ประเด็นสำคัญ
- นมพาสเจอร์ไรส์ต้องแช่เย็นไม่เกิน 8 องศาเซลเซียสและเก็บได้ราว 10 วันนับจากวันบรรจุ
- นม UHT เก็บที่อุณหภูมิห้อง ไม่โดนแดด ได้ราว 6 เดือน
- นมสเตอริไลส์ (แบบกระป๋อง) เก็บได้ราว 12 เดือนโดยไม่ต้องแช่เย็น
- ทุกแบบต้องมีเลขสารบบอาหาร 13 หลัก ฉลากครบ และบรรจุภัณฑ์ไม่รั่ว ไม่บวม ไม่ฉีก
- เมื่อเปิดแล้ว ควรแช่เย็นทุกแบบ และไม่ควรดื่มจากกล่องโดยตรง
ทั้งสามแบบเป็นนมที่ผ่านความร้อนเพื่อฆ่าเชื้อ ต่างกันที่วิธีเก็บและอายุการเก็บ นมพาสเจอร์ไรส์ต้องอยู่ในตู้เย็นตลอดและเก็บได้ราว 10 วัน นม UHT เก็บที่อุณหภูมิห้องได้ราว 6 เดือน และนมสเตอริไลส์เก็บได้ราว 12 เดือนโดยไม่ต้องแช่เย็น ตัวเลขทั้งหมดนี้เป็นของนมที่ยังไม่เปิดกล่อง
คนที่ไปซูเปอร์มาร์เก็ตแล้วงงว่าทำไมกล่องหนึ่งวางตู้เย็น อีกกล่องวางชั้นธรรมดา คำตอบอยู่ที่ความรุนแรงของความร้อนที่ใช้ตอนผลิต ซึ่งกำหนดอายุการเก็บ
เทียบกันทีละแบบ
ข้อมูลในตารางนี้มาจากหน้าให้ความรู้ของ อย. และข่าววันดื่มนมโลก
| ชนิด | วิธีเก็บก่อนเปิด | อายุการเก็บโดยประมาณ |
|---|---|---|
| นมพาสเจอร์ไรส์ | แช่เย็นไม่เกิน 8 องศาเซลเซียสตลอดเวลา | ราว 10 วันนับจากวันบรรจุ |
| นม UHT | อุณหภูมิห้อง ไม่ให้ถูกแดดโดยตรง | ราว 6 เดือน |
| นมสเตอริไลส์ (กระป๋อง) | ไม่ต้องแช่เย็น ไม่ให้ถูกแดดโดยตรง | ราว 12 เดือน |
| เครื่องดื่มนมเปรี้ยวพาสเจอร์ไรส์ | แช่เย็นไม่เกิน 8 องศาเซลเซียส | ไม่เกิน 30 วัน |
| เครื่องดื่มนมเปรี้ยว UHT | ไม่ต้องแช่เย็น | ราว 8 เดือน |
ผมเรียงตารางจากที่ปรากฏในหน้าของ อย. ส่วนอุณหภูมิความร้อนที่ใช้ฆ่าเชื้อของแต่ละแบบ ผมขอไม่ใส่ เพราะไม่ได้เปิดอ่านจากเอกสารกฎหมายต้นฉบับ

เลือกแบบไหนตามการใช้งาน
เกณฑ์ที่ผมใช้ตัดสินในครัวไม่เกี่ยวกับว่าแบบไหนดีกว่า แต่เกี่ยวกับว่าบ้านใช้นมหมดเร็วแค่ไหน
- ดื่มทุกวัน และมีตู้เย็นว่าง ซื้อพาสเจอร์ไรส์ได้ แต่ต้องดูวันบรรจุและตรวจว่าร้านแช่เย็นอย่างต่อเนื่อง
- ซื้อทีละมาก หรือใช้เป็นสต็อกสำหรับทำขนมและกาแฟ UHT สะดวกกว่า เพราะวางตู้ครัวได้ ใช้เมื่อไรค่อยแช่
- เตรียมไว้ใช้ในสถานการณ์ที่ตู้เย็นใช้ไม่ได้ เช่นตั้งแคมป์หรือไฟดับ UHT และสเตอริไลส์เหมาะกว่า เมนูตั้งแคมป์ดูที่ ไอเดียอาหารตั้งแคมป์
ถ้าอยากเปลี่ยนมาเป็นนมถั่วเหลืองหรือนมพืชชนิดอื่น เรื่องนั้นเป็นอีกเรื่อง ดูข้อมูลได้ที่ นมถั่วเหลืองมีประโยชน์อย่างไร และ นมโอ๊ตคืออะไร
ดูอะไรบนฉลากและกล่อง
อย. ให้เกณฑ์เลือกซื้อไว้ชัดเจนสามข้อ
- เลขสารบบอาหาร 13 หลัก ถ้าอยากรู้วิธีอ่านและตรวจเลข ดูที่ วิธีตรวจสอบเลข อย. บนฉลากอาหาร
- ฉลากครบ คือมีชื่ออาหาร ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ปริมาตรสุทธิ ส่วนประกอบสำคัญ วันผลิตและวันหมดอายุ
- บรรจุภัณฑ์ไม่รั่ว ไม่บวม ไม่ฉีกขาด
ข้อที่สามสำคัญกับ UHT มากเป็นพิเศษ เพราะกล่องที่บวมคือสัญญาณว่าด้านในมีแก๊สเกิดขึ้น ซึ่งไม่ควรเปิดดื่ม หน้า อย. ที่ผมอ่านระบุให้ดูว่าไม่บวม แต่ไม่ได้อธิบายสาเหตุของการบวม คำอธิบายเรื่องแก๊สเป็นการตีความของผมเอง
นอกจากสินค้า ให้ดูร้านด้วย อย. แนะนำให้เลี่ยงร้านที่เก็บนมไว้ในตู้ที่อุ่น ถูกแดด หรือไม่มีการป้องกันหนู

เปิดกล่องแล้ว เก็บอย่างไร
หน้าให้ความรู้ของ อย. แนะนำสำหรับนมพาสเจอร์ไรส์ว่า ให้เทส่วนที่เหลือใส่ภาชนะอื่นแทนการดื่มจากกล่องโดยตรง เหตุผลคือน้ำลายและเชื้อจากปากจะลงไปในกล่อง
ผมใช้หลักเดียวกันกับทุกชนิดที่เปิดแล้ว
- เทใส่ขวดหรือภาชนะแก้วสะอาดที่มีฝา
- เขียนวันที่เปิดบนฝา
- วางชั้นในของตู้เย็น ไม่วางที่ประตู เพราะอุณหภูมิที่ประตูแกว่งตอนเปิดปิด
- ดมและมองก่อนใช้ทุกครั้ง ถ้ากลิ่นเปรี้ยวหรือจับตัวเป็นก้อน ให้ทิ้ง
ข้อ 1 เป็นข้อที่ อย. ระบุ ส่วนข้อ 2 ถึง 4 เป็นวิธีปฏิบัติที่ผมแนะนำเอง ไม่ได้มาจากหน้าของ อย. ถ้าสงสัยว่านมที่เปิดแล้วเกินวันหมดอายุยังกินได้ไหม อ่านภาพรวมที่ กินอาหารหมดอายุได้ไหม
นมไม่ใช่แหล่งแคลเซียมเดียว
สำหรับคนที่แพ้นมหรือดื่มนมแล้วท้องอืด ยังมีอาหารอื่นที่ให้แคลเซียม ดูรายการที่ อาหารที่มีแคลเซียมสูง และถ้าสนใจนมเปรี้ยวหรือโยเกิร์ต ดู โยเกิร์ตคืออะไร
ซื้อครั้งแรก ทำอย่างไร
- เริ่มจากซื้อทีละกล่องเล็ก ลองทั้งสองชนิดเพื่อดูว่ารสและกลิ่นที่บ้านชอบเป็นแบบไหน
- เขียนวันที่ซื้อและวันเปิดไว้บนกล่อง จะได้ไม่ต้องจำ
- ถ้าซื้อออนไลน์ ให้ดูว่าผู้ขายส่งแบบแช่เย็นสำหรับนมพาสเจอร์ไรส์ ถ้าถึงบ้านแล้วกล่องอุ่น ไม่ควรรับ
คำถามที่พบบ่อย
นม UHT มีประโยชน์น้อยกว่านมพาสเจอร์ไรส์ไหม
แหล่งข้อมูลของ อย. ที่ผมเปิดอ่านไม่ได้เทียบคุณค่าทางโภชนาการของสองแบบ จึงสรุปไม่ได้ ที่ระบุไว้ชัดคือวิธีเก็บและอายุการเก็บ ถ้าสนใจเรื่องสารอาหารให้เทียบจากฉลากโภชนาการของสินค้าแต่ละยี่ห้อ
นมที่ไม่ต้องแช่เย็น เปิดแล้วเก็บนอกตู้เย็นได้ไหม
ไม่ควร ความหมายของ ไม่ต้องแช่เย็น ใช้กับกล่องที่ยังไม่เปิด เมื่อเปิดแล้วควรเทใส่ภาชนะสะอาดมีฝาปิดและแช่เย็น แล้วดื่มให้หมดโดยเร็ว
แหล่งอ้างอิง
- นมพาสเจอร์ไรส์ UHT สเตอริไลส์ เลือกซื้ออย่างไร | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
- วันดื่มนมโลก | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)





