สิทธิบัตรทอง ฝากครรภ์ ฟรีไหม ฝากกี่ครั้ง ตรวจอะไรบ้าง

ฟรีค่ะ ในส่วนที่อยู่ในชุดสิทธิประโยชน์ฝากครรภ์ของ สปสช. คุณแม่ที่มีสิทธิ์บัตรทองและฝากครรภ์ที่หน่วยบริการในเครือข่ายไม่ต้องจ่ายค่าตรวจร่างกาย ตรวจปัสสาวะ เจาะเลือดตามรายการ และอัลตราซาวด์ตามที่กำหนด ส่วนที่ต้องจ่ายเองคือบริการที่อยู่นอกชุดสิทธิ์ เช่น ห้องพิเศษ หรือการสแกนลูกแบบ 4 มิติ

ข้อมูลจำนวนครั้งและรายการตรวจข้างต้นมาจากรายงานของ สปสช. เกี่ยวกับสิทธิ์ฝากครรภ์คุณภาพ ซึ่งเป็นชุดที่ปรับมาแล้วหลายรอบ ก่อนไปครั้งแรกจึงควรโทร 1330 เช็กรายการล่าสุดอีกรอบ

ใครใช้สิทธิ์นี้ได้ และเริ่มจากตรงไหน

หัวข้อข่าวของ สปสช. ใช้คำว่า "หญิงไทยตั้งครรภ์ทุกสิทธิ" แต่เนื้อหารายละเอียดพูดถึงหญิงที่อยู่ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง) เป็นหลัก สถานการณ์จริงแยกได้สามแบบ

สถานะของคุณ	ควรทำ
มีสิทธิ์บัตรทอง ลงทะเบียนหน่วยบริการประจำแล้ว	ไปฝากครรภ์ที่หน่วยบริการประจำหรือเครือข่ายได้เลย
มีสิทธิ์บัตรทอง แต่หน่วยบริการประจำอยู่ไกล	ถามหน่วยบริการใกล้บ้านว่ารับฝากครรภ์ด้วยสิทธิ์ย้ายหรือสิทธิ์ที่ใช้ข้ามเขตได้ไหม
เป็นผู้ประกันตนประกันสังคม	ดูเงื่อนไขของประกันสังคมก่อน ที่ ฝากครรภ์ประกันสังคมใช้สิทธิ์ยังไง แล้วโทร 1330 หรือ 1506 ยืนยันว่าควรใช้ชุดไหน

ผู้ประกันตนประกันสังคมที่ฝากครรภ์ด้วยสิทธิ์ของตัวเองเบิกค่าฝากครรภ์ได้ไม่เกิน 1,500 บาท ตามอินโฟกราฟิกของสำนักงานประกันสังคม สองระบบมีเงื่อนไขต่างกัน อย่าคิดว่ารวมกันได้โดยอัตโนมัติ

ตรวจสถานะสิทธิ์ได้ทางแอปเป๋าตัง เมนู "กระเป๋าสุขภาพ" หรือโทร 1330 บอกเลขบัตรประชาชน ถ้าสิทธิ์ขึ้นหน่วยบริการประจำเป็นโรงพยาบาลที่คุณไม่สะดวกไปจริง ให้ถามเจ้าหน้าที่เรื่องการเปลี่ยนหน่วยบริการ ซึ่งมีรอบและเงื่อนไขของมัน

ฝากกี่ครั้ง จำนวนครั้งที่เปลี่ยนไป

ปี 2559 สปสช. กำหนดให้มีสิทธิ์ฝากครรภ์อย่างน้อย 5 ครั้ง ปี 2562 เปลี่ยนวิธีจ่ายเงินให้หน่วยบริการจากเหมาจ่ายเป็นจ่ายตามรายการบริการ และปีงบประมาณ 2565 คณะกรรมการยกเลิกเพดานจำนวนครั้ง จำนวนครั้งที่ตรวจจึงขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ ส่วนแนวทางของกรมอนามัยแนะนำ 8 ครั้ง ตามรายงานของกรุงเทพธุรกิจ

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้มีการพบแพทย์หรือผดุงครรภ์อย่างน้อย 8 ครั้ง (WHO ใช้คำว่า contact) โดยครั้งแรกอยู่ในช่วง 12 สัปดาห์แรก และครั้งต่อๆ ไปที่อายุครรภ์ 20, 26, 30, 34, 36, 38 และ 40 สัปดาห์ WHO ระบุว่าการมี 8 ครั้งขึ้นไปลดการเสียชีวิตของทารกรอบคลอดได้มากกว่าการมี 4 ครั้ง

ช่วงอายุครรภ์	ตัวอย่างสิ่งที่มักทำในนัด
ก่อน 12 สัปดาห์	ซักประวัติ วัดน้ำหนักความดัน เจาะเลือดครั้งแรก ตรวจปัสสาวะ ตรวจเลือดคัดกรองธาลัสซีเมีย ตรวจซิฟิลิสและเอชไอวี อัลตราซาวด์ดูอายุครรภ์ตามที่แพทย์เห็นสมควร
16-20 สัปดาห์	คัดกรองดาวน์ซินโดรมตามสิทธิ์ ฟังเสียงหัวใจ วัดยอดมดลูก
24-28 สัปดาห์	ตรวจน้ำตาลคัดกรองเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ตามดุลยพินิจแพทย์
30-36 สัปดาห์	ติดตามความดัน การเจริญเติบโตของทารก ตำแหน่งศีรษะ
36-40 สัปดาห์	เตรียมคลอด ตรวจซ้ำบางรายการ เช่น ซิฟิลิสและเอชไอวีใกล้คลอด

ตารางเป็นแนวปฏิบัติทั่วไป แต่ละโรงพยาบาลมีตารางนัดของตัวเอง ดูภาพรวมของการตรวจทุกไตรมาสที่ ฝากครรภ์คืออะไร

ชุดบริการที่ สปสช. จ่ายให้ในนัดฝากครรภ์

จากรายงานของกรุงเทพธุรกิจที่สรุปจากประกาศ สปสช. รายการที่อยู่ในชุดบริการมีดังนี้

ในการตรวจแต่ละครั้ง

• ซักประวัติ วัดสัญญาณชีพ ตรวจร่างกายและตรวจครรภ์
• ประเมินความเสี่ยงและสุขภาพจิต
• วัคซีนบาดทะยัก
• ยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก โฟลิก และไอโอดีน
• ตรวจปัสสาวะ

รายการตรวจพิเศษที่ สปสช. จ่ายเป็นรายการ

• ตรวจเลือด ซิฟิลิส เอชไอวี ไวรัสตับอักเสบบี
• ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC)
• คัดกรองธาลัสซีเมีย (MCV และหรือ DCIP)
• หมู่เลือด ABO และ Rh
• อัลตราซาวด์
• ตรวจสุขภาพช่องปากและขูดหินปูน
• คัดกรองและตรวจยืนยันกลุ่มอาการดาวน์
• ตรวจซิฟิลิสและเอชไอวีซ้ำใกล้คลอด

ถ้าคุณเคยอ่านว่า "ฟรีทุกอย่าง" ขอให้อ่านรายการข้างบนเป็นเกณฑ์ ถ้าแพทย์สั่งตรวจนอกรายการ หรือเลือกตรวจที่แพงกว่ามาตรฐาน เช่น ตรวจดาวน์ซินโดรมแบบ NIPT สถานะการจ่ายอาจแตกต่างกันไป บอร์ด สปสช. เห็นชอบเรื่อง NIPT เมื่อปี 2567 แต่การจ่ายจริงต้องรอประกาศ ให้ถามหน่วยบริการหรือ 1330 ว่าวันนี้เบิกได้หรือยัง ข้อมูลเรื่องการคัดกรองอยู่ที่ คัดกรองดาวน์ซินโดรม และอัลตราซาวด์ที่ อัลตราซาวด์ตอนท้อง

ของที่สามีหรือคู่ตรวจได้ในโครงการเดียวกัน

ตั้งแต่ปีงบประมาณ 2565 สปสช. เพิ่มการคัดกรองธาลัสซีเมียและซิฟิลิสสำหรับสามีหรือคู่ของหญิงตั้งครรภ์ เจาะเลือดวันเดียวกับภรรยาได้ ไม่ต้องนัดแยก

เหตุผลที่ควรไปพร้อมกัน

• ธาลัสซีเมียชนิดรุนแรงเกิดเมื่อพ่อและแม่เป็นพาหะทั้งคู่ ผลของฝ่ายเดียวบอกความเสี่ยงของลูกไม่ครบ
• ถ้าผลแม่เป็นพาหะ โรงพยาบาลจะนัดตรวจพ่อต่อทันที และถ้าพ่อเป็นด้วย จะส่งต่อให้ตรวจเพิ่มในอายุครรภ์ที่ยังทันตัดสินใจ
• ซิฟิลิสรักษาได้ ยิ่งรู้เร็วยิ่งป้องกันการติดต่อไปที่ลูก

รายการที่ยังต้องจ่ายเอง

รายการ	ตัวอย่างสถานการณ์
ห้องพิเศษและค่าบริการสิ่งอำนวยความสะดวก	เลือกห้องเดี่ยวหรือห้องส่วนตัว
อัลตราซาวด์ 3 มิติ 4 มิติ	ต้องการดูหน้าตาลูก ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัย
ตรวจนอกเหนือรายการ	เลือกแพ็กเกจตรวจละเอียดของโรงพยาบาลเอง
ฝากครรภ์นอกเครือข่าย	ใช้โรงพยาบาลเอกชนที่ไม่ร่วมโครงการ
อาหารเสริมนอกชุด	วิตามินแบรนด์เฉพาะที่ไม่ใช่ยาในรายการ

ก่อนยอมรับรายการเพิ่ม ให้ถามหมอว่าทำเพื่อคุณหรือเพื่อทารกในเชิงวินิจฉัย หรือเป็นทางเลือก เรื่องราคาโดยรวมทั้งหมดดูที่ ค่าฝากครรภ์และค่าคลอดเท่าไหร่

ถ้ามีรายการใหม่ที่ไม่เคยได้ยิน ให้ถามคนหน้าห้องตรวจสามข้อก่อนตกลง รายการนี้อยู่ในสิทธิ์บัตรทองไหม ราคาเท่าไร ถ้าไม่ทำจะมีผลอะไร จดคำตอบไว้ในสมุดสีชมพู

ขั้นตอนใช้สิทธิ์ตั้งแต่นัดแรก

1. ตรวจสิทธิ์ผ่านเป๋าตังหรือ 1330 และดูชื่อหน่วยบริการประจำ
2. โทรถามคลินิกฝากครรภ์ของหน่วยบริการ ว่ารับนัดแรกวันไหน ต้องมาตอนเช้าหรือต้องงดอาหารไหม
3. เตรียมบัตรประชาชน สมุดสีชมพู (ถ้ามี) และใบรับรองผลตรวจครรภ์ ถ้าทำเองที่บ้าน
4. เล่าประวัติให้ครบ ทั้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้ ประวัติแพ้ยา การแท้งหรือการคลอดก่อน
5. ขอสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (สมุดสีชมพู) และให้ทุกนัดบันทึกลงในเล่มเดียว
6. จดวันนัดครั้งถัดไป แล้วตั้งเตือนในมือถือ

สปสช. แนะนำไม่ให้เปลี่ยนหน่วยฝากครรภ์ไปมา เพราะผลตรวจและประวัติจะกระจายหลายที่ ถ้าต้องย้ายจริง ให้ขอสำเนาผลตรวจและสมุดสีชมพูก่อนย้าย และแจ้งหมอใหม่เรื่องอายุครรภ์และผลตรวจที่ผ่านมา

ผลตรวจในสมุดสีชมพูที่ควรอ่านเป็นเอง

หลังเจาะเลือดนัดแรก หมอหรือพยาบาลจะจดผลลงสมุด คุณแม่ไม่ต้องแปลผลเองทั้งหมด แต่ถ้ารู้ว่าดูตรงไหน จะถามหมอได้ตรงจุด

ผลที่เห็น	อ่านอย่างไร	ถ้าผิดปกติ
ฮีโมโกลบิน (Hb)	ในหญิงตั้งครรภ์ ค่าต่ำกว่า 11 g/dL ถือว่าเข้าเกณฑ์โลหิตจางตามเกณฑ์ที่ WHO ใช้	หมอมักปรับขนาดยาธาตุเหล็กและตรวจหาสาเหตุ เช่น ธาลัสซีเมีย
หมู่เลือด ABO และ Rh	ถ้าแม่ Rh ลบ ต้องวางแผนเพิ่มตั้งแต่ท้องแรก	หมอจะอธิบายเรื่องการฉีดยาป้องกันตามแนวทางของโรงพยาบาล
ซิฟิลิส เอชไอวี ไวรัสตับอักเสบบี	ผลบวกไม่ได้แปลว่าลูกจะติดเสมอไป เพราะมีวิธีป้องกันการถ่ายทอดสู่ลูก	เริ่มรักษาหรือให้ยาตามที่แพทย์กำหนดให้เร็วที่สุด
ปัสสาวะ (โปรตีน น้ำตาล)	ใช้เฝ้าระวังเบาหวานและความดัน	ถ้ามีโปรตีนร่วมกับความดันสูง ให้พบแพทย์เร็วกว่านัดเดิม

ใช้ดินสอวงตัวเลขที่ไม่แน่ใจ แล้วถามหมอในนัดถัดไป ดีกว่าอ่านจากอินเทอร์เน็ตแล้วตกใจเอง ความหมายของค่าเดียวกันอาจต่างกันตามอายุครรภ์และผลประกอบอื่นๆ

ตัวอย่างลำดับนัดของคุณแม่คนหนึ่ง

สมมติคุณแม่รู้ว่าท้องตอนอายุครรภ์ 7 สัปดาห์ และมีสิทธิ์บัตรทอง

1. สัปดาห์ที่ 8 โทรเช็กสิทธิ์ ฝากครรภ์นัดแรก เจาะเลือด ตรวจปัสสาวะ และได้สมุดสีชมพู
2. สัปดาห์ที่ 9-10 กลับมารับผลเลือด หมอแจ้งว่าเป็นพาหะธาลัสซีเมียชนิดเบา จึงนัดสามีมาเจาะเลือดคัดกรอง
3. สัปดาห์ที่ 12 อัลตราซาวด์ดูอายุครรภ์ ปรับกำหนดคลอดถ้าต่างจากการนับจากประจำเดือนมากกว่าที่หมอใช้เป็นเกณฑ์
4. สัปดาห์ที่ 16-18 ปรึกษาเรื่องคัดกรองดาวน์ซินโดรมตามสิทธิ์
5. สัปดาห์ที่ 24-28 คัดกรองเบาหวานขณะตั้งครรภ์ และได้ยาเสริมธาตุเหล็กต่อเนื่อง
6. สัปดาห์ที่ 34 เป็นต้นไป นัดถี่ขึ้น ตรวจท่าลูก และคุยเรื่องแผนคลอด
7. ใกล้คลอด ตรวจซิฟิลิสและเอชไอวีซ้ำตามรายการ

ลำดับนี้ยังเป็นตัวอย่างเท่านั้น โรงพยาบาลบางแห่งนัดห่างกว่า และบางแห่งนัดถี่กว่าเมื่อมีความเสี่ยง ถ้าหมอเลื่อนนัดออกไปไกล ให้ถามว่าเพราะอะไร และมีอาการแบบไหนที่ไม่ควรรอนัด

คลอดล่ะ ใช้บัตรทองได้ไหม

ข้อมูลที่เปิดอ่านครอบคลุมชุดฝากครรภ์เป็นหลัก ส่วนการคลอด สปสช. มีระบบจ่ายแยก และการผ่าคลอดต้องเป็นไปตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ไม่ได้ผ่าตามคำขอ เรื่องนี้ควรถามโรงพยาบาลที่จะคลอดโดยตรงว่าคลอดด้วยสิทธิ์บัตรทองที่นั่นได้หรือไม่ ใช้ห้องไหน และเมื่อไรจะต้องเสียค่าส่วนต่าง

ภาพรวมค่าใช้จ่ายของการคลอดแต่ละแบบดูที่ คลอดธรรมชาติราคาเท่าไหร่

สัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาลไม่รอนัด

• เลือดออกทางช่องคลอด
• ปวดท้องรุนแรงหรือท้องแข็งเป็นจังหวะถี่
• น้ำเดินหรือมีน้ำใสไหลไม่หยุด
• ลูกดิ้นน้อยลงชัดเจน
• ปวดหัวรุนแรง ตาพร่า หรือบวมมากที่หน้าและมือ

ไปห้องฉุกเฉินหรือห้องคลอดได้ทันที ถามเรื่องสิทธิ์ทีหลังได้ ความปลอดภัยของคุณแม่และลูกมาก่อนเรื่องเอกสาร

เริ่มใช้สิทธิ์บัตรทองฝากครรภ์

โทร 1330 ถามสามอย่างให้จบในสายเดียว สิทธิ์ของคุณขึ้นหน่วยบริการไหน หน่วยนั้นรับฝากครรภ์ด้วยบัตรทองหรือไม่ และรายการตรวจพิเศษที่เบิกได้ตอนนี้มีอะไรบ้าง ถ้าคุณเป็นผู้ประกันตนด้วย ให้ถามต่อว่าควรเลือกสิทธิ์ไหนสำหรับค่าคลอด แล้วนัดแรกก่อน 12 สัปดาห์ถ้าทำได้ เพราะ WHO แนะนำให้พบแพทย์ครั้งแรกภายใน 12 สัปดาห์