สรุปสั้นๆ
- คู่มือทางการทะเบียนระบุว่าต้องแจ้งชื่อเด็กให้ถูกต้องตามหลักการตั้งชื่อบุคคล พร้อมกับการแจ้งเกิด ภายใน 15 วันนับแต่วันเกิด
- ชื่อตัวต้องไม่พ้องหรือคล้ายพระปรมาภิไธย พระนามของพระราชินี หรือราชทินนาม และไม่มีความหมายหยาบคาย
- ชื่อต้องเป็นคำเดียวไม่เว้นวรรค ไม่มีสัญลักษณ์ มีความหมายในพจนานุกรม และสะกดถูกตามหลักภาษาไทย
- ความหมายของชื่อในบทนี้เป็นความหมายโดยย่อ ควรตรวจคำจำกัดความเต็มในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานก่อนตัดสินใจ
- ลองอ่านชื่อคู่กับนามสกุลออกเสียง และเขียนเป็นภาษาอังกฤษดู ก่อนเลือกชื่อสุดท้าย
ชื่อลูกชายเป็นสิ่งที่ลูกจะใช้ไปตลอดชีวิต ทั้งในเอกสารราชการ ที่โรงเรียน และที่ทำงาน การเลือกชื่อจึงมีสองชั้น ชั้นแรกคือชื่อที่พ่อแม่ชอบและมีความหมายดี ชั้นที่สองคือชื่อนั้นต้องผ่านหลักเกณฑ์ที่นายทะเบียนรับได้ตอนแจ้งเกิด
เราเริ่มจากหลักเกณฑ์ก่อน เพราะถ้าพ่อแม่เลือกชื่อที่ชอบมากแล้วนายทะเบียนรับไม่ได้ ต้องกลับไปคิดใหม่ในช่วงที่เวลาแจ้งเกิดเหลือไม่มาก จากนั้นจึงเป็นไอเดียชื่อแยกตามความหมาย และวิธีคัดชื่อสุดท้าย
ชื่อลูกต้องแจ้งพร้อมการเกิด
คู่มือทางการทะเบียนของสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง ระบุว่าเมื่อมีคนเกิด ต้องแจ้งชื่อคนเกิดให้ถูกต้องตามหลักการตั้งชื่อบุคคล พร้อมกับการแจ้งการเกิด
| ประเด็น | ตามคู่มือทางการทะเบียน |
|---|---|
| กำหนดเวลา | ภายใน 15 วันนับแต่วันเกิด กรณีจำเป็นแจ้งภายหลังได้ แต่ไม่เกิน 30 วันนับแต่วันเกิด |
| ผู้แจ้ง (เกิดนอกบ้าน เช่น โรงพยาบาล) | บิดาหรือมารดา |
| สถานที่ | นายทะเบียนผู้รับแจ้งแห่งท้องที่ที่เด็กเกิด หรือท้องที่ที่พึงแจ้งได้ |
| เอกสาร | สำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้าน บัตรประจำตัวประชาชนผู้แจ้ง หนังสือรับรองการเกิดจากโรงพยาบาล (ถ้ามี) |
| แจ้งเกินกำหนด | มีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท และใช้เอกสารเพิ่ม เช่น พยานบุคคล |
ผลที่ตามมาคือ พ่อแม่ควรได้ชื่อที่ตัดสินใจแล้วภายในสองสัปดาห์แรกหลังคลอด ช่วงนี้คุณแม่ยังพักฟื้นและนอนไม่พอ ถ้าคิดชื่อไว้ตั้งแต่ตั้งครรภ์ จะลดภาระได้มาก การเตรียมเอกสารสำหรับแจ้งเกิดใส่ไว้ในกระเป๋าคลอดก็ช่วยได้ ดูรายการได้ที่ เตรียมกระเป๋าคลอด
หลักเกณฑ์ชื่อตัวที่ควรตรวจก่อน
คู่มือเดียวกันระบุหลักเกณฑ์ชื่อตัวไว้ในหัวข้อทะเบียนชื่อบุคคล สรุปเป็นเช็กลิสต์ที่พ่อแม่ใช้ตรวจชื่อของตัวเองได้
- ไม่พ้องหรือมุ่งหมายให้คล้ายกับพระปรมาภิไธย พระนามของพระราชินี หรือราชทินนาม
- ไม่มีคำหรือความหมายหยาบคาย
- เป็นคำเดียวกัน เว้นวรรคไม่ได้
- ไม่มีคำเชื่อม อักษร สัญลักษณ์ หรือเครื่องหมายใดที่กฎหมายไม่ได้กำหนดไว้
- มีความหมายหรือคำแปลในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน หรือพจนานุกรมฉบับอื่น
- ใช้ตัวสะกดและตัวการันต์ถูกต้องตามหลักภาษาไทย
- ไม่ขัดต่อขนบธรรมเนียมประเพณีและความสงบเรียบร้อยของสังคม
- ไม่มีเจตนาทุจริต
ข้อ 5 และข้อ 6 เป็นข้อที่ชื่อสมัยใหม่พลาดบ่อย เช่น ชื่อที่ตั้งจากเสียงที่ชอบแต่ไม่มีความหมาย หรือชื่อที่สะกดแปลกเพื่อให้ไม่ซ้ำใคร
วิธีตรวจความหมายในพจนานุกรม
ราชบัณฑิตยสภามีพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ค้นออนไลน์ที่ dictionary.orst.go.th วิธีใช้ตรวจชื่อ
- พิมพ์คำที่ต้องการลงในช่องค้นหา ดูว่ามีคำนี้ในพจนานุกรมไหม
- อ่านคำจำกัดความทั้งหมด บางคำมีหลายความหมาย เช่น กันต์ มีความหมายหนึ่งว่าน่าพอใจ งดงาม และอีกความหมายหนึ่งว่าตัด โกน ส่วน กล้า นอกจากแปลว่าไม่กลัว ยังหมายถึงต้นข้าวอ่อนด้วย
- ถ้าเป็นชื่อสองพยางค์ที่ประกอบจากคำย่อย ให้ค้นแต่ละคำ และดูว่าคำประสมนั้นมีในพจนานุกรมหรือไม่
- ตรวจตัวสะกดและตัวการันต์ให้ตรงกับในพจนานุกรม
ความหมายของชื่อในตารางต่อจากนี้ เป็นความหมายโดยย่อที่ใช้เป็นจุดตั้งต้น ควรค้นคำจำกัดความเต็มอีกครั้งก่อนตัดสินใจ
ไอเดียชื่อจากธรรมชาติ
ชื่อจากธรรมชาติให้ความรู้สึกมั่นคงและกว้างใหญ่ หลายคำเป็นคำไทยหรือคำบาลีสันสกฤตที่ใช้กันมานาน
| ชื่อ | ความหมายโดยย่อ |
|---|---|
| ภูมิ | แผ่นดิน |
| ปฐพี | แผ่นดิน |
| ไผท | แผ่นดิน |
| นที | แม่น้ำ |
| สมุทร | ทะเลลึก |
| ศิลา | หิน |
| วายุ | ลม |
| ตะวัน | ดวงอาทิตย์ |
| สุริยา | พระอาทิตย์ (คำที่ใช้ในกลอน) |
| อรุณ | เวลาใกล้พระอาทิตย์ขึ้น เวลาย่ำรุ่ง |
| เมฆ | ไอน้ำที่รวมตัวเป็นกลุ่มก้อนลอยอยู่ในอากาศ |
คำหลายคำในกลุ่มนี้ความหมายซ้ำกัน เช่น ภูมิ ปฐพี และไผท ต่างแปลว่าแผ่นดิน เมื่อความหมายเท่ากัน ให้เลือกจากเสียงที่ชอบ และความยาวที่เข้ากับนามสกุล
ไอเดียชื่อด้านความรู้และปัญญา
พ่อแม่หลายคนอยากให้ชื่อเป็นเหมือนคำอวยพรให้ลูกเป็นคนรอบรู้
| ชื่อ | ความหมายโดยย่อ |
|---|---|
| ปัญญา | ความรอบรู้ ความเข้าใจ |
| เมธา | ปัญญา |
| เมธี | นักปราชญ์ |
| ปราชญ์ | ผู้มีปัญญารอบรู้ |
| กวี | ผู้เชี่ยวชาญในศิลปะการประพันธ์บทกลอน |
| ปกรณ์ | คัมภีร์ ตำรา หนังสือ |
| ปวีณ | ฉลาด มีฝีมือดี |
ชื่อในกลุ่มนี้บางชื่อมีตัวการันต์หรือการสะกดที่คนทั่วไปเขียนผิดบ่อย เช่น ปราชญ์ ถ้าเลือกชื่อแบบนี้ ลองนึกว่าลูกต้องสะกดชื่อตัวเองให้ครูฟังตอนเข้าโรงเรียน และพ่อแม่ต้องสะกดให้เจ้าหน้าที่ฟังอีกหลายครั้งในชีวิต
ไอเดียชื่อด้านความกล้าและความสำเร็จ
| ชื่อ | ความหมายโดยย่อ |
|---|---|
| กล้า | ไม่กลัว |
| พิชิต | ชนะ ปราบให้แพ้ |
| ชัย | การชนะ ความชนะ |
| ศักดิ์ | อำนาจ ความสามารถ ฐานะ |
| กิตติ | คำเล่าลือ คำสรรเสริญ |
| คุณ | ความดี ความเกื้อกูล |
| กันต์ | น่าใคร่ น่าพอใจ งดงาม |
คำบางคำอย่าง ชัย และ ศักดิ์ มักใช้เป็นพยางค์ท้ายของชื่อประสม เช่นเดียวกับที่พบในชื่อคนไทยจำนวนมาก ถ้าต้องการชื่อพยางค์เดียวที่ไม่ซ้ำ ลองดูว่าคำนั้นใช้เดี่ยวๆ แล้วเสียงฟังดูครบไหม
ชื่อสั้นหรือยาว เลือกอย่างไร
ทั้งสองแบบมีข้อดีต่างกัน ลองชั่งตามสถานการณ์ของครอบครัว
| แบบ | ข้อดี | ข้อควรคิด |
|---|---|---|
| ชื่อสั้น หนึ่งถึงสองพยางค์ | เขียนง่าย จำง่าย กรอกเอกสารเร็ว | ชื่อยอดนิยมบางชื่อซ้ำกับคนในห้องเรียน |
| ชื่อยาว สามพยางค์ขึ้นไป | ความหมายลึก ไม่ค่อยซ้ำ | สะกดยาก ช่องกรอกเอกสารบางแบบไม่พอ |
ถ้านามสกุลยาวอยู่แล้ว ชื่อสั้นช่วยให้ชื่อเต็มไม่ยาวเกินไป ถ้านามสกุลสั้น ชื่อสองถึงสามพยางค์จะฟังสมดุลกว่า
ชื่อที่ใช้ได้ตั้งแต่เด็กจนโต
ชื่อที่พ่อแม่เลือกวันนี้ ลูกจะใช้ตอนเป็นนักเรียนอนุบาล ตอนสมัครงาน และตอนเป็นผู้ใหญ่ที่มีครอบครัวของตัวเอง ลองนึกภาพชื่อนั้นในหลายช่วงชีวิต
- ตอนครูเรียกชื่อในห้องเรียน ชื่ออ่านออกเสียงได้ทันทีไหม หรือครูต้องถามวิธีอ่าน
- ตอนอยู่บนนามบัตรหรือป้ายชื่อที่ทำงาน ชื่อดูเหมาะกับผู้ใหญ่ไหม
- ตอนกรอกแบบฟอร์มออนไลน์ที่ช่องจำกัดตัวอักษร ชื่อยาวพอดีไหม
- ตอนที่ต้องสะกดชื่อทางโทรศัพท์ บอกได้ง่ายไหม
ชื่อที่ความหมายดีแต่อ่านยาก มักทำให้ลูกต้องอธิบายชื่อตัวเองซ้ำไปตลอดชีวิต ไม่ได้ผิดอะไร แต่เป็นสิ่งที่พ่อแม่ควรรู้ก่อนเลือก
ชื่อซ้ำกับคนในครอบครัว
ในครอบครัวไทย บางบ้านตั้งชื่อลูกให้คล้องกับพี่น้อง เช่น ใช้พยางค์แรกเหมือนกัน หรือใช้คำที่มีความหมายเป็นชุดเดียวกัน วิธีนี้ทำให้ชื่อพี่น้องฟังเป็นกลุ่ม และเป็นเรื่องที่ลูกมักภูมิใจเมื่อโตขึ้น
สมมติว่าลูกคนโตชื่อ นที ซึ่งแปลว่าแม่น้ำ ลูกคนที่สองอาจใช้ สมุทร ที่แปลว่าทะเลลึก ให้ความหมายต่อเนื่องกันในหมวดน้ำ หรือถ้าลูกคนโตชื่อ ภูมิ น้องอาจใช้ ศิลา ที่แปลว่าหิน ให้อยู่ในหมวดแผ่นดินเหมือนกัน
ข้อควรระวังคือไม่ตั้งชื่อเหมือนกันทุกตัวอักษรกับญาติที่ยังมีชีวิตอยู่ในทะเบียนบ้านเดียวกัน เพราะอาจทำให้เอกสารสับสนได้ ถ้าอยากให้ชื่อสื่อถึงปู่ย่าตายาย ลองใช้พยางค์เดียวจากชื่อท่าน หรือคำที่มีความหมายใกล้กัน
ทดสอบชื่อก่อนตัดสินใจ
เมื่อเหลือชื่อในใจสองถึงสามชื่อ ลองทดสอบแต่ละชื่อด้วยวิธีเหล่านี้
- อ่านชื่อคู่กับนามสกุลออกเสียงหลายรอบ ฟังว่ามีพยางค์ใดซ้ำหรือสะดุด
- ลองเขียนเป็นตัวอักษรภาษาอังกฤษ ดูว่าออกมาเป็นคำที่มีความหมายแปลกในภาษาอังกฤษไหม
- นึกถึงชื่อเล่นที่จะใช้คู่กัน ไอเดียชื่อเล่นดูต่อได้ที่ ชื่อเล่นลูก
- ตรวจกับเช็กลิสต์ของนายทะเบียนอีกครั้ง ทุกข้อ
สมมติว่าครอบครัวหนึ่งชอบชื่อ ภูมิ และ ไผท ซึ่งแปลว่าแผ่นดินเหมือนกัน การทดสอบอ่านคู่กับนามสกุลและเขียนเป็นภาษาอังกฤษ จะช่วยให้เห็นว่าชื่อไหนเข้ากับนามสกุลของบ้านมากกว่า ทั้งที่ความหมายไม่ต่างกัน
เรื่องความเชื่อและการปรึกษาผู้ใหญ่
หลายครอบครัวให้ปู่ย่าตายาย พระ หรือผู้ที่นับถือช่วยตั้งชื่อ บางบ้านใช้หลักโหราศาสตร์หรือตัวอักษรตามวันเกิด ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องความเชื่อและธรรมเนียมของแต่ละครอบครัว ไม่ได้เป็นข้อกำหนดในคู่มือทางการทะเบียน
ถ้าได้ชื่อจากผู้ใหญ่มา ให้นำไปตรวจกับหลักเกณฑ์ของนายทะเบียนเหมือนชื่ออื่น โดยเฉพาะเรื่องความหมายในพจนานุกรมและการสะกด ชื่อที่ได้มาด้วยความตั้งใจดีจะได้ใช้จริงโดยไม่ติดปัญหาตอนแจ้งเกิด
ถ้ายังลังเลระหว่างชื่อสำหรับลูกชายและลูกสาว เพราะยังไม่ทราบเพศ ดูไอเดียชื่อลูกสาวได้ที่ ชื่อลูกสาว และสิ่งที่ต้องเตรียมอื่นๆ ในช่วงแรกหลังคลอดดูที่ คู่มือพ่อแม่มือใหม่
ก่อนออกไปแจ้งเกิด
ทบทวนครั้งสุดท้ายว่าได้ทำครบหรือยัง
| ขั้น | เรียบร้อยไหม |
|---|---|
| ชื่อผ่านเช็กลิสต์ 8 ข้อของนายทะเบียน | |
| ค้นความหมายและตัวสะกดในพจนานุกรมแล้ว | |
| เตรียมสำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้าน | |
| เตรียมบัตรประจำตัวประชาชนผู้แจ้ง | |
| มีหนังสือรับรองการเกิดจากโรงพยาบาล | |
| ยังอยู่ในกำหนด 15 วันนับแต่วันเกิด |
เมื่อแจ้งเกิดแล้ว นายทะเบียนจะลงรายการในสูติบัตร เพิ่มชื่อเด็กในทะเบียนบ้าน และคืนเอกสารให้ผู้แจ้ง ตรวจตัวสะกดชื่อในสูติบัตรก่อนออกจากสำนักงานทุกครั้ง ถ้าพบว่าผิด แจ้งเจ้าหน้าที่ทันทีจะแก้ง่ายกว่ากลับมาแก้ทีหลัง
หลังได้สูติบัตรแล้ว ถ่ายสำเนาเก็บไว้หลายชุด เพราะเอกสารนี้ใช้ต่อในหลายเรื่อง เช่น การทำบัตรประจำตัวประชาชนเมื่อลูกโตถึงเกณฑ์ การสมัครเข้าเรียน และการขอสิทธิประโยชน์ต่างๆ ของเด็ก ชื่อที่สะกดถูกตั้งแต่วันแรกจึงช่วยให้เอกสารทุกฉบับต่อจากนี้ตรงกัน
คำถามที่พบบ่อย
ตั้งชื่อลูกตามวันเกิดหรือหลักโหราศาสตร์จำเป็นไหม
ไม่ใช่ข้อกำหนดทางกฎหมาย คู่มือทางการทะเบียนไม่ได้กำหนดเรื่องนี้ หลายครอบครัวใช้ตามความเชื่อของตน ถ้าจะใช้ ให้ตรวจหลักเกณฑ์ของนายทะเบียนประกอบด้วย ชื่อที่ถูกตามความเชื่อแต่ไม่มีความหมายในพจนานุกรม นายทะเบียนอาจไม่รับ
ถ้าแจ้งเกิดเกิน 15 วันจะเป็นอย่างไร
คู่มือของสำนักบริหารการทะเบียนระบุว่า ในกรณีจำเป็น แจ้งภายหลังได้แต่ไม่เกิน 30 วันนับแต่วันเกิด ถ้าพ้นกำหนดตามกฎหมาย ถือเป็นการแจ้งเกิดเกินกำหนด มีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท และต้องใช้เอกสารเพิ่ม เช่น พยานบุคคล
เปลี่ยนชื่อลูกทีหลังได้ไหม
ได้ โดยยื่นคำขอต่อนายทะเบียนท้องที่ที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน แต่ต้องเปลี่ยนเอกสารหลายอย่างตามมา การคิดให้รอบคอบตั้งแต่แจ้งเกิดจึงประหยัดเวลากว่า
แหล่งอ้างอิง
- คู่มือทางการทะเบียน | สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง
- พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔ | ราชบัณฑิตยสภา
