วิธีเปลี่ยนอาหารหมาไม่ให้ท้องเสีย ตารางผสมอาหาร 7 วันและ 14 วัน

ผสมอาหารใหม่เข้ากับอาหารเดิมทีละน้อยในเวลา 5-7 วัน เริ่มที่อาหารใหม่ 25% วันที่ 3 เป็น 50% วันที่ 5 เป็น 75% และวันที่ 7 เป็น 100% นี่คือตารางที่ AKC ใช้ ถ้าน้องท้องไวให้ยืดเป็น 10-14 วัน สาเหตุที่ท้องเสียเมื่อเปลี่ยนทันทีคือจุลินทรีย์ในลำไส้ยังไม่ปรับตัว ไม่เกี่ยวกับว่าอาหารใหม่ดีหรือไม่ดี

ตารางผสมอาหาร 7 วัน และตัวอย่างเป็นกรัม

สมมติน้องต้องกินอาหารวันละ 240 กรัม แบ่งเป็น 2 มื้อ มื้อละ 120 กรัม ตารางนี้เป็นตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพ ปริมาณจริงของน้องแต่ละตัวต่างกัน

วัน	อาหารใหม่	อาหารเดิม	กรัมใหม่ต่อมื้อ	กรัมเดิมต่อมื้อ
1-2	25%	75%	30	90
3-4	50%	50%	60	60
5-6	75%	25%	90	30
7	100%	0%	120	0

ตารางข้างบนตามรูปแบบ AKC ที่ปรับเป็นช่วงสองวันเพื่อให้จำง่าย AKC ระบุเป็นหลักไว้ที่วันที่ 1, 3, 5 และ 7 ถ้ายืดเป็นตาราง 14 วัน ให้แบ่งแต่ละขั้นเป็นสองเท่า คือ 25% ครบ 3-4 วัน 50% ครบ 3-4 วัน 75% ครบ 3-4 วัน แล้วค่อยเป็น 100% โดยดูอุจจาระก่อนก้าวไปขั้นต่อไปทุกครั้ง

ตัวอย่างตาราง 14 วันสำหรับน้องท้องไว

สมมติน้องพันธุ์เล็กกินวันละ 100 กรัม แบ่ง 2 มื้อ มื้อละ 50 กรัม ตัวอย่างนี้เป็นการประมาณเพื่อให้เห็นขั้นตอน

วัน	อาหารใหม่	กรัมใหม่ต่อมื้อ	กรัมเดิมต่อมื้อ	ก่อนขึ้นขั้น
1-3	10%	5	45	อุจจาระเป็นก้อน
4-6	25%	12	38	อุจจาระเป็นก้อน
7-9	50%	25	25	อุจจาระเป็นก้อน กินหมดชาม
10-12	75%	38	12	อุจจาระเป็นก้อน กินหมดชาม
13-14	100%	50	0	ชั่งน้ำหนัก ดูรูปร่าง

ในกรณีน้ำหนักน้อยแบบนี้ กรัมที่ต่างกันเพียงไม่กี่กรัมมีผลมาก จึงควรใช้เครื่องชั่งดิจิทัลชั่งอาหารที่ราคาไม่แพง แทนการตวงด้วยช้อนหรือถ้วย การตวงด้วยถ้วยทำให้ปริมาณคลาดเคลื่อนได้ง่ายเมื่อเม็ดอาหารสองยี่ห้อมีขนาดและความหนาแน่นต่างกัน

ข้อสำคัญคือปริมาณรวมต่อวันและเวลามื้อต้องเท่าเดิมตลอด เปลี่ยนแค่สัดส่วน ถ้าคุณเพิ่มปริมาณพร้อมกันเพราะอาหารใหม่น่ากิน น้องจะได้รับของที่เป็นสองตัวแปรพร้อมกัน เมื่อท้องเสียจะบอกไม่ได้ว่าเพราะอะไร

กรัมเท่ากัน แคลอรีไม่เท่ากัน ต้องคำนวณใหม่เมื่อเปลี่ยนครบ

อาหารต่างยี่ห้อมีแคลอรีต่อกรัมไม่เท่ากัน สูตรลดน้ำหนักอาจมีแคลอรีต่ำกว่าสูตรสุนัขโตธรรมดา อาหารเปียกต่างจากอาหารเม็ดหลายเท่า ระหว่างผสมช่วงแรกๆ ให้ใช้กรัมเท่าเดิมไปก่อนเพื่อให้ทางเดินอาหารปรับตัว แต่เมื่อถึง 100% แล้วให้เปิดฉลากอาหารใหม่ ดูปริมาณแนะนำตามน้ำหนักตัว และเทียบกับแคลอรีที่น้องเคยได้ ถ้าน้ำหนักน้องเปลี่ยนหรือรูปร่างเปลี่ยน ให้ปรับ 10% ทีละขั้นและชั่งทุกสัปดาห์ วิธีคำนวณอธิบายไว้ในปริมาณอาหารสุนัขต่อวัน ถ้าเปลี่ยนจากอาหารเม็ดเป็นอาหารเปียก ดูความต่างของสองแบบในอาหารเม็ดกับอาหารเปียก

อ่านฉลากเทียบอาหารเก่ากับใหม่ก่อนเริ่มผสม

ท้องเสียหลังเปลี่ยนอาหารไม่ได้มาจากความเร็วอย่างเดียว ยิ่งอาหารสองสูตรต่างกันมาก ลำไส้ยิ่งต้องปรับตัวนาน ก่อนเริ่ม ให้เปิดฉลากสองถุงวางเทียบกันและดูสามอย่างนี้

• แหล่งโปรตีนหลัก เช่น ไก่ เป็ด ปลา เนื้อ ถ้าเปลี่ยนจากไก่เป็นปลา ลำไส้ต้องเจอโปรตีนชนิดใหม่ ควรผสมช้ากว่าเดิม
• ระดับไขมันและเส้นใย ต่างกันมาก เช่น จากสูตรไขมันต่ำเป็นสูตรไขมันสูง อาจทำให้ถ่ายนิ่มได้แม้ผสมช้า
• รูปแบบอาหาร อาหารเม็ด กึ่งเปียก เปียก และอาหารสด แต่ละแบบมีความชื้นต่างกันมาก

ถ้าสองสูตรเป็นยี่ห้อเดียวกันและต่างกันแค่ขนาดเม็ดหรือช่วงวัย การผสมอาจเร็วได้ แต่หลักปลอดภัยคือใช้ตารางเดิมก่อน และไม่ต้องรีบ ถ่ายรูปฉลากทั้งสองถุงเก็บไว้ในโทรศัพท์ด้วย ถ้าต้องโทรหาสัตวแพทย์กลางทาง จะอ่านส่วนประกอบให้หมอฟังได้ทันทีโดยไม่ต้องเดา

ใครควรช้ากว่าตาราง และใครต้องถามหมอก่อน

กลุ่ม	ระยะเวลาที่เหมาะ	หมายเหตุ
สุนัขโตสุขภาพดี	5-7 วัน	ตาม AKC
ท้องไว เคยท้องเสียง่าย	10-14 วันขึ้นไป	AKC ระบุว่าน้องท้องไวหรือมีโรคทางเดินอาหารอาจต้องช้ากว่า
ลูกสุนัข	7-10 วัน และดูทุกวัน	เสียน้ำเร็ว และมักเปลี่ยนตามอายุ ดูลูกสุนัขกินอาหารวันละกี่มื้อ และเลือกอาหารลูกสุนัข
สุนัขสูงวัย	10-14 วัน	ระบบย่อยปรับตัวช้ากว่า ดูอาหารสุนัขสูงวัย
กินอาหารสูตรสัตวแพทย์ (prescription diet)	ตามที่หมอสั่ง	ห้ามผสมหรือเปลี่ยนเอง
มีอาการอาเจียนหรือท้องเสียอยู่แล้ว	ยังไม่เปลี่ยน	รักษาให้หายก่อน สัตวแพทย์อาจให้อาหารจืดชั่วคราว

ลูกสุนัขกับพันธุ์เล็กสุดท้องเสียแล้วเสียน้ำเร็ว ถ้าลูกสุนัขเปลี่ยนอาหารแล้วถ่ายเหลวเป็นน้ำ ซึม หรือไม่ยอมกิน ให้ติดต่อสัตวแพทย์ในวันเดียวกัน อย่ารอดูข้ามคืน

อ่านอุจจาระทุกวันเหมือนอ่านใบรายงาน

AKC ระบุว่าอุจจาระที่ดีควรได้คะแนน 3-4 ในตารางประเมินอุจจาระ ซึ่งในทางปฏิบัติหมายถึงเป็นก้อนแน่น ขึ้นรูป เก็บด้วยถุงแล้วไม่ทิ้งคราบ ส่วนคะแนนต่ำกว่านั้นชี้ว่าแห้งหรือขาดน้ำ คะแนนสูงกว่าบ่งว่านิ่มจนถึงเหลว ทางเดินอาหารไม่พอใจ

ที่เห็น	ทำอะไร
ก้อนแน่น เก็บง่าย	ไปขั้นต่อไปตามตาราง
นิ่มกว่าปกติเล็กน้อย แต่น้องร่าเริง กินปกติ	อยู่ที่สัดส่วนเดิมอีก 2-3 วัน แล้วค่อยไปต่อ
เหลวครั้งเดียว	ถอยกลับหนึ่งขั้น คงไว้ 2-3 วัน
เหลวซ้ำ มีมูกหรือเลือด อาเจียน ซึม	หยุดทดลอง โทรหาสัตวแพทย์ และบอกชื่ออาหารใหม่
แข็งแห้งมากกว่าปกติ	ตรวจน้ำดื่ม และถามหมอถ้าติดต่อกันหลายวัน

ถ้ามีอาการหนักกว่านั้น ให้ดูแนวทางในสุนัขอาเจียนและท้องเสีย AKC ระบุว่าถ้าน้องยังมีอาการทางเดินอาหารหลังเปลี่ยนแบบค่อยเป็นค่อยไป ให้ปรึกษาสัตวแพทย์ เพราะอาจต้องใช้อาหารสูตรอื่น

เมื่อท้องเสียกลางทาง ถอยหนึ่งขั้น ไม่ใช่เลิกทั้งหมด

เมื่อน้องเริ่มถ่ายนิ่มหรืออาเจียนเบาๆ AKC แนะนำให้ชะลอการเปลี่ยน ขั้นตอนที่ทำได้จริงมีดังนี้

1. กลับไปสัดส่วนของขั้นก่อนหน้าที่น้องถ่ายปกติ เช่น ถ้าเหลวตอน 50% ให้ถอยไป 25%
2. คงไว้ 2-3 วันจนอุจจาระกลับเป็นก้อน
3. ค่อยเพิ่มทีละ 10% แทนที่จะกระโดดทีละ 25%
4. ถ้าถอยสองรอบแล้วยังท้องเสียที่ขั้น 25% แสดงว่าอาหารใหม่อาจไม่เหมาะกับน้อง ให้ปรึกษาสัตวแพทย์

การอดอาหารน้องเพื่อล้างท้องแบบที่เคยได้ยินมา ไม่เหมาะกับลูกสุนัขและพันธุ์เล็ก ซึ่งเสี่ยงน้ำตาลในเลือดต่ำเมื่อห่างมื้อนาน สัตวแพทย์จะเป็นคนสั่งอดอาหารหรือให้อาหารจืดเมื่อจำเป็น

น้องเมินอาหารใหม่ ทำอย่างไรโดยไม่ให้อด

น้องบางตัวเมินทันทีที่กลิ่นเปลี่ยน ทั้งที่ท้องยังไม่เป็นอะไร ลองตามนี้

• ผสมอาหารใหม่เพียงหนึ่งช้อนโต๊ะแล้วเพิ่มวันละเล็กน้อย
• ราดน้ำอุ่นเล็กน้อยให้กลิ่นลอย ไม่ใช้น้ำร้อนจัดเพราะทำลายคุณค่าอาหารบางตัว
• ให้มื้อเวลาเดิมและเก็บชามหลัง 15 นาที ตามหลักจัดมื้อที่ AKC แนะนำกับลูกสุนัข ซึ่งใช้ได้กับสุนัขโตเช่นกัน
• ไม่เติมขนมหรือเนื้อสดจำนวนมากเพื่อล่อ เพราะน้องเรียนรู้ว่าถ้าเมินจะได้ของอร่อยกว่า

ถ้าน้องปฏิเสธทั้งชามเกินหนึ่งวัน อาจไม่ใช่เรื่องรสชาติ ดูสาเหตุอื่นที่เป็นไปได้ในสุนัขไม่กินอาหาร

เปลี่ยนรูปแบบอาหาร จากอาหารเม็ดเป็นอาหารเปียกหรืออาหารสด

หลักการผสมเหมือนเดิม แต่มีสามเรื่องที่ต้องจัดการเพิ่ม เรื่องแรกคือแคลอรี อาหารเปียกมีความชื้นสูง ปริมาณกรัมที่ให้พลังงานเท่าอาหารเม็ดมากกว่าหลายเท่า ใช้ฉลากคำนวณเสมอ เรื่องที่สองคือการเก็บ อาหารเปียกที่เปิดกระป๋องแล้วต้องเก็บในตู้เย็นและใช้ให้หมดตามฉลาก ในอากาศร้อนอย่าวางทิ้งในชามเกิน 15 นาที เรื่องที่สามคือฟัน อาหารเปียกอย่างเดียวไม่ช่วยขัดคราบหินปูนเหมือนเม็ดแข็ง ดูแนวดูแลฟันในแปรงฟันสุนัข

ถ้าเจ้าของใช้อาหารสดหรืออาหารทำเองเป็นท็อปปิ้ง ให้ถือเป็นส่วนของแคลอรีรวม ไม่ใช่ของแถม และอย่าเริ่มท็อปปิ้งใหม่พร้อมกับการเปลี่ยนอาหารหลัก เพราะถ้าท้องเสียจะไม่รู้ต้นเหตุ

แยกให้ออก ระหว่างท้องรวนจากการเปลี่ยนเร็ว กับแพ้อาหารใหม่

ท้องเสียจากเปลี่ยนเร็วมักเกิดภายในสองสามวันแรกของการเปลี่ยน และหายเมื่อถอยกลับหรือปรับช้าลง ส่วนการแพ้หรือไวต่อส่วนประกอบมีลักษณะต่างออกไป AKC ระบุสัญญาณที่เข้าข่ายอาการไม่พึงประสงค์จากอาหาร ได้แก่ คลื่นไส้ คัน ผิวอักเสบหรือเป็นผื่น และขนร่วง ถ้าเห็นอาการผิวหนังหรือคันต่อเนื่องหลังเปลี่ยนอาหาร ให้พิจารณาว่าไม่ใช่เรื่องท้องอย่างเดียว ปรึกษาสัตวแพทย์ และอ่านเพิ่มในอาหารสุนัขสำหรับน้องที่แพ้

ขั้นตอนสำหรับเปลี่ยนอาหารวันนี้

1. เลือกช่วงที่ชีวิตน้องนิ่ง ไม่ย้ายบ้าน ไม่ฝากเลี้ยง ไม่ถ่ายพยาธิหรือฉีดวัคซีนในสัปดาห์นั้น
2. ชั่งอาหารเดิมที่ให้ต่อวัน แล้วใช้ปริมาณเท่ากันตลอดช่วงเปลี่ยน
3. ตั้งตาราง 7 วัน หรือ 14 วันสำหรับน้องท้องไว
4. ดูอุจจาระทุกวันและจดสั้นๆ ว่าก้อนแน่น นิ่ม หรือเหลว
5. เมื่อถึง 100% ให้ตรวจแคลอรีตามฉลาก ปรับปริมาณ และชั่งน้ำหนักทุกสัปดาห์ในหนึ่งเดือนถัดไป
6. ถ้าท้องเสียเกินหนึ่งวัน อาเจียนซ้ำ ซึม หรือมีเลือด ให้โทรหาสัตวแพทย์พร้อมชื่อและฉลากอาหารเดิมกับอาหารใหม่