ฝากครรภ์ที่ไหนดี เทียบโรงพยาบาลรัฐ เอกชน และคลินิก ด้วย 6 คำถาม

คำตอบสั้นที่สุดคือ ฝากครรภ์ที่โรงพยาบาลเดียวกับที่ตั้งใจจะคลอด ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจะคลอดที่ไหน ให้ตัดสินใจเรื่องนั้นก่อนเรื่องชื่อโรงพยาบาล เพราะแพทย์ที่เห็นครรภ์ของคุณมาตั้งแต่สัปดาห์แรกๆ จะรู้ว่าลูกโตตามเกณฑ์ไหม มีผลเลือดอะไรที่ต้องจับตา และควรวางแผนคลอดแบบไหน

คุณแม่หลายคนเริ่มจากการเปิดรีวิวแล้วเทียบกันที่ชื่อเสียง ลองเปลี่ยนมาเริ่มจากคำถามหกข้อด้านล่างแทน แต่ละข้อตัดตัวเลือกออกไปได้เร็วกว่าการอ่านรีวิวเป็นชั่วโมง

คำถามที่ 1: ถ้าคลอดฉุกเฉิน ที่นี่รับมือได้ไหม

ครรภ์ส่วนใหญ่ไม่มีเหตุฉุกเฉิน แต่เหตุที่เกิดขึ้นมักเกิดเร็ว เช่น รกลอกตัวก่อนกำหนด ความดันขึ้นสูงมาก หรือเด็กเครียดระหว่างเจ็บท้อง สิ่งที่ควรถามคือ

• มีสูติแพทย์อยู่เวรตลอด 24 ชั่วโมงหรือเป็นแบบ on call
• มีกุมารแพทย์หรือแพทย์เฉพาะทางทารกแรกเกิดประจำ และมีหอผู้ป่วยทารกแรกเกิดวิกฤต (NICU) ในตึกเดียวกันหรือไม่
• มีธนาคารเลือดของตัวเอง หรือต้องขอจากข้างนอก
• ถ้าเด็กต้องย้ายไปโรงพยาบาลอื่น มีรถพยาบาลพร้อมทีมรับส่งหรือเปล่า

คลินิกฝากครรภ์ส่วนใหญ่ไม่มีของเหล่านี้ จึงต้องส่งต่อคลอดที่อื่น ซึ่งไม่ผิดอะไร ขอแค่รู้ล่วงหน้าว่าส่งไปที่ไหน

คำถามที่ 2: ครรภ์ของคุณเสี่ยงต่ำหรือเสี่ยงสูง

ครรภ์เสี่ยงต่ำคือสุขภาพทั่วไปดี อายุไม่เกิน 34 ปี ไม่มีโรคประจำตัว ท้องเดี่ยว และไม่เคยมีประวัติแท้งซ้ำหรือคลอดก่อนกำหนด กลุ่มนี้ฝากได้ทุกแบบ ตั้งแต่โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลเอกชน ไปจนถึงคลินิก

ครรภ์เสี่ยงสูงรวมถึงแม่อายุ 35 ปีขึ้นไป เบาหวาน ความดันสูง โรคไทรอยด์ โรคหัวใจ ท้องแฝด หรือเคยผ่าคลอดมาก่อน ควรเลือกที่ที่มีสูติแพทย์ที่ดูแลครรภ์เสี่ยงสูงและมีทีมเด็กพร้อม โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลศูนย์จัดว่าเหมาะกับกลุ่มนี้ ดูรายละเอียดเพิ่มที่ การตั้งครรภ์หลังอายุ 35 ปี

คำถามที่ 3: งบและสิทธิ์ที่มีอยู่ครอบคลุมแค่ไหน

เรื่องเงินควรคิดสองก้อนแยกกัน คือ ค่าฝากครรภ์ตลอดการตั้งครรภ์ และค่าคลอด

ถ้าคุณเป็นผู้ประกันตนประกันสังคม ตามข้อมูลของสำนักงานประกันสังคม คุณเบิกค่าฝากครรภ์ได้ตามจริง ไม่เกิน 1,500 บาท รวม 5 ครั้ง โดยเพดานต่อครั้งลดลงตามอายุครรภ์ ดังนี้

อายุครรภ์	เบิกตามจริงไม่เกิน
ถึง 12 สัปดาห์	500 บาท
เกิน 12 ถึง 20 สัปดาห์	300 บาท
เกิน 20 ถึง 28 สัปดาห์	300 บาท
เกิน 28 ถึง 32 สัปดาห์	200 บาท
เกิน 32 สัปดาห์	200 บาท

ค่าคลอดเหมาจ่าย 15,000 บาทต่อการคลอดหนึ่งครั้ง โดยต้องส่งเงินสมทบมาแล้วอย่างน้อย 5 เดือนในช่วง 15 เดือนก่อนเดือนที่คลอด เมื่อเทียบกับราคาโรงพยาบาลเอกชนที่มักสูงกว่านั้นหลายเท่า จะเห็นว่าสิทธิ์นี้ช่วยได้ส่วนหนึ่งเท่านั้น ถ้าเลือกที่แพง ส่วนต่างต้องจ่ายเอง ตัวเลขเต็มของค่าคลอดแต่ละแบบอยู่ใน ค่าฝากครรภ์และค่าคลอด และขั้นตอนเบิกอยู่ใน ฝากครรภ์ด้วยสิทธิ์ประกันสังคม

คำถามที่ 4: ต่อเนื่องหรือสะดวก อะไรสำคัญกว่า

ความต่อเนื่องหมายถึงพบแพทย์คนเดิมหรือทีมเดิมทุกนัด ข้อดีคือไม่ต้องเล่าประวัติใหม่ และแพทย์เห็นแนวโน้มของความดัน น้ำหนัก และการเติบโตของลูกตลอดทาง โรงพยาบาลรัฐหลายแห่งหมุนเวียนแพทย์ตามคลินิกที่เปิด ส่วนเอกชนมักให้เลือกแพทย์ประจำได้ แต่เสียค่าแพทย์เพิ่ม

ความสะดวกหมายถึงเดินทางไม่ไกล จอดรถง่าย รอไม่นาน ซึ่งมีผลมากกว่าที่คิดเมื่อถึงเดือนที่ 8 ที่ต้องนัดถี่ขึ้น ถ้าบ้านอยู่ห่างโรงพยาบาลเกินชั่วโมงเศษ ควรคิดเรื่องเดินทางตอนเจ็บท้องด้วย

เทียบสามทางเลือกหลัก

ประเด็น	โรงพยาบาลรัฐ	โรงพยาบาลเอกชน	คลินิกฝากครรภ์
ค่าใช้จ่ายโดยรวม	ต่ำที่สุด	สูงที่สุด	ต่ำถึงกลาง
เวลารอตรวจ	มักนาน ต้องมาแต่เช้า	สั้น นัดเวลาได้	สั้น
เลือกแพทย์ประจำ	มักเลือกไม่ได้	เลือกได้	ได้
ความพร้อมกรณีฉุกเฉิน	ดี โดยเฉพาะโรงพยาบาลใหญ่	ดี ขึ้นกับขนาดโรงพยาบาล	ต้องส่งต่อ
เหมาะกับ	ครรภ์เสี่ยงต่ำถึงสูง งบจำกัด	ต้องการความสะดวกและห้องพิเศษ	ครรภ์เสี่ยงต่ำ ตั้งใจคลอดโรงพยาบาลที่ส่งต่อไว้แล้ว

ตารางนี้เป็นภาพกว้าง โรงพยาบาลแต่ละแห่งต่างกันมาก จึงควรถามหน้างานอีกครั้ง

ทางเลือกตรงกลาง คลินิกพิเศษนอกเวลาในโรงพยาบาลรัฐ

โรงพยาบาลรัฐขนาดใหญ่หลายแห่งเปิดคลินิกนอกเวลาราชการหรือคลินิกพิเศษ ให้คุณแม่เลือกพบแพทย์คนเดิมได้ รอคิวสั้นกว่าคลินิกปกติ แลกกับค่าบริการที่สูงขึ้นบ้าง ข้อดีที่หลายคนชอบคือได้ทั้งความต่อเนื่องแบบเอกชนและความพร้อมของโรงพยาบาลใหญ่เมื่อถึงวันคลอด เพราะห้องคลอด ธนาคารเลือด และหอผู้ป่วยทารกแรกเกิดอยู่ในโรงพยาบาลเดียวกัน

เรื่องที่ควรถามก่อนสมัครคลินิกแบบนี้มีสามเรื่อง ข้อแรก แพทย์ที่ฝากด้วยจะมาทำคลอดเองหรือเป็นแพทย์เวรในวันนั้น ข้อสอง ค่าคลอดคิดตามอัตราปกติของโรงพยาบาลหรืออัตราพิเศษ ข้อสาม ผลเลือดและผลอัลตราซาวด์ที่ตรวจในคลินิกพิเศษถูกบันทึกในระบบเดียวกับห้องคลอดหรือเปล่า คำตอบสามข้อนี้บอกได้ว่าคุณจ่ายเพิ่มเพื่อความสะดวกอย่างเดียว หรือได้ความต่อเนื่องจริงด้วย

ใช้สิทธิ์อื่นนอกจากประกันสังคม

คุณแม่ที่ไม่ได้เป็นผู้ประกันตนยังมีทางเลือก สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าหรือบัตรทองครอบคลุมการฝากครรภ์และการคลอดที่หน่วยบริการตามสิทธิ์ ข้อจำกัดคือต้องไปที่หน่วยบริการที่ลงทะเบียนไว้หรือที่หน่วยบริการส่งต่อ ถ้าอยากฝากที่อื่น ให้ถามเรื่องการย้ายหน่วยบริการกับสายด่วน สปสช. 1330 ก่อน ส่วนข้าราชการและครอบครัวใช้สิทธิ์สวัสดิการรักษาพยาบาลได้ในโรงพยาบาลรัฐ และคนที่มีประกันสุขภาพเอกชน ให้อ่านกรมธรรม์ว่าคุ้มครองการคลอดหรือไม่ เพราะแผนส่วนใหญ่ยกเว้นการตั้งครรภ์หรือมีระยะรอคอยยาว

สิทธิ์ที่มี	ฝากครรภ์ที่ไหนได้	สิ่งที่ต้องเช็ก
ประกันสังคม	ที่ไหนก็ได้ แล้วยื่นเบิกตามเพดาน	จำนวนเดือนที่ส่งเงินสมทบ
บัตรทอง	หน่วยบริการตามสิทธิ์หรือที่ส่งต่อ	หน่วยบริการที่ลงทะเบียนไว้
ข้าราชการ	โรงพยาบาลรัฐ	ค่าห้องพิเศษเกินสิทธิ์
ประกันเอกชน	ตามรายชื่อโรงพยาบาลของบริษัท	ข้อยกเว้นการตั้งครรภ์และระยะรอคอย

ถ้ามีมากกว่าหนึ่งสิทธิ์ ให้ถามฝ่ายสิทธิ์ของโรงพยาบาลว่าใช้สิทธิ์ไหนก่อนจึงคุ้มที่สุด

ก่อนตัดสินใจ ถามอะไรที่เคาน์เตอร์หรือโทรถาม

1. ค่าฝากครรภ์ตลอดการตั้งครรภ์รวมอะไรบ้าง ตรวจเลือด อัลตราซาวด์ และการคัดกรองดาวน์ซินโดรมรวมอยู่ในแพ็กเกจหรือคิดแยก
2. ค่าคลอดธรรมชาติและผ่าคลอดประมาณเท่าไหร่ และถ้ามีภาวะแทรกซ้อนจะเพิ่มอย่างไร
3. พ่อเข้าห้องคลอดได้ไหม ห้องคลอดเป็นแบบแยกห้องหรือรวม
4. นโยบายเรื่องนมแม่ และให้ลูกอยู่ห้องเดียวกับแม่หรือไม่
5. ถ้าฝากที่นี่แต่ต้องการคลอดแบบผ่าตัดหรือระงับปวด แพทย์ประจำคลอดให้เองหรือต้องเรียกวิสัญญีแพทย์ทีหลัง
6. มีคลาสเตรียมคลอดและกระเป๋าไปคลอดแนะนำให้ไหม ดูรายการเตรียมของที่ เตรียมตัวคลอด

การเดินเข้าไปถามเองสักครั้งก่อนจ่ายมัดจำ ให้ข้อมูลมากกว่าอ่านเว็บไซต์ เพราะคุณจะเห็นห้องรอ ห้องตรวจ และท่าทีของพยาบาลด้วย

ควรไปฝากครรภ์ครั้งแรกเมื่อไหร่ และนัดกี่ครั้ง

WHO แนะนำให้ติดต่อบุคลากรสาธารณสุขอย่างน้อย 8 ครั้งตลอดการตั้งครรภ์ ครั้งแรกภายใน 12 สัปดาห์ และครั้งต่อไปที่ประมาณสัปดาห์ที่ 20, 26, 30, 34, 36, 38 และ 40 NHS ของอังกฤษนัดแม่ท้องแรกราว 10 ครั้งพร้อมอัลตราซาวด์ 2 ครั้ง ส่วนในไทย ตารางนัดของแต่ละโรงพยาบาลต่างกันเล็กน้อย โดยทั่วไปนัดทุก 4 สัปดาห์ในช่วงแรก ถี่เป็นทุก 2 สัปดาห์หลังเดือนที่ 7 และทุกสัปดาห์เมื่อใกล้คลอด

ถ้าตรวจพบว่าตั้งครรภ์แล้ว อย่ารอให้ถึงสัปดาห์ที่ 12 ไปให้เร็วที่สุด เพราะครั้งแรกแพทย์จะอัลตราซาวด์ยืนยันว่าตัวอ่อนอยู่ในมดลูก ดูหัวใจเต้น และกำหนดวันคลอดให้ ถ้าไม่แน่ใจเรื่องอายุครรภ์ ลองคำนวณเองก่อนตามวิธีใน นับอายุครรภ์

ย้ายที่ฝากครรภ์ระหว่างทางได้ไหม

ได้ และเป็นเรื่องปกติ เหตุที่พบบ่อยคือย้ายบ้าน ทนระยะเวลารอไม่ไหว หรือแพทย์แนะนำให้ย้ายเพราะพบความเสี่ยง วิธีลดความยุ่งยากมีสามข้อ

• ย้ายก่อนสัปดาห์ที่ 28 ถ้าเป็นไปได้ เพื่อให้ที่ใหม่มีเวลาประเมินครรภ์ครบ
• ขอสมุดฝากครรภ์ ผลเลือดทุกครั้ง และภาพอัลตราซาวด์ติดตัวไว้เสมอ ไม่ต้องรอให้ที่ใหม่ขอ
• แจ้งแพทย์ที่เดิมว่าจะย้าย ไม่ต้องกลัวเกรงใจ แพทย์คุ้นกับเรื่องนี้ดี

ถ้าย้ายหลังสัปดาห์ที่ 36 ไปแล้ว ให้ถือว่าเป็นการเริ่มต้นใหม่ในหลายเรื่อง ที่ใหม่อาจขอตรวจเลือดหรืออัลตราซาวด์ซ้ำ

เลือกที่ฝากครรภ์จากคำตอบที่ได้

ลองไล่ดูตามนี้ ครรภ์เสี่ยงสูงหรือกังวลเรื่องฉุกเฉิน เลือกโรงพยาบาลที่มีทั้งสูติแพทย์และ NICU ในที่เดียวกัน ครรภ์เสี่ยงต่ำและงบจำกัด โรงพยาบาลรัฐใกล้บ้านเป็นตัวเลือกที่คุ้มที่สุด ส่วนคนที่ต้องการนัดแน่นอนและห้องพักส่วนตัว ให้เทียบแพ็กเกจเอกชนสองถึงสามแห่งและถามค่าใช้จ่ายส่วนเกินให้ชัด

ที่นัดครั้งแรกให้นำบัตรประชาชนและบัตรประกันสังคมไปด้วย ถามแพทย์ตรงๆ ว่าการตั้งครรภ์ของคุณจัดเป็นความเสี่ยงระดับไหน และอาการแบบไหนที่ต้องมาก่อนนัด

เช็กลิสต์ของที่ต้องเตรียมไปนัดแรก

• บัตรประชาชน และบัตรหรือเลขสิทธิ์ที่จะใช้
• วันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย
• รายชื่อยาและวิตามินที่กินอยู่
• ประวัติโรคประจำตัว การผ่าตัด และการตั้งครรภ์ครั้งก่อน
• ผลตรวจครรภ์หรือผลเลือดที่เคยตรวจมาแล้ว
• คำถามที่จดไว้ล่วงหน้า และคุณพ่อหรือคนในครอบครัวที่ไปด้วยได้

เลือกที่ฝากครรภ์ได้แล้วก็ไม่ต้องกังวลว่าตัดสินใจผิด ถ้าระหว่างทางรู้สึกไม่ลงตัว ย้ายได้เสมอค่ะ