อาหาร

กินผลไม้ก่อนหรือหลังอาหาร แบบไหนดีกว่า ดูข้อมูลกรมอนามัย

โดย ทีมบรรณาธิการ ข่าวด่วน | | อ่าน 7 นาที

กินผลไม้ก่อนหรือหลังอาหาร แบบไหนดีกว่า ดูข้อมูลกรมอนามัย

สรุปสั้นๆ

  • กรมอนามัยระบุว่าปริมาณผลไม้ต่อมื้อสำคัญกว่าเวลา โดยแนะนำมื้อละ 1 ถึง 2 ส่วน
  • ผลไม้บางชนิดไม่ควรกินตอนท้องว่าง โดยกรมอนามัยยกตัวอย่างลูกพลับและมะละกอ
  • ผลไม้เปรี้ยวอย่างสับปะรด ส้ม มะนาว กินก่อนอาหารได้ครั้งละ 2 ถึง 3 ชิ้นเล็ก
  • กินผลไม้ก่อนมื้อหลักทำให้อิ่มเร็วขึ้นเพราะใยอาหารละลายน้ำ จึงกินอาหารหลักน้อยลง
  • WHO แนะนำผักและผลไม้อย่างน้อย 400 กรัมต่อวัน และให้ระวังน้ำตาลอิสระในน้ำผลไม้

เวลากินผลไม้ไม่ได้สำคัญเท่าปริมาณและชนิด ข้อมูลของกรมอนามัยบอกว่า ควรดูที่การกินให้ไม่เกินมื้อละ 1 ถึง 2 ส่วนมากกว่าจะกังวลว่าก่อนหรือหลังข้าว ข้อยกเว้นคือผลไม้บางชนิดที่ไม่เหมาะกับท้องว่าง และคนที่ต้องการอิ่มเร็วเพื่อกินอาหารหลักน้อยลง ซึ่งการกินผลไม้ก่อนมื้อช่วยได้

คำตอบแบบ "ก่อนดี" หรือ "หลังดี" ที่แชร์กันในโซเชียลมักไม่มีงานวิจัยรองรับ กรมอนามัยระบุตรง ๆ ว่ายังไม่มีหลักฐานการวิจัยชัดเจนว่าการกินผลไม้ตอนท้องว่างช่วยให้ดูดซึมดีขึ้น

เปรียบเทียบสองเวลาแบบตรงไปตรงมา

คำถาม กินก่อนอาหาร กินหลังอาหาร
อิ่มเร็วขึ้นไหม ใช่ ใยอาหารชนิดละลายน้ำทำให้รู้สึกอิ่ม จึงกินอาหารหลักน้อยลง ไม่ต่างจากกินเป็นของหวานปกติ
เหมาะกับผลไม้ชนิดไหน ผลไม้เปรี้ยวชิ้นเล็ก 2 ถึง 3 ชิ้น ผลไม้ส่วนใหญ่ โดยเฉพาะที่ระคายท้องว่าง
ข้อควรระวัง บางชนิดระคายกระเพาะถ้าท้องว่าง ถ้ากินจนอิ่มมากอยู่แล้ว อาจกินเกินพอดี

ข้อมูลในตารางนี้มาจากหน้าเดียวของกรมอนามัย (19 กุมภาพันธ์ 2557) ผมจึงถือว่าเป็นข้อมูลแหล่งเดียว ถ้าอ่านเจอตัวเลขหรือคำอธิบายที่ละเอียดกว่านี้ที่อื่นโดยไม่มีที่มา ให้ถือว่ายังไม่ยืนยัน

จานผลไม้สดบนโต๊ะอาหาร

ผลไม้ที่ไม่ควรกินตอนท้องว่าง

กรมอนามัยยกตัวอย่างไว้ชัด ๆ สองชนิดที่ไม่ควรกินขณะท้องว่าง

  • ลูกพลับ มีสารที่ทำให้กรดในกระเพาะมาก อาจคลื่นไส้และระคายเคือง
  • มะละกอ มีเอนไซม์สูง

ส่วนผลไม้เปรี้ยว เช่นสับปะรด ส้ม มะนาว กรมอนามัยระบุว่ากรดระคายกระเพาะ แต่ถ้าจะกินก่อนมื้อ กินได้ครั้งละ 2 ถึง 3 ชิ้นเล็ก ไม่ใช่ทั้งจาน

หน้าดังกล่าวไม่ได้ระบุผลไม้ชนิดอื่น จึงไม่ควรขยายความเป็นรายการยาวกว่านี้ ถ้ามีโรคกระเพาะหรือกรดไหลย้อน ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารว่าผลไม้ชนิดไหนกินตอนไหนได้ เพราะแต่ละคนตอบสนองต่างกัน

ปริมาณต่อมื้อ และต่อวัน

กรมอนามัยแนะนำผลไม้มื้อละ 1 ถึง 2 ส่วน หน้าที่เปิดอ่านไม่ได้นิยามว่า "หนึ่งส่วน" เท่ากับกี่ชิ้นหรือกี่กรัม ผมจึงไม่ระบุ ถ้าอยากรู้ตัวอย่างขนาดส่วนที่ใช้จริง ดูได้ที่ ผักผลไม้วันละเท่าไร

ส่วนองค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้ผู้ใหญ่และเด็กอายุเกิน 10 ปี กินผักผลไม้รวมอย่างน้อย 400 กรัมต่อวัน และให้จำกัดน้ำตาลอิสระไม่เกินร้อยละ 10 ของพลังงานต่อวัน WHO ยังระบุว่าน้ำผลไม้ แม้ไม่เติมน้ำตาลก็มีน้ำตาลอิสระจำนวนมาก นั่นคือเหตุผลที่ผลไม้ทั้งผลดีกว่าน้ำผลไม้ ดูตัวอย่างผลไม้น้ำตาลต่ำที่ ผลไม้น้ำตาลต่ำ และดูพลังงานแต่ละชนิดที่ แคลอรีผลไม้

ใครเหมาะกับแบบไหน

เกณฑ์ที่เลือกได้เองในชีวิตจริง

  1. อยากกินข้าวน้อยลง กินผลไม้ชิ้นเล็กก่อนมื้อ ตามที่กรมอนามัยบอกว่าอิ่มเร็วขึ้น
  2. ท้องไม่ค่อยดีตอนเช้า เลี่ยงผลไม้เปรี้ยวและลูกพลับตอนท้องว่าง
  3. ชอบกินผลไม้เป็นของหวานหลังข้าว กินได้ ให้ดูปริมาณรวมของมื้อ ไม่เกิน 1 ถึง 2 ส่วน
  4. ชอบอาหารที่หนักมัน ใช้ผลไม้เป็นตัวช่วยตัดความเลี่ยนได้ แต่ไม่ควรเป็นตัวแทนผัก
ส้มและมะละกอหั่นในชาม

เรื่องที่มักถูกเข้าใจผิด

คำอ้างที่ว่าผลไม้ต้องกินตอนท้องว่างจึงจะดูดซึมดี กรมอนามัยบอกว่าไม่มีหลักฐานชัดเจน ส่วนคำอ้างว่าห้ามกินผลไม้หลังอาหารเพราะจะหมักในท้อง ผมไม่ได้เปิดพบแหล่งข้อมูลทางการที่ยืนยัน จึงไม่ขอรับรอง

สิ่งที่ยืนยันได้คือ ผลไม้เป็นส่วนหนึ่งของผักผลไม้อย่างน้อย 400 กรัมต่อวันตาม WHO และถ้าจัดสัดส่วนอาหารให้ครบ ดูกรอบกว้าง ๆ ได้ที่ อาหาร 5 หมู่ หรือถ้าสนใจใยอาหารจากผลไม้ ดู ใยอาหารคืออะไร

ลองทำเองครั้งแรก

  • เลือกวันหนึ่งกินผลไม้เปรี้ยวชิ้นเล็กก่อนข้าว สังเกตว่าท้องรู้สึกอย่างไร อย่ากินตอนหิวมาก
  • ตัดผลไม้เป็นชิ้นพอดีคำและแบ่งใส่จานเล็ก จะคุมปริมาณได้ง่ายกว่าการกินจากลูกใหญ่
  • ซื้อผลไม้ตามฤดูจะได้รสดีและราคาไม่แรง ดูปฏิทินผลไม้ได้ที่ ผลไม้ไทยตามฤดูกาล

แหล่งอ้างอิง

  1. กินผลไม้ตอนไหนดี | กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  2. Healthy diet (fact sheet) | World Health Organization (WHO)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดอาหาร

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดอาหาร