วิธีเลี้ยงแมวสำหรับมือใหม่ เตรียมของ จัดห้อง และตารางเดือนแรก

ก่อนไปรับแมวกลับบ้านครั้งแรก ให้เช็กว่ามีของครบห้าอย่าง คือกระบะทรายสองใบ อาหารชนิดเดียวกับที่แมวกินอยู่เดิม ที่ข่วน ที่ซ่อนตัว และกระเป๋าหรือกรงสำหรับเดินทางไปคลินิก ส่วนที่เหลือซื้อทีหลังได้ทั้งหมด แมวไม่ได้ต้องการของเยอะ สิ่งที่น้องต้องการจากมือใหม่คือห้องที่สงบ ทรายที่สะอาด และเวลาปรับตัวโดยไม่ถูกอุ้มบ่อยเกินไป

ของที่ต้องมีก่อนวันรับน้อง

ร้านขายของสัตว์เลี้ยงจะชวนซื้อทุกอย่างพร้อมกัน แต่ของที่ขาดไม่ได้ในสัปดาห์แรกมีไม่กี่ชิ้น ตารางนี้แยกให้เห็นว่าอะไรต้องมีวันแรก อะไรรอได้

ของ	ต้องมีวันแรกไหม	เลือกอย่างไร
กระบะทราย 2 ใบ	ต้องมี	ใบใหญ่พอให้แมวหมุนตัวและขุด ขอบต่ำสำหรับลูกแมว
ทรายแมว	ต้องมี	ถามว่าเดิมใช้ทรายแบบไหนแล้วซื้อแบบเดียวกัน ทรายเม็ดเล็กจับก้อนแบบไม่มีกลิ่นเป็นที่นิยม
อาหารและชามน้ำ	ต้องมี	ชามตื้นกว้าง ไม่ชนหนวด วางห่างกระบะทราย
กระเป๋าหรือกรงเดินทาง	ต้องมี	ฝาเปิดจากด้านบนได้จะสะดวกตอนอุ้มแมวออก
ที่ข่วนแนวตั้งหรือแนวนอน	ต้องมี	แนวตั้งสูงพอให้แมวยืดตัวเต็มที่
กล่องกระดาษหรือเต็นท์ผ้า	ต้องมี	ใช้เป็นที่ซ่อน กล่องกระดาษจากร้านออนไลน์ใช้ได้เลย
ของเล่นไม้ตกแมวและลูกบอลเบา	ควรมี	ดูข้อมูลเพิ่มที่ ของเล่นแมว
หวีและกรรไกรตัดเล็บแมว	รอได้	ซื้อเมื่อเริ่มเห็นความจำเป็น
ต้นไม้แมวหรือชั้นปีน	รอได้	ซื้อหลังรู้ว่าแมวชอบปีนสูงแค่ไหน

กล่องกระดาษใบใหญ่กับผ้าขนหนูที่มีกลิ่นบ้านเก่าของแมว ใช้ได้ผลกว่าเตียงราคาแพงที่แมวไม่ยอมนอน ถ้าได้ผ้าห่มหรือผ้าที่แม่แมวนอนทับมาจากที่เดิม ให้วางไว้ในกล่อง กลิ่นคุ้นเคยช่วยให้แมวสงบเร็วขึ้น

ห้องแรกของน้อง: ให้อยู่ห้องเดียว 2-3 วัน

แมวเพิ่งย้ายบ้านมักเดินสำรวจไม่ถึงชั่วโมงก็หายเข้าใต้เตียงหรือหลังตู้ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ พื้นที่ทั้งบ้านใหญ่เกินไปสำหรับแมวที่ยังไม่รู้ว่าอะไรปลอดภัย วิธีที่คลินิกและผู้เลี้ยงแมวหลายคนใช้คือกันห้องเล็กหนึ่งห้อง เช่น ห้องนอนหรือห้องทำงาน ให้แมวอยู่ที่นั่นก่อน

ในห้องนั้นควรมี

• กระบะทราย 1 ใบ วางมุมที่ไกลจากชามอาหารที่สุด
• ชามอาหารและชามน้ำ
• กล่องหรือเต็นท์ให้ซ่อน วางที่พื้นและถ้าทำได้วางอีกที่บนที่สูง เพราะแนวทาง AAFP และ ISFM ที่ VCA สรุปไว้ระบุให้มีที่ปลอดภัยอย่างน้อยเท่าจำนวนแมว และที่ซ่อนที่ยกสูงมักเป็นที่ที่แมวชอบ
• ที่ข่วน
• ของเล่น 1-2 ชิ้น

ปิดช่องที่แมวมุดเข้าไปไม่ได้ออก เช่น ช่องหลังตู้เย็นหรือใต้เตียงที่ลึกจนเอื้อมไม่ถึง ถ้าแมวเข้าไปติดแล้วคุณดึงออกมาไม่ได้จะกลายเป็นปัญหาใหญ่

เมื่อแมวเริ่มออกมากินข้าวต่อหน้าคุณ ร้องทักทาย หรือเดินสำรวจห้องโดยหางตั้ง ถือว่าพร้อมขยายพื้นที่ ปกติใช้เวลา 2-3 วัน บางตัวใช้เป็นสัปดาห์ ไม่ต้องรีบ แมวที่ขี้กลัวมากควรขยายทีละห้อง

กระบะทราย: จำนวน ขนาด และตำแหน่งที่ไม่ทำให้แมวเมิน

เรื่องที่มือใหม่เจอบ่อยที่สุดคือแมวฉี่หรืออึนอกกระบะ และสาเหตุส่วนมากอยู่ที่กระบะมากกว่าที่ตัวแมว Merck Veterinary Manual ให้หลักไว้ดังนี้

เรื่อง	คำแนะนำ
จำนวน	มากกว่าจำนวนแมวหนึ่งใบ ถ้าบ้านหลายชั้นให้มีทุกชั้น
ขนาด	ใหญ่ไว้ก่อน แมวต้องมีที่ขุดและหมุนตัว
ตำแหน่ง	เงียบ คนเดินผ่านน้อย เข้าถึงง่าย ห่างเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีเสียงดัง ห่างอาหารและน้ำ
ชนิดทราย	แมวส่วนใหญ่ชอบทรายเม็ดเล็กจับก้อนแบบไม่มีกลิ่น พอแมวยอมรับแล้วอย่าเปลี่ยนบ่อย
ฝาครอบ	มีทั้งแมวที่ชอบและไม่ชอบ ลองมีทั้งสองแบบถ้าแมวไม่ยอมเข้า
ความสะอาด	ตักทุกวัน ล้างทั้งใบอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง

ข้อที่คนมักพลาดคือวางกระบะข้างชามอาหารเพราะประหยัดที่ แมวไม่ชอบกินข้าวใกล้ที่ขับถ่าย ส่วนอีกข้อคือเปลี่ยนยี่ห้อทรายเพราะลดราคา แมวบางตัวหยุดใช้กระบะทันทีเมื่อเปลี่ยนเนื้อทราย ถ้าอยากเปลี่ยนให้ผสมของใหม่เข้าไปทีละน้อยในช่วง 1-2 สัปดาห์

72 ชั่วโมงแรก ควรทำและไม่ควรทำอะไร

คืนแรกแมวมักร้องหรือเดินวน ลูกแมวที่เพิ่งแยกจากแม่อาจร้องเสียงดังมาก ลองฟังความหมายของเสียงได้ที่ เสียงลูกแมวร้อง สิ่งที่ช่วยได้จริงคือห้องที่ไม่เย็นหรือร้อนเกินไป ไฟสลัวและมีกล่องให้ซุก ส่วนสิ่งที่ควรเว้นมีดังนี้

• ไม่อุ้มแมวออกมาจากที่ซ่อนเพื่อเล่นหรือถ่ายรูป ให้นั่งลงใกล้ๆ พูดเบาๆ แล้วรอให้แมวเดินเข้ามาเอง
• ไม่เชิญเพื่อนหรือญาติมาดูน้องหลายคนพร้อมกัน
• ไม่อาบน้ำแมว ถ้าตัวเลอะจริงใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นเช็ดเฉพาะจุด
• ไม่เปลี่ยนอาหารทันที ถ้าต้องเปลี่ยน ให้ค่อยๆ ผสมของใหม่ในสัดส่วนที่มากขึ้นภายใน 7-10 วัน ท้องแมวจะได้ปรับตัวทัน
• ไม่ปล่อยให้เด็กเล็กอุ้มโดยไม่มีผู้ใหญ่ดู

ในช่วงนี้ให้จดไว้ว่าแมวกินเท่าไร ฉี่กี่ครั้ง อุจจาระเป็นอย่างไร จดแค่สามบรรทัดต่อวันก็พอ เวลาพาไปหาหมอ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยได้มากกว่าความจำของคุณ

อาหารและน้ำ: ให้เท่าไร วางตรงไหน

อาหารสำหรับลูกแมวกับแมวโตต่างกัน ลูกแมวต้องการพลังงานและโปรตีนสูงกว่า ถ้าเลือกไม่ถูกดูแนวทางที่ อาหารลูกแมว และสำหรับแมวโตดูที่ เช็กลิสต์เลือกอาหารแมว หลักที่ใช้ได้ทันทีมีดังนี้

• ลูกแมวหย่านมถึงราว 6 เดือน แบ่งให้วันละ 3-4 มื้อ แมวโตแบ่งเป็น 2-3 มื้อก็พอ
• ปริมาณดูตามฉลากข้างถุงเป็นจุดเริ่มต้น แล้วปรับตามน้ำหนักและรูปร่าง ถ้าคลำซี่โครงไม่เจอเลยแสดงว่าให้เกิน
• Merck แนะนำให้แบ่งอาหารเป็นหลายส่วนแล้ววางตามจุดต่างๆ ในบ้าน แมวจะต้องเดินหา ช่วยให้ได้ออกกำลังและไม่อ้วน
• วางชามน้ำหลายจุด ห่างจากกระบะทราย แมวบางตัวไม่ชอบน้ำที่วางข้างชามอาหาร
• ถ้าให้อาหารเปียก เก็บส่วนที่เหลือเข้าตู้เย็นและทิ้งถ้าตั้งไว้เกินราว 4 ชั่วโมงในอากาศร้อน

ของคนหลายอย่างอันตรายกับแมว ก่อนแบ่งอะไรให้ลองเช็กที่ แมวกินอะไรไม่ได้ หัวหอม กระเทียม และช็อกโกแลตคือกลุ่มที่ต้องห้ามตั้งแต่วันแรก

เลี้ยงในบ้านทั้งหมด หรือปล่อยให้ออกนอกบ้าน

Merck ระบุตรงๆ ว่าการให้แมวอยู่ในบ้านปลอดภัยกว่าการปล่อยออกมาก แมวนอกบ้านเจอการต่อสู้ รถ สัตว์ผู้ล่า สารพิษ และปรสิต แล้วนำโรคกลับมาถึงสัตว์ตัวอื่นและคนในบ้านได้ อีกข้อที่คนมักไม่รู้คือเมื่อแมวคุ้นกับการออกไปข้างนอกแล้ว การเก็บให้อยู่ในบ้านทำได้ยากมาก เลยแนะนำให้เลี้ยงในบ้านตั้งแต่ต้น

การเลี้ยงในบ้านจึงต้องมีของชดเชยสามอย่าง

1. ที่สูงให้ปีน ตู้เตี้ย ชั้นวางของ หรือต้นไม้แมว แนวทางของ AAFP และ ISFM ให้ความสำคัญกับที่ปลอดภัยที่ยกสูง
2. การเล่นที่เลียนการล่า ใช้ไม้ตกแมว ลูกบอล หรือที่ให้อาหารแบบต้องหา วันละ 2-3 รอบ รอบละ 5-10 นาที ปิดท้ายด้วยอาหารจะให้ความรู้สึกว่าล่าสำเร็จ
3. ที่ข่วนหลายจุด ตั้งไว้ใกล้ที่แมวนอนและทางเดินหลัก ข่วนคือการทำเครื่องหมายด้วยกลิ่นและยืดตัว ไม่ใช่การแกล้งเจ้าของ

ถ้าอยากให้แมวได้เจอข้างนอกบ้าง ใช้สายรัดอกแล้วพาออกไปในที่ปลอดภัยและเหมาะสมกว่าปล่อยตามลำพัง ต้องฝึกให้ชินในบ้านก่อนอย่างน้อยหลายวัน

จุดอันตรายในบ้านที่มือใหม่มักมองข้าม

Merck ยกตัวอย่างอันตรายไว้ชัด คือของกินง่ายอย่างสายไฟ น้ำยาทำความสะอาด เข็มและไหมขัดฟัน ต้นไม้เช่นลิลลี่ และการตกจากหน้าต่างหรือระเบียง สำหรับบ้านในเมืองที่ปิดมุ้งลวดไม่แน่น ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด

• ติดมุ้งลวดหรือตาข่ายที่แข็งแรงทุกบานที่เปิดได้ แมวชนมุ้งลวดธรรมดาแล้วหลุดออกไปได้
• เก็บสายชาร์จเมื่อไม่ได้ใช้ ลูกแมวชอบกัดสาย
• ลิลลี่ทุกชนิดอันตรายกับแมว แค่กินใบหรือเลียละอองเกสรก็ถือว่าเสี่ยง ไม่ควรมีไว้ในบ้านที่เลี้ยงแมว
• ยาของคน เช่น พาราเซตามอล ห้ามให้แมวเด็ดขาดเว้นแต่สัตวแพทย์สั่ง
• ถุงพลาสติกและเชือกริบบิ้นที่แมวเล่นแล้วกลืนได้ เก็บทันทีหลังใช้
• เครื่องซักผ้าและเครื่องอบผ้า ตรวจดูก่อนปิดฝาทุกครั้ง แมวชอบมุดเข้าไปนอน

ตารางเดือนแรก: นัดหมอ วัคซีน ถ่ายพยาธิ ทำหมัน

ตารางด้านล่างเป็นกรอบทั่วไปที่คลินิกส่วนใหญ่ใช้ ลำดับจริงขึ้นกับอายุและประวัติของแมวที่คุณรับมา ให้ถามหมอและขอสมุดวัคซีนหรือใบบันทึกจากที่เดิมด้วย

ช่วงเวลา	ทำอะไร	หมายเหตุ
ภายในสัปดาห์แรก	พาไปตรวจสุขภาพครั้งแรก	ตรวจร่างกาย ฟัง หัวใจ ดูหู ตา ฟัน ตรวจปรสิตในลำไส้และไรในหู ปรึกษาตรวจเลือดตามความเหมาะสม
อายุราว 2 เดือน	เริ่มวัคซีนรวมเข็มแรก	มักมีเข็มกระตุ้นซ้ำทุก 3-4 สัปดาห์จนอายุราว 4 เดือน
ตามที่หมอกำหนด	ถ่ายพยาธิ และป้องกันเห็บหมัด	ใช้ยาและขนาดที่สัตวแพทย์จ่ายตามน้ำหนัก ดูเรื่องหมัดเพิ่มที่ กำจัดหมัดแมว
อายุตั้งแต่ราว 3 เดือน	วัคซีนพิษสุนัขบ้า	แมวที่เลี้ยงในบ้านก็ควรฉีด ตามกำหนดของสัตวแพทย์
ราว 5-6 เดือน	ปรึกษาทำหมัน	Merck ระบุว่าส่วนมากทำช่วง 5-6 เดือน ดู คู่มือทำหมันแมว
ทุกปี	ตรวจสุขภาพและวัคซีนกระตุ้น	แมวสูงวัยอาจถี่ขึ้น

ค่าใช้จ่ายต่างกันตามคลินิกและจังหวัด จึงควรโทรสอบถามราคาวัคซีนและตรวจสุขภาพก่อน และเก็บใบนัดทุกใบไว้ในที่เดียว

อาการเตือนที่มือใหม่ไม่ควรรอ

แมวซ่อนความป่วยเก่ง ท่าทางที่ดูเงียบอาจเป็นอาการแรกๆ รายละเอียดทั้งหมดดูที่ แมวป่วยดูยังไง สำหรับมือใหม่ ให้จำรายการสั้นๆ นี้ไว้

• ไม่กินอาหารเลยเกิน 24 ชั่วโมง ดู แมวไม่กินอาหาร
• อาเจียนซ้ำหรือท้องเสียต่อเนื่อง โดยเฉพาะลูกแมวที่อ่อนแรงเร็ว
• หายใจเร็ว อ้าปากหายใจ หรือหายใจเสียงดัง
• เบ่งฉี่แต่ไม่มีปัสสาวะ โดยเฉพาะตัวผู้
• ซึมมาก ซ่อนตัวผิดปกติ หรือเลียตัวจนขนร่วงเป็นหย่อม
• ตาแฉะหรือมีขี้ตามาก ดู แมวตาแฉะ ว่าแบบไหนรอได้และแบบไหนต้องรีบ

เริ่มรับน้องเข้าบ้านทีละขั้น

1. เลือกห้องแรกและเตรียมกระบะทราย 1 ใบ ชามอาหารและน้ำ ที่ซ่อน และที่ข่วน
2. ถามที่เดิมว่าแมวกินอาหารและใช้ทรายยี่ห้อใด ซื้อมาให้ตรงกัน
3. นัดหมอภายในสัปดาห์แรกและขอสมุดวัคซีน
4. ตรวจมุ้งลวด สายไฟ และต้นไม้อันตรายก่อนเปิดให้แมวสำรวจทั้งบ้าน
5. วางตารางเล่นวันละ 2-3 รอบ และตั้งเตือนนัดวัคซีนและทำหมัน

เรื่องวัคซีน ยาถ่ายพยาธิ และขนาดยา ให้ทำตามที่สัตวแพทย์ที่ดูแลน้องกำหนดเท่านั้น เพราะตารางจริงต่างกันตามอายุ น้ำหนัก และประวัติของแมวแต่ละตัว