ชิวาว่า วิธีเลี้ยงและนิสัย หมาตัวจิ๋วที่ผูกพันกับคนเดียว

ถ้าคุณอยากได้หมาที่ติดคน อยู่ในห้องเล็กได้ และใช้พื้นที่ไม่มาก ชิวาว่าตอบได้ แต่ราคาที่ต้องจ่ายคือการฝึกขับถ่ายที่ใช้เวลา ฟันที่ต้องดูแลทุกวัน และสายตาที่ต้องจับน้ำหนักให้ดี คนเลี้ยงแล้วท้อมักเป็นคนที่คิดว่าตัวเล็กแปลว่าดูแลง่าย ซึ่งไม่จริงเสมอไป ใครกำลังเทียบกับพันธุ์อื่น ดูภาพรวมที่ พันธุ์หมาที่เหมาะกับไลฟ์สไตล์ ได้

ตัวเลขพื้นฐาน ที่ควรรู้ก่อนไปรับ

VCA Animal Hospitals ระบุว่าชิวาว่าสูงราว 6 ถึง 9 นิ้ว (ประมาณ 15 ถึง 23 เซนติเมตร) และมีอายุขัยราว 14 ถึง 18 ปี ตัวส่วนใหญ่หนักไม่ถึง 3 กิโลกรัม ซึ่งหมายความว่ามื้ออาหารทั้งวันของน้องอาจมีไม่ถึงหนึ่งกำมือ และความเสี่ยงต่าง ๆ ตามมาจากขนาดที่เล็กขนาดนี้

เรื่องขนมี 2 แบบที่พบในบ้านเรา ขนสั้นเรียบ กับขนยาวปลายหูมีพู่ VCA ระบุว่าขนนุ่ม ตรงหรือหยักเล็กน้อย แนะนำให้หวี 2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์เพื่อกันพันกัน และการผลัดขนอยู่ระดับเฉลี่ย ไม่ถึงขั้นร่วงหนักแบบพันธุ์ขนหนา

สิ่งที่ต้องคิด	ขนสั้น	ขนยาว
การหวี	สัปดาห์ละครั้งก็พอ	2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์
การมองน้ำหนัก	เห็นซี่โครงง่าย	ขนบังรูปร่าง ต้องคลำหรือชั่ง
ความอบอุ่น	หนาวเร็วกว่า	หนาวช้ากว่าเล็กน้อย
งานที่ต้องเล็ม	เล็บและฟัน	เล็บ ฟัน ขนรอบก้นและเท้า

ผูกพันกับคนเดียว ระแวงคนอื่น และท้าทายหมาตัวใหญ่

VCA บรรยายชิวาว่าเป็นหมาตักที่ซื่อสัตย์ ขี้เล่นพอสมควรกับเด็กแต่เด็กต้องมีผู้ใหญ่ดู เพราะเด็กทำให้สุนัขบาดเจ็บง่าย มักผูกพันกับคนเดียวหรือครอบครัวเดียว ระแวงคนแปลกหน้า ปกติเข้ากับสุนัขและสัตว์อื่นได้แต่อาจท้าทายตัวใหญ่ และบางตัวกล้าเกินหรือขี้ขลาดเกิน

สถานการณ์ที่เจ้าของมักเจอ:

• น้องคำรามหรือกัดเมื่อมีคนอื่นอุ้มจากเจ้าของ เพราะหวงคน การแก้คือให้คนแปลกหน้าให้ขนมก่อน อย่าบังคับให้เข้ามาจับ
• เจอสุนัขตัวใหญ่แล้วพุ่งไปเห่า ทั้งที่ตัวเองเล็กกว่าหลายเท่า ให้อุ้มหรือพาออกห่างทันที ไม่ปล่อยให้ลองเชิง
• ซ่อนตัวใต้เก้าอี้เมื่อมีแขก เป็นสัญญาณกลัว ให้เตรียมที่หลบปลอดภัยและไม่ดึงออกมา

การฝึกเข้าสังคมช่วง 3 ถึง 16 สัปดาห์แรกคือช่วงทอง ให้พาไปเจอคนหลายแบบทีละคน และสุนัขตัวอื่นที่ใจเย็น หลังได้วัคซีนตามกำหนด ดู ตารางวัคซีนสุนัข ก่อนพาออกที่สาธารณะ VCA ระบุว่าสวนสุนัขไม่เหมาะ เว้นแต่จะมีโซนสำหรับสุนัขเล็ก

วิธีฝึกที่ใช้ได้กับพันธุ์นี้ VCA ระบุว่าเรียนเร็วแต่ดื้อ ให้ใช้ขนมเป็นรางวัล วิธีบังคับหรือขู่ไม่ได้ผลและทำให้น้องกลัวมากขึ้น

ฝึกขับถ่าย ยากกว่าที่คิด ทำเป็นขั้น

VCA ระบุว่าการฝึกขับถ่ายของชิวาว่าอาจยากกว่าหลายพันธุ์ เหตุผลที่เจ้าของเล่าบ่อยคือกระเพาะปัสสาวะเล็ก ต้องปล่อยบ่อย และน้องไม่ชอบออกไปเปียกฝนหรือพื้นเย็น แผนที่ใช้ได้:

1. ลูกสุนัขอายุ 2 ถึง 4 เดือนพาไปจุดเดิมทุก 2 ถึง 3 ชั่วโมง และหลังตื่น กินอิ่ม และเล่นเสร็จ
2. ให้รางวัลทันทีที่ปล่อยเสร็จในจุดที่ตั้งไว้ ภายใน 3 วินาที มิฉะนั้นน้องไม่เชื่อมโยง
3. ถ้าใช้แผ่นรอง ให้ตั้งแผ่นไว้ที่เดียว ไม่ย้ายบ่อย แล้วค่อยขยับทีละไม่กี่เซนติเมตรเข้าใกล้ประตูถ้าตั้งใจจะย้ายไปข้างนอก
4. ถ้าพลาดให้เช็ดด้วยน้ำยาทำความสะอาดกลิ่น ไม่ดุ ดุแล้วน้องจะซ่อนไปทำ
5. จดตาราง 1 สัปดาห์ ดูว่าน้องพลาดช่วงไหนเพื่อปรับเวลา

ตัวผู้ที่ยกขาตีกลิ่นในบ้านต้องแก้อีกแบบ ทำความสะอาดจุดเดิมให้หมดกลิ่น ลดการเข้าถึงพื้นที่ที่ชอบทำ และถามสัตวแพทย์เรื่องทำหมัน ถ้าน้องปัสสาวะผิดที่หลังเคยฝึกได้ ให้ตรวจก่อนว่าเป็นการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะหรือไม่ ไม่ใช่ปัญหาพฤติกรรมเสมอไป

น้ำตาลต่ำในลูกสุนัข เรื่องที่ต้องรู้ตั้งแต่วันแรก

VCA ระบุว่าลูกสุนัขชิวาว่าตัวเล็กมากมีแนวโน้มน้ำตาลในเลือดต่ำ ซึ่งเป็นภาวะร้ายแรง แนะนำให้กินมื้อเล็กถี่ที่มีโปรตีน ไขมัน และคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน สัญญาณที่เจ้าของควรรู้คือซึม อ่อนแรง ตัวสั่น เดินเซ และอาจชัก

ช่วงอายุโดยประมาณ	จำนวนมื้อต่อวัน	หมายเหตุ
2 ถึง 4 เดือน	4 ถึง 5 มื้อ	อย่าปล่อยนานเกิน 4 ถึง 5 ชั่วโมงระหว่างวัน
4 ถึง 6 เดือน	3 ถึง 4 มื้อ	เช็กน้ำหนักทุกสัปดาห์
มากกว่า 6 เดือน	2 ถึง 3 มื้อ	ปรับตามสัตวแพทย์

ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่กฎตายตัว ถ้าน้องตัวเล็กมากหรือเคยซึมให้ถามสัตวแพทย์ว่าต้องกินถี่กว่านี้หรือไม่ ลูกสุนัขที่ไม่กินเลยเพราะป่วย ท้องเสีย หรือเครียดจากการย้ายบ้าน เสี่ยงมาก ให้พาไปตรวจไม่ต้องรอ อ่านเรื่องการดูแลลูกสุนัขแรกเกิดได้ที่ ดูแลลูกหมาแรกเกิด

ฟัน สะบ้า และหลอดลม

VCA ระบุว่าชิวาว่าเสี่ยงโรคปริทันต์ และการแปรงฟันสม่ำเสมอป้องกันได้ส่วนใหญ่ เทคนิคแปรงอยู่ที่ แปรงฟันสุนัข ลองตั้งเป้าแปรงให้ได้ 4 ถึง 7 วันต่อสัปดาห์ ถ้าน้องปากเหม็นชัด หินปูนเกาะหนา หรือเหงือกแดง ให้ตรวจฟันที่คลินิกก่อน

เรื่องสะบ้า VCA ระบุว่าสะบ้าเคลื่อนด้านใน (medial) พบในสุนัขพันธุ์เล็ก รวมชิวาว่า Merck ระบุว่าอาการหลักคืออาการเดินกะเผลกเป็นช่วงสั้น ๆ มักเริ่มก่อนอายุ 1 ปี อาการที่เจ้าของสังเกตได้คือน้องวิ่งแล้วยกขาหลังข้างหนึ่งขึ้นสักครู่แล้วกลับมาเดินปกติ

ระดับ	ลักษณะ	แนวทางโดยทั่วไป
1	สะบ้าเลื่อนออกได้เมื่อกดแต่กลับเข้าที่เอง บางตัวไม่มีอาการ	คุมน้ำหนัก ติดตาม
2	หลุดเองเป็นช่วงและต้องช่วยดันกลับ	สัตวแพทย์พิจารณาผ่าตัดถ้าอาการชัด
3	อยู่นอกร่องเป็นส่วนใหญ่ ดันกลับได้	ผ่าตัดมักถูกแนะนำ
4	ดันกลับไม่ได้เลย ขาผิดรูป	ผ่าตัด

เมื่อได้ยินว่าน้องมีสะบ้าเคลื่อน ให้ถามสัตวแพทย์ว่าอยู่ระดับไหน แล้วค่อยตัดสินเรื่องผ่าตัดหรือคุมน้ำหนัก ไม่ควรตัดสินจากที่เห็นเองที่บ้าน

หลอดลมตีบแฟบพบมากในพันธุ์เล็กจิ๋ว Merck ระบุว่ามีอาการไอแห้งเหมือนเสียงห่านร้อง หายใจลำบาก และแย่ลงเมื่อตื่นเต้นหรือร้อน ใช้สายรัดอกแทนปลอกคอตอนเดินเพื่อลดแรงกดคอ ซึ่งเป็นแนวทางที่สัตวแพทย์ทั่วไปแนะนำ แม้ Merck จะไม่ได้ระบุเรื่องสายรัดไว้โดยตรง

น้ำหนักที่ซ่อนอยู่ใต้ขน

VCA เตือนว่าชิวาว่าอ้วนง่าย และความอ้วนอาจไม่ถูกสังเกตเมื่อขนยาวบังตัว ความต่างของน้ำหนักเพียง 300 กรัมในหมาตัว 2.5 กิโลกรัมคือ 12 เปอร์เซ็นต์ของตัว ซึ่งมีผลต่อสะบ้าและหลอดลมมากกว่าที่เห็น

วิธีตรวจที่ทำเองได้:

• ชั่งด้วยเครื่องชั่งอาหารแล้วอุ้มน้องบนถาด หรือชั่งตัวเองแล้วชั่งตอนอุ้ม ทุกเดือน จดไว้
• คลำซี่โครงที่สีข้าง ควรคลำเจอได้ง่ายโดยไม่ต้องกด
• มองจากด้านบน ควรเห็นเอวคอดเข้า
• นับขนมเข้าโควตาแต่ละวัน ขนมสุนัขชิ้นเล็ก ๆ 5 ชิ้นอาจเท่ากับหนึ่งในห้าของพลังงานทั้งวัน

เรื่องปริมาณอาหารต่อวัน ดู วิธีคำนวณปริมาณอาหารสุนัข และการเลือกอาหารเม็ดขนาดเล็กที่ อาหารสุนัขพันธุ์เล็ก

ปล่อยอยู่คนเดียวตอนไปทำงาน ทำอย่างไรให้น้องไม่เครียด

เพราะชิวาว่าผูกพันกับคนมาก การเปลี่ยนจากอยู่กับเจ้าของทั้งวันเป็นอยู่คนเดียว 8 ชั่วโมงในวันเดียวคือสูตรของเสียงร้องและฉี่ทั่วห้อง ควรฝึกทีละขั้นในสัปดาห์แรก:

1. วันที่ 1 ถึง 2 ออกจากห้อง 5 นาที แล้วกลับมาเมื่อน้องสงบ ไม่ใช่ตอนร้อง
2. วันที่ 3 ถึง 4 ออกไป 15 ถึง 30 นาที ทิ้งของให้แทะที่ปลอดภัยหรือของเล่นใส่ขนม
3. วันที่ 5 ถึง 7 เพิ่มเป็น 1 ถึง 2 ชั่วโมง ถ้าน้องเริ่มร้องให้ถอยกลับไปขั้นก่อน
4. ถ้าต้องไปทำงานเต็มวัน ลูกสุนัขเล็กมากไม่ควรอยู่คนเดียวนานเกินช่วงมื้ออาหาร เพราะเสี่ยงน้ำตาลต่ำ ให้ฝากคนดูแลหรือกลับมาให้อาหารกลางวัน

ห้องที่ปล่อยน้องควรมีเบาะอุ่น น้ำสะอาดที่เลียได้ถึง แผ่นรองขับถ่าย และปิดกั้นไม่ให้เข้าสายไฟ ถ้าน้องเห่าหรือทำลายของต่อเนื่อง ให้ปรึกษาสัตวแพทย์เรื่องความวิตกกังวลจากการแยก ของเล่นที่ช่วยได้ดูที่ ของเล่นสุนัข

อากาศหนาว อากาศร้อน และการอุ้ม

VCA ระบุว่าชิวาว่าเกลียดอากาศหนาวและสูญเสียความร้อนเร็ว ในประเทศไทยหมายถึงห้องแอร์เย็นจัด ฝนตก และพื้นกระเบื้องตอนเช้า ให้เตรียมเบาะหรือผ้านุ่มให้หนีไปนอนได้ ส่วนอากาศร้อนก็ไม่ใช่เรื่องที่ละเลยได้ สุนัขตัวเล็กยังเป็นลมแดดได้ ดูสัญญาณที่ สุนัขหอบหายใจแรง

เรื่องการอุ้มและความปลอดภัยในบ้าน:

• อุ้มโดยประคองทั้งอกและก้น ไม่ยกด้วยขาหน้า
• เด็กควรนั่งพื้นเมื่อจับน้อง ไม่เดินอุ้ม
• วางบันไดเล็กหรือแท่นข้างโซฟา ไม่ให้กระโดดลงจากที่สูง
• ปิดประตูกันหนีออกนอกบ้านเพราะรถชนง่ายเนื่องจากตัวเล็ก
• ระวังประตูหนีบหาง เท้า และการเหยียบโดยไม่ตั้งใจ

ถ้าตัดสินใจรับชิวาว่าวันนี้ เตรียมสิ่งนี้ก่อน

ลำดับ	สิ่งที่ต้องเตรียม	ทำเมื่อไร
1	นัดสัตวแพทย์ตรวจสุขภาพ ฟัง หัวใจ หลอดลม ตรวจสะบ้า	ภายใน 1 สัปดาห์หลังรับกลับ
2	ตารางอาหาร 4 ถึง 5 มื้อ สำหรับลูกสุนัขตัวจิ๋ว	ก่อนวันรับ
3	ตารางพาปล่อยทุก 2 ถึง 3 ชั่วโมง	วันแรก
4	สายรัดอก ไม่ใช่ปลอกคอ	ก่อนพาออกข้างนอก
5	แปรงสีฟันนุ่มและยาสีฟันสุนัข	เริ่มจากให้ชินใน 2 ถึง 3 สัปดาห์แรก
6	เครื่องชั่ง และสมุดจดน้ำหนัก	เดือนแรก

ถ้าเป็นเจ้าของสุนัขครั้งแรก ดูรายการสิ่งที่ต้องมีและต้องทำที่ คู่มือเลี้ยงสุนัขสำหรับมือใหม่ พร้อมกัน

พาไปหาสัตวแพทย์ทันทีถ้า น้องซึมหรือตัวสั่นผิดปกติ ชัก ไอแรงจนหายใจลำบาก เหงือกซีดหรือม่วง ขาหลังไม่ลงน้ำหนักเลย หรือลูกสุนัขจิ๋วไม่ยอมกินต่อเนื่องหลายมื้อ