หมาไม่กินอาหาร เกิดจากอะไร แยกเบื่อธรรมดากับป่วยให้ออก

หมาที่เคยวิ่งมาหาชามทุกมื้อ แล้ววันหนึ่งนอนเฉยไม่สนใจ ทำให้เจ้าของเกิดคำถามทันทีว่าเบื่อหรือป่วย คำตอบมักอยู่ที่ว่ามีอาการอื่นร่วมด้วยไหม และเวลาผ่านไปนานแค่ไหน PetMD ซึ่งทบทวนโดยสัตวแพทย์ระบุว่า ข้ามอาหารหนึ่งมื้อไม่ใช่เหตุฉุกเฉินเสมอไป แต่สุนัขที่ปฏิเสธอาหารเกิน 24 ถึง 48 ชั่วโมง หรือไม่กินพร้อมอาเจียน ท้องเสีย ซึม หรือหายใจลำบาก ควรได้รับการตรวจโดยสัตวแพทย์โดยเร็วที่สุด

ตารางตัดสินใจอย่างเร็ว

สถานการณ์	ควรทำ
ข้ามหนึ่งมื้อ ยังร่าเริง ดื่มน้ำ ปกติ	สังเกต ตรวจว่ามีเหตุเปลี่ยนในบ้านไหม
ไม่กินวันเต็ม ร่าเริงดี	ลองวิธีที่บ้าน โทรปรึกษาคลินิก
ไม่กินเกิน 24 ถึง 48 ชั่วโมง	นัดตรวจ
ไม่กิน และอาเจียน ท้องเสีย ซึม หรือหอบ	ไปหาหมอทันทีในวันเดียวกัน
ลูกสุนัข สุนัขสูงวัย หรือมีโรคประจำตัว ไม่กิน	ไม่ต้องรอครบ 24 ชั่วโมง โทรปรึกษาเลย
ท้องบวมตึง พยายามอาเจียนแต่ไม่ออก	ฉุกเฉิน รีบไปทันที

สาเหตุแบ่งเป็นกลุ่ม

กลุ่มที่แก้เองได้ง่าย

PetMD จัดสาเหตุชั่วคราวไว้ว่าเกี่ยวกับความเครียด สิ่งแวดล้อมเปลี่ยน หรือไม่ชอบอาหารใหม่

• ย้ายบ้าน มีสัตว์เลี้ยงหรือเด็กคนใหม่ มีแขกมาพัก ซ่อมบ้าน จัดเฟอร์นิเจอร์ใหม่ หรือย้ายตำแหน่งชามอาหาร
• เปลี่ยนยี่ห้อหรือสูตรกะทันหัน
• อากาศร้อนจัดทำให้สุนัขกินน้อยลง ถ้าน้ำหนักและความร่าเริงปกติ
• ขนมและเศษอาหารมากเกินจนไม่หิวอาหารหลัก

กลุ่มที่ต้องให้สัตวแพทย์ตรวจ

PetMD ยกตัวอย่างโรคที่ทำให้เบื่ออาหารได้

• โรคทางเดินอาหาร เช่น พาร์โวไวรัส กินของผิดจนท้องเสีย ลำไส้อักเสบ แผลในกระเพาะ ท้องผูก
• สิ่งแปลกปลอมอุดตันในทางเดินอาหาร
• โรคของอวัยวะและโรคระบบ เช่น ไตวาย เบาหวานที่เกิดกรดคีโตน โรคตับ ตับอ่อนอักเสบ
• โรคในช่องปาก เช่น ฟันผุ โรคเหงือก ฟันหัก
• เนื้องอกหรือมะเร็ง
• ปัญหากระดูกและข้อ เช่น ข้ออักเสบที่ทำให้ก้มกินยาก
• ผลข้างเคียงของยาและสารพิษ

กลุ่มพฤติกรรม

ความเครียด ความกลัว ความวิตกกังวลแยกจาก และภาวะสมองเสื่อมในสุนัขสูงวัย ทำให้เบื่ออาหารได้ ถ้าสงสัยว่าเป็นเรื่องพฤติกรรมรุนแรง ให้ปรึกษาสัตวแพทย์ ซึ่งอาจแนะนำการจัดการหรือยา ซึ่งต้องเป็นการสั่งของแพทย์เท่านั้น

แยกกินเลือก กับ เบื่ออาหารจริง

สัญญาณ	มักเป็นเลือกกิน	มักเป็นสัญญาณป่วย
ท่าทีต่ออาหาร	สนใจขนมหรือของคน แต่ไม่แตะอาหารหลัก	ไม่สนใจอะไรเลย
พฤติกรรมอื่น	เล่นและเดินเล่นปกติ	ซึม นอนมาก หลบมุม
น้ำหนัก	คงที่	ลด
ปาก	เคี้ยวของแข็งอื่นได้	น้ำลายไหล ปากเหม็น คาบแล้วทิ้ง
การขับถ่าย	ปกติ	ท้องเสีย ท้องผูก อาเจียน

สุนัขที่ได้ขนมหรืออาหารคนเยอะมักเลือกกินเก่งขึ้น เพราะเรียนรู้ว่าไม่กินอาหารหลักแล้วจะได้ของอร่อยกว่า ปริมาณที่ควรให้ต่อวันและส่วนของขนม ดูที่ ปริมาณอาหารสุนัข ต่อวัน และห้ามใช้อาหารต้องห้าม เช่น องุ่น ช็อกโกแลต หัวหอม มาล่อให้กิน

ลองอะไรที่บ้านได้ ก่อนหรือระหว่างรอพบหมอ

PetMD และแนวคิดทั่วไปทางโภชนาการสัตว์เลี้ยงสอดคล้องกันว่าให้เริ่มจากการทำให้อาหารน่ากินขึ้น และลดตัวกวนก่อน

1. ตรวจว่าอาหารเก่าหรือหมดอายุไหม ล้างชามให้สะอาด
2. อุ่นอาหารเปียกหรือราดน้ำอุ่นบนเม็ดให้กลิ่นขึ้น
3. ย้ายชามไปที่เงียบ ไม่ให้มีสุนัขหรือเด็กรบกวน
4. ลดขนมและเศษอาหารระหว่างวัน
5. ให้อาหารเป็นเวลา เก็บชามหลัง 15 ถึง 20 นาที ไม่วางทิ้งทั้งวัน
6. พาเดินก่อนมื้ออาหาร เพื่อให้หิวขึ้น
7. ดูให้มีน้ำสะอาดตลอดเวลา

สิ่งที่ไม่ควรทำคือบังคับป้อนด้วยมือหรือหลอดฉีด เพราะเสี่ยงสำลักและทำให้สุนัขยิ่งกลัวอาหาร ไม่ควรให้ยากระตุ้นความอยากอาหารหรือยาแก้อาเจียนที่ซื้อเองหรือยาของคน ปริมาณและความปลอดภัยขึ้นกับน้ำหนักและโรคของสุนัขแต่ละตัว ต้องให้สัตวแพทย์เป็นผู้สั่ง

ถ้าหมาไม่กินและมีอาเจียนหรือท้องเสียด้วย

Merck Veterinary Manual อธิบายว่าอาเจียนระยะสั้นที่ไม่มีอาการอื่นมักจัดการโดยพักระบบย่อยอาหารและหาสาเหตุ แต่ไม่ควรงดน้ำเองเว้นแต่สัตวแพทย์สั่ง เพราะการขาดน้ำทำให้แย่ลง และเมื่ออาเจียนหยุดแล้ว ค่อยเริ่มให้อาหารที่ย่อยง่ายทีละน้อยตามที่สัตวแพทย์แนะนำ อาเจียนบ่อยกว่าวันละหนึ่งถึงสองครั้ง มีเลือด ปวดท้อง ซึม ขาดน้ำ อ่อนแรง ไข้ หรือน้ำหนักลด ต้องตรวจละเอียดขึ้น วิธีดูแลและเกณฑ์ไปหาหมออ่านต่อที่ หมาอ้วก ท้องเสีย ทำยังไง

กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ลูกสุนัข

ลูกสุนัขมีพลังงานสำรองน้อยและน้ำตาลในเลือดตกง่าย การไม่กินเลยเกินไม่กี่ชั่วโมงในลูกสุนัขเล็กถือว่าเร่งด่วน โดยเฉพาะถ้ายังไม่ครบวัคซีน เพราะโรคอย่างพาร์โวไวรัสเริ่มด้วยเบื่ออาหารและซึม ดูอาหารที่เหมาะที่ อาหารลูกสุนัข

สุนัขสูงวัย

PetMD ระบุว่าสุนัขสูงวัยที่แข็งแรงต้องการพลังงานน้อยกว่าลูกสุนัข จึงอาจกินลดลงเล็กน้อย แต่อายุไม่ใช่เหตุผลของการเบื่ออาหาร การเปลี่ยนแปลงชัดเจนต้องพบสัตวแพทย์ ดูอาหารที่เหมาะที่ อาหารสุนัขสูงวัย

สุนัขพันธุ์เล็ก

พันธุ์เล็กอดนานไม่ได้เท่าพันธุ์ใหญ่และน้ำตาลในเลือดตกง่าย ถ้าไม่กินและซึม ให้ไปเร็วกว่าเกณฑ์ทั่วไป

สุนัขที่มีโรคประจำตัว

สุนัขที่เป็นโรคไต หัวใจ เบาหวาน หรือรับยาประจำ ต้องแจ้งสัตวแพทย์ทันทีเมื่อไม่กิน เพราะยาบางชนิดต้องให้พร้อมอาหาร และการไม่กินอาจทำให้โรคแย่ลงเร็ว

ตรวจอะไรเองที่บ้านก่อนพาไป

• เปิดปากดูเหงือก สีควรชมพู ไม่ซีด ไม่เหลือง ไม่แดงจัด
• ดมกลิ่นปาก กลิ่นเหม็นรุนแรงอาจเป็นโรคฟันหรือโรคอื่น
• กดท้องเบา ๆ ดูว่าเจ็บหรือตึง
• จับผิวหลังคอดึงขึ้น ถ้าเด้งกลับช้า อาจขาดน้ำ
• ตรวจว่าท้องบวมตึงหรือไม่
• ตรวจอุจจาระและอาเจียน จดสีและจำนวน
• ถ่ายรูปไว้ให้หมอดู

ถ้าสงสัยว่ากินของแปลกปลอม เช่น ของเล่นชิ้นเล็ก ถุงมือ ลูกบอล ให้ถือเป็นเรื่องรีบเพราะลำไส้อุดตัน ดูสัญญาณอื่นที่ สัญญาณสุนัขป่วย

เตรียมข้อมูลให้สัตวแพทย์

1. เริ่มไม่กินตั้งแต่เมื่อไร และกินอะไรล่าสุด
2. ดื่มน้ำมากหรือน้อย ฉี่และอุจจาระเป็นอย่างไร
3. อาเจียนหรือท้องเสียกี่ครั้ง ลักษณะอย่างไร
4. เปลี่ยนอาหาร ยา วัคซีน ผลิตภัณฑ์กำจัดเห็บหมัดล่าสุดเมื่อไร
5. มีโอกาสกินของแปลกหรือสารพิษหรือไม่
6. น้ำหนักล่าสุดและเปลี่ยนแปลงอย่างไร

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ตัดสินใจตรวจเลือด เอกซเรย์ หรือรักษาตามอาการได้เร็ว

ตัวอย่างบันทึกสามวัน

เจ้าของหลายคนจำได้แค่ว่า "ไม่ค่อยกินมาหลายวัน" ซึ่งหมอเอาไปใช้ต่อได้ยาก ลองจดแบบนี้แทน ตัวเลขในตารางเป็นตัวอย่างสมมติของสุนัขโตหนักประมาณ 10 กิโลกรัม

วัน	อาหารที่ให้	กินไปเท่าไร	น้ำ	อาการอื่น
วันที่ 1 เช้า	เม็ด 80 กรัม	ประมาณครึ่งชาม	ปกติ	ร่าเริง
วันที่ 1 เย็น	เม็ด 80 กรัม	ดมแล้วเดินหนี	ปกติ	นอนมากขึ้น
วันที่ 2 เช้า	เม็ดราดน้ำอุ่น	ไม่กิน	ดื่มน้อยลง	อาเจียนน้ำใสหนึ่งครั้ง
วันที่ 2 เย็น	อาหารเปียก	ไม่กิน	ดื่มน้อย	ซึม ไม่ออกมารับ

แค่สองวันในตารางนี้ก็เห็นชัดว่าอาการแย่ลง ทั้งการกิน การดื่ม และพลังงาน จึงไม่ควรรอถึงวันที่สาม ถ้าเจ้าของจดน้ำหนักได้ด้วย ให้ชั่งตอนเช้าก่อนให้อาหาร ใช้เครื่องชั่งเดิมทุกครั้ง

ไม่กินเพราะปวดปาก ดูอย่างไร

ปัญหาในช่องปากเป็นสาเหตุที่เจ้าของมองข้ามบ่อย เพราะน้องยังอยากกิน แต่กินไม่ไหว สัญญาณที่พบได้คือ เดินมาที่ชามอย่างตั้งใจ ก้มดมแล้วคาบเม็ดขึ้นมา จากนั้นทำหล่น เคี้ยวข้างเดียว หรือเอียงหัวขณะเคี้ยว บางตัวกินอาหารเปียกได้แต่ไม่ยอมกินเม็ด บางตัวน้ำลายไหลมากกว่าปกติหรือเอาขาตะกุยปาก

ลองยกริมฝีปากดูในที่สว่าง หาเหงือกบวมแดง หินปูนหนาสีน้ำตาล ฟันหักที่เห็นจุดชมพูตรงกลาง หรือมีอะไรติดอยู่ระหว่างฟันและเพดาน เช่น เศษกระดูกหรือกิ่งไม้ ถ้าเจออะไรติดแน่น อย่าพยายามงัดออกเอง เพราะน้องเจ็บจนกัดได้ ให้พาไปหาหมอ ระหว่างรอ ให้อาหารนุ่มหรือแช่เม็ดในน้ำอุ่นจนนิ่ม เพื่อให้ยังได้พลังงานอยู่

ไม่กินหลังเปลี่ยนอาหาร หรือหลังไปโรงพยาบาล

หลังเปลี่ยนสูตร

เหตุที่พบบ่อยที่สุดในบ้านคือเปลี่ยนอาหารกะทันหัน เพราะของเดิมหมด หรือซื้อถุงใหม่ที่ลดราคา หมาบางตัวไม่ชอบกลิ่นใหม่ บางตัวท้องไม่สบายจนไม่อยากกิน วิธีแก้คือกลับไปใช้อาหารเดิมก่อน ถ้ายังหาได้ แล้วค่อยผสมสูตรใหม่ทีละน้อยในช่วงหนึ่งถึงสองสัปดาห์ ถ้าน้องยังร่าเริงและขับถ่ายปกติ ความอยากอาหารมักกลับมาเอง

หลังฉีดวัคซีน ทำหมัน หรือฝากเลี้ยง

หลังฉีดวัคซีนหรือผ่าตัด หมาบางตัวเบื่ออาหารและซึมเล็กน้อยในวันแรก ส่วนหมาที่เพิ่งกลับจากโรงแรมสัตว์เลี้ยงก็กินน้อยลงได้เพราะเหนื่อยและเครียด สิ่งที่ต้องดูคือแนวโน้ม ถ้าวันรุ่งขึ้นเริ่มกลับมากิน ถือว่าดีขึ้น แต่ถ้าแย่ลง มีไข้ อาเจียน ท้องเสีย หรือหน้าบวม ให้โทรหาคลินิกที่ทำการรักษาทันที และบอกว่าเพิ่งได้รับวัคซีนหรือผ่าตัดอะไรมา

ป้องกันไม่ให้เบื่ออาหารซ้ำ

• ให้อาหารเวลาเดิมในที่เดิม ตวงปริมาณด้วยเครื่องชั่ง
• เปลี่ยนอาหารช้า ๆ ใน 7 ถึง 10 วัน
• ตรวจฟันและขูดหินปูนตามคำแนะนำของสัตวแพทย์
• ควบคุมขนมไม่เกิน 10% ของพลังงานต่อวัน ตามที่ Merck แนะนำ
• เตรียมสุนัขให้ชินกับเหตุการณ์ที่เครียด เช่น เดินทาง ฝากเลี้ยง
• ถ้าเลือกกินตลอด ลองผสมอาหารเปียกคุณภาพดีกับเม็ดเดิมในสัดส่วนเล็กๆ แล้วคิดพลังงานรวมไม่ให้เกิน

พาหมาไปหาหมอทันทีถ้า

• ไม่กินเกิน 24 ถึง 48 ชั่วโมง
• ไม่กินร่วมกับอาเจียนซ้ำ ท้องเสียเป็นเลือด หรืออุจจาระดำ
• ซึมมาก ไม่ตอบสนอง หรือเหงือกซีด
• หอบหรือหายใจลำบาก
• ท้องบวมตึง พยายามอาเจียนแต่ไม่ออก
• เป็นลูกสุนัข สุนัขสูงวัย หรือมีโรคประจำตัว
• สงสัยว่ากินสารพิษหรือของแปลกปลอม