สรุปสั้นๆ
- ฮาลาล แปลว่า สิ่งที่อนุญาตให้บริโภคได้ ส่วนฮารอมคือสิ่งต้องห้าม และมัสบุฮฺคือสิ่งที่ยังน่าสงสัยจนกว่าจะพิสูจน์ได้
- อาหารฮาลาลที่ดีต้องเป็นตอยยิบด้วย คือดี สะอาด ไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค
- ตรารับรองฮาลาลตรวจสถานะได้ผ่านเว็บไซต์ฝ่ายกิจการฮาลาลของสำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย
- ควรอ่านส่วนประกอบควบคู่กับตรา เพราะมีกรณีสินค้ามีตราแต่ฉลากระบุส่วนประกอบรสหมู
- แอลกอฮอล์ เจละติน และคาร์ราจีแนน เป็นสามรายการที่ผู้ซื้อมักสงสัยมากที่สุด
ฮาลาล เป็นคำภาษาอาหรับ แปลว่า สิ่งที่ได้รับอนุญาตให้บริโภคหรือใช้ได้ อาหารฮาลาลจึงหมายถึงอาหารที่ผ่านหลักเกณฑ์ว่าอนุญาตสำหรับผู้นับถือศาสนาอิสลาม และบนบรรจุภัณฑ์ในไทยจะเห็นเป็นตราฮาลาลที่หน่วยรับรองออกให้ ส่วนจะดูว่าตราจริงหรือไม่ ให้เข้าเว็บไซต์ฝ่ายกิจการฮาลาลของสำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย แล้วตรวจสถานะโลโก้และสถานะผลิตภัณฑ์จากลิงก์ที่หน้าแรก
เรื่องที่คนซื้อกังวลมักไม่ใช่คำจำกัดความ แต่เป็นสถานการณ์หน้าชั้นวางสินค้า เห็นตรา แต่ไม่รู้ว่าเชื่อได้แค่ไหน หรือไม่เห็นตรา แต่ส่วนประกอบดูไม่น่ามีปัญหา บทความนี้เรียงตามคำถามเหล่านั้น
คำศัพท์สี่คำที่เจอบ่อย
ศูนย์วิทยาศาสตร์ฮาลาล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายศัพท์พื้นฐานไว้ในหน้าคำถามที่พบบ่อย
| คำ | ความหมาย |
|---|---|
| ฮาลาล | สิ่งที่ได้รับอนุญาต |
| ฮารอม | สิ่งที่ต้องห้าม |
| ตอยยิบ | ดี สะอาด ไม่เป็นอันตราย |
| มัสบุฮฺ | น่าสงสัย ยังตัดสินไม่ได้จนกว่าจะพิสูจน์ |
คำที่ถูกมองข้ามคือ "ตอยยิบ" อาหารที่ฮาลาลในแง่ส่วนประกอบแต่เก็บไม่สะอาด หรือเป็นอันตรายต่อผู้กิน ก็ไม่ถือว่าครบเงื่อนไขของอาหารที่ดี ส่วน "มัสบุฮฺ" คือกลุ่มกลาง ๆ ที่ยังไม่รู้ที่มาของวัตถุดิบ เช่น ส่วนผสมที่เป็นผลพลอยได้จากการแปรรูป ต้องสืบกลับไปถึงต้นทางก่อนจะตัดสิน

ตราฮาลาลบอกอะไร และเช็กตรงไหน
ตราฮาลาลเป็นโลโก้ที่หน่วยรับรองออกให้ผู้ผลิตที่ผ่านเกณฑ์ เว็บไซต์ฝ่ายกิจการฮาลาลของ CICOT มีบริการเหล่านี้ให้ใช้
- ลิงก์ตรวจสถานะโลโก้ฮาลาลและสถานะผลิตภัณฑ์
- ไฟล์โลโก้สำหรับผู้ผลิต
- ขั้นตอนแจ้งเมื่อมีผู้ใช้โลโก้โดยไม่ได้รับอนุญาต
- บริการต่ออายุและยกเลิกการรับรอง
หน้าเว็บไม่ได้ระบุอายุของใบรับรอง ผมจึงไม่ขอบอกตัวเลขว่ากี่ปี ถ้าสงสัยว่าตราบนสินค้ายังใช้ได้อยู่หรือไม่ ให้ตรวจผ่านลิงก์ในเว็บโดยตรง อย่าตัดสินจากหน้าตาของโลโก้อย่างเดียว เพราะโลโก้ที่พิมพ์เลียนแบบทำได้ไม่ยาก
ถ้าสินค้าไทยชิ้นเดียวกันต้องมีเลข อย. ด้วย ลองดูวิธีเช็กใน วิธีตรวจสอบเลข อย. บนฉลากอาหาร สองระบบนี้แยกกัน ตราฮาลาลไม่ได้แทนเลข อย. และเลข อย. ก็ไม่ได้บอกว่าฮาลาล
ตรามีแล้ว ยังต้องอ่านส่วนประกอบ
เมื่อ 22 เมษายน 2567 CICOT ออกประกาศแจ้งผู้บริโภคเรื่องบะหมี่ซุปสินค้าหนึ่งที่มีตราฮาลาล แต่ฉลากระบุว่ามีผงปรุงรส รสหมู ทาง CICOT แจ้งว่าจะตรวจสอบโดยด่วน เรื่องนี้เป็นตัวอย่างที่ดีว่าทำไมการเห็นตราแล้วหยิบใส่ตะกร้าเลยจึงไม่พอ ฉลากกับตราต้องไม่ขัดกัน
ถ้าเจอแบบนี้ที่ร้าน ทำตามลำดับนี้
- ถ่ายภาพหน้าฉลากด้านที่มีตราและด้านส่วนประกอบ ให้เห็นชัดทั้งสองด้าน
- ตรวจสถานะตราผ่านเว็บ CICOT
- แจ้งหน่วยรับรองตามช่องทางที่เว็บไซต์ระบุ แนบภาพถ่าย
- ระหว่างรอผล ไม่ต้องซื้อหรือกินชิ้นนั้น
ที่ผมเล่ามาเป็นเหตุการณ์ที่ CICOT ประกาศเอง ผมไม่ได้อ้างผลการตรวจสอบในภายหลัง เพราะหน้าที่เปิดอ่านไม่ได้บอกผล

ส่วนประกอบสามกลุ่มที่คนสงสัยบ่อย
ข้อมูลในหน้า FAQ ของศูนย์วิทยาศาสตร์ฮาลาล จุฬาฯ ช่วยตอบได้สามเรื่อง
แอลกอฮอล์
มีเกณฑ์สองแบบ ถ้าแอลกอฮอล์ใช้เป็นตัวทำละลายในสี กลิ่น หรือรส ปริมาณในผลิตภัณฑ์สุดท้ายต้องไม่เกิน 0.5 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าเป็นแอลกอฮอล์ที่เกิดขึ้นเองจากการหมักตามธรรมชาติ เช่นในซีอิ๊วหรือน้ำผลไม้ ต้องไม่เกิน 1 เปอร์เซ็นต์ สองตัวเลขนี้เป็นเกณฑ์เฉพาะที่ศูนย์ระบุ หน่วยรับรองอื่นอาจใช้เกณฑ์ต่างกันได้ จึงควรถามหน่วยที่ออกตราบนสินค้านั้น
เจละติน
ทำจากกระดูก หนัง และเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน จึงขึ้นกับว่าสัตว์ต้นทางเป็นอะไรและผ่านกระบวนการอย่างไร ฉลากที่เขียนแค่ "เจละติน" ไม่ได้บอกต้นทาง ส่วนนี้เป็นเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์เยลลี่ ลูกอม และโยเกิร์ตบางชนิดต้องดูตรารับรองประกอบ
คาร์ราจีแนน
เป็นกัมที่สกัดจากสาหร่ายทะเล ตามที่ FAQ ระบุ จึงเป็นอีกส่วนผสมที่ชื่อฟังดูเหมือนสารเคมี แต่ต้นทางเป็นพืชทะเล
ใครอยากรู้ว่าชื่อวัตถุเจือปนอื่น ๆ บนฉลากหมายถึงอะไร ดูหลักการอ่านได้ที่ วัตถุกันเสียในอาหาร และ วิธีอ่านฉลากโภชนาการ
ไม่มีตรา แปลว่าไม่ฮาลาลไหม
ไม่จำเป็น แต่ก็ยืนยันไม่ได้ ตราคือหลักฐานว่ามีหน่วยงานตรวจสอบกระบวนการผลิตแล้ว สินค้าที่ไม่มีตราอาจใช้ส่วนประกอบที่ไม่มีปัญหาเลยก็ได้ แต่ผู้ซื้อไม่มีเอกสารให้เทียบ จึงต้องอ่านส่วนประกอบทีละรายการและถามผู้ผลิตเอง สำหรับร้านอาหารปรุงสด ให้ถามชนิดเนื้อ น้ำมันที่ใช้ทอด และเครื่องปรุงที่ใช้ในจานนั้น
คนที่ไม่ได้นับถือศาสนาอิสลามก็กินอาหารฮาลาลได้ตามปกติ ตราบอกเงื่อนไขการผลิต ไม่ได้บอกว่าอาหารดีต่อสุขภาพกว่าอาหารทั่วไป คุณค่าทางโภชนาการยังต้องอ่านจากฉลากโภชนาการ และถ้าอาหารนั้นเป็นของแปรรูปมาก ลองดูแนวคิดใน อาหารแปรรูปคืออะไร
ซื้อครั้งแรก ทำอย่างไร
- เริ่มจากสินค้าที่ตรวจตราผ่านเว็บแล้วและส่วนประกอบเรียบง่าย เช่นเครื่องปรุงหรือขนมที่มีส่วนผสมน้อย
- ถ่ายภาพฉลากไว้ในโทรศัพท์ ถ้าภายหลังมีประกาศจากหน่วยรับรอง จะย้อนดูได้ว่าล็อตที่ซื้อตรงกันหรือไม่
- ของฝากจากต่างประเทศ ตราฮาลาลของประเทศนั้นอาจไม่ใช่ตราที่ตรวจในเว็บไทยได้ ควรถามผู้ขายถึงหน่วยรับรองต้นทาง
คำถามที่พบบ่อย
สินค้ามีตราฮาลาลแล้ว ต้องอ่านส่วนประกอบอีกไหม
ควรอ่าน เพราะตราบอกว่าสินค้าได้รับการรับรองตามเงื่อนไข ส่วนฉลากบอกส่วนประกอบจริง ถ้าสองอย่างขัดกัน เช่นมีตราแต่ส่วนประกอบระบุรสหมู ให้ถ่ายภาพไว้และแจ้งผู้ให้การรับรองตรวจสอบ
คนที่ไม่ได้นับถือศาสนาอิสลามกินอาหารฮาลาลได้ไหม
กินได้ อาหารฮาลาลไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้นับถือศาสนาอิสลาม แต่ตราฮาลาลไม่ได้เป็นเครื่องหมายว่าอาหารนั้นดีต่อสุขภาพกว่า เรื่องคุณค่าทางโภชนาการต้องดูจากฉลากโภชนาการ
แหล่งอ้างอิง
- ฝ่ายกิจการฮาลาล สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย | สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย (CICOT)
- แจ้งผู้บริโภคทราบ (22 เมษายน 2567) | สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย (CICOT)
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฮาลาล | ศูนย์วิทยาศาสตร์ฮาลาล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย





