อิตาเลี่ยนโซดา สูตรอัตราส่วนไซรัปต่อโซดา ทำเองได้ 5 รส

อิตาเลี่ยนโซดาทำเองที่บ้านพลาดง่ายตรงที่หวานจนต้องเติมโซดาเพิ่ม แล้วซ่าหายเพราะโซดาที่เติมทีหลังไม่เย็น ถ้าจดสัดส่วนทุกครั้งจะเห็นว่าเครื่องดื่มที่ดูง่ายที่สุดในเมนูร้านกาแฟ แพ้ชนะกันที่ตัวเลขไม่กี่ตัว คือไซรัปกี่มิลลิลิตร โซดาเย็นแค่ไหน และรินช้าแค่ไหน

อิตาเลี่ยนโซดาคืออะไร แบบที่ร้านกาแฟไทยขาย

ในบ้านเรา อิตาเลี่ยนโซดาคือไซรัปรสผลไม้ใส่ก้นแก้ว น้ำแข็งเต็มแก้ว และโซดาที่รินทับจนเห็นสีไล่จากเข้มด้านล่างไปใสด้านบน ก่อนดื่มค่อยคน รสที่นิยมคือสตรอว์เบอร์รี บลูฮาวาย เสาวรส แอปเปิลเขียว ลิ้นจี่ และน้ำผึ้งมะนาว

เมนูนี้ไม่มีแอลกอฮอล์และไม่มีคาเฟอีน ในร้านกาแฟจึงเป็นตัวเลือกให้คนที่ไม่ดื่มกาแฟ เด็ก หรือคนที่อยากได้ของเย็นซ่าตอนบ่าย ถ้าเติมนมสดหรือครีมด้านบน บางร้านเรียกว่าอิตาเลี่ยนโซดาครีม หรือ French soda ตามแบบร้านฝั่งอเมริกา

อุปกรณ์และวัตถุดิบ แก้วเดียวกับเหยือกสี่แก้ว

ใช้แก้วใส 16 ออนซ์ (ราว 470 มล.) เป็นมาตรฐาน เพราะเห็นสีชัดและใส่น้ำแข็งได้เต็ม

วัตถุดิบ	1 แก้ว (16 ออนซ์)	4 แก้ว
ไซรัปรสผลไม้	30 มล. (2 ช้อนโต๊ะ)	120 มล.
โซดาเย็นจัด	200 มล.	800 มล. (ขวดลิตรเกือบหมด)
น้ำแข็งก้อน	เต็มแก้ว ราว 180-200 กรัม	ราว 800 กรัม
มะนาวหรือเลมอน (ไม่บังคับ)	1 ฝาน หรือบีบ 5 มล.	4 ฝาน
ผลไม้สดตกแต่ง (ไม่บังคับ)	2-3 ชิ้น	8-12 ชิ้น

อุปกรณ์ที่ช่วยได้จริงคือถ้วยตวงเล็กหรือช้อนตวง กับช้อนบาร์ด้ามยาว ถ้าไม่มีช้อนบาร์ ใช้ช้อนชาด้ามยาวคว่ำลงก็รินโซดาเลียบหลังช้อนได้เหมือนกัน

สัดส่วนที่แนะนำ ตั้งแต่หวานน้อยจนหวานแบบร้าน

ไซรัปขวดสำเร็จแต่ละยี่ห้อหวานไม่เท่ากัน ตัวเลขน้ำตาลด้านล่างผมประมาณจากไซรัปทั่วไปที่มีน้ำตาลราว 0.8-0.9 กรัมต่อมิลลิลิตร ให้ดูตารางโภชนาการบนขวดที่คุณใช้ประกอบด้วย

ระดับ	ไซรัป	โซดา	น้ำตาลโดยประมาณ	เหมาะกับ
หวานน้อย	15 มล.	220 มล.	ราว 12-13 กรัม (3 ช้อนชา)	ดื่มเรื่อยๆ ระหว่างวัน เด็ก
พอดี	30 มล.	200 มล.	ราว 25 กรัม (6 ช้อนชา)	สูตรมาตรฐาน
หวานแบบร้าน	45 มล.	180 มล.	ราว 38 กรัม (9-10 ช้อนชา)	ไซรัปรสอ่อน เช่น ลิ้นจี่
หวานจัด	60 มล.	170 มล.	ราว 50 กรัม (12 ช้อนชา)	ไม่แนะนำ

ทำไมผมหยุดที่ 30 มล. กรมอนามัยแนะนำให้คนไทยกินน้ำตาลไม่เกินวันละ 6 ช้อนชา หรือ 24 กรัม และยกตัวอย่างว่าน้ำอัดลม 325 มล. มีน้ำตาลราว 31 กรัม ส่วนกาแฟหรือชาแก้วกลางจากร้านมีราว 36-40 กรัม แก้วสูตรพอดีของผมจึงเท่ากับโควตาทั้งวันพอดี WHO ก็วางเกณฑ์ใกล้กัน คือ free sugars น้อยกว่า 10% ของพลังงานต่อวัน และถ้าลดถึง 5% หรือราว 25 กรัมจะได้ประโยชน์เพิ่ม

ถ้าคุณอยากดื่มบ่อย สูตรหวานน้อยแล้วเพิ่มความเปรี้ยวจากมะนาวช่วยให้รสไม่จืดได้มาก ความเปรี้ยวทำให้ลิ้นรู้สึกถึงรสผลไม้ชัดขึ้นทั้งที่น้ำตาลลดลงครึ่ง

ขั้นตอนทำ แก้วเดียวใช้เวลาราว 2 นาที

1. แช่โซดาในตู้เย็นช่องธรรมดาอย่างน้อย 3-4 ชั่วโมง หรือในช่องแช่แข็ง 20-25 นาที (ตั้งนาฬิกาไว้ ลืมแล้วขวดแตกได้)
2. เทไซรัป 30 มล. ลงก้นแก้วเปล่า ถ้าใช้มะนาว บีบลงไปตอนนี้เลย
3. ใส่น้ำแข็งก้อนจนเต็มแก้ว ค่อยๆ วางอย่าโยน น้ำแข็งจะเป็นตัวกั้นไม่ให้โซดากระแทกไซรัป
4. เปิดโซดา เอียงแก้วเล็กน้อย รินช้าๆ เลียบหลังช้อนบาร์หรือเลียบผนังแก้ว ใช้เวลารินราว 15-20 วินาที
5. หยุดเมื่อเหลือขอบแก้วราว 1 ซม. รอฟองยุบ 5 วินาที แล้วเติมให้เต็ม
6. แต่งด้วยผลไม้หรือใบมินต์ด้านบน เสิร์ฟพร้อมหลอดและช้อน ให้คนดื่มคนเองก่อนดื่ม

ชั้นสีแยกได้เพราะไซรัปมีน้ำตาลเข้มข้น หนักกว่าโซดามาก ถ้ารินแรงหรือรินตรงกลางแก้ว โซดาจะพุ่งลงไปผสมกับไซรัปทันที สีจะกลายเป็นชมพูอ่อนทั้งแก้ว

ไซรัปทำเอง 5 รส จากผลไม้ในตลาด

ไซรัปขวดสำเร็จสะดวก แต่ทำเองได้รสผลไม้จริงและคุมความหวานได้ หลักคือผลไม้ น้ำตาลทราย และน้ำ อัตราส่วนเท่ากันโดยน้ำหนัก แล้วปรับตามความหวานของผลไม้

รส	ผลไม้	น้ำตาล	น้ำ	เวลาเคี่ยว	เคล็ดลับ
สตรอว์เบอร์รี	250 กรัม หั่นเต๋า	200 กรัม	200 มล.	ไฟอ่อน 10-12 นาที	บีบมะนาว 1 ช้อนโต๊ะตอนปิดไฟ สีจะสดขึ้น
เสาวรส	เนื้อพร้อมเมล็ด 200 กรัม	220 กรัม	200 มล.	ไฟอ่อน 8 นาที	กรองเมล็ดออกบางส่วน เหลือไว้ไม่กี่เมล็ดให้ดูเป็นของจริง
สับปะรด	300 กรัม หั่นเล็ก	180 กรัม	200 มล.	ไฟอ่อน 15 นาที	สับปะรดหวานอยู่แล้ว ลดน้ำตาลได้
ขิงมะนาว	ขิงแก่ฝาน 60 กรัม	200 กรัม	250 มล.	ไฟอ่อน 15 นาที	เติมน้ำมะนาว 30 มล. หลังปิดไฟ ห้ามต้มน้ำมะนาว
ใบเตย	ใบเตย 10 ใบ หั่นท่อน	200 กรัม	250 มล.	ไฟอ่อน 10 นาที	ปั่นใบเตยกับน้ำแล้วคั้นก่อน จะได้สีเขียวสวยกว่าต้มทั้งใบ

ขั้นตอนเหมือนกันทุกรส ใส่ทุกอย่างลงหม้อ ตั้งไฟกลางจนน้ำตาลละลาย ลดเป็นไฟอ่อนเคี่ยวตามเวลาในตาราง คนเป็นระยะ ปิดไฟ พักให้อุ่น กรองด้วยกระชอนตาถี่ แล้วกรอกขวดแก้วที่ลวกน้ำร้อนและผึ่งแห้งแล้ว

แต่ละสูตรได้ไซรัปราว 300-350 มล. พอสำหรับ 10-11 แก้ว ถ้าอยากได้ไอเดียรสผลไม้เพิ่ม สูตรน้ำเชื่อมใน ชาผลไม้ทำเอง ใช้กับโซดาได้เหมือนกัน

ถ้าพลาดตรงนี้ แก้ยังไง

โซดาฟองล้นตอนริน มักเกิดจากโซดาไม่เย็นพอหรือน้ำแข็งเพิ่งออกจากช่องแช่แข็งจนผิวขรุขระมาก ทิ้งน้ำแข็งไว้ 1-2 นาทีให้ผิวเปียกก่อน แล้วรินช้าลง

สีไม่แยกชั้น ไซรัปเหลวไป (มักเป็นไซรัปทำเองที่เคี่ยวสั้น) หรือรินแรงเกิน ไซรัปทำเองครั้งต่อไปให้เคี่ยวนานขึ้น 3-5 นาที ให้ข้นขึ้นอีกนิด

ดื่มแล้วซ่าน้อย โซดาเปิดค้างคืน หรือคนแรงเกินไปหลายรอบ โซดาขวดลิตรถ้าใช้ไม่หมด บีบขวดพลาสติกให้อากาศออกก่อนปิดฝาแน่น จะเก็บซ่าได้ดีกว่าปิดฝาเฉยๆ ใช้ให้หมดใน 1-2 วัน

หวานเลี่ยนตอนท้ายแก้ว ไซรัปจมอยู่ก้นแก้ว ช่วงสุดท้ายจึงหวานจัด คนให้ทั่วก่อนดื่มคำแรก หรือเสิร์ฟพร้อมช้อนยาว

ไซรัปทำเองขึ้นฝ้าหรือมีกลิ่นเปรี้ยวหมัก ทิ้งทั้งขวด อย่าตักฝ้าออกแล้วใช้ต่อ ขวดหน้าให้ลวกขวดให้ร้อนทั่ว และใช้ช้อนสะอาดแห้งตักทุกครั้ง

เวอร์ชันครีม และเวอร์ชันไม่มีน้ำแข็งสำหรับงานเลี้ยง

อิตาเลี่ยนโซดาครีม ทำสูตรพื้นฐานตามเดิม แล้วเหลือที่ด้านบนแก้วราว 2 ซม. รินนมสดหรือครีมจืด 20-30 มล. เลียบหลังช้อน นมจะลอยเป็นชั้นขาวขุ่นแล้วค่อยๆ ไหลลง รสที่เข้ากับนมคือสตรอว์เบอร์รี วานิลลา และใบเตย ส่วนรสเปรี้ยวจัดอย่างเสาวรสกับมะนาวทำให้นมจับตัวเป็นเม็ดได้ ไม่ควรใส่นม

ถ้าทำให้แขกหลายคน อย่าผสมรวมเหยือก เพราะโซดาจะหมดซ่าก่อนแก้วสุดท้าย ให้ตั้งขวดไซรัปสามรสพร้อมถ้วยตวง ถังน้ำแข็ง และโซดาแช่ในถัง ให้แต่ละคนเลือกรสเอง ใครชอบเมนูเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์สำหรับงานเลี้ยง ดูต่อที่ ม็อกเทลทำง่าย

ผสมสองรสในแก้วเดียว คู่ที่ลงตัว

พอคล่องกับสูตรรสเดียวแล้ว ลองแบ่งไซรัป 30 มล. เป็นสองรส รสละ 15 มล. ใส่รสที่สีเข้มกว่าลงก่อน แล้วรินอีกรสลงบนน้ำแข็งช้าๆ ก่อนเติมโซดา จะได้ชั้นสีสามชั้นในแก้วเดียว

คู่รส	สัดส่วน	ทำไมเข้ากัน
สตรอว์เบอร์รี + ลิ้นจี่	15 + 15 มล.	หวานหอมทั้งคู่ สีชมพูไล่ขาวใส ถูกใจเด็ก
เสาวรส + สับปะรด	15 + 15 มล.	เปรี้ยวนำ กลิ่นผลไม้เมืองร้อนชัด
บลูฮาวาย + มะนาวสด	25 มล. + บีบ 10 มล.	ลดความหวานแหลมของบลูฮาวาย สีฟ้าเปลี่ยนเป็นเขียวอมฟ้า
ใบเตย + มะพร้าวหรือนม	25 มล. + นม 20 มล. ด้านบน	รสคุ้นแบบขนมไทย เหมาะทำเป็นเวอร์ชันครีม
ขิงมะนาว + น้ำผึ้ง	25 มล. + 5 มล.	ซ่าร้อนจากขิง ดื่มหลังมื้อหนักแล้วสบายท้อง

ข้อควรระวังเวลาผสมรส คืออย่าให้รวมกันเกิน 30 มล. เพราะคนมักเผลอใส่รสละเต็มสูตร ทำให้น้ำตาลเป็นสองเท่าโดยไม่รู้ตัว

เลือกไซรัปขวดสำเร็จ อ่านอะไรบนฉลาก

ถ้าไม่สะดวกทำไซรัปเอง ขวดสำเร็จในห้างและร้านวัตถุดิบเบเกอรี่มีหลายเกรด ผมดูสามอย่างก่อนหยิบ

1. ตารางโภชนาการ ดูน้ำตาลต่อหนึ่งหน่วยบริโภค และหน่วยบริโภคนั้นกี่มิลลิลิตร แล้วคูณกลับเป็นต่อ 30 มล. จะเทียบยี่ห้อได้ตรงกว่าดูราคา
2. รายการส่วนผสม ถ้ามีน้ำผลไม้หรือเนื้อผลไม้อยู่ในลำดับต้นๆ รสมักใกล้ผลไม้จริง ถ้าขึ้นต้นด้วยน้ำตาล น้ำ แล้วตามด้วยกลิ่นสังเคราะห์ รสจะออกแนวลูกอม
3. ขนาดขวด ขวด 700-750 มล. ใช้ได้ราว 23-25 แก้วที่สูตร 30 มล. ถ้าดื่มไม่บ่อย ซื้อขวดเล็กดีกว่า เพราะกลิ่นจะจางลงหลังเปิดนาน

วิธีอ่านตารางโภชนาการทีละบรรทัดอยู่ใน วิธีอ่านฉลากโภชนาการ

เก็บไซรัปและโซดาอย่างไรให้ใช้ได้นาน

• ไซรัปทำเองเก็บในขวดแก้วปิดสนิทในตู้เย็น ใช้ภายในราว 1-2 สัปดาห์ ถ้าเติมน้ำตาลน้อยกว่าสูตร อายุจะสั้นลง
• ไซรัปขวดสำเร็จที่เปิดแล้ว อ่านคำแนะนำบนฉลาก ส่วนใหญ่ให้เก็บในที่ร่มและใช้ภายในระยะที่ระบุ
• เขียนวันที่ทำบนขวดด้วยเทปกาว ช่วยได้มากเวลามีหลายรส
• โซดาเก็บแนวตั้ง ไม่ให้โดนแดด ขวดที่ร้อนจัดแล้วนำมาแช่เย็นใหม่จะซ่าน้อยลง
• ไซรัปทำเองแช่แข็งในถาดน้ำแข็งได้ ใช้ทีละก้อน (ก้อนละราว 30 มล. พอดีหนึ่งแก้ว)

ถ้าเพิ่งทำครั้งแรก ผมแนะนำให้เริ่มจากไซรัปสตรอว์เบอร์รีขวดเดียว ตวงไซรัป 30 มล. ทุกครั้งอย่ากะด้วยตา และแช่โซดาให้เย็นจัดก่อนเริ่ม สามข้อนี้คุมผลลัพธ์ได้มากกว่ายี่ห้อไซรัปหรือเทคนิครินสวย จากนั้นค่อยลดไซรัปลงทีละ 5 มล. จนเจอความหวานที่ดื่มได้ทุกวันโดยไม่รู้สึกว่าขาด