ผลไม้ตามฤดูกาลของไทย ปฏิทินรายเดือน แยกภาคตะวันออก ใต้ และเหนือ

ถ้าต้องจำแค่ประโยคเดียว ผลไม้ไทยไหลจากตะวันออกไปใต้ แล้วขึ้นเหนือ ช่วงมีนาคมถึงกรกฎาคมเป็นของภาคตะวันออก ทุเรียน มังคุด เงาะ ลองกองจากจันทบุรี ระยอง ตราด พอกลางปีภาคใต้รับไม้ต่อ ผลไม้ชุดเดียวกันจากชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ออกมากช่วงกรกฎาคมถึงกันยายน ส่วนภาคเหนือมีลำไยเป็นพระเอกช่วงกลางปี และมะม่วงออกทั่วประเทศช่วงหน้าร้อน

การรู้ปฏิทินผลไม้นี้ช่วยเปลี่ยนสองเรื่อง เรื่องแรกคือรสชาติ ผลไม้ที่ซื้อตรงช่วงที่ออกมากมักเป็นผลที่แก่จัดตามธรรมชาติ ไม่ได้เร่ง เรื่องที่สองคือเงิน ราคาทุเรียนหมอนทองต้นฤดูกับกลางฤดูต่างกันพอสมควร ทุกปี

ปฏิทินผลไม้ไทยแบบเดือนต่อเดือน

ตารางนี้รวมช่วงที่ผลไม้หลักออกมาก ข้อมูลผลไม้ภาคตะวันออก ภาคใต้ มะม่วง และลำไย อ้างอิงจากข่าวของกรมส่งเสริมการเกษตร ส่วนผลไม้อื่นเป็นช่วงที่พบในตลาดโดยทั่วไป ปีที่ฝนมาเร็วหรือแล้งนาน ช่วงเหล่านี้เลื่อนได้หลายสัปดาห์

เดือน	ผลไม้ที่ออกมาก	แหล่งหลัก
มกราคม ถึง กุมภาพันธ์	ส้มเขียวหวาน ส้มโอ สตรอว์เบอร์รี่ ฝรั่ง มะขามหวาน	ภาคเหนือ ภาคกลาง
มีนาคม ถึง เมษายน	มะม่วงเริ่มออก ทุเรียนพันธุ์เบา แตงโม	ภาคตะวันออก ภาคกลาง
พฤษภาคม ถึง มิถุนายน	ทุเรียน มังคุด เงาะ มะม่วง ลิ้นจี่	ภาคตะวันออก ภาคเหนือ
กรกฎาคม	ลำไย ทุเรียนและเงาะภาคใต้ ผลไม้ตะวันออกช่วงท้าย	ภาคเหนือ ภาคใต้
สิงหาคม	มังคุดภาคใต้ ลำไย	ภาคใต้ ภาคเหนือ
กันยายน	ลองกองภาคใต้	ภาคใต้
ตุลาคม ถึง ธันวาคม	ส้มโอ ส้มเขียวหวานเริ่มออก ฝรั่ง กล้วย มะละกอ	ทั่วประเทศ

กล้วย มะละกอ ฝรั่ง สับปะรด และแตงโมหาได้เกือบทั้งปี เพราะปลูกหลายรุ่นและหลายพื้นที่ ผลไม้กลุ่มนี้จึงเป็นตัวเติมช่องว่างช่วงที่ผลไม้ฤดูกาลยังไม่ออก

ภาคตะวันออก มีนาคมถึงกรกฎาคม

ภาคตะวันออกคือแหล่งผลไม้เมืองร้อนที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ข่าวของกรมส่งเสริมการเกษตรปี 2569 ระบุว่าทุเรียน มังคุด เงาะ และลองกองของภาคนี้ทยอยออกสู่ตลาดตั้งแต่มีนาคมถึงกรกฎาคม ผลผลิตรวมราว 1.4 ล้านตัน เพิ่มขึ้นเกือบร้อยละ 8 จากปีก่อน

เรื่องที่คนซื้อทุเรียนควรรู้คือ ภาคตะวันออกมีการประกาศวันกำหนดตัดทุเรียนแต่ละพันธุ์ เพื่อกันทุเรียนอ่อนเข้าตลาด ปี 2569 กำหนดไว้ดังนี้

พันธุ์ทุเรียน	วันกำหนดตัด ปี 2569	ลักษณะเนื้อที่คนชอบ
กระดุม	20 มีนาคม	พันธุ์เบา ลูกเล็ก เนื้อนิ่ม กลิ่นไม่แรงมาก
ชะนี และพวงมณี	10 เมษายน	ชะนีเนื้อเหนียวสีเข้ม พวงมณีลูกเล็กเนื้อละเอียด
หมอนทอง และก้านยาว	20 เมษายน	หมอนทองเนื้อหนาเม็ดลีบ ก้านยาวเนื้อละเอียดราคาสูง

กรมส่งเสริมการเกษตรระบุว่าความแก่ของทุเรียนวัดจากน้ำหนักเนื้อแห้งตามมาตรฐานสินค้าเกษตร ทุเรียนที่ตัดก่อนวันกำหนดมีโอกาสเป็นทุเรียนอ่อน เนื้อแข็ง สีซีด และรสไม่หวาน ผมเลยไม่รีบซื้อหมอนทองก่อนปลายเมษายน แม้แผงจะเริ่มขายแล้ว

ตอนเลือกทุเรียนที่แผง ผมดูสามอย่าง ก้านผลยังเขียวสดและแข็ง ไม่เหี่ยวดำ หนามเมื่อบีบสองหนามเข้าหากันแล้วยืดหยุ่นนิดๆ และเคาะเปลือกแล้วเสียงไม่แน่นทึบ ถ้าไม่มั่นใจ ให้ร้านแกะให้ดูเนื้อพูหนึ่งก่อน ร้านที่ขายของดีส่วนใหญ่ยินดีทำ ส่วนทุเรียนที่ซื้อทั้งลูกไปรอสุกที่บ้าน วางไว้ในที่ร่มอากาศถ่ายเท 2 ถึง 4 วัน จนพูแยกที่รอยต่อและมีกลิ่นหอมจึงแกะ

มังคุดและเงาะภาคตะวันออกมักออกมากราวพฤษภาคมถึงมิถุนายน ลองกองตามมาทีหลัง ช่วงที่ผลไม้สามสี่ชนิดออกชนกันนี้แหละที่ราคาดีสำหรับคนซื้อ

ภาคใต้ กรกฎาคมถึงกันยายน

พอผลไม้ตะวันออกเริ่มหมด ภาคใต้รับช่วงต่อ ข่าวของกรมส่งเสริมการเกษตรเรื่องการบริหารผลไม้ภาคใต้ปี 2569 ระบุช่วงที่ผลผลิตออกมากที่สุดไว้ชัด

ผลไม้ภาคใต้	เดือนที่ออกมากที่สุด
ทุเรียน	กรกฎาคม
เงาะ	กรกฎาคม
มังคุด	สิงหาคม
ลองกอง	กันยายน

ข่าวเดียวกันรายงานราคาทุเรียนภาคใต้เฉลี่ยราว 87 บาทต่อกิโลกรัมที่หน้าสวน ราคาที่แผงในเมืองสูงกว่านั้นตามค่าขนส่งและการคัดเกรด ตัวเลขนี้ช่วยให้รู้ว่าช่วงที่ผลผลิตออกมากราคาต่ำลงได้แค่ไหน

ใครที่พลาดมังคุดตะวันออก เดือนสิงหาคมคือโอกาสรอบสอง มังคุดใต้ผลไม่ใหญ่เท่าบางสวนในจันทบุรี แต่เนื้อขาวและรสเปรี้ยวหวานไม่แพ้กัน

มะม่วง ลำไย และผลไม้ภาคเหนือ

มะม่วงเป็นผลไม้ที่ออกพร้อมกันหลายภาค กรมส่งเสริมการเกษตรระบุว่ามะม่วงออกสู่ตลาดในช่วงราวมีนาคมถึงมิถุนายนของทุกปี พันธุ์ที่คนไทยซื้อมากคือน้ำดอกไม้สำหรับกินสุกและทำข้าวเหนียวมะม่วง เขียวเสวยและฟ้าลั่นสำหรับกินดิบ ภาคเหนือยังมีพันธุ์ท้องถิ่นอย่างเขียวมรกตของลำพูน

ลำไยคือผลไม้หลักของภาคเหนือ ข่าวการเปิดจองลำไยลำพูนปี 2569 ระบุว่ารอบแรกเปิดจองปลายมิถุนายนถึงต้นกรกฎาคม ส่งของกลางกรกฎาคม และรอบที่สองเปิดจองปลายกรกฎาคมถึงต้นสิงหาคม ลำพูนจังหวัดเดียวผลิตลำไยราว 2.3 แสนตัน พันธุ์ที่ปลูกมากคืออีดอและเบี้ยวเขียว ลำไยในฤดูจึงหาง่ายที่สุดช่วงกรกฎาคมถึงสิงหาคม ส่วนลำไยที่เห็นช่วงอื่นของปีมักเป็นลำไยนอกฤดูที่บังคับให้ออกดอก

ลิ้นจี่เป็นอีกตัวของภาคเหนือที่ฤดูสั้นมาก มักเห็นราวพฤษภาคมถึงมิถุนายน ถ้าชอบลิ้นจี่ เจอเมื่อไรซื้อเลย เพราะหายจากแผงเร็ว

ผลไม้หน้าหนาวและผลไม้ทั้งปี

ช่วงพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อากาศเย็นทางภาคเหนือทำให้มีผลไม้อีกชุด ส้มเขียวหวานและส้มสายน้ำผึ้ง สตรอว์เบอร์รี่จากดอย ส้มโอที่ออกต่อเนื่องจากปลายปี และมะขามหวานจากเพชรบูรณ์ ผลไม้ชุดนี้กินง่าย ซื้อส้มทีละกิโลเก็บไว้กินหลังข้าวได้ตลอดหน้าหนาว

ผลไม้ที่วางอยู่บนแผงทั้งปีอย่างกล้วยน้ำว้า มะละกอ ฝรั่ง และสับปะรด ราคาค่อนข้างนิ่งและคุณค่าทางอาหารดี ฝรั่งกับมะละกอโดยเฉพาะมีวิตามินซีสูงกว่าผลไม้ฤดูกาลหลายตัว ใครอยากเทียบตัวเลข ดูต่อได้ที่ผลไม้ที่มีวิตามินสูง

ผลไม้กับเทศกาลไทย เดือนไหนแพงขึ้น

ปฏิทินผลไม้ไม่ได้มีแค่ฤดูเก็บเกี่ยว แต่มีปฏิทินเทศกาลซ้อนอยู่ด้วย ช่วงที่คนซื้อผลไม้ชนิดเดียวกันพร้อมกันทั้งประเทศ ราคาจะขยับขึ้นแม้ผลผลิตไม่ได้น้อยลง ให้จดไว้เป็นช่วงที่ควรซื้อล่วงหน้าหรือเลือกผลไม้ตัวอื่นแทน

ช่วงเทศกาล	ผลไม้ที่คนซื้อมาก	แนวทางที่แนะนำ
ตรุษจีน มกราคมถึงกุมภาพันธ์	ส้ม ส้มโอ องุ่น แอปเปิล	ซื้อส้มก่อนวันจ่าย 4 ถึง 5 วัน เก็บในตู้เย็น
สงกรานต์ เมษายน	มะม่วง แตงโม ผลไม้สำหรับไหว้และฝากญาติ	เลือกมะม่วงดิบมาบ่มเอง ได้ราคาดีกว่ามะม่วงสุกพร้อมกิน
สารทจีนและสารทไทย สิงหาคมถึงกันยายน	กล้วยไข่ ส้ม ผลไม้ไหว้	กล้วยไข่ช่วงนี้ราคาขึ้น ซื้อเป็นหวีดิบแล้วบ่มเอง
ปีใหม่ ธันวาคม	กระเช้าผลไม้ ส้ม ส้มโอ แอปเปิล	จัดกระเช้าเองจากผลไม้ฤดูหนาวในตลาด

ช่วงตรุษจีนยังเป็นช่วงที่ผลไม้นำเข้าอย่างแอปเปิลและองุ่นขายดีที่สุด ใครกำลังจัดของไหว้อยู่ ดูรายการและการเตรียมอาหารไหว้ทั้งชุดได้ที่อาหารไหว้ตรุษจีน มีอะไรบ้าง

อีกเรื่องที่ควรรู้คือผลไม้ที่เป็นของฝากประจำจังหวัด เช่น ทุเรียนจันทบุรี มังคุดนครศรีธรรมราช ลำไยลำพูน มักมีงานเทศกาลผลไม้ประจำจังหวัดตรงกับช่วงที่ผลผลิตออกมาก งานแบบนี้คือจุดที่ซื้อตรงจากเกษตรกรได้ และมีพันธุ์ท้องถิ่นที่ไม่ค่อยลงมาถึงตลาดในเมือง

ซื้อช่วงต้น กลาง หรือปลายฤดู

ผลไม้แต่ละชนิดมีสามช่วงที่ให้ประสบการณ์ต่างกัน ผมเลือกช่วงตามว่าจะเอาไปทำอะไร

ช่วง	ข้อดี	ข้อเสีย	เหมาะกับ
ต้นฤดู	ได้กินก่อน ผลสวยคัดเกรดมา	ราคาสูง เสี่ยงผลอ่อนโดยเฉพาะทุเรียน	ซื้อเป็นของฝาก จำนวนน้อย
กลางฤดู	รสดีที่สุด ราคาลง มีให้เลือกเยอะ	ต้องเลือกเองละเอียดเพราะมีทุกเกรด	กินในบ้าน ซื้อจำนวนมาก
ปลายฤดู	ราคาถูกที่สุด	ผลเล็กลง บางชนิดคุณภาพตก	ทำแยม ทำขนม แช่แข็ง

ช่วงกลางฤดูคือช่วงที่ควรซื้อมากที่สุด และควรใช้เวลาเลือกนานที่สุดด้วย เทคนิคเลือกผลไม้แต่ละชนิด ทั้งทุเรียน มังคุด มะม่วง และแตงโม รวมไว้ที่วิธีเลือกผลไม้

ซื้อมาเยอะ เก็บยังไงไม่ให้เสีย

ช่วงผลไม้ออกมาก ปัญหาที่พบบ่อยคือซื้อเกินแล้วกินไม่ทัน วิธีที่ใช้แยกตามชนิด

1. มังคุด เงาะ ลองกอง ใส่ถุงหรือกล่องเจาะรู เก็บช่องผักในตู้เย็น กินให้หมดภายในไม่กี่วัน เงาะขนดำเร็วถ้าอยู่นอกตู้
2. มะม่วงดิบวางอุณหภูมิห้องให้สุกก่อน แล้วค่อยเข้าตู้เย็นเพื่อชะลอไม่ให้สุกเกิน
3. ทุเรียนแกะแล้วใส่กล่องปิดสนิท แช่ตู้เย็นได้ไม่กี่วัน ถ้าเหลือเยอะแช่ช่องฟรีซเป็นพูๆ ไว้ทำขนม
4. ลำไยตัดเป็นช่อเล็ก ไม่เด็ดเป็นลูก ใส่ถุงเจาะรูแช่ตู้เย็น
5. มะม่วงสุกและสับปะรดที่เหลือ หั่นชิ้นแช่แข็งไว้ปั่นสมูทตี้

รายละเอียดอุณหภูมิและความชื้นที่เหมาะกับผลไม้แต่ละกลุ่ม อ่านต่อได้ที่วิธีเก็บผักผลไม้ให้สดนาน

จะเริ่มใช้ปฏิทินนี้ยังไงในบ้าน

วิธีที่แนะนำคือแปะปฏิทินผลไม้ไว้ข้างตู้เย็น แล้ววางแผนซื้อทีละเดือน มีนาคมถึงเมษายนเน้นมะม่วงและแตงโม พฤษภาคมถึงมิถุนายนซื้อมังคุดกับเงาะตะวันออก กรกฎาคมสลับเป็นลำไยและทุเรียนใต้ สิงหาคมรอมังคุดใต้ กันยายนลองกอง แล้วปลายปีเปลี่ยนเป็นส้มกับส้มโอ ทำแบบนี้ทั้งปีจะได้ผลไม้หลากหลายโดยไม่ต้องจ่ายราคาต้นฤดูบ่อย ส่วนช่วงหน้าร้อนที่ผลไม้หลายชนิดออกพร้อมกัน มีรายละเอียดแยกไว้ที่ผลไม้หน้าร้อน มีอะไรบ้าง