ขิงแก้แพ้ท้องได้จริงไหม ใช้แบบไหน ใครควรระวัง

ขิงช่วยบรรเทาคลื่นไส้ช่วงแพ้ท้องได้ในคุณแม่หลายคน และองค์การอนามัยโลก (WHO) ก็จัดขิงไว้ในทางเลือกที่แนะนำสำหรับคลื่นไส้ช่วงต้นของการตั้งครรภ์ ร่วมกับคาโมมายล์ วิตามินบี 6 และการฝังเข็ม แต่ขิงไม่ได้หยุดอาเจียนได้ทุกคน คุณแม่บางคนดื่มน้ำขิงแล้วสบายขึ้นชัดเจน บางคนแทบไม่ต่าง และบางคนแสบท้องกว่าเดิม

วิธีใช้ที่ได้ผลมักเป็นขิงปริมาณพอดี จิบทีละน้อย ในเวลาที่คลื่นไส้มักมา ไม่ใช่ดื่มน้ำขิงเข้มข้นแก้วใหญ่รวดเดียว

ขิงช่วยได้แค่ไหนตามข้อมูลที่มี

คำแนะนำ WHO เรื่องการฝากครรภ์ปี 2016 ระบุว่าขิง คาโมมายล์ วิตามินบี 6 และ/หรือการฝังเข็ม เป็นทางเลือกที่แนะนำสำหรับบรรเทาคลื่นไส้ช่วงต้นการตั้งครรภ์ โดยให้เลือกตามความชอบของผู้หญิงและทางเลือกที่มีอยู่ NHS ของอังกฤษเขียนไว้สั้นกว่าว่า มีหลักฐานบางส่วนว่าขิงช่วยบรรเทาคลื่นไส้และอาเจียนได้

ศูนย์การแพทย์ผสมผสาน NCCIH ของสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐ (NIH) สรุปไว้ในทิศทางเดียวกันว่าขิงอาจช่วยลดคลื่นไส้ที่เกี่ยวกับการตั้งครรภ์ และระบุว่าการวิจัยส่วนใหญ่พบว่าขิงชนิดอาหารเสริมน่าจะปลอดภัยในคนท้อง แต่ให้ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้

แปลเป็นภาษาบ้าน ๆ คือ ขิงเป็นตัวช่วยระดับเบาถึงปานกลาง เหมาะกับคุณแม่ที่คลื่นไส้แต่ยังกินดื่มได้ ไม่ได้มาแทนยาแก้อาเจียนในคนที่อาการหนัก

ระดับอาการ	ลักษณะ	ขิงช่วยได้แค่ไหน
เบา	คลื่นไส้ตอนเช้าหรือตอนหิว อาเจียนนาน ๆ ครั้ง	มักช่วยได้ ใช้คู่กับการแบ่งมื้อเล็ก
ปานกลาง	คลื่นไส้เกือบทั้งวัน อาเจียนวันละ 1-3 ครั้ง ยังดื่มน้ำได้	ลองได้ แต่ควรเล่าให้หมอฟังในนัดถัดไป
หนัก	ดื่มน้ำก็อาเจียน ปัสสาวะน้อย น้ำหนักลด	ขิงไม่พอ ต้องพบแพทย์

แพ้ท้องปกติมักดีขึ้นในราวสัปดาห์ที่ 16-20 ตามข้อมูลของ NHS ช่วงเวลาที่ต้องพึ่งตัวช่วยจึงไม่ได้ยาวตลอดการตั้งครรภ์ รายละเอียดเรื่องระยะเวลาดูได้ที่ แพ้ท้องกี่เดือนหาย

ขิงห้าแบบที่หาได้ในไทย ต่างกันตรงไหน

ขิงในครัวไทยมีหลายรูป และแต่ละรูปให้ความเข้มข้นต่างกันมาก

รูปแบบ	ความเข้มของขิง	ข้อดี	สิ่งที่ต้องดู
ขิงสดต้มน้ำ (ทำเอง)	คุมได้เอง	ไม่ต้องเติมหวานมาก ทำครั้งละหม้อ	ต้มเข้มเกินไปจะเผ็ดร้อน แสบท้อง
ขิงผงชงซอง	อ่อน	พกง่าย	ซองส่วนใหญ่น้ำตาลเยอะ
ขิงดองหรือขิงอ่อนแช่อิ่ม	ปานกลาง	อมทีละชิ้นตอนคลื่นไส้	เค็มหรือหวาน และขิงดองบางเจ้าสีจัด
ลูกอมหรือขนมขิง	อ่อนถึงปานกลาง	อมได้ตอนเดินทางหรือในที่ทำงาน	นับน้ำตาลรวมทั้งวัน
แคปซูลหรือสารสกัดขิง	เข้มและคงที่	ขนาดแน่นอน ไม่ต้องทนรสเผ็ด	ต้องถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้

NHS แนะนำให้ถามเภสัชกรก่อนใช้ขิงชนิดอาหารเสริม และ NCCIH ก็ให้คุยกับบุคลากรทางการแพทย์ก่อนเช่นกัน เหตุผลหลักคือแคปซูลแต่ละยี่ห้อให้ขิงไม่เท่ากัน และในคนที่กินยาอื่นอยู่ หมอต้องดูเรื่องยาที่ใช้ร่วมกัน

ขิงที่ใส่ในอาหารตามปกติ เช่น ไก่ผัดขิง โจ๊กใส่ขิงซอย หรือปลานึ่งขิง เป็นอาหารธรรมดาที่กินได้ ไม่ต้องห่วงเรื่องขนาด

เมนูที่คุณแม่แพ้ท้องมักรับได้ง่าย เพราะรสไม่จัดและกลิ่นขิงช่วยกลบกลิ่นคาว

• โจ๊กหรือข้าวต้มปลาใส่ขิงซอย กินอุ่น ๆ ทีละน้อย
• ปลานึ่งซีอิ๊วขิง ใช้ปลาเนื้อขาวที่สุกทั่ว
• ไก่ผัดขิงใส่เห็ดหูหนู ลดพริกและน้ำมันลง
• เต้าหู้นิ่มต้มน้ำขิงหวานอ่อน ๆ เป็นของว่าง
• น้ำซุปใสใส่ขิงแก่สองสามแว่น จิบแทนน้ำเปล่าตอนเบื่อน้ำ

ถ้าเหม็นกลิ่นเนื้อสัตว์ ลองใส่ขิงซอยมากขึ้นเล็กน้อยในเมนูที่กินอยู่แล้ว หลายบ้านพบว่าช่วยให้กินโปรตีนได้มากกว่าเดิม

ต้มน้ำขิงเองให้ดื่มง่าย ไม่เผ็ดจนแสบท้อง

วิธีที่คุณแม่หลายบ้านใช้ได้ผลคือทำน้ำขิงอ่อน ๆ ไว้ในตู้เย็น แล้วจิบทีละน้อย

1. ล้างขิงแก่ขนาดราวนิ้วโป้ง ไม่ต้องปอกเปลือกถ้าล้างสะอาด หั่นเป็นแว่นบาง
2. ใส่น้ำราว 4 แก้ว ต้มให้เดือดแล้วหรี่ไฟ เคี่ยวต่ออีก 10 นาที
3. ชิมดู ถ้าเผ็ดร้อนจนแสบคอ เติมน้ำเปล่าเพิ่ม
4. เติมน้ำผึ้งหรือน้ำตาลทรายแดงเพียงเล็กน้อยต่อแก้ว ถ้าหมอบอกว่าน้ำตาลสูง ไม่ต้องเติม
5. แบ่งใส่ขวด เก็บในตู้เย็น ดื่มให้หมดภายใน 1-2 วัน

คุณแม่หลายคนบอกว่าน้ำขิงเย็นดื่มง่ายกว่าแบบร้อน เพราะกลิ่นไม่ฟุ้งขึ้นจมูก ตรงกับคำแนะนำของ NHS ที่บอกว่าอาหารและเครื่องดื่มเย็นมักรับได้ง่ายกว่าแบบร้อนในช่วงแพ้ท้อง

จังหวะไหนที่ขิงช่วยได้มากที่สุด

คลื่นไส้แพ้ท้องมักมาเป็นช่วง ไม่ได้มาตลอดเวลาเท่ากัน ใช้ขิงตรงจังหวะที่อาการมักมาจะได้ผลกว่ากินแบบสุ่ม

ช่วงเวลา	สาเหตุที่มักคลื่นไส้	ขิงแบบไหนเหมาะ
ตื่นนอนก่อนลุกจากเตียง	ท้องว่างทั้งคืน	ขนมปังกรอบหรือแครกเกอร์ก่อน แล้วจิบน้ำขิงเย็น
ระหว่างเดินทาง	กลิ่นรถ การเคลื่อนไหว	ลูกอมขิง หรือขิงดองชิ้นเล็ก
ก่อนมื้ออาหาร	ได้กลิ่นอาหาร	จิบน้ำขิงอุ่นอ่อน ๆ ก่อนกิน 10-15 นาที
หลังกินเม็ดเหล็กหรือวิตามิน	ยาระคายกระเพาะ	ย้ายเวลากินยาไปหลังอาหาร แล้วจิบน้ำขิงตาม
ตอนเย็นหลังเลิกงาน	เหนื่อยสะสม หิวจัด	ของว่างเล็ก ๆ กับน้ำขิง แล้วพักก่อนทำกับข้าว

ถ้าคุณแม่สังเกตว่าคลื่นไส้มากหลังกินวิตามินคนท้อง ลองคุยเรื่องเวลากินกับหมอ เพราะเม็ดเหล็กเป็นตัวที่ทำให้คลื่นไส้บ่อย เรื่องการเลือกและเวลากินวิตามินอ่านต่อได้ที่ วิตามินคนท้อง

ผลข้างเคียงและคนที่ควรถามหมอก่อน

NCCIH ระบุผลข้างเคียงของขิงที่พบได้ คือ ไม่สบายท้อง แสบร้อนกลางอก ท้องเสีย และระคายเคืองในปากและคอ ซึ่งมักชัดขึ้นเมื่อกินขิงเข้มข้นหรือแคปซูล คุณแม่ท้องหลายคนมีกรดไหลย้อนอยู่แล้ว ถ้าดื่มน้ำขิงแล้วแสบกลางอกมากขึ้น ให้ลดความเข้มลงก่อนเลิก

กลุ่มที่ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ขิงชนิดแคปซูลหรือสารสกัด

• กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาละลายลิ่มเลือด หรือแอสไพรินตามที่หมอสั่ง
• มีประวัติเลือดออกง่าย หรือเคยมีเลือดออกทางช่องคลอดในครรภ์นี้
• เป็นเบาหวานตอนท้องและกำลังใช้ยาหรืออินซูลิน
• มีนิ่วในถุงน้ำดีหรือโรคกระเพาะเรื้อรัง
• กำลังกินยาแก้คลื่นไส้หรือสมุนไพรอื่นอยู่แล้ว

NCCIH แนะนำให้แจ้งบุคลากรทางการแพทย์ทุกครั้งเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์เสริมร่วมกับยา ข้อนี้ใช้กับคนท้องทุกคน ไม่ใช่เฉพาะเรื่องขิง

ตัวช่วยอื่นที่ใช้คู่กับขิงได้

ขิงได้ผลดีขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับการปรับวิธีกินอยู่ NHS แนะนำวิธีเหล่านี้สำหรับแพ้ท้อง

• พักให้มาก ความเหนื่อยทำให้คลื่นไส้แย่ลง
• กินขนมปังกรอบหรือแครกเกอร์ก่อนลุกจากเตียง
• แบ่งเป็นมื้อเล็ก ถี่ ๆ อาหารรสจืดที่มีคาร์โบไฮเดรตสูง
• จิบน้ำทีละน้อยตลอดวัน
• เลี่ยงอาหารหรือกลิ่นที่ทำให้คลื่นไส้
• ลองสายรัดข้อมือกดจุด ซึ่งบางคนรู้สึกว่าช่วยได้

คาโมมายล์และวิตามินบี 6 อยู่ในรายการของ WHO เหมือนขิง คุณแม่ที่ไม่ชอบรสเผ็ดของขิงจะเลือกตัวอื่นก็ได้ วิธีรับมือแพ้ท้องแบบครบชุด ทั้งเรื่องอาหารและกลิ่น อยู่ที่ วิธีแก้แพ้ท้อง

ถ้าอาเจียนจนกังวลเรื่องขาดน้ำ น้ำมะพร้าวหรือเครื่องดื่มเย็นจิบทีละน้อยช่วยให้ได้ของเหลวกลับมา ดูวิธีดื่มให้พอดีที่ คนท้องกินน้ำมะพร้าวได้ไหม

เมื่อไรขิงไม่พอแล้ว

ภาวะแพ้ท้องรุนแรง (hyperemesis gravidarum) ต่างจากแพ้ท้องทั่วไปตรงที่ร่างกายขาดน้ำและขาดอาหารจริง คุณแม่กลุ่มนี้มักต้องได้ยาหรือน้ำเกลือ การพยายามรักษาด้วยขิงต่อไปเรื่อย ๆ ทำให้เสียเวลา NHS แนะนำให้ติดต่อแพทย์หรือผดุงครรภ์ทันที ถ้ามีอาการเหล่านี้

ส่วนคุณแม่ที่แพ้ท้องไม่หนักแต่ทำให้ใช้ชีวิตลำบาก เช่น ไปทำงานไม่ได้ หรือกินข้าวได้ไม่ถึงครึ่งมาหลายสัปดาห์ ก็บอกหมอได้เช่นกัน ยาแก้คลื่นไส้หลายตัวใช้ในคนท้องได้ การขอยาไม่ได้แปลว่าทนไม่เก่ง

เริ่มลองขิงคืนนี้

ต้มน้ำขิงอ่อน ๆ หนึ่งหม้อเล็ก แช่เย็นไว้ แล้วจิบทีละน้อยในช่วงเวลาที่คลื่นไส้มักมา ลองสัก 3-4 วันพร้อมกับแบ่งมื้อเล็ก ถ้าดีขึ้นก็ใช้ต่อได้ ถ้าแสบท้องให้ทำให้อ่อนลง ถ้าไม่ต่างเลยก็เปลี่ยนไปลองวิธีอื่นแทนการเพิ่มความเข้ม และถ้าอยากใช้แคปซูลขิง ให้นำกล่องไปถามเภสัชกรหรือหมอในนัดฝากครรภ์ก่อน

ช่วงไตรมาสแรกเป็นช่วงที่เหนื่อยที่สุดสำหรับหลายคน อาการส่วนใหญ่ค่อย ๆ เบาลงเมื่อเข้าไตรมาสสอง คุณแม่ไม่ต้องรู้สึกผิดถ้ากินได้น้อยในช่วงนี้ อาการแพ้ท้องตั้งแต่สัปดาห์แรก ๆ อ่านเพิ่มได้ที่ แพ้ท้องระยะแรก

ไปโรงพยาบาลทันทีถ้ามีอาการเหล่านี้

• อาเจียนทุกครั้งที่ดื่มน้ำ ติดต่อกันทั้งวัน
• ปัสสาวะน้อยมาก หรือสีเข้มเหมือนชา
• หน้ามืด เป็นลม หรือใจสั่นเวลาลุกยืน
• อาเจียนเป็นเลือด หรือสีน้ำตาลคล้ายกากกาแฟ
• ปวดท้องรุนแรง มีไข้ หรือมีเลือดออกทางช่องคลอด