คนท้องกินทุเรียนได้ไหม กินได้เท่าไรต่อครั้ง และใครควรระวัง

ทุเรียนกินได้ในช่วงตั้งครรภ์ ไม่มีหน่วยงานแพทย์ที่จัดทุเรียนเป็นอาหารต้องห้ามของคนท้อง และรายการอาหารที่ NHS แนะนำให้เลี่ยงก็ไม่มีทุเรียนอยู่ในนั้น ปัญหาจริงของทุเรียนคือความหนาแน่นของพลังงานและน้ำตาล ทุเรียนเม็ดเดียวให้แคลอรีมากกว่าที่ตาเห็น และกินแล้วอร่อยจนหยุดยาก

ดังนั้นคำตอบที่เหมาะคือ กินได้ แต่กินทีละน้อย และเลือกวันที่เหมาะ

ทุเรียนให้อะไรกับคนท้อง

ทุเรียนมีโพแทสเซียม วิตามินซี วิตามินบี และใยอาหาร แต่ก็มีพลังงานสูง โดยทั่วไปทุเรียนสุกให้พลังงานราว 130-150 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัมของเนื้อ และมีคาร์โบไฮเดรตในรูปน้ำตาลเป็นหลัก ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณ ขึ้นกับพันธุ์และความสุก ทุเรียนหมอนทองพู 1 พู (ราว 30-40 กรัมเนื้อ) จึงเท่ากับพลังงานราว 45-60 กิโลแคลอรี

เทียบกับความต้องการพลังงานที่เพิ่มขึ้นของคนท้อง ซึ่ง CDC ระบุว่าราว 340 กิโลแคลอรีต่อวันในไตรมาสสอง และราว 450 ในไตรมาสสาม ทุเรียน 3-4 พูก็ใช้โควต้าส่วนเพิ่มไปมากแล้ว ถ้ากินเพิ่มจากมื้อปกติ น้ำหนักจะขึ้นเร็วกว่าที่หมอตั้งไว้ ดูเกณฑ์ที่ น้ำหนักคนท้องควรขึ้นเท่าไหร่ NHS ระบุว่าคนท้องไม่ต้อง "กินสองคน" และไตรมาสแรกไม่ต้องเพิ่มพลังงาน

กินเท่าไรถึงพอดี

สถานการณ์	ปริมาณที่แนะนำ	หมายเหตุ
น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ น้ำตาลปกติ	1-2 พูต่อครั้ง สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง	แทนผลไม้อื่นในวันนั้น ไม่กินเพิ่ม
น้ำหนักขึ้นเร็วกว่าเกณฑ์	งดชั่วคราวหรือ 1 พู	ปรึกษาหมอหรือนักโภชนาการ
เสี่ยงหรือเป็นเบาหวานตอนท้อง	งด หรือกินน้อยมากตามที่หมอบอก	น้ำตาลขึ้นเร็วหลังกิน
ความดันสูงหรือเสี่ยงครรภ์เป็นพิษ	ถามหมอก่อนกิน	ทุเรียนมีโพแทสเซียมสูง ต้องดูโรคประจำตัวด้วย
โรคไตหรือต้องจำกัดโพแทสเซียม	งดตามคำแนะนำหมอ	โพแทสเซียมสูง

ตัวเลขนี้เป็นแนวทางทั่วไป ยังไม่เป็นเกณฑ์ทางการ คุณแม่แต่ละคนต่างกัน วิธีที่ดีที่สุดคือทดลองกิน 1-2 พู แล้วสังเกตว่าตัวเองรู้สึกอย่างไรและน้ำหนักในสัปดาห์ถัดไปเป็นอย่างไร

ทุเรียนกับเบาหวานตอนท้อง

เอกสารของ มช. ระบุว่าเบาหวานตอนท้องพบราว 3-14% ของคุณแม่ และรักษาส่วนใหญ่ได้ด้วยการควบคุมอาหาร ผลไม้หวานจัดอย่างทุเรียน ลำไย มะม่วงสุก ทำให้น้ำตาลพุ่งเร็วหลังอาหาร ซึ่งเป็นช่วงที่ต้องคุมให้ต่ำกว่า 130-140 มก./ดล. ที่ 1 ชั่วโมง

ถ้าเจาะน้ำตาลปลายนิ้วเองที่บ้าน ลองทดสอบแบบนี้

คุณแม่ที่หมอให้เจาะน้ำตาลเองอยู่แล้ว ใช้เครื่องนั้นตอบคำถามเรื่องทุเรียนได้ตรงกว่าตารางใด ๆ แต่ควรบอกหมอหรือพยาบาลเบาหวานก่อนลอง

1. เลือกวันที่มื้อกลางวันเหมือนวันอื่นที่เคยเจาะแล้วน้ำตาลปกติ
2. กินทุเรียน 1 พูต่อท้ายมื้อ ไม่กินผลไม้อื่นเพิ่ม
3. เจาะน้ำตาลตามเวลาที่หมอกำหนด เช่น 1 ชั่วโมงหลังเริ่มกิน
4. จดค่าที่ได้เทียบกับวันปกติ ถ้าเกินเป้าที่หมอให้ไว้ แปลว่าแม้ 1 พูก็มากเกินสำหรับตอนนี้
5. นำบันทึกไปให้หมอดูในนัดถัดไป อย่าปรับยาหรืออินซูลินเองเพื่อให้กินทุเรียนได้

วิธีนี้ทำให้เห็นว่าร่างกายของเราตอบสนองอย่างไรจริง ๆ คุณแม่บางคนพบว่ากินหลังมื้อที่มีโปรตีนแล้วค่ายังอยู่ในเป้า บางคนพบว่าเกินตั้งแต่ครึ่งพู

ถ้าตรวจ GCT/OGTT แล้วผิดปกติ ให้ถามนักโภชนาการว่ากินได้หรือไม่ ส่วนคนที่ผลปกติ ยังควรกินในปริมาณน้อยและวางแผนมื้อที่เหลือให้เบาลง ดูรายละเอียดที่ เบาหวานตอนท้อง และรายการผลไม้อื่นที่เลือกได้ที่ คนท้องกินผลไม้อะไรได้บ้าง

ความเชื่อเรื่องทุเรียนที่ได้ยินบ่อย

กินแล้วแท้ง

ไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ยืนยัน สาเหตุของการแท้งในไตรมาสแรกส่วนใหญ่เกี่ยวกับความผิดปกติของตัวอ่อน ไม่เกี่ยวกับการกินผลไม้ชนิดใดชนิดหนึ่ง

กินแล้วร้อนใน เจ็บคอ ลูกจะตัวร้อนด้วย

"ร้อนใน" เป็นแนวคิดการแพทย์แผนไทยและจีน ไม่มีกลไกทางสรีรวิทยาที่ทำให้ลูกในครรภ์ได้รับความร้อนจากอาหารที่แม่กิน หากมีแผลในปากหรือเจ็บคอหลังกิน ให้ดื่มน้ำมากขึ้นและกินผลไม้ฉ่ำน้ำ เช่น ส้ม ก็บรรเทาได้

กินทุเรียนทำให้ลูกตัวใหญ่

ลูกตัวโตเกี่ยวกับน้ำตาลในเลือดของแม่ น้ำหนักตัวแม่ และพันธุกรรม มากกว่าการกินอาหารชนิดเดียว อย่างไรก็ตาม ถ้ากินทุเรียนมากจนน้ำตาลสูงต่อเนื่อง ผลต่อลูกอาจเกิดผ่านน้ำตาลได้ ตามกลไกที่ มช. อธิบายไว้ในบทเบาหวานตอนท้อง

กินทุเรียนกับเหล้าหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ควรเลี่ยงทั้งสองอย่างอยู่แล้ว เพราะ NHS ระบุว่าปลอดภัยที่สุดคือไม่ดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างตั้งครรภ์ ความกังวลที่ได้ยินกันว่าทุเรียนกับแอลกอฮอล์อันตรายร่วมกันจึงไม่ต้องคิดต่อ เพราะคนท้องไม่ควรดื่มอยู่แล้ว

กลิ่นทุเรียนกับแพ้ท้อง

ช่วงไตรมาสแรก บางคนได้กลิ่นทุเรียนแล้วคลื่นไส้ทันที ขณะที่บางคนอยากกินมากเป็นพิเศษ ทั้งสองแบบพบได้ปกติ ถ้าแพ้กลิ่นให้เลี่ยงไปก่อน ดูวิธีบรรเทาที่ แก้คลื่นไส้ตอนท้อง

ไตรมาสสาม กินทุเรียนแล้วจุกแน่น แสบกลางอก

ช่วงท้องใหญ่ มดลูกดันกระเพาะขึ้นไป และฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนทำให้หูรูดปลายหลอดอาหารคลายตัว คุณแม่จำนวนมากจึงแสบร้อนกลางอกง่ายอยู่แล้ว ทุเรียนเป็นผลไม้ที่มีไขมันมากกว่าผลไม้ทั่วไป อาหารไขมันสูงย่อยช้าและอยู่ในกระเพาะนาน อาการจุกเสียดจึงชัดขึ้นหลังกินทุเรียน โดยเฉพาะถ้ากินตอนดึก

อาการหลังกิน	ปรับอย่างไร
แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว	กินก่อนนอนอย่างน้อย 2-3 ชั่วโมง ลดเหลือ 1 พู นอนหนุนหมอนให้ศีรษะสูงขึ้น
แน่นท้อง ท้องอืด	กินช้า ๆ ไม่กินต่อจากมื้อใหญ่ เดินเบา ๆ 10-15 นาทีหลังกิน
ท้องผูกหลายวัน	ดื่มน้ำเพิ่ม เพิ่มผักและผลไม้ฉ่ำน้ำในวันเดียวกัน
คลื่นไส้จากกลิ่น	เลี่ยงไปก่อน ไม่ต้องฝืน

ถ้าแสบกลางอกบ่อยจนนอนไม่หลับแม้ไม่ได้กินทุเรียน ให้ถามหมอหรือเภสัชกรเรื่องยาลดกรดที่ใช้ได้ระหว่างตั้งครรภ์ ส่วนอาการจุกใต้ลิ้นปี่ด้านขวาที่มาพร้อมปวดหัว ตาพร่า หรือบวม ไม่เกี่ยวกับทุเรียน และต้องไปโรงพยาบาลทันทีเพราะเป็นสัญญาณครรภ์เป็นพิษ

ซื้อและกินอย่างไรให้ปลอดภัย

1. เลือกทุเรียนปอกใหม่จากร้านที่สะอาด หรือผ่าเองที่บ้าน ทุเรียนแกะวางทิ้งไว้ในอากาศร้อนหลายชั่วโมงเสี่ยงเสียง่าย
2. ล้างมือและเปลือกก่อนผ่า
3. เก็บเนื้อที่เหลือในกล่องปิดสนิทในตู้เย็นและกินภายใน 1-2 วัน
4. ถ้าเนื้อเปรี้ยวผิดปกติหรือมีกลิ่นเหมือนหมัก ให้ทิ้ง
5. ทุเรียนแช่แข็ง ละลายในตู้เย็นแล้วกินภายในวัน
6. ล้างปากและดื่มน้ำหลังกิน เพราะน้ำตาลเกาะฟัน คนท้องเสี่ยงเหงือกอักเสบอยู่แล้ว

ตัวอย่างวันที่กินทุเรียนได้โดยไม่เกินแผน

• มื้อเช้า ข้าวต้มปลา ไข่ต้ม
• มื้อกลางวัน ข้าวกล้อง 1 ทัพพี แกงจืดเต้าหู้ ผัดผัก
• ว่างบ่าย ทุเรียน 2 พู แทนผลไม้อื่นและไม่กินขนมหวานอีก
• มื้อเย็น ปลานึ่ง ผักต้ม ข้าว 1 ทัพพี

วิธีวางแผนมื้อแบบนี้ช่วยให้ยังได้กินของโปรดโดยไม่เกินพลังงานรวม ดูไอเดียเมนูครบทั้งวันที่ อาหารคนท้อง

ทุเรียนพันธุ์ต่างกัน หวานต่างกัน

ทุเรียนไทยที่นิยมกินสดมีหลายพันธุ์ เช่น หมอนทอง ก้านยาว และชะนี ความหวานและเนื้อต่างกันพอสมควร หมอนทองเนื้อหนาและหวานมัน ก้านยาวหวานฉ่ำกว่า ส่วนชะนีหวานน้อยกว่าและมีกลิ่นแรงกว่า ถ้าต้องการกินให้พอดีโดยไม่น้ำตาลพุ่ง การเลือกพันธุ์ที่หวานน้อยหน่อยและเนื้อไม่เละเกินไปช่วยได้ ส่วนทุเรียนที่สุกงอมมากน้ำตาลจะสูงกว่าทุเรียนที่เพิ่งสุก

ทุเรียนแช่แข็งและทุเรียนกวนก็ต้องดูฉลาก เพราะหลายยี่ห้อเติมน้ำตาลเพิ่ม ทุเรียนกวนมีน้ำตาลและพลังงานต่อชิ้นสูงมากเมื่อเทียบกับทุเรียนสด จึงควรกินน้อยกว่าที่คิด

กินกับอะไรได้ ไม่ควรกินกับอะไร

ความเชื่อว่ากินทุเรียนกับเครื่องดื่มบางอย่างแล้วอันตรายมีมานาน เช่น ทุเรียนกับเหล้าหรือกับน้ำอัดลม เรื่องแอลกอฮอล์ชัดเจนว่าคนท้องไม่ควรดื่มอยู่แล้ว ส่วนเรื่องน้ำอัดลมไม่ได้อันตรายเฉพาะกับทุเรียน แต่น้ำตาลสูงรวมกับทุเรียนก็ทำให้พลังงานเกินได้ง่าย วิธีที่ปลอดภัยคือดื่มน้ำเปล่าตามหลังทุเรียน

ถ้ากินทุเรียนแล้วรู้สึกร้อนใน ท้องอืด หรือแน่นท้อง ไม่ต้องกินต่อ นี่เป็นเรื่องของแต่ละคน บางคนกินแล้วสบายดี บางคนกินแค่ชิ้นเดียวก็จุก ผลไม้ที่มีน้ำมาก เช่น แตงโมหรือส้ม ช่วยให้ทุเรียนไม่หนักท้องเกินไป เรื่องผลไม้ที่เหมาะดูได้ที่ ผลไม้สำหรับคนท้อง

ติดทุเรียนมาก ควรทำอย่างไร

คุณแม่บางคนอยากกินทุเรียนทุกวันจนห้ามใจไม่ได้ ถ้าเป็นแบบนี้ลองตั้งกติกาง่าย ๆ ของตัวเอง

1. กำหนดวันที่กิน เช่น สัปดาห์ละ 2 วัน แล้วกินในวันนั้นให้เต็มที่แต่ไม่เกินพูตามที่ตั้งไว้
2. ซื้อทีละน้อย ไม่ซื้อเป็นลูกใหญ่มาตั้งไว้ในตู้เย็น
3. กินหลังมื้ออาหารหลักเพื่อไม่ให้น้ำตาลพุ่ง
4. ชั่งน้ำหนักทุกสัปดาห์ ถ้าขึ้นเร็วกว่าเกณฑ์ให้ลดลง ดูเกณฑ์ที่ น้ำหนักคนท้อง

ถ้ารู้สึกอยากกินของหวานมากผิดปกติร่วมกับกระหายน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อย ให้ปรึกษาหมอเรื่องตรวจน้ำตาล เพราะอาจเป็นสัญญาณของเบาหวานตอนท้อง

ทุเรียนกินได้ แต่ต้องคุมปริมาณ

อยากกินทุเรียนก็กินได้ ตั้งกติกาว่าไม่เกิน 1-2 พูต่อครั้ง ไม่ติดกันหลายวัน และกินแทนผลไม้อื่น โดยไม่เพิ่มจากมื้อปกติ แต่ถ้าหมอเคยบอกว่าน้ำตาลสูงหรือน้ำหนักขึ้นเกิน ให้เว้นไว้ก่อนแล้วถามหมอว่าจะกลับมากินได้เมื่อไรค่ะ