถี่ ได้น้ำซุปประมาณ 3 ลิตร
น้ำซุปขุ่นเกิดจากไขมันกับโปรตีนที่ถูกตีจนกระจายเป็นอิมัลชันเพราะเดือดพล่าน ไม่ได้เกิดจากกระดูกไม่ดี เดือดเบาตลอดคือหัวใจของเรื่องนี้
วันธรรมดาที่ไม่มีน้ำซุป ใช้น้ำเปล่า 6 ถ้วยต้มกับหัวไชเท้าครึ่งหัว 15 นาที แล้วใส่ผักกาดขาว ผักกาดจะให้ความหวานเพิ่มอีกชั้น ได้ซุปที่ใช้ได้โดยไม่ต้องพึ่งผงปรุงรส
หมูสับนุ่มไม่แตก เคล็ดอยู่ที่น้ำเย็นกับการนวด
หมูก้อนในต้มจืดที่แตกเป็นเศษ หรือแข็งเป็นลูกกระสุน มาจากการผสมไม่ถึง
- โขลกรากผักชี กระเทียม และพริกไทยให้ละเอียด ได้สามเกลอประมาณ 1½ ช้อนโต๊ะ
- ใส่หมูสับ สามเกลอ ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะ และแป้งมัน 1 ช้อนชาลงชาม
- ใช้มือหรือตะเกียบคนไปทางเดียวกันประมาณ 2 นาที ค่อย ๆ เติมน้ำเย็นทีละ 1 ช้อนโต๊ะ จนหมูดูดน้ำหมด เนื้อจะเปลี่ยนจากร่วนเป็นเหนียวเกาะกัน
- ยกหมูขึ้นแล้วฟาดลงชามแรง ๆ 10-15 ครั้ง ขั้นนี้ไล่อากาศและทำให้โปรตีนในหมูจับตัว
- แช่ตู้เย็น 15 นาทีระหว่างเตรียมผัก หมูเย็นปั้นง่ายกว่า
ปั้นเป็นก้อนขนาดประมาณ 2-2.5 เซนติเมตร หรือใช้ช้อนชาสองคันตักส่งลงหม้อ ขนาดเท่ากันสำคัญกว่ากลม เพราะจะสุกพร้อมกัน
ลำดับลงหม้อ 12 นาที
| นาทีที่ | ทำอะไร | ไฟ |
|---|---|---|
| 0 | ตั้งน้ำซุป 6 ถ้วยให้เดือด | แรง |
| 3 | ใส่ผักกาดขาวส่วนก้าน | กลาง |
| 5 | น้ำเดือดเบา ๆ ทยอยใส่หมูทีละก้อนรอบหม้อ อย่าคนช่วงแรก | กลาง |
| 6-9 | หมูลอยขึ้นผิวน้ำ ช้อนฟองทิ้ง | กลางค่อนอ่อน |
| 9 | ใส่ผักกาดส่วนใบ ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะ | กลาง |
| 10 | ใส่เต้าหู้ไข่ วางเบา ๆ | กลาง |
| 12 | ชิม เติมเกลือหรือซีอิ๊วทีละน้อย ปิดไฟ ใส่ต้นหอม ผักชี | ปิด |
หมูก้อนลอยขึ้นมาไม่ได้แปลว่าสุกแล้ว ก้อนขนาด 2.5 เซนติเมตรต้องอยู่ในน้ำเดือดเบาอย่างน้อย 4-5 นาที
ผ่าก้อนหมูดูก่อนปิดไฟ
ตักก้อนที่ใหญ่ที่สุดขึ้นมาหนึ่งก้อน ผ่าครึ่ง ข้างในต้องเป็นสีเทาอ่อนเท่ากันทั้งก้อน ไม่มีสีชมพู และน้ำที่ซึมออกมาใส กรมควบคุมโรคแนะนำให้ปรุงหมูให้สุกด้วยความร้อน 60-70 องศาเซลเซียสนานอย่างน้อย 10 นาที เพื่อป้องกันเชื้อที่ทำให้เกิดโรคไข้หูดับ ในหม้อต้มจืดที่เดือดเบาตลอดช่วงที่หมูอยู่ในน้ำ เงื่อนไขนี้ทำได้ไม่ยาก แค่อย่าตักขึ้นเร็วเกินไป
อีกเรื่องที่มักลืมคือชามที่ใช้ผสมหมูดิบ มือ และตะเกียบ ต้องล้างด้วยน้ำสบู่ก่อนไปจับต้นหอมผักชีที่จะโรยหน้าดิบ ๆ
ผักและของเติมที่เข้ากับต้มจืดหม้อนี้
| ของเติม | ปริมาณต่อหม้อ | ใส่ตอนไหน | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| สาหร่ายแผ่นแห้ง (จีฉ่าย) | 2 แผ่นกลม | ก่อนปิดไฟ 1 นาที | ล้างทรายออกก่อน |
| วุ้นเส้น แช่น้ำ 10 นาที | 1 ห่อเล็ก (40 กรัม) | ก่อนปิดไฟ 2 นาที | ดูดน้ำซุป ต้องเผื่อน้ำเพิ่ม 1 ถ้วย |
| ตำลึง | 1 กำ | ก่อนปิดไฟ 1 นาที | สีเขียวสด |
| หัวไชเท้าหั่นแว่น | 200 กรัม | พร้อมน้ำซุปตั้งแต่แรก | ต้ม 10-15 นาทีให้ใส |
| แครอทหั่นแว่น | 1 หัวเล็ก | พร้อมผักกาดก้าน | เด็กชอบสี |
| เห็ดหอมสด | 6-8 ดอก | พร้อมหมู | หอมขึ้นมาก |
| ฟักเขียว | 300 กรัม | ก่อนหมู 8 นาที | ต้องต้มนาน |
ถ้าใส่วุ้นเส้นในหม้อที่ตั้งใจจะกินสองมื้อ ให้แยกวุ้นเส้นลวกไว้ใส่ทีละชาม วุ้นเส้นที่แช่ในซุปข้ามคืนจะดูดน้ำจนอืดและทำให้ซุปข้น
ต้มจืดสำหรับเด็กเล็กและคนป่วย
ต้มจืดเป็นเมนูแรก ๆ ที่หลายบ้านทำให้เด็กหรือคนป่วย แต่ต้มจืดตามร้านมักเค็มกว่าที่คิด WHO แนะนำให้ผู้ใหญ่ได้รับโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน และสำหรับเด็กให้ปรับลดลงตามพลังงานที่เด็กต้องการ ซึ่งแปลว่าซุปหนึ่งชามของเด็กควรเค็มน้อยกว่าของผู้ใหญ่ชัดเจน
วิธีทำหม้อเดียวให้ทั้งบ้าน
- หมักหมูด้วยซีอิ๊วขาวเพียง ½ ช้อนโต๊ะ ใช้สามเกลอเต็มสูตร กลิ่นพริกไทยกับรากผักชีช่วยให้หมูไม่จืด
- ปรุงน้ำซุปทั้งหม้อด้วยซีอิ๊วขาว ½ ช้อนโต๊ะ ตักชามเด็กออกก่อน
- จากนั้นค่อยเติมซีอิ๊วหรือเกลือเพิ่มในหม้อสำหรับผู้ใหญ่
- สำหรับคนป่วยที่เคี้ยวยาก ใช้เต้าหู้อ่อนและปั้นหมูก้อนเล็ก 1.5 เซนติเมตร
- เลี่ยงผงปรุงรสและซุปก้อนในชามเด็ก เพราะส่วนใหญ่มีเกลือเป็นส่วนผสมหลัก
น้ำซุปขุ่น เต้าหู้แตก หมูกระด้าง สาเหตุอยู่ตรงไหน
น้ำซุปขุ่นมาจากการต้มเดือดพล่านหลังใส่หมู หรือไม่ได้ช้อนฟองช่วงหมูลอย แก้หม้อที่ขุ่นแล้วได้ยาก ครั้งหน้าลดไฟลงทันทีที่หย่อนหมู และช้อนฟองสองรอบ
เต้าหู้ไข่แตกหรือพองเป็นรูพรุน เกิดจากต้มนานเกิน 3-4 นาทีหรือคนแรง เต้าหู้ไข่สุกมาแล้วจากโรงงาน แค่ต้องการให้ร้อนทั่วเท่านั้น
หมูกระด้างเป็นลูก มักเกิดจากใช้หมูสะโพกล้วนที่ไม่มีมันเลยและไม่ได้เติมน้ำเย็น ครั้งหน้าใช้สันคอ หรือผสมสามชั้นสับ 50 กรัม และอย่าลืมนวดกับน้ำ
ซุปจืดแบน ไม่หวาน มาจากน้ำเปล่าล้วน ลองต้มหัวไชเท้าหรือผักกาดขาวก่อน 10 นาที หรือใส่เห็ดหอมสดสักหลายดอก ก่อนจะคิดเติมเกลือ
หม้อใหญ่ที่เหลือ เก็บอย่างไร
ต้มจืดหม้อใหญ่เป็นอาหารแบบที่ CDC ยกตัวอย่างไว้ว่า อาหารที่ปรุงครั้งละมาก ๆ แล้วปล่อยไว้ในช่วงอุณหภูมิอันตรายระหว่างประมาณ 4.5-60 องศาเซลเซียส เคยเป็นต้นเหตุของการระบาดของอาหารเป็นพิษ CDC แนะนำให้แช่ตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมงหลังปรุง หรือภายใน 1 ชั่วโมงถ้าอากาศร้อนเกิน 32 องศาเซลเซียส และอุ่นให้ร้อนถึง 74 องศาเซลเซียสขึ้นไปก่อนเสิร์ฟ
- แบ่งซุปใส่กล่องตื้นหลายใบ ซุปจะเย็นเร็วกว่าปล่อยไว้ในหม้อใบเดียว
- ตักเต้าหู้ไข่ใส่กล่องแยก ถ้าแช่ในซุป เนื้อจะยุ่ยตอนอุ่น
- เก็บในตู้เย็นแล้วกินให้หมดภายใน 2-3 วัน
- ตอนอุ่น ต้มซุปกับหมูให้เดือดทั่ว 1-2 นาที แล้วค่อยใส่เต้าหู้ต้มต่อ 1 นาที
- น้ำซุปกระดูกที่ยังไม่ปรุง แช่แข็งได้ประมาณ 2-3 เดือน ละลายในตู้เย็นข้ามคืนก่อนใช้
จัดมื้อกับต้มจืดหม้อนี้
ต้มจืดเป็นกับข้าวที่ช่วยพักลิ้นในสำรับ ถ้าวันนั้นมีของรสจัดอย่างผัดกะเพราหมูสับ หรือแกงส้มชะอมกุ้ง ต้มจืดหม้อเล็กจะทำให้มื้อนั้นกินง่ายขึ้นมาก หมูสับที่หมักไว้แบ่งไปทำไข่ตุ๋นเนื้อเนียน ได้อีกจาน ใช้เวลาเตรียมเพิ่มไม่ถึง 5 นาที
ในวันที่ไม่มีแรงทำอะไร ต้มน้ำซุปกับหมูก้อนแล้วใส่ข้าวสวยลงไปต้มต่อ 5 นาที ได้ข้าวต้มหมูสับหนึ่งหม้อจากของชุดเดียวกัน ถ้าอยากได้เนื้อข้าวที่เนียนกว่านั้น วิธีเคี่ยวข้าวหักอยู่ในสูตรโจ๊กหมู
แหล่งอ้างอิง
- Preventing C. perfringens Food Poisoning | Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- Sodium reduction | World Health Organization (WHO)
- กรมควบคุมโรค เตือนรับประทานเนื้อหมูดิบ อาจเสี่ยงหูดับถาวร | กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข





