หมากินไข่ได้ไหม ไข่ต้ม ไข่ดิบ ไข่เค็ม ฟองละเท่าไรถึงพอดี

หมากินไข่ได้ ถ้าเป็นไข่ไก่ที่ทำสุกเต็มที่และไม่ปรุงรส ไม่ใส่เกลือ น้ำมัน เนย หรือเครื่องเทศ AKC ระบุว่าสัตวแพทย์ส่วนใหญ่แนะนำให้ทำไข่ให้สุกก่อนให้หมากิน ส่วนคำถามที่ตามมาในครัวจริงคือ ไข่ต้ม ไข่ดาว ไข่เจียว ไข่เค็ม ไข่พะโล้ ต่างกันอย่างไร ให้ได้ฟองละเท่าไร และเปลือกไข่ใช้ได้หรือไม่ เนื้อหาต่อไปนี้ไล่ตามลำดับที่เจ้าของมักเจอ

ไข่ในครัวไทยทีละแบบ ให้ได้หรือไม่ได้

ไข่แบบไหน	ให้ได้ไหม	เหตุผล
ไข่ต้มสุก ปอกเปลือกแล้ว	ได้	ไม่มีเครื่องปรุง เป็นแบบที่ปลอดภัยและคุมปริมาณง่ายที่สุด
ไข่ตุ๋นหรือไข่ลวกสุกทั้งใบ	ได้	ต้องสุกจนไข่ขาวและไข่แดงไม่เหลว
ไข่เจียวหรือไข่ดาวแห้ง	ได้เป็นครั้งคราว	ใช้น้ำมันน้อยที่สุดหรือไม่ใช้เลย ไม่ใส่ซอสหรือน้ำปลา
ไข่ดิบหรือไข่ยางมะตูมที่ยังเหลว	ไม่ควร	เสี่ยงเชื้อ Salmonella และมีสารที่ขัดขวางไบโอติน
ไข่เค็ม	ไม่ควร	เกลือสูงมาก
ไข่พะโล้ ไข่ต้มซีอิ๊ว	ไม่ควร	ซอส น้ำตาล เกลือ และบางสูตรมีกระเทียมหรือรากผักชี
ไข่เยี่ยวม้า	ไม่ควร	ผ่านการหมักหรือแปรรูป รสเค็มและไม่คุ้มความเสี่ยง
ไข่เจียวใส่หอมแดงหรือกระเทียม	ห้าม	หอมกระเทียมทำลายเม็ดเลือดแดง

ASPCA ย้ำว่ากระเทียม หัวหอม และชีฟ ระคายเคืองลำไส้และทำให้เม็ดเลือดแดงเสียหายจนโลหิตจางได้ และเกลือเกินทำให้กระหายน้ำ ปัสสาวะมาก ถึงขั้นอาเจียน ท้องเสีย สั่น ชัก ข้อนี้อธิบายว่าทำไมไข่ที่ปรุงมาจากครัวคนจึงต้องกันออก ไม่ใช่เพราะตัวไข่ไม่ดี รายการอาหารที่ห้ามแตะทั้งหมดอยู่ที่ หมากินอะไรไม่ได้

ทำไมต้องสุก: Salmonella และไบโอติน

AKC ระบุว่าไข่ดิบอาจมี Salmonella ซึ่งทำให้หมามีไข้ อาเจียน ท้องเสีย และซึม และเจ้าของที่จับไข่ก็สัมผัสเชื้อได้ ASPCA ระบุตรงกันว่าเนื้อและไข่ดิบอาจมี Salmonella และ E. coli ที่เป็นภัยต่อทั้งสัตว์เลี้ยงและคน ความเสี่ยงนี้ไม่ได้หายไปเพราะเปลือกสะอาดหรือไข่สดใหม่

อีกประเด็นคือไข่ขาวดิบมีสารชื่ออะวิดิน (avidin) ที่จับกับไบโอติน ซึ่งเป็นวิตามินบีชนิดหนึ่ง จนร่างกายดูดซึมได้ยาก AKC ระบุว่าการขาดไบโอตินในหมาพบได้ยาก ASPCA ระบุว่าผลที่อาจเห็นคือผิวหนังและขน ถ้าให้ไข่ขาวดิบเป็นประจำในปริมาณมากเป็นเวลานาน การทำให้สุกทำลายสารนี้ได้ ดังนั้นข้อกังวลหายไปเมื่อใช้ความร้อน

ในทางปฏิบัติ ข้อสรุปมีสองข้อ ข้อแรก ไข่ดิบทุกกรณีเสี่ยงกว่าไข่สุก โดยไม่ต้องหาประโยชน์มาชั่งน้ำหนัก เพราะไข่สุกให้โปรตีนและไขมันเท่ากัน ข้อสอง ล้างมือและเขียงหลังจับไข่ดิบเหมือนที่ทำกับครัวคน สำหรับครอบครัวที่ให้อาหารดิบแก่หมา ดูบริบทความเสี่ยงที่กว้างกว่าได้ที่ อาหารบาร์ฟสุนัข

ให้ได้ครั้งละเท่าไร

AKC ไม่ได้ระบุปริมาณไข่ที่แน่นอน โดยบอกว่าขึ้นกับขนาดตัว อายุ กิจกรรม และสุขภาพ จึงแปลงจากหลัก "ของนอกมื้อหลักไม่เกินราว 10% ของพลังงานต่อวัน" ซึ่งใช้ใน หมากินอะไรได้บ้าง ไข่ไก่ขนาดกลางหนึ่งฟองให้พลังงานราว 70 กิโลแคลอรี (ค่าประมาณ ไข่แต่ละฟองต่างกัน)

น้ำหนักหมา	พลังงานทั้งวันโดยประมาณ	ไข่ต้มต่อครั้งที่ให้ (ประมาณ)
5 กิโลกรัม	300 ถึง 400 กิโลแคลอรี	ราวครึ่งฟอง
10 กิโลกรัม	ราว 600 กิโลแคลอรี	ราว 1 ฟอง
20 กิโลกรัม	ราว 1,000 กิโลแคลอรี	1 ถึง 1.5 ฟอง
30 กิโลกรัมขึ้นไป	ราว 1,400 กิโลแคลอรีขึ้นไป	ไม่เกิน 2 ฟอง

ตัวเลขนี้คือเพดานของวันที่ให้ไข่ ถ้าวันนั้นน้องได้ขนมหรือไก่ต้มเพิ่มแล้ว ให้ลดไข่ลง หมาที่อ้วนหรือกำลังลดน้ำหนักควรให้น้อยลง และตัวเลขแต่ละตัวต้องปรับตามคำแนะนำสัตวแพทย์ วิธีหาปริมาณอาหารหลักต่อวันอยู่ที่ คำนวณปริมาณอาหารสุนัขต่อวัน

เรื่องความถี่ AKC ระบุว่าไข่เป็นของว่างเป็นครั้งคราว ไม่ใช่อาหารประจำ จึงแนะนำเริ่มสัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง ถ้าไม่มีปัญหาเพิ่มได้ตามพอดี ตัวเลขนี้เป็นแนวปฏิบัติ ไม่ใช่ตัวเลขจากแหล่งข้างต้น

ไข่ไก่ ไข่เป็ด ไข่นกกระทา ใช้แทนกันได้แค่ไหน

ไข่ทุกชนิดที่สุกเต็มที่และไม่ปรุงให้ได้ในหลักเดียวกัน ที่ต่างกันคือขนาดและพลังงาน ตารางนี้ใช้ค่าประมาณทั่วไป ไข่แต่ละฟองต่างกัน

ไข่	น้ำหนักเนื้อต่อฟองโดยประมาณ	พลังงานต่อฟองโดยประมาณ	วิธีนับ
ไข่ไก่เบอร์กลาง	50 กรัม	70 กิโลแคลอรี	นับ 1 ฟองเป็นหน่วยอ้างอิง
ไข่เป็ด	65 ถึง 70 กรัม	ราว 90 ถึง 100 กิโลแคลอรี	ให้น้อยลงราวหนึ่งในสาม และไขมันสูงกว่า
ไข่นกกระทา	9 ถึง 10 กรัม	ราว 14 กิโลแคลอรี	5 ฟองเท่ากับไข่ไก่ประมาณหนึ่งฟอง

ไข่นกกระทาต้มสุกปอกเปลือกเหมาะกับหมาตัวเล็กเพราะแบ่งง่าย แต่ลูกเล็ก ๆ กลืนทั้งฟองแล้วติดคอได้ ให้ผ่าครึ่งเสมอ ส่วนไข่เป็ดต้องระวังมากขึ้นกับน้องที่อ้วนหรือเคยมีปัญหาตับอ่อน เพราะไขมันต่อฟองสูงกว่า

ตัวอย่างการให้ไข่ในหนึ่งสัปดาห์

สมมุติหมา 10 กิโลกรัม สุขภาพดี น้ำหนักพอดี กินอาหารเม็ดสำเร็จรูปเป็นหลัก

วัน	ของเสริม	หมายเหตุ
จันทร์	ไข่ต้มครึ่งฟอง บดโรยบนอาหาร	วันที่ให้ไข่ ลดอาหารเม็ดลงเล็กน้อยตามพลังงานไข่
พุธ	ไม่ให้	ให้ของเสริมอื่น เช่น ฟักทองนึ่ง
เสาร์	ไข่ต้มหนึ่งฟองเป็นรางวัลฝึก หั่นเต๋าเล็ก	นับเป็นขนมของวันทั้งหมด งดขนมอื่น

ตัวอย่างนี้ให้ไข่แค่ 2 วันต่อสัปดาห์ สอดคล้องกับที่ AKC ระบุว่าไข่เป็นของว่างเป็นครั้งคราว และถ้าน้องไม่มีปัญหา จะเพิ่มก็ไม่ควรเกินที่คำนวณได้ในตารางพลังงานของวัน คนที่ฝึกหมาด้วยขนมมาก ๆ มักลืมว่าไข่เป็นอาหารเข้มข้น ต้องนับรวมแคลอรีกับรางวัลอื่นด้วย ดูวิธีนับที่ หมากินอะไรได้บ้าง

เลือกและเก็บไข่ให้ปลอดภัยทั้งคนและหมา

เพราะไข่ดิบอาจมี Salmonella และเจ้าของคือคนที่จับไข่ก่อน การเก็บและเตรียมจึงสำคัญไม่แพ้การปรุง

• เลือกไข่ที่เปลือกไม่แตกร้าว ไม่มีรอยสกปรก
• เก็บในตู้เย็น ไม่วางทิ้งไว้ในครัวร้อน
• ล้างมือด้วยสบู่หลังจับไข่ดิบ และล้างเขียงหรือชามที่สัมผัสไข่ดิบก่อนใช้กับอย่างอื่น
• ไข่ต้มสุกที่ปอกแล้ว เก็บในกล่องปิดสนิทในตู้เย็นและใช้ภายใน 1 ถึง 2 วัน (แนวปฏิบัติทั่วไป)
• ไข่ที่แตกแล้วและไม่ได้ปรุงทันที ไม่ควรเก็บข้ามคืนเพื่อให้หมา

หมาท้องเสียหรืออาเจียนอยู่ ควรให้ไข่ไหม

ถ้าน้องกำลังอาเจียนหรือท้องเสีย อย่าเพิ่งให้ไข่เป็นอาหารฟื้นตัวตามที่เคยได้ยินมา ไข่แดงมีไขมันซึ่งบางตัวทนไม่ได้ขณะลำไส้อักเสบ และสัตวแพทย์อาจต้องการให้ดูอาหารที่ควบคุมได้มากกว่านี้ โทรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนว่าควรให้อะไร ถ้าอาการเข้าข่ายต้องไปหาหมอ ดู หมาอาเจียนท้องเสีย

ไข่แดงกับไข่ขาว ต้องแยกไหม

ไข่แดงมีไขมันและพลังงานมากกว่า ส่วนไข่ขาวสุกเป็นโปรตีนล้วนเป็นส่วนใหญ่ สำหรับหมาทั่วไปให้ทั้งฟองได้ แต่น้องที่อ้วน หรือเคยเป็นตับอ่อนอักเสบ ควรลดไข่แดงหรืองด ASPCA ระบุว่าอาหารไขมันสูงอย่างถั่วบางชนิดทำให้อาเจียน ท้องเสีย และตับอ่อนอักเสบได้ในสัตว์บางตัว ถ้าน้องเคยมีประวัตินี้ ให้ถามสัตวแพทย์ก่อนเพิ่มอาหารที่มีไขมัน

เปลือกไข่: ให้ได้ไหม

เปลือกไข่มีแคลเซียม แต่ AKC ระบุว่ามีแหล่งแคลเซียมที่ง่ายกว่า และขอบคมของเปลือกอาจบาดคอหรืออวัยวะภายในได้ จึงแนะนำให้ใช้เฉพาะเมื่อสัตวแพทย์เห็นชอบ AKC ยังกล่าวถึงเยื่อหุ้มเปลือกไข่ในงานศึกษาหมา 51 ตัวที่ช่วยเรื่องอาการปวดและการทำงานของข้อ แต่ไม่ได้แนะนำให้เจ้าของเตรียมเอง ถ้าน้องต้องเสริมแคลเซียม การเสริมผิดสัดส่วนก็เป็นปัญหาไม่แพ้การขาด ปรึกษาสัตวแพทย์ให้เลือกผลิตภัณฑ์และขนาดที่เหมาะกับน้ำหนัก

ลูกหมากับไข่

ลูกหมาที่หย่านมแล้วกินไข่สุกได้ในปริมาณเล็กกว่าที่คำนวณข้างต้นและเพิ่มช้า ๆ AKC ระบุว่าลูกหมาควรได้ปริมาณน้อยและเริ่มทีละน้อย เพราะระบบย่อยยังปรับตัว ลูกหมาต้องการอาหารที่ครบถ้วนมากกว่าไข่เสริม ดูหลักเลือกอาหารช่วงโตที่ อาหารลูกสุนัข

อาการแพ้ไข่และเมื่อต้องหยุด

AKC ระบุว่าหมาแพ้ไข่ได้เช่นเดียวกับแหล่งโปรตีนอื่น อาการที่ต้องติดต่อสัตวแพทย์หลังกินไข่ ได้แก่

• อาเจียนหรือท้องเสีย
• คัน เป็นลมพิษ
• บวมที่หน้า ปาก หรือเปลือกตา
• หายใจลำบาก

ถ้าหายใจลำบากหรือบวมที่หน้าเร็ว ให้พาไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที ส่วนอาการคันเรื้อรังที่สงสัยว่าเกี่ยวกับอาหาร อย่าตัดสินจากไข่อย่างเดียว วิธีหาสาเหตุอยู่ที่ อาหารสุนัขแพ้ง่าย ถ้าน้องท้องเสียหลังกินไข่ ดูที่ หมาอาเจียนท้องเสีย

วิธีเตรียมที่ง่ายและปลอดภัยที่สุด

1. ต้มไข่ในน้ำเปล่าจนสุกทั้งใบ ราว 10 ถึง 12 นาทีสำหรับไข่ต้มสุกเต็มที่ (ค่าประมาณ ขึ้นกับขนาดไข่)
2. แช่น้ำเย็น ปอกเปลือก แล้วเอาเปลือกและเยื่อทิ้ง
3. หั่นเป็นชิ้นพอดีคำของน้อง หมาตัวเล็กใช้ส้อมบดเล็กน้อย
4. เก็บส่วนที่ไม่ใช้ในตู้เย็นและใช้ภายในหนึ่งถึงสองวัน
5. ให้เป็นรางวัลหรือคลุกบนอาหารหลัก ไม่ใช้แทนอาหารหลัก

ไข่แบบไหนควรให้และให้เท่าไร

สถานการณ์	ทำอย่างนี้
อยากให้ไข่เป็นรางวัล	ไข่ต้มสุกไม่ปรุง ตามตารางน้ำหนักด้านบน 1 ถึง 2 ครั้งต่อสัปดาห์
น้องอ้วน หรือเคยเป็นตับอ่อนอักเสบ	ถามสัตวแพทย์ก่อน หรือใช้ไข่ขาวสุกเล็กน้อยตามที่สัตวแพทย์เห็นชอบ
มีไข่ดิบ ไข่เค็ม หรือไข่พะโล้เหลือ	ไม่ให้น้อง
เห็นอาการคัน บวม อาเจียน หรือหายใจลำบากหลังกินไข่	หยุดไข่และติดต่อสัตวแพทย์ทันที
ต้องการผลไม้หรือผักเป็นขนมแทนไข่	ดู ผลไม้ที่หมากินได้