สรุปสั้นๆ
- สูตรสำหรับ 2 ที่ ใช้หมูสับ 200 กรัม กระเทียม 5-6 กลีบ พริก 5-8 เม็ด ใบกะเพรา 1 ถ้วยแน่น ผัดไม่เกิน 4 นาที
- ผัดไฟแรงในกระทะที่ร้อนจัด และใส่ใบกะเพราหลังปิดไฟเพื่อไม่ให้ใบดำเหม็นเขียว
- หมูสับต้องสุกทั่ว ไม่เหลือสีชมพู ตามหลัก Five keys to safer food ของ WHO
- ซอสสามอย่างที่ใช้ในสูตรนี้รวมกันราว 1,000-1,500 มิลลิกรัมโซเดียมต่อ 2 ที่ ควรกะให้พอดี
- เปลี่ยนโปรตีนได้ แต่เวลาต่างกัน อกไก่สับ 3 นาที กุ้ง 2 นาที เนื้อสับ 2-3 นาที
ผัดกะเพราที่ดีต้องเสร็จเร็วและใช้ไฟแรง กระเทียมกับพริกหอมทันที หมูสับเกรียมเล็กน้อยแต่ไม่แห้ง และใบกะเพราสดกลิ่นฉุนเหมือนเพิ่งเด็ด ทั้งหมดใช้เวลาผัดไม่ถึง 4 นาที ความยากอยู่ที่การคุมไฟและลำดับ มากกว่าสูตรเครื่องปรุง
ส่วนผสมสำหรับ 2 ที่
| ส่วนผสม | ปริมาณ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| หมูสับ | 200 กรัม | เลือกที่มีมันแทรกบ้าง ไม่ใช่หมูล้วน |
| กระเทียม | 5-6 กลีบ | ตำหยาบ |
| พริกขี้หนูสวน | 5-8 เม็ด | ตำพร้อมกระเทียม ปรับตามความเผ็ด |
| ใบกะเพรา | 1 ถ้วยแน่น (ประมาณ 30 กรัม) | เด็ดเฉพาะใบ |
| น้ำมันพืช | 2 ช้อนโต๊ะ (ผัด) + 3-4 ช้อนโต๊ะ (ทอดไข่) | |
| ซีอิ๊วขาว | 1 ช้อนโต๊ะ | |
| ซอสหอยนางรม | 1 ช้อนโต๊ะ | |
| ซีอิ๊วดำหวาน | 1/2 ช้อนชา | ให้สีและความหวาน |
| น้ำตาลทราย | 1 ช้อนชา | |
| น้ำเปล่า | 2 ช้อนโต๊ะ | |
| ไข่ไก่ | 2 ฟอง | สำหรับไข่ดาว |
| ข้าวสวยร้อน | 2 จาน |
ถ้ามีถั่วฝักยาวหรือพริกชี้ฟ้าหั่นแฉลบก็เพิ่มได้ ไม่ต้องใช้น้ำปลา ถ้าซอสสองอย่างแรกเค็มพอ
เลือกกะเพราและพริกให้หอม
กะเพราในตลาดไทยมี 2 แบบหลัก คือกะเพราแดงก้านและใบม่วงอมแดง กลิ่นฉุนแรง กับกะเพราขาวใบเขียวสด กลิ่นอ่อนกว่า คนที่ชอบกลิ่นแรงเลือกแบบแดง คนที่กินกับเด็กหรือกลัวฉุนเลือกแบบขาว
| ของ | เลือกอย่างไร | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ใบกะเพรา | ใบแห้งไม่มีน้ำ ไม่เหี่ยว ไม่มีจุดดำ | เก็บในตู้เย็นห่อกระดาษซับไม่เกิน 3 วัน |
| พริกขี้หนูสวน | เม็ดเล็กตึง สีเขียวหรือแดง | แดงหวานกว่าและเผ็ดสุกกว่า |
| กระเทียม | หัวแน่น ไม่งอก | กระเทียมสดกรอบหอมกว่ากระเทียมสับในขวด |
| หมูสับ | สีชมพูอ่อน ไม่เปียกชื้น | ซื้อวันที่ทำ ถ้าเก็บให้แช่เย็นไม่เกิน 1 วัน |
กะเพราที่ล้างแล้วต้องซับให้แห้งสนิท เพราะน้ำคือสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้ใบดำและกระเด็น ห่อกระดาษซับก่อนใช้ 5 นาทีก็พอ
เตรียมของให้เสร็จก่อนจุดไฟ
กะเพราสุกเร็วมาก ถ้ามัวหั่นกลางทางจะเสียจังหวะ ผมจัดของไว้ข้างเตาดังนี้
- ตำกระเทียมกับพริกให้หยาบ ไม่ต้องละเอียด เพื่อให้ได้เศษชิ้นที่กรอบหอมตอนผัด
- ผสมซีอิ๊วขาว ซอสหอยนางรม ซีอิ๊วดำหวาน น้ำตาล และน้ำเปล่า 2 ช้อนโต๊ะในถ้วยเล็ก คนจนน้ำตาลละลาย
- เด็ดใบกะเพรา ล้างน้ำแล้วสะบัดหรือซับให้แห้ง เพราะน้ำที่ติดใบจะทำให้กระทะกระเด็นและใบดำเร็ว
- คลายหมูสับจากก้อนให้แยกออกเป็นก้อนเล็ก อย่าปล่อยเป็นก้อนใหญ่
- ตั้งกระทะอีกใบสำหรับไข่ดาวเมื่อพร้อมผัด
เวลาจริงตั้งแต่เปิดตู้เย็นถึงตักใส่จาน
| นาที | ทำอะไร |
|---|---|
| 0-5 | ตำกระเทียมพริก เด็ดใบกะเพรา ผสมซอส |
| 5-6 | อุ่นกระทะ แยกกระทะสำหรับไข่ดาว |
| 6-7 | ทอดไข่ดาวระหว่างรอกระทะผัดร้อน |
| 7-11 | ผัดตามขั้นตอนด้านล่าง |
| 11-12 | ตักใส่จาน ราดไข่ ยกเสิร์ฟ |
ถ้าเคยทำเมนูนี้ซ้ำหลายครั้ง เวลาจะลดเหลือประมาณ 8-10 นาที ข้อสำคัญคือไข่ดาวควรทอดก่อนผัด ไม่ใช่หลัง เพราะกะเพราที่ผัดเสร็จเย็นเร็วและเสียกลิ่น
ขั้นตอนผัด 4 นาที
- ตั้งกระทะไฟแรงสุดจนร้อน เห็นควันบาง ๆ ใส่น้ำมัน 2 ช้อนโต๊ะ
- ใส่กระเทียมพริก ผัดประมาณ 10-15 วินาที ระวังไม่ให้ไหม้
- ใส่หมูสับ กดให้ราบกับกระทะ ทิ้งไว้ 20-30 วินาที ให้ด้านล่างเริ่มเป็นสีทอง แล้วจึงกลับผัด
- ผัดต่อประมาณ 1-1.5 นาที จนหมูสุกทั่ว ไม่เหลือสีชมพู
- เทน้ำซอสที่ผสมไว้ลงรอบกระทะ ผัดอีก 30-45 วินาที ให้น้ำซอสเกาะหมู
- ปิดไฟ ใส่ใบกะเพรา คลุกด้วยความร้อนที่เหลือ 10-15 วินาที ใบจะสลดแต่ยังเขียว
- ตักใส่จานข้าว ราดไข่ดาว
กระทะร้อนจัดสำคัญกว่าที่คิด
ถ้ากระทะไม่ร้อนพอ หมูสับจะปล่อยน้ำออกมาและต้มอยู่ในน้ำของตัวเอง เนื้อแน่น ไม่หอม ไม่มีกลิ่นเกรียมที่เรียกว่า "กลิ่นกระทะ" แก้ได้สามวิธี
- อุ่นกระทะก่อนใส่น้ำมัน 1-2 นาที
- ผัดครั้งละไม่เกิน 2 ที่ ถ้าทำ 4 ที่ ให้แยกเป็นสองรอบ
- ไม่ใช้หมูสับที่เพิ่งออกจากช่องแช่แข็งและยังมีน้ำเยอะ ให้ละลายในตู้เย็นแล้วซับให้แห้ง
ส่วนกระทะเทฟลอนรับความร้อนจัดไม่ได้เท่ากระทะเหล็ก ถ้าใช้เทฟลอนให้ลดไฟเป็นกลางค่อนแรงและผัดนานขึ้นเล็กน้อย
ใส่ใบกะเพราตอนไหนจึงไม่ดำ
ใบกะเพรามีน้ำมันหอมระเหยที่ระเหยเร็วเมื่อถูกความร้อนนาน ใบที่ผัดบนไฟแรงต่อเกิน 20 วินาทีจะดำคล้ำและกลิ่นเขียวฉุนเหมือนหญ้า ผมจึงปิดไฟก่อนใส่ทุกครั้ง ส่วนคนที่ชอบกลิ่นกะเพราจัด ให้เด็ดใบเล็กในปริมาณมากกว่าที่คิด เพราะใบสลดแล้วเหลือน้อยกว่าครึ่ง
ไข่ดาวกรอบริม
| ขั้นตอน | รายละเอียด |
|---|---|
| ความร้อน | ไฟกลางค่อนแรง น้ำมัน 3-4 ช้อนโต๊ะในกระทะแบน |
| ตอนตอกไข่ | รอให้น้ำมันร้อนจนไข่ขาวฟู่ทันที |
| ระหว่างทอด | ตักน้ำมันราดไข่ขาว 30-45 วินาที |
| เสร็จ | ขอบกรอบเหลือง ไข่แดงยังเยิ้มเล็กน้อย หรือสุกตามชอบ |
ถ้าต้องการไข่แดงสุกทั่ว ให้ทอดต่ออีก 30 วินาที สำหรับคนที่ไม่ต้องการไข่เยิ้ม โดยเฉพาะผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และเด็กเล็ก ควรทอดให้สุก
ซอสสามอย่างและโซเดียม
สูตรนี้ใช้ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะและซอสหอยนางรม 1 ช้อนโต๊ะต่อ 2 ที่ กรมอนามัยเทียบว่าโซเดียม 2,000 มิลลิกรัมเท่ากับซีอิ๊วขาวหรือซอสปรุงรส 6 ช้อนชา และซอสหอยนางรม 4 ช้อนโต๊ะ
ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะ (3 ช้อนชา) จึงเท่ากับโซเดียมราว 1,000 มิลลิกรัม ส่วนซอสหอยนางรม 1 ช้อนโต๊ะเท่ากับราว 500 มิลลิกรัม รวมประมาณ 1,500 มิลลิกรัมต่อ 2 ที่ หรือประมาณ 750 มิลลิกรัมต่อที่ ตัวเลขนี้คำนวณจากตารางเทียบของกรมอนามัย เป็นค่าประมาณ ยี่ห้อต่างกันจะต่างกัน และยังไม่รวมโซเดียมของข้าวและไข่ดาว
ถ้าอยากลด
- เหลือซีอิ๊วขาว 2 ช้อนชา ซอสหอยนางรม 2 ช้อนชา และเพิ่มพริกกับกระเทียมให้รสจัดขึ้นแทน
- ไม่เติมน้ำปลาพริกบนจานอีก
- กินคู่ผักสดหรือแตงกวา
เปลี่ยนโปรตีนโดยไม่เสียรสกะเพรา
| โปรตีน | เตรียมก่อนผัด | เวลาผัดหลังใส่โปรตีน | ข้อสังเกต |
|---|---|---|---|
| หมูสับ | คลายให้เป็นก้อนเล็ก | 1-1.5 นาที | ใช้ไขมันแทรกเล็กน้อยให้ไม่แห้ง |
| อกไก่สับ | หมักซอส 1 ช้อนชา 5 นาที | 2-3 นาที | สุกเร็วและแห้งง่าย ใส่น้ำ 1 ช้อนโต๊ะเพิ่ม |
| เนื้อวัวสับ | ซับแห้ง | 1-1.5 นาที | ผัดไฟแรงมาก ไม่ให้สุกเกิน |
| กุ้ง | ซับแห้ง ผ่าหลัง | 1-2 นาที | ปิดไฟเมื่อเปลี่ยนสี |
| เต้าหู้แข็งหรือเห็ด | ทอดหรือผัดก่อน | 2-3 นาที | เหมาะสำหรับอาหารมังสวิรัติหรือเจ ใช้ซีอิ๊วขาวแทนซอสหอยนางรม |
หมูสับ ไก่สับ และเนื้อสับต้องสุกทั่ว WHO ใน Five keys to safer food แนะนำให้ปรุงเนื้อสัตว์และอาหารทะเลให้สุกทั่วถึง ในเนื้อสับ ความร้อนต้องเข้าถึงทุกก้อน ตรวจจากน้ำที่ไหลออกต้องใส ไม่เหลือสีชมพู หรือถ้ามีเทอร์โมมิเตอร์ ให้วัดให้ถึงประมาณ 70 องศาเซลเซียส
ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง
| ปัญหา | สาเหตุ | แก้ |
|---|---|---|
| หมูแห้งเป็นก้อนแข็ง | ผัดนานเกิน หรือหมูไม่มีมัน | เทน้ำ 1-2 ช้อนโต๊ะ คลุกเบา ๆ ครั้งหน้าผัดให้เสร็จใน 1.5 นาที |
| น้ำเยอะเละ | ไฟอ่อน หมูมีน้ำ ใส่น้ำซอสมาก | เร่งไฟแรง ผัดจนน้ำแห้ง ครั้งหน้าลดน้ำเปล่า |
| ใบกะเพราดำ เหม็นเขียว | ผัดใบนานเกิน | ปิดไฟก่อนใส่ ใช้ใบแห้งสนิท |
| เค็มเกิน | ซีอิ๊วหรือซอสมากเกินไป | กินคู่ข้าวมากขึ้นและผักสด ครั้งหน้าลดซอสหอยนางรม |
| ไม่หอมกระเทียม | ไฟแรงเกินจนไหม้ หรือกระเทียมละเอียดเกิน | ตำหยาบและใส่น้ำมันก่อนไฟแรงเต็มที่ |
| ไม่เผ็ดพอ | พริกน้อย หรือพริกแก่จัด | ตำพริกเพิ่มทันทีแล้วผัดต่อ 10 วินาที |
ปรับตามรสนิยมและข้อจำกัด
ผัดกะเพราเป็นเมนูที่ถกเถียงกันมากเรื่องว่าอะไร "ใส่ได้" ผมจึงสรุปเป็นตัวเลือกเพื่อให้ตัดสินใจเอง
| ตัวเลือก | ทำอย่างไร | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| สไตล์เรียบง่าย | กระเทียม พริก หมู กะเพรา ซอส ไม่ใส่ผัก | คนที่ชอบกลิ่นกะเพราจัด |
| ใส่ถั่วฝักยาว | หั่น 2 ซม. ผัดก่อนหมู 1 นาที | อยากเพิ่มผักในจานเดียว |
| ใส่พริกชี้ฟ้าและพริกหยวก | ใส่พร้อมซอสแล้วผัด 20 วินาที | อยากให้สีสวยและไม่เผ็ดจัด |
| กะเพรากรอบ | ทอดใบกะเพราเป็นเครื่องเคียง | ร้านอาหารหรือแขกพิเศษ |
| ลดมัน | ใช้หมูสับสันนอก ผัดกับน้ำมันน้อย | คนควบคุมน้ำหนัก ต้องคุมไฟไม่ให้แห้ง |
| ไม่เผ็ด | ตำพริกชี้ฟ้าแทนพริกขี้หนู | เด็กหรือผู้สูงอายุ |
ผัดกะเพราที่ร้านข้าวแกงและร้านตามสั่งมักเติมน้ำเปล่ามากเพื่อให้ฉ่ำ ที่บ้านควรคุมน้ำไว้แค่ 2 ช้อนโต๊ะ เพราะรสจะเข้มข้นกว่าและไม่เปียกข้าว
เก็บและอุ่นซ้ำ
ผัดกะเพราเหมาะกับกินทันที แต่ถ้าเหลือหรือเตรียมล่วงหน้า ใช้หลักเดียวกับ Five keys to safer food ของ WHO คือไม่วางอาหารปรุงสุกที่อุณหภูมิห้องเกิน 2 ชั่วโมง รีบแช่เย็น และอุ่นซ้ำให้ร้อนทั่วถึง
- แยกใบกะเพราออกถ้าทำล่วงหน้า ใส่ใบสดตอนอุ่นเพื่อให้หอมเหมือนเดิม
- กินภายใน 1-2 วันในตู้เย็นเป็นแนวปฏิบัติสำหรับครัวบ้าน
- อุ่นในกระทะไฟกลางพร้อมน้ำเล็กน้อย จะได้ผิวแห้งกว่าอุ่นไมโครเวฟ
- ไม่เก็บไข่ดาวรวมกับหมู เพราะไข่แดงเยิ้มจะเสียเร็วเมื่ออุ่นซ้ำ
ถ้าทำครั้งแรก
- จัดของลงถ้วยก่อน แล้วจึงจุดไฟ
- ผัดทีละ 2 ที่ เท่านั้น
- ผัดหมูให้สุกจริง ไม่มีสีชมพู แล้วค่อยปิดไฟใส่ใบกะเพรา
- ลดซอสลงหนึ่งในสามจากสูตรในครั้งแรก แล้วเพิ่มตามที่ชอบ
- ทอดไข่ดาวในกระทะแยก
เมนูนี้ให้โปรตีนดี แต่ผักน้อย ถ้าเป็นมื้อเดียวในวัน ให้เสริมผักชนิดอื่นในมื้อถัดไป ดูอาหาร 5 หมู่ เป็นรายการตรวจ และถ้าอยากรู้ว่าโปรตีนที่ได้เพียงพอหรือไม่ ดูอาหารโปรตีนสูง ส่วนการจัดจานให้พลังงานพอดี ดูแคลอรี่ข้าวสวย
คำถามที่พบบ่อย
ใส่ถั่วฝักยาวในผัดกะเพราได้ไหม
ได้ แต่แบบดั้งเดิมของคนจำนวนมากไม่ใส่ ถ้าใส่ให้หั่นท่อน 2 ซม. แล้วผัดก่อนหมูประมาณ 1 นาที เพื่อไม่ให้ผักสุกไม่ทั่ว
กะเพรากับโหระพาใช้แทนกันได้ไหม
ไม่ควรแทนกัน เพราะรสต่างกันชัด กะเพราหอมฉุนเผ็ดร้อน โหระพาหอมหวานคล้ายโป๊ยกั๊ก ถ้าหากะเพราไม่ได้ ผัดโหระพาได้ แต่ชื่อเมนูจะเปลี่ยน
ทำไมผัดกะเพราที่บ้านไม่หอมเหมือนร้าน
สาเหตุหลักคือไฟอ่อนและกระทะไม่ร้อนพอ หมูจึงต้มในน้ำของตัวเอง ใช้ไฟแรง ผัดทีละ 2 ที่ และตำกระเทียมพริกหยาบแทนการสับ
แหล่งอ้างอิง
- Five keys to safer food | World Health Organization
- กรมอนามัย แนะวิธี “เช็กโซเดียม” ใน 1 วัน ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม | กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ สสส.)





