สรุปประเด็นสำคัญ
- บ้าบิ่นคือมะพร้าวทึนทึกขูดเส้น แป้งข้าวเหนียว และน้ำตาล ผสมแล้วจี่บนกระทะแบนไฟอ่อน พลิกกลับจนเหลืองน้ำตาลทั้งสองด้าน
- สูตรที่เปิดเทียบมีสองแนว แนวแรกผสมแล้วหยอดจี่เลย แนวที่สองเคี่ยวส่วนผสมบนไฟกลางจนข้นพอสุกเล็กน้อย พักให้เย็นแล้วค่อยจี่
- สูตรร้านที่ใช้เทียบใช้มะพร้าว 1 กิโลกรัมต่อแป้ง 1 กิโลกรัม ด้านล่างลดครึ่งเป็นสูตรตัวอย่างสำหรับบ้านที่ทำเล็ก
- เนื้อแป้งต้องไม่แข็งและไม่เหลวเกินไป กระทะทาน้ำมันบางด้วยผ้า แล้วคุมไฟอ่อนตลอด
- ขนมใส่กะทิบูดง่ายในหน้าร้อน กรมอนามัยให้เก็บในภาชนะมีฝาปิดแช่ตู้เย็น และอุ่นให้เดือดก่อนกิน
ขนมบ้าบิ่นทำจากมะพร้าวทึนทึกขูดเส้น แป้งข้าวเหนียว และน้ำตาล ผสมให้จับกันเป็นเนื้อหนืด แล้วจี่บนกระทะแบนไฟอ่อน พลิกไปมาจนทั้งสองด้านเป็นสีเหลืองน้ำตาล ได้ขอบกรอบบาง ข้างในเหนียวนุ่มมีกลิ่นมะพร้าว สูตรที่คนทำกันมีสองแนว คือผสมแล้วหยอดจี่เลย กับเคี่ยวส่วนผสมให้ข้นก่อนค่อยจี่ ด้านล่างเทียบทั้งสองแนวและลดสูตรร้านลงเป็นขนาดบ้าน
ไทยรัฐออนไลน์เล่าว่าขนมนี้เป็นขนมไทยโบราณจากวัตถุดิบท้องถิ่น เกิดในสมัยรัตนโกสินทร์ และถูกต่อยอดเป็นหลายสูตร ทั้งแป้งข้าวเหนียวดำ มะพร้าวอ่อนแบบวาฟเฟิล และแบบกรอบนอกนุ่มใน ฐานของมันยังเป็นสามอย่างเดิม คือมะพร้าว แป้ง และน้ำตาล
สองแนวทาง หยอดสดกับเคี่ยวก่อนจี่
| แนวหยอดสด (ไทยรัฐ สูตรโบราณ) | แนวเคี่ยวก่อนจี่ (เดลินิวส์ สูตรร้านนครปฐม) | |
|---|---|---|
| มะพร้าว | ทึนทึกขูดฝอย 500 กรัม | น้ำหอมทึนทึกขูดเส้น 1 กิโลกรัม |
| แป้ง | แป้งข้าวเหนียว 270 กรัม | แป้งข้าวเหนียวดำหรือขาว 500 กรัม กับแป้งข้าวเหนียวขาว 500 กรัม |
| น้ำตาล | น้ำตาลทรายตามชอบ | น้ำตาลโตนด 300 กรัม น้ำตาลทราย 200 กรัม |
| ของเหลว | น้ำเปล่า 200 กรัม | หัวกะทิ 700 กรัม น้ำลอยดอกมะลิ 4 แก้ว ไข่เป็ด 2 ฟอง |
| เกลือ | 1/2 ช้อนชา | เกลือป่น ไม่ระบุปริมาณ |
| วิธีทำให้สุก | ผสมแล้วหยอดพิมพ์ พลิกสองด้านจนสุก | เคี่ยวไฟกลางจนข้นพอสุกเล็กน้อย พักเย็น แล้วจี่กระทะแบนไฟอ่อน |
แนวหยอดสดเร็วและส่วนผสมน้อย เหมาะกับคนที่มีพิมพ์หรือกระทะเคลือบดี แนวเคี่ยวก่อนจี่มีขั้นตอนเพิ่ม แต่ส่วนผสมที่สุกเล็กน้อยแล้วจะจับตัวกันดีกว่า ตักลงกระทะแล้วเกลี่ยเป็นแผ่นง่าย ไม่ร่วนเป็นเม็ด ข้อนี้เป็นเหตุผลที่ผมเข้าใจจากวิธีที่ร้านเลือกทำ ไม่ใช่ตัวเลขที่ต้นทางวัดไว้

สูตรตัวอย่างลดครึ่งจากสูตรร้าน
ตารางนี้คือสูตรของเดลินิวส์หารสอง ตัวเลขเป็นผลหารตามตรงๆ ไม่ใช่ปริมาณที่ผมทดลองมา ใช้เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับของว่าง 4 ถึง 6 คน แล้วปรับตามเนื้อแป้งที่เห็นตรงหน้า
| ส่วนผสม | ปริมาณ |
|---|---|
| มะพร้าวทึนทึกขูดเส้น | 500 กรัม |
| แป้งข้าวเหนียวขาว | 250 กรัม |
| แป้งข้าวเหนียวดำหรือขาว | 250 กรัม |
| น้ำตาลโตนด | 150 กรัม |
| น้ำตาลทราย | 100 กรัม |
| ไข่เป็ด | 1 ฟอง |
| หัวกะทิ | 350 กรัม |
| น้ำลอยดอกมะลิ | ครึ่งของ 4 แก้ว คือ 2 แก้ว |
| เกลือป่น | 1/2 ช้อนชา ชิมแล้วปรับ |
| น้ำมันพืช | สำหรับทากระทะ |
ต้นทางไม่บอกขนาดแก้ว จึงควรใส่น้ำมะลิทีละน้อย เริ่มราวครึ่งแก้วแล้วดูเนื้อแป้ง ต้นทางเขียนว่าแป้งต้องไม่แข็งและไม่เหลวเกินไป คือตักแล้วเกาะช้อนและเกลี่ยลงกระทะได้ ไม่ไหลเป็นน้ำ ส่วนปริมาณเกลือ 1/2 ช้อนชานั้นยืมจากสูตรไทยรัฐ เพราะสูตรร้านไม่ระบุ
ขั้นตอน
- เฉาะมะพร้าว เทน้ำออก ผ่าซีก แล้วขูดเป็นเส้นด้วยเล็บแมวหรือที่ขูดมะพร้าว
- ผสมแป้งข้าวเหนียวสองชนิดในอ่าง ใส่น้ำตาลโตนดกับมะพร้าวขูด ใช้มือนวดและขยำจนมันจากมะพร้าวออกมาเป็นน้ำกะทิในอ่าง
- ตอกไข่ใส่ แล้วใส่หัวกะทิ น้ำตาลทราย เกลือ และน้ำลอยดอกมะลิ คนให้เข้ากัน
- ยกขึ้นตั้งไฟกลาง คนเบาๆ สังเกตว่าเริ่มข้นและสุกเล็กน้อย ยกลงพักให้เย็น ต้นทางไม่ระบุนาที ให้ดูที่ลักษณะแทน
- ตั้งกระทะแบนไฟอ่อน พอร้อนใช้ผ้าชุบน้ำมันพืชทาให้ทั่วแต่พอหมาด
- ตักส่วนผสมลงกระทะ เกลี่ยเป็นแผ่นตามขนาดที่ต้องการ
- ด้านหนึ่งสุกแล้วพลิก กลับไปกลับมาจนทั้งสองด้านเกรียมเหลืองน้ำตาล ตักวางบนตะแกรงให้ไอร้อนคลาย
ถ้าใช้แนวหยอดสดแบบสูตรโบราณ ข้ามข้อ 4 ไปได้เลย แต่ส่วนผสมจะร่วนกว่า ให้ตักแล้วกดให้แน่นพอจับตัวก่อนพลิก

ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง
ขนมติดกระทะ ต้นทางให้ใช้ผ้าชุบน้ำมันทาให้ทั่วแต่พอหมาด คือบางที่สุด ไม่ใช่เทน้ำมันลงขัง ถ้ากระทะเก่าขูดขีด ใช้กระทะเคลือบแบนจะช่วยได้
ไหม้นอก ข้างในยังดิบ เกิดเมื่อไฟแรงเกินไป เพราะเนื้อแป้งหนาและมีมะพร้าวหนุนอยู่ ต้นทางใช้ไฟอ่อนตลอด ถ้าแผ่นหนาให้เกลี่ยบางลงอีก
พลิกแล้วแผ่นแตกร่วน แป้งน้อยไปหรือเหลวเกินไป เพิ่มแป้งข้าวเหนียวทีละช้อนโต๊ะ หรือเคี่ยวบนไฟให้ข้นกว่าเดิมก่อนพักเย็น
ขนมแข็งกระด้างหลังเย็น แป้งข้าวเหนียวแข็งตัวเมื่อเย็นเป็นธรรมชาติ จี่ให้ได้ทั้งสองด้านเกรียมแล้วกินตอนอุ่น หรือนำกลับมาจี่บนกระทะไฟอ่อนอีกครั้งก่อนกิน
เนื้อขนมแฉะเป็นน้ำ มักมาจากมะพร้าวอ่อนเกินไปหรือน้ำลอยดอกมะลิมากเกินไป ใส่ทีละน้อยแล้วค่อยปรับ
สูตรดัดแปลงที่ไทยรัฐรวบรวม
ถ้าอยากเปลี่ยนรสจากสูตรขาว มีให้เลือกตามสูตรที่ไทยรัฐลงไว้
- บ้าบิ่นข้าวเหนียวดำ ใช้แป้งข้าวเหนียวดำ 60 กรัมผสมแป้งขาว มะพร้าวทึนทึก 500 ถึง 700 กรัม และน้ำเปล่า 300 กรัม ใส่มะพร้าวเป็นอย่างสุดท้ายหลังแป้งเข้ากัน
- บ้าบิ่นมะพร้าวอ่อนวาฟเฟิล ผสมแป้งสามชนิด (ข้าวเหนียวดำ ข้าวเหนียวขาว ท้าวยายม่อม) กับกะทิและน้ำตาลมะพร้าว พักแป้ง 30 นาที แล้วหยอดพิมพ์วาฟเฟิลไฟกลาง
- บ้าบิ่นกรอบนอกนุ่มใน เติมแป้งท้าวยายม่อมและน้ำมันพืช พักแป้งสั้นๆ 3 ถึง 5 นาที หยอดพิมพ์หรือกระทะไฟอ่อน
ปริมาณตามที่ต้นทางลงไว้ ผมไม่ได้ปรับหรือทดสอบ ถ้าอยากลองสูตรไหน ให้ไปอ่านที่หน้าไทยรัฐตรงๆ อีกครั้งก่อนตวง
เก็บและกินวันรุ่งขึ้น
ขนมที่ใส่กะทิบูดเร็วกว่าที่คิดในหน้าร้อน กรมอนามัยระบุว่าเมนูกะทิเสี่ยงบูดเสียมากที่สุดในอากาศร้อน ให้ใส่ภาชนะสะอาดมีฝาปิด รอให้เย็นแล้วเก็บเข้าตู้เย็นทันที และอุ่นให้เดือดก่อนกิน ขนมแป้งแห้งอย่างบ้าบิ่นอุ่นให้เดือดไม่ได้เหมือนแกง จึงควรทำให้พอกินในวันเดียว ดมกลิ่นและชิมก่อนกินทุกครั้ง ถ้ามีกลิ่นเปรี้ยวหรือรสผิดปกติให้ทิ้ง
ถ้าอยากได้ขนมไทยกะทิแบบอื่นไว้เทียบ ลองดูขนมครกสูตรกระทะหลุม กับขนมถ้วยหน้ากะทิ หรือเปิดขนมไทยมีอะไรบ้าง ดูกลุ่มขนมที่ทำด้วยวิธีเดียวกัน ส่วนใครอยากคั้นกะทิเอง อ่านเรื่องกะทิทำเองได้ไหม แล้วใช้หัวกะทิตามที่สูตรนี้ต้องการ ขนมที่ไม่ใช้เตาอบอีกหลายแบบอยู่ในทำขนมไม่ใช้เตาอบมีอะไรบ้าง

คำถามที่พบบ่อย
ใช้มะพร้าวอ่อนหรือมะพร้าวแก่ทำบ้าบิ่นดี
สูตรที่เปิดอ่านใช้มะพร้าวทึนทึก คือมะพร้าวที่เนื้อหนาพอขูดเป็นเส้นได้แต่ยังไม่แก่จัด ร้านที่ให้สูตรในเดลินิวส์ใช้มะพร้าวน้ำหอมทึนทึกขนาดกำลังดี ไม่แก่และไม่อ่อนเกินไป ถ้าใช้อ่อนเกินเนื้อจะเละเป็นน้ำ ถ้าแก่จัดเนื้อจะแข็งและแห้ง
ไม่มีพิมพ์บ้าบิ่นทำได้ไหม
ได้ สูตรของเดลินิวส์ใช้กระทะแบนตั้งไฟอ่อน ทาน้ำมันบางๆ แล้วตักส่วนผสมลงเกลี่ยเป็นแผ่น ส่วนสูตรของไทยรัฐระบุการหยอดลงพิมพ์บ้าบิ่นแล้วพลิกสองด้าน ถ้าไม่มีพิมพ์ กระทะเคลือบแบนก็ใช้แทนได้
แหล่งอ้างอิง
- แจก 5 วิธีทำขนมบ้าบิ่น เนื้อนุ่ม หอมละมุน ต่อยอดทำขายกำไรงาม | ไทยรัฐออนไลน์
- ‘บ้าบิ่นมะพร้าวอ่อน’ ขนมไทยขายดีไม่ตกยุค | เดลินิวส์
- กรมอนามัย เผย อากาศร้อน ทำอาหารบูดง่าย แนะ เลี่ยงเมนูกะทิ อาหารปรุงสุกๆ ดิบๆ | กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข





