คนท้องกินกุ้งได้ไหม กุ้งสุกกินได้ กุ้งดิบและกุ้งเต้นต้องเลี่ยง

กุ้งที่ปรุงสุกทั่วกินได้ตลอดการตั้งครรภ์ ข้อควรระวังจริง ๆ อยู่ที่ "วิธีปรุง" ไม่ใช่ตัวกุ้ง NHS จัดอาหารทะเลที่ปรุงสุกแล้ว ซึ่งรวมกุ้ง ปู กุ้งมังกร หมึก หอยแมลงภู่ หอยเชลล์ และหอยลาย อยู่ในกลุ่ม "ปลอดภัยที่จะกิน" ส่วนอาหารทะเลดิบอยู่ในกลุ่ม "ควรเลี่ยง" เพราะอาจมีแบคทีเรียหรือสารพิษที่ทำให้คุณแม่ป่วยหนักหรือท้องเสียรุนแรง

กุ้งเป็นอาหารที่ดีมากสำหรับคนท้อง ให้โปรตีนสูง ไขมันต่ำ มีไอโอดีน ซีลีเนียม และธาตุเหล็กบางส่วน ปรอทต่ำกว่าปลาใหญ่หลายชนิด ข้อควรจำจึงมีแค่ต้องสุกทั่ว สด และสะอาด

กุ้งแบบไหนกินได้ แบบไหนควรเลี่ยง

รูปแบบ	กินได้ไหม	เหตุผล
กุ้งต้ม ผัด ทอด ย่างสุกทั่ว	กินได้	ความร้อนทำลายเชื้อโรค
ต้มยำกุ้ง แกงส้มกุ้ง ที่เดือดทั่ว	กินได้	สุกร้อนจัดในน้ำซุป
กุ้งอบวุ้นเส้น กุ้งอบเกลือ	กินได้ถ้าสุกแน่ใจ	ตรวจเนื้อต้องขาวขุ่น ไม่ใส
กุ้งเต้น กุ้งสดทั้งตัว	เลี่ยง	เป็นอาหารทะเลดิบ
กุ้งแช่น้ำปลา กุ้งดอง	เลี่ยง	ไม่ผ่านความร้อน
ซูชิกุ้งดิบ ซาชิมิกุ้งหวาน	เลี่ยง	ดิบ แม้เคยแช่แข็ง
กุ้งต้มสุกแช่เย็นพร้อมกิน (ในแซนด์วิชหรือสลัด)	ควรอุ่นให้ร้อนจัดก่อน	เสี่ยงลิสทีเรีย ตาม NHS
กุ้งแห้ง กุ้งแห้งป่น	กินได้เล็กน้อย	โซเดียมสูง

NHS ระบุชัดว่ากุ้งที่ปรุงมาแล้วขายแบบเย็นพร้อมกิน ต้องทำให้ร้อนจัดจนมีไอพุ่งก่อนกิน และแซนด์วิชหรือสลัดที่มีปลาหรือหอยเตรียมไว้แล้วให้เก็บในตู้เย็นและกินก่อนวันหมดอายุ เพราะแม้ความเสี่ยงต่ำ แต่เชื้อลิสทีเรียอาจทำให้แท้ง คลอดก่อนกำหนด หรือทารกติดเชื้อรุนแรง

ปริมาณที่กินได้ต่อสัปดาห์

FDA ของสหรัฐอเมริกาจัดกุ้งเป็นอาหารทะเลกลุ่ม "ตัวเลือกที่ดีที่สุด" (best choices) ที่มีปรอทต่ำ และแนะนำให้ผู้หญิงตั้งครรภ์กินอาหารทะเลกลุ่มนี้ 2-3 ส่วนต่อสัปดาห์ โดย 1 ส่วนคือราว 113 กรัม หรือประมาณ 4 ออนซ์ ในเชิงตัวเลข กุ้งตัวกลางราว 8-10 ตัวเท่ากับ 1 ส่วน

เมื่อรวมปลาและอาหารทะเลอื่นแล้วควรมีความหลากหลาย ไม่ต้องกินกุ้งอย่างเดียว NHS แนะนำให้กินปลา 2 ส่วนต่อสัปดาห์ โดยหนึ่งส่วนควรเป็นปลาทะเลมัน เช่น แซลมอน หรือปลาทู และให้เลี่ยงปลาฉลาม ปลาดาบ และมาร์ลิน ซึ่งมีปรอทสูง รายการอาหารเสี่ยงอื่นดูที่ อาหารที่คนท้องห้ามกิน

แพ้กุ้ง และคอเลสเตอรอล

ถ้าเคยแพ้กุ้ง

อาการแพ้อาหารทะเลรวมถึงผื่น คัน ปากบวม หายใจลำบาก ถ้าเคยแพ้ ต้องเลี่ยงต่อไปเหมือนเดิม การตั้งครรภ์ไม่ได้เปลี่ยนความรุนแรงของอาการแพ้ ส่วนคนที่ไม่เคยแพ้ ก็ไม่มีเหตุให้ต้องงด

เรื่องคอเลสเตอรอล

กุ้งมีคอเลสเตอรอลในหัวและมันกุ้งสูง แต่ไขมันอิ่มตัวต่ำ ตราบใดที่กินพอเหมาะ ไม่มีเหตุต้องงด คนที่ตรวจพบไขมันในเลือดสูงหรือเป็นเบาหวานตอนท้อง ควรถามหมอเรื่องปริมาณ ดูเรื่องเบาหวานที่ เบาหวานตอนท้อง

เลือกซื้อและเก็บกุ้งอย่างไรให้ปลอดภัย

1. กุ้งสดต้องตัวแข็ง เปลือกใส ไม่เหนียวเยิ้ม หัวติดแน่น ไม่มีกลิ่นแอมโมเนียหรือกลิ่นคาวจัด
2. กุ้งแช่แข็งต้องไม่มีน้ำแข็งเกาะหนา ซึ่งแปลว่าเคยละลายแล้วแช่ใหม่
3. ละลายกุ้งในตู้เย็นหรือใต้น้ำไหล ไม่วางไว้บนโต๊ะข้ามคืน
4. แยกเขียงและมีดสำหรับกุ้งดิบ และล้างมือหลังจับ
5. ปรุงให้เนื้อเปลี่ยนเป็นสีขาวขุ่นหรือชมพูทึบ ไม่ใสหรือเป็นวุ้น
6. เก็บกุ้งสุกในตู้เย็นไม่เกิน 1-2 วัน และอุ่นให้ร้อนจัดก่อนกิน

รู้ได้อย่างไรว่ากุ้งสุกทั่วแล้ว

คำว่า "สุก" ของแต่ละบ้านไม่เท่ากัน บางคนชอบกุ้งลวกที่ยังใสตรงกลางเพราะเนื้อหวานกรอบ ช่วงตั้งครรภ์ต้องยอมให้กุ้งสุกกว่าที่เคยชอบ FDA ให้เกณฑ์ไว้สองแบบ แบบแรกคืออุณหภูมิในเนื้อถึง 145 องศาฟาเรนไฮต์ หรือราว 63 องศาเซลเซียส ถ้าที่บ้านมีเทอร์โมมิเตอร์ทำอาหาร แบบที่สองใช้ตาดู คือเนื้อกุ้งต้องแน่น เป็นสีมุกและทึบแสงทั้งตัว

วิธีปรุง	จุดที่มักไม่สุก	วิธีเช็ก
ลวกจิ้มน้ำจิ้ม	กลางตัวกุ้งตัวใหญ่	ผ่ากลางตัวหนึ่งตัวดูก่อน ถ้ายังใสให้ลวกต่อ
ย่างหรือเผาทั้งเปลือก	เนื้อติดหัวและกลางลำตัว	เลือกตัวขนาดกลาง หรือผ่าหลังก่อนย่าง
ผัดไฟแรง	กุ้งที่ใส่ทีหลังแล้วปิดไฟทันที	ผัดจนกุ้งงอเป็นรูปตัว C และเนื้อขุ่นทั้งชิ้น
ต้มยำ แกง	กุ้งที่ใส่ช่วงท้ายเพื่อไม่ให้เหนียว	รอให้น้ำเดือดอีกรอบหลังใส่กุ้ง
อบวุ้นเส้นในหม้อดิน	กุ้งชั้นบนสุดที่ไม่โดนความร้อนตรง	กลับกุ้งลงไปด้านล่างแล้วอบต่ออีกครู่

เรื่องการวางทิ้งไว้ก็สำคัญพอกัน FDA แนะนำไม่ให้วางอาหารทะเลไว้นอกตู้เย็นเกิน 2 ชั่วโมง และถ้าอากาศร้อนเกิน 32 องศาเซลเซียส (90 องศาฟาเรนไฮต์) ไม่ควรเกิน 1 ชั่วโมง อากาศบ้านเราช่วงเมษายนเกินเกณฑ์นี้ทั้งวัน กุ้งอบที่เหลือจากมื้อกลางวันแล้ววางบนโต๊ะถึงเย็นจึงไม่ควรกินต่อ

ถ้าละลายกุ้งแช่แข็ง ให้ละลายในตู้เย็นข้ามคืน หรือใส่ถุงปิดสนิทแช่น้ำเย็น ถ้าใช้ไมโครเวฟโหมดละลาย ต้องปรุงทันทีหลังละลายเสร็จ ส่วนตอนซื้อ FDA แนะนำให้เลือกอาหารทะเลที่วางบนน้ำแข็งหนาหรือแช่ตู้เย็นเท่านั้น เนื้อกุ้งดิบที่ดีจะใสเป็นประกายคล้ายมุกและแทบไม่มีกลิ่น สีอย่างเดียวบอกความสดไม่ได้ จึงต้องดมและดูเนื้อประกอบกัน

กินกุ้งนอกบ้าน สั่งอย่างไรให้สบายใจ

ร้านอาหารทะเลและร้านส้มตำมักทำกุ้งแบบสุกน้อยเพื่อให้เนื้อเด้ง คุณแม่สั่งเพิ่มได้ตรง ๆ ว่า "ขอกุ้งสุก ๆ นะคะ ตั้งครรภ์อยู่" ร้านส่วนใหญ่ยินดีปรับให้ ตัวอย่างการเลือกในร้านที่พบบ่อย

• ร้านซีฟู้ด เลือกกุ้งนึ่งหรือกุ้งผัดแทนกุ้งแช่น้ำปลา และขอให้ผ่ากุ้งเผาตัวใหญ่ก่อนเสิร์ฟ
• ร้านอาหารญี่ปุ่น เลือกเทมปุระกุ้ง หรือซูชิหน้ากุ้งต้มที่สุกแล้ว (เอบิ) เลี่ยงอามาเอบิซึ่งเป็นกุ้งหวานดิบ
• บุฟเฟต์ชาบูหรือหมูกระทะ ใช้ตะเกียบแยกคีบของดิบกับของสุก และต้มกุ้งในน้ำซุปที่เดือดจนกุ้งเปลี่ยนสีทั้งตัว
• อาหารสำเร็จรูปแช่เย็น เช่น สลัดกุ้งหรือแซนด์วิชกุ้ง ดูวันหมดอายุ และกินจากตู้เย็นของร้านที่เย็นจริง

เมนูกุ้งที่เหมาะกับคุณแม่

• ต้มยำกุ้งน้ำใสใส่เห็ดและผักชีลาว ลดความเผ็ดถ้ามีอาการกรดไหลย้อน
• กุ้งอบวุ้นเส้น ได้โปรตีนและพลังงาน
• ผัดผักรวมกุ้ง ได้ผักหลายชนิด
• ไข่ตุ๋นใส่กุ้งสับ เหมาะช่วงเบื่ออาหาร
• โจ๊กกุ้งใส่ขิง กินง่ายตอนแพ้ท้อง ดูวิธีบรรเทาที่ แก้คลื่นไส้ตอนท้อง

เมนูเหล่านี้ใช้กุ้งไม่มาก แต่ได้ประโยชน์ครบ ตัวอย่างการจัดมื้อทั้งวันดูที่ อาหารคนท้อง

ถ้าเผลอกินกุ้งดิบหรือกุ้งสุก ๆ ดิบ ๆ ไปแล้ว

ไม่ต้องตกใจ โอกาสเกิดปัญหาจริงมักต่ำ เฝ้าสังเกตอาการ 1-2 สัปดาห์ ถ้ามีไข้ หนาวสั่น ปวดเมื่อยตามตัว คลื่นไส้อาเจียน หรือท้องเสียรุนแรง ให้ไปพบแพทย์และบอกว่าตั้งครรภ์ พร้อมเล่าว่ากินอะไร เพราะการติดเชื้อบางชนิดในช่วงท้องรักษาได้ดีถ้ารู้เร็ว NHS มีหน้าข้อมูลการติดเชื้อที่กระทบลูกในครรภ์สำหรับดูเพิ่มเติม

กุ้งกับสารอาหารที่คนท้องต้องการ

กุ้งเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดีที่มีไขมันต่ำ ให้ไอโอดีน ซีลีเนียม และวิตามินบี 12 ซึ่งช่วยการสร้างเซลล์และการพัฒนาสมองของลูก ไอโอดีนสำคัญกับการทำงานของต่อมไทรอยด์ซึ่งมีผลต่อพัฒนาการ คนที่ไม่กินอาหารทะเลเลยอาจขาดสารเหล่านี้ได้ ต้องหาจากไข่ นม หรือเกลือเสริมไอโอดีนแทน

FDA ของสหรัฐฯ จัดกุ้งไว้ในกลุ่มอาหารทะเลที่มีปรอทต่ำ แนะนำให้คนท้องกินอาหารทะเลกลุ่มนี้ได้ 2-3 มื้อต่อสัปดาห์ ซึ่งสอดคล้องกับที่ NHS แนะนำให้กินปลาและอาหารทะเลสัปดาห์ละ 2 มื้อ จึงกินกุ้งสุกเป็นประจำได้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องปรอทมากนัก

เมนูกุ้งไทยที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

เมนูกุ้งไทยบางอย่างเสี่ยงเพราะวิธีปรุง ไม่ใช่เพราะตัวกุ้ง

• กุ้งเต้นและกุ้งแช่น้ำปลา ควรเลี่ยงเด็ดขาดเพราะกินดิบ
• ก้อยกุ้งและยำกุ้งที่กุ้งลวกไม่สุกทั่ว
• ต้มยำกุ้งที่ใส่กุ้งตอนท้ายแล้วปิดไฟทันที ให้ต้มต่อให้กุ้งเปลี่ยนเป็นสีส้มและเนื้อขุ่นทั่วตัว
• กุ้งเผาที่ด้านนอกไหม้แต่ด้านในยังไม่สุก ให้ผ่าดูก่อนกิน
• ส้มตำกุ้งสดหรือกุ้งแห้งที่เก็บไม่ดี

ถ้าอยากกินกุ้งเผาและต้องการความมั่นใจ ให้เลือกกุ้งตัวเล็กหรือผ่าครึ่งก่อนย่าง ความร้อนจะเข้าถึงข้างในได้ทั่วกว่า เมนูอื่นที่ต้องเลี่ยงดูครบได้ที่ อาหารที่คนท้องห้ามกิน

กุ้งหัวและกุ้งแห้ง กินได้ไหม

หลายคนชอบกินหัวกุ้งและน้ำมันกุ้ง หัวกุ้งที่ปรุงสุกทั่วกินได้ แต่ส่วนนี้เก็บสิ่งสกปรกและสารตกค้างได้มากกว่า จึงควรล้างให้สะอาดและกินแต่น้อย กุ้งแห้งเค็มและกะปิมีโซเดียมสูง ไม่ควรกินบ่อยโดยเฉพาะคนที่ความดันสูง ซึ่งเกี่ยวกับ ครรภ์เป็นพิษ ที่ต้องระวังเรื่องเกลือเป็นพิเศษ

ส่วนกุ้งฝอยแห้งเป็นแหล่งแคลเซียมได้ดี ใส่ในน้ำพริกหรือผัดผักได้ แต่ควรล้างน้ำให้ความเค็มลดลงก่อน และไม่เติมน้ำปลาซ้ำอีก

กินกุ้งอย่างสบายใจตลอดการตั้งครรภ์

สั่งกุ้งที่สุกร้อนจัดทั่ว เลี่ยงกุ้งเต้นและกุ้งแช่น้ำปลา กินเป็นหนึ่งในปลาและอาหารทะเลที่สลับกัน 2-3 ส่วนต่อสัปดาห์ และถ้าสงสัยว่ากุ้งที่ซื้อมาสดพอหรือไม่ ให้ปรุงสุกแล้วทิ้งถ้ามีกลิ่นผิดปกติ ไม่ต้องเสียดายค่ะ