อาหารแมวยี่ห้อไหนดี เช็กลิสต์เลือกให้ครบโภชนาการและแมวกินอร่อย

อาหารแมวที่ดีคือสูตรที่ระบุว่าครบถ้วนและสมดุลสำหรับวัยของแมว มีโปรตีนจากสัตว์เป็นหลัก และทำให้แมวได้น้ำพอในแต่ละวัน ส่วนยี่ห้อไหนเป็นคำตอบของบ้านคุณ ดูได้จากน้องแมวเองหลังกินไปสักเดือน ถ่ายเป็นก้อน ขนเงา น้ำหนักนิ่ง ฉี่สม่ำเสมอ ถ้าครบสี่ข้อนี้ สูตรนั้นใช้ได้ไม่ว่าราคาเท่าไร

แมวต้องได้อะไรจากอาหาร ที่หมาสร้างเองได้

Cornell Feline Health Center เรียกแมวว่าสัตว์กินเนื้อโดยสมบูรณ์ หมายถึงแมวพึ่งสารอาหารที่มีเฉพาะในผลิตภัณฑ์จากสัตว์ คู่มือ Merck แจกแจงว่าสารไหนที่แมวขาดไม่ได้

สารอาหาร	ทำไมแมวต้องได้จากอาหาร	ผลหรือแหล่งที่ต้องรู้
ทอรีน	โปรตีนพืชไม่มีทอรีน แมวต้องได้จากเนื้อสัตว์หรือการเติม	กล้ามเนื้อหัวใจโต และจอประสาทตาส่วนกลางเสื่อม
อาร์จินีน	แมวต้องการกรดอะมิโนตัวนี้ในระดับสูงกว่าสัตว์อื่น	อาหารสูตรสุนัขหรือสูตรคนมักให้ไม่พอ
วิตามินเอ	แมวเปลี่ยนเบตาแคโรทีนจากผักเป็นวิตามินเอไม่ได้	ต้องได้จากตับ น้ำมันปลา หรือวิตามินเอสังเคราะห์
ไนอะซิน	แมวสร้างจากทริปโตเฟนได้ไม่พอ	ต้องได้ครบจากอาหารทั้งหมด
กรดอะราคิโดนิก	แมวต้องการเพิ่มจากกรดไขมันโอเมก้า 6 ตัวอื่น	ไม่มีในน้ำมันพืช ต้องได้จากเนื้อ สัตว์ปีก หรือไข่
โปรตีนรวม	แมวโตต้องการอย่างน้อยราว 26% ของน้ำหนักแห้ง สุนัขโตราว 18%	อาหารหมาและอาหารคนส่วนใหญ่ให้ไม่ถึง

ตารางนี้อธิบายคำแนะนำของ Merck ที่ว่าอย่าให้อาหารหมาเป็นมื้อประจำของแมว บ้านที่เลี้ยงทั้งสองชนิดควรแยกชาม และวางชามแมวไว้ที่สูงที่หมาเอื้อมไม่ถึง อาหารแมวทำเองจากอินเทอร์เน็ตก็เสี่ยงขาดตัวใดตัวหนึ่งในตารางนี้ได้ง่าย ถ้าอยากทำเองจริง ให้นักโภชนาการสัตว์คำนวณสูตรให้

ข่าวดีคือถุงที่เขียนว่าครบถ้วนและสมดุลสำหรับแมวผ่านทุกข้อในตารางแล้ว คุณไม่ต้องไล่หาทอรีนในรายการส่วนประกอบเอง หน้าที่ของเจ้าของคือหาข้อความนั้นให้เจอ ซึ่งมักพิมพ์ตัวเล็กอยู่หลังซอง

น้ำ ตัวแปรที่คนเลือกอาหารแมวมักลืม

บรรพบุรุษของแมวได้น้ำส่วนใหญ่จากเหยื่อ แมวบ้านจึงไม่ค่อยรู้สึกกระหายน้ำแม้ร่างกายต้องการ Cornell ให้ตัวเลขความชื้นของอาหารแต่ละแบบไว้

ประเภท	ความชื้นโดยประมาณ	น้ำที่แมวได้จากมื้อตัวอย่าง
อาหารเม็ด	6 ถึง 10%	เม็ด 60 กรัม ได้น้ำราว 4 ถึง 6 มล.
อาหารกึ่งชื้น	ราว 35%	พบน้อยในไทย
อาหารกระป๋องหรือซองเปียก	อย่างน้อย 75%	ซอง 85 กรัม ได้น้ำราว 64 มล. ขึ้นไป

ลองคิดกับน้องแมวหนัก 4 กิโลกรัมที่กินเม็ดล้วน น้ำจากอาหารแทบเป็นศูนย์ ทุกหยดต้องมาจากชามน้ำ ถ้าเปลี่ยนมื้อเย็นเป็นอาหารเปียกสองซอง แมวได้น้ำจากอาหารเพิ่มราว 130 มล. โดยไม่ต้องเดินไปที่ชามเลย สำหรับแมวตัวผู้ที่ทำหมันแล้ว หรือเคยฉี่เป็นเลือด ตัวเลขนี้มีความหมายมาก

เคล็ดที่ใช้ได้ควบคู่กันคือวางชามน้ำหลายจุดในบ้าน ล้างทุกวัน และวางห่างจากชามอาหารและกระบะทราย Merck แนะนำให้มีชามน้ำสะอาดหลายใบ และบอกว่าสัตวแพทย์หลายคนชอบอาหารเปียกมากกว่าเม็ดด้วยเหตุผลเรื่องน้ำ ตัวเลือกอาหารเปียกดูได้ที่ อาหารแมวเปียก ยี่ห้อไหนดี

เลือกตามวัยของน้องแมว

ช่วงวัย	สูตรที่ใช้	จำนวนมื้อ	สิ่งที่ต้องดู
ลูกแมวต่ำกว่า 4 เดือน	สูตรลูกแมว หรือทุกช่วงวัย	3 ถึง 4 มื้อต่อวัน	น้ำหนักขึ้นทุกสัปดาห์ ดู อาหารลูกแมว
ลูกแมว 4 ถึง 12 เดือน	สูตรลูกแมวต่อ	ลดลงเหลือ 2 ถึง 3 มื้อ	เปลี่ยนเป็นสูตรแมวโตเมื่อราว 9 ถึง 12 เดือน
แมวโต	สูตรแมวโต	2 มื้อเพียงพอสำหรับส่วนใหญ่	ทำหมันแล้วต้องตวง เลือกยี่ห้อละเอียดที่ อาหารแมวโต ยี่ห้อไหนดี
แมวสูงวัย ราว 10 ปีขึ้นไป	สูตรสูงวัย หรือตามผลตรวจ	2 ถึง 3 มื้อเล็ก	ไตและฟัน ดู อาหารแมวสูงวัย

จำนวนมื้อและช่วงอายุเปลี่ยนสูตรในตารางมาจากคู่มือ Merck สำหรับเจ้าของแมว ส่วนการวางเม็ดไว้ให้กินทั้งวัน Cornell บอกว่าอาหารเม็ดวางแบบนั้นได้ แต่ใช้ได้กับแมวที่คุมน้ำหนักตัวเองได้เท่านั้น แมวทำหมันที่อยู่คอนโดทั้งวันมักทำไม่ได้

แมวสูงวัยหลายตัวเริ่มมีโรคไตโดยยังไม่แสดงอาการ ก่อนเปลี่ยนเป็นสูตรสูงวัยหรือสูตรไต ให้ตรวจเลือดและปัสสาวะก่อน เพราะสูตรไตลดโปรตีนและฟอสฟอรัส ซึ่งไม่เหมาะกับแมวแก่ที่ไตยังดีแต่กล้ามเนื้อเริ่มลีบ

พลิกหลังซอง: สามจุดที่แยกมื้อหลักออกจากขนม

ตลาดอาหารแมวในไทยมีขนมเลียและซองเปียกแบบเสริมเยอะมาก หน้าซองดูเหมือนอาหารมื้อหลักแทบทุกซอง จุดที่ใช้แยกคือ

1. ข้อความความเพียงพอทางโภชนาการ ต้องเขียนว่าครบถ้วนและสมดุลสำหรับแมวในวัยที่ระบุ ถ้าเขียนว่า complementary, supplemental หรือ treat แปลว่าเป็นของเสริม
2. คำแนะนำการให้อาหาร ซองที่เป็นมื้อหลักจะบอกปริมาณต่อวันตามน้ำหนักแมว ซองขนมมักบอกแค่ "ให้วันละ 1 ถึง 2 ซอง"
3. รายการส่วนประกอบ แหล่งโปรตีนจากสัตว์ที่ระบุชนิดชัด เช่น ไก่ ปลาทูน่า อยู่อันดับต้น ถ้าอันดับแรกเป็นน้ำ แป้ง หรือเจลาติน แล้วเนื้อสัตว์อยู่ลึก ๆ ให้ถือเป็นขนม

เก็บอาหารแมวในบ้านที่ร้อนชื้น

อาหารเม็ดที่เปิดแล้วเจอทั้งอากาศ ความร้อน และความชื้น ไขมันในเม็ดจะเริ่มมีกลิ่นหืน แมวจมูกไวกว่าคนมาก บ่อยครั้งที่แมว "เบื่ออาหาร" กลางถุงเพราะกลิ่นเปลี่ยนไปแล้ว วิธีที่ได้ผล

1. ซื้อถุงขนาดที่หมดภายในราว 4 ถึง 6 สัปดาห์ แมวหนัก 4 กิโลกรัมกินเม็ดวันละราว 50 ถึง 65 กรัม ถุง 1.5 ถึง 2 กิโลกรัมกำลังพอดี
2. ถ้าต้องซื้อถุงใหญ่เพราะราคา ให้แบ่งใส่ถุงซิปหรือกล่องสุญญากาศเป็นชุดละหนึ่งสัปดาห์ เปิดใช้ทีละชุด
3. เก็บไว้ในถุงเดิมที่มีเลขล็อต ไม่เทใส่โหลแล้วทิ้งถุง
4. อาหารเปียกที่เปิดแล้วปิดฝาแช่ตู้เย็น ใช้ให้หมดภายในราว 1 ถึง 2 วัน และอย่าวางอาหารเปียกค้างชามเกินสองสามชั่วโมงในวันที่อากาศร้อน

คำบนหน้าซองที่ต้องอ่านอย่างมีสติ

คำบนซอง	ความหมายจริงในการเลือก
ธรรมชาติ, โฮลิสติก	ไม่มีนิยามเดียวกัน ไม่ได้ยืนยันว่าครบถ้วน
ปราศจากธัญพืช	ไม่ได้แปลว่าคาร์โบไฮเดรตต่ำ มักใช้มันฝรั่งหรือถั่วแทน
เกรดมนุษย์	บอกที่มาวัตถุดิบบางส่วน ไม่ได้บอกว่าเหมาะกับแมว
สูตรควบคุมก้อนขน	เพิ่มใยอาหาร แต่ไม่ได้แทนการแปรงขน
ป้องกันนิ่ว, ดูแลไต	ถ้าแมวเป็นโรคแล้วต้องให้หมอเลือก สูตรโรคไม่ใช่สูตรทั่วไปที่ให้กินกันไว้

ปริมาณ ขนม และรูปร่างที่ควรเป็น

Cornell ระบุว่าโรคอ้วนเป็นปัญหาโภชนาการที่พบมากที่สุดในแมว และเชื่อมโยงกับข้ออักเสบและเบาหวาน สัตวแพทย์ใช้คะแนนรูปร่าง 9 ระดับ โดย 5 คือพอดี วิธีประเมินเองที่บ้าน

1. ลูบด้านข้างลำตัว ควรคลำซี่โครงได้โดยไม่ต้องกด แต่ไม่เห็นเป็นซี่ ๆ
2. มองจากด้านบน ควรเห็นเอวคอดเล็กน้อยหลังซี่โครง
3. มองจากด้านข้าง ท้องไม่ห้อยเป็นถุงที่แกว่งไปมาตอนเดิน (แมวบางตัวมีถุงหนังหน้าท้องเล็กน้อยได้ตามปกติ)

ขนมรวมกันไม่ควรเกิน 10 ถึง 15% ของพลังงานต่อวันตามที่ Cornell แนะนำ แมว 4 กิโลกรัมที่ทำหมันแล้วต้องการพลังงานราว 240 กิโลแคลอรีต่อวัน โควตาขนมจึงอยู่ที่ประมาณ 24 ถึง 36 กิโลแคลอรี ขนมเลียหนึ่งซองเล็กมักให้พลังงานราวหลักสิบกิโลแคลอรี ดูตัวเลขบนซองที่ซื้อ แล้วคุณจะรู้ว่าวันละสามซองเกินโควตาไปแล้ว

ถ้าแมวอ้วนขึ้น อย่าลดอาหารฮวบฮาบ ลดราว 10% แล้วชั่งน้ำหนักทุก 2 สัปดาห์ แมวที่อดอาหารเร็วเกินไปเสี่ยงไขมันพอกตับ ซึ่งอันตรายกว่าน้ำหนักเกินหลายเท่า

ของจากครัวคนที่ไม่ควรถึงชามแมว

ASPCA จัดรายการอาหารคนที่ไม่ควรให้สัตว์เลี้ยง ที่เจอบ่อยในครัวไทยคือ

• หอมใหญ่ กระเทียม ต้นหอม กุยช่าย รวมถึงน้ำซุปหรือแกงที่ใส่สิ่งเหล่านี้
• ช็อกโกแลต กาแฟ และเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
• องุ่นและลูกเกด
• แอลกอฮอล์ และแป้งโดดิบที่มียีสต์
• อาหารเค็มจัด เช่น ปลาเค็ม ปลาร้า น้ำปลา
• เนื้อดิบ ไข่ดิบ และกระดูก ซึ่งมีเชื้อแบคทีเรียอย่างซัลโมเนลลาและอีโคไลที่ติดถึงคนในบ้านได้

นมวัวเป็นอีกเรื่องที่คนไทยเข้าใจผิดบ่อย ASPCA อธิบายว่าสัตว์เลี้ยงมีเอนไซม์แล็กเทสไม่พอ นมและผลิตภัณฑ์นมจึงทำให้ท้องเสีย ส่วน Merck และ Cornell บอกตรงกันว่านมไม่ใช่ขนมที่แนะนำสำหรับแมว Cornell ยังเตือนเรื่องอาหารเสริมที่ซื้อมาให้เองว่าเป็นอันตรายได้ ให้ใช้เมื่อสัตวแพทย์อนุมัติเท่านั้น

เปลี่ยนสูตรกับแมวที่เลือกกิน

แมวปฏิเสธของใหม่ง่ายกว่าหมามาก และการบังคับให้อดจนยอมกินเป็นวิธีที่อันตราย ใช้เวลา 7 ถึง 10 วันขึ้นไป

วัน	อาหารเดิม	อาหารใหม่
1 ถึง 3	75%	25%
4 ถึง 6	50%	50%
7 ถึง 9	25%	75%
10 เป็นต้นไป	0%	100%

ถ้าแมวเขี่ยเม็ดใหม่ทิ้งแล้วกินแต่เม็ดเก่า ให้ถอยกลับขั้นก่อนหน้าแล้วอยู่ตรงนั้นอีก 3 ถึง 4 วัน อุ่นอาหารเปียกให้พออุ่นเท่าตัวแมวช่วยให้กลิ่นออกมากขึ้น และเสิร์ฟในจานแบนตื้น แมวหลายตัวไม่ชอบให้หนวดโดนขอบชามลึก

อาหารแมวถุงถัดไปควรผ่านเกณฑ์อะไร

1. ระบุวัยของน้องแมว และดูว่าทำหมันแล้วหรือยัง
2. หยิบเฉพาะถุงหรือซองที่เขียนว่าครบถ้วนและสมดุลสำหรับวัยนั้น วางขนมเลียไว้เป็นรางวัล ไม่ใช่มื้อหลัก
3. ตัดสินว่าจะใช้เม็ดล้วน เปียกล้วน หรือผสม โดยถามตัวเองว่าแมวดื่มน้ำมากพอไหม ถ้าไม่แน่ใจ ผสมเปียกหนึ่งมื้อไว้ก่อน
4. ตวงตามตารางบนซองแล้วปรับตามคะแนนรูปร่าง นับขนมรวมในโควตา
5. สังเกต 4 ถึง 6 สัปดาห์ อุจจาระ ขน น้ำหนัก และการฉี่ ถ้าดีครบ ใช้ต่อไปได้เลย ไม่ต้องสลับยี่ห้อ
6. ถ้าแมวมีโรคไต นิ่ว เบาหวาน หรือแพ้อาหาร ถามสัตวแพทย์ที่ดูแลว่าควรใช้สูตรไหนและต้องตรวจซ้ำเมื่อไร ก่อนซื้อถุงแรก