สัตว์เลี้ยง

กระบะทรายแมว เลือกยังไง วัดขนาดจากตัวแมวก่อนซื้อ

| อ่าน 16 นาที

กระบะทรายแมว เลือกอย่างไร แนะนำวิธีเลือกและข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ

ใจความสำคัญ

  • ความยาวกระบะควรประมาณ 1.5 เท่าของตัวแมว วัดจากปลายจมูกถึงโคนหาง
  • จำนวนกระบะคือจำนวนแมวบวกหนึ่ง และวางแยกคนละจุด ไม่ใช่วางเรียงติดกัน
  • กระบะมีฝาเก็บกลิ่นไว้ข้างในทั้งสำหรับคนและแมว ควรให้แมวลองทั้งแบบเปิดและแบบมีฝา
  • แมวสูงวัยหรือปวดข้อต้องใช้กระบะขอบต่ำ ทางเข้าด้านบนไม่เหมาะ
  • วางห่างชามอาหาร ห่างเครื่องใช้ไฟฟ้าเสียงดัง และในมุมที่เงียบ

เอาสายวัดมาวัดน้องแมวตอนยืน จากปลายจมูกถึงโคนหาง แล้วคูณด้วย 1.5 ตัวเลขที่ได้คือความยาวขั้นต่ำของกระบะทรายที่น้องควรได้ใช้ International Cat Care ให้ตัวเลขนี้ไว้ และเมื่อเอาไปเทียบกับกระบะที่ขายในห้าง เจ้าของหลายคนจะพบว่ากระบะที่ซื้อมาเล็กเกินไป แมวโตขนาด 45 เซนติเมตรต้องใช้กระบะยาวราว 68 เซนติเมตร ขณะที่กระบะมาตรฐานจำนวนมากยาวแค่ 40 ถึง 50 เซนติเมตร

วัดก่อนซื้อ ตัวเลขที่ต้องมี

สิ่งที่วัด วิธีวัด ใช้ตัดสินอะไร
ความยาวตัวแมว ปลายจมูกถึงโคนหาง ตอนแมวยืน ความยาวกระบะขั้นต่ำ เท่ากับตัวเลขนี้คูณ 1.5
ความสูงขาที่ก้าวได้สบาย ดูว่าแมวก้าวข้ามธรณีประตูหรือขั้นบันไดสูงเท่าไรโดยไม่ลังเล ความสูงขอบทางเข้า
พื้นที่ว่างที่จะวาง กว้าง ยาว และความสูงใต้โต๊ะหรือชั้น กระบะแบบเปิดหรือแบบมีฝาวางได้ไหม
น้ำหนักแมว ชั่งบนตาชั่งในบ้าน กระบะต้องไม่ยุบหรือโยกเมื่อแมวกระโดดลง

ตัวอย่างคำนวณ (สมมติ) แมวยาว 40 เซนติเมตร ได้กระบะขั้นต่ำ 60 เซนติเมตร แมวยาว 50 เซนติเมตร อย่างแมวพันธุ์ใหญ่ ได้ 75 เซนติเมตร ขนาดนี้หากระบะสำเร็จรูปยาก หลายบ้านใช้กล่องเก็บของพลาสติกขนาดใหญ่ตัดช่องทางเข้าแทน ซึ่ง Merck Veterinary Manual ก็ระบุว่ากระบะยิ่งใหญ่ยิ่งดีต่อแมว

International Cat Care แนะนำให้เลือกทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้ามากกว่าทรงเข้ามุมหรือทรงรี เพราะแมวมีพื้นที่หมุนตัวและขุดได้เต็มที่กว่า

รูปแบบกระบะ เทียบกันตรงๆ

แบบ ข้อดี ข้อเสีย เหมาะกับ
แบบเปิดขอบต่ำ เข้าออกง่าย อากาศถ่ายเท เห็นสิ่งขับถ่ายชัด ทรายกระเด็นออก ลูกแมว แมวสูงวัย แมวปวดข้อ
แบบเปิดขอบสูง กันทรายกระเด็นได้ดีขึ้น ต้องมีช่องทางเข้าที่ต่ำลง แมวที่ขุดแรง แมวที่ยืนฉี่
แบบมีฝาครอบ กันทรายกระเด็น บังสายตา กักกลิ่นไว้ข้างใน แมวตัวใหญ่หมุนตัวลำบาก แมวที่ชอบความเป็นส่วนตัว
แบบเข้าด้านบน ทรายติดเท้าออกมาน้อย กันหมาหรือเด็กเล็ก ต้องกระโดดขึ้น แมวหนุ่มสาวที่แข็งแรง
แบบอัตโนมัติ ตักเองตามรอบ เสียงและการขยับทำให้แมวตกใจ ราคาสูง แมวที่ไม่กลัวเสียง และเจ้าของที่ยังดูแลกระบะเองสม่ำเสมอ

International Cat Care อธิบายว่ากระบะมีฝาช่วยเก็บกลิ่นไม่ให้ออกมาในบ้าน แต่กลิ่นนั้นก็อยู่ข้างในกับแมวที่จมูกไวกว่าเรามาก ถ้าใช้แบบมีฝา ให้ถอดบานพับประตูออก และวิธีที่ดีที่สุดคือวางทั้งแบบเปิดและแบบมีฝาให้แมวลองเลือกเอง ส่วนกระบะอัตโนมัติ International Cat Care เตือนว่าการขยับของกลไกทำให้แมวบางตัวตกใจจนไม่กล้าเข้าอีก

กระบะกี่ใบ วางที่ไหน

หลักที่ทั้ง International Cat Care และ Merck Veterinary Manual ใช้ตรงกัน คือจำนวนกระบะเท่ากับจำนวนแมวบวกหนึ่ง แมวตัวเดียวใช้ 2 กระบะ แมว 3 ตัวใช้ 4 กระบะ และกระบะเหล่านี้ต้องวางแยกคนละจุด ถ้าวางติดกันสามใบ แมวมองว่าเป็นห้องน้ำห้องเดียว Merck แนะนำเพิ่มว่าบ้านหลายชั้นควรมีกระบะทุกชั้น

ตำแหน่งที่ดี

  • มุมที่เงียบ คนเดินผ่านไม่บ่อย
  • ห่างจากชามอาหารและน้ำ แมวไม่ขับถ่ายใกล้ที่กิน
  • ไม่ติดเครื่องซักผ้า เครื่องอบผ้า หรือปั๊มน้ำ Merck ระบุว่าเสียงดังจากเครื่องใช้ไฟฟ้าทำให้แมวไม่อยากใช้
  • ไม่อยู่บนพื้นกระเบื้องที่เย็นและแข็งในที่โล่ง ตามคำแนะนำของ Merck
  • ไม่วางหน้ากระจกบานใหญ่หรือหน้าประตูแมว International Cat Care อธิบายว่าแมวจะรู้สึกว่าถูกแมวข้างนอกจ้อง
  • มีทางเข้าออกมากกว่าหนึ่งทาง ถ้าบ้านมีแมวหลายตัว เพื่อไม่ให้ตัวหนึ่งถูกขวางทาง

ทรายลึกแค่ไหน และทรายชนิดไหน

International Cat Care แนะนำความลึกทรายประมาณ 3 เซนติเมตร มากพอให้ขุดกลบ แต่ไม่ลึกจนแมวรู้สึกจม แมวส่วนใหญ่ชอบทรายเม็ดละเอียดไม่มีกลิ่น Merck Veterinary Manual แนะนำทรายไม่แต่งกลิ่นเช่นกัน ส่วนแมวจะชอบวัสดุไหน มักติดมาจากสิ่งที่เคยใช้ตอนเป็นลูกแมว

ถ้ากำลังเลือกชนิดทราย ดูภาพรวมทุกชนิดที่ ทรายแมว ยี่ห้อไหนดี หรือถ้าสนใจทรายเต้าหู้โดยเฉพาะ อ่านต่อที่ ทรายแมวเต้าหู้ ดีไหม

International Cat Care ยังเตือนเรื่องแผ่นรองพลาสติกบุกระบะ ว่าเล็บแมวเกี่ยวแผ่นจนขาด และแมวบางตัวไม่ชอบความรู้สึกนั้น

กระบะสำหรับแมวแต่ละช่วงวัย

กลุ่มแมว ลักษณะกระบะ สิ่งที่ต้องดูเพิ่ม
ลูกแมว ขนาดเล็กลง ขอบต่ำมาก International Cat Care แนะนำให้ใช้กระบะเล็กสำหรับลูกแมว แล้วเปลี่ยนเป็นใบใหญ่เมื่อโต
แมวโตทั่วไป ยาว 1.5 เท่าของตัว ทรงสี่เหลี่ยม ขอบสูงพอกันทรายกระเด็น
แมวสูงวัยหรือปวดข้อ ขอบต่ำด้านหนึ่ง พื้นไม่ลื่น วางใกล้ที่นอน ไม่ต้องขึ้นลงบันได
แมวตัวใหญ่ กล่องพลาสติกขนาดใหญ่ตัดช่อง ทางเข้ากว้าง ไม่ต้องก้มหัวลอด
แมวหลังผ่าตัด ตามคำแนะนำของสัตวแพทย์ บางกรณีหมอแนะนำวัสดุเฉพาะชั่วคราว

ลูกแมวที่เพิ่งมาอยู่บ้านใหม่ เริ่มฝึกใช้กระบะตามขั้นตอนใน วิธีฝึกแมวขับถ่าย

ตักบ่อยแค่ไหน ล้างด้วยอะไร

International Cat Care แนะนำให้ตักอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ทรายจับก้อนเทเปลี่ยนทั้งกระบะทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์ ทรายไม่จับก้อนเปลี่ยนทุกสัปดาห์ และแมวที่ฉี่มากจากโรคไตเรื้อรัง ไทรอยด์เป็นพิษ หรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ต้องเปลี่ยนถี่กว่านั้น Merck Veterinary Manual แนะนำให้ตักทุกวัน และทำความสะอาดกระบะทั้งใบอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง

เวลาล้าง International Cat Care แนะนำน้ำร้อนกับผงซักฟอกชนิดเอนไซม์ ล้างให้สะอาดแล้วเช็ดแห้ง และเตือนให้เลี่ยงน้ำยาฆ่าเชื้อที่มีสารคลอโรไซลีนอล ซึ่งพบในน้ำยาฆ่าเชื้อสีน้ำตาลที่ขุ่นขาวเมื่อผสมน้ำ

Merck แนะนำให้เปลี่ยนกระบะใบใหม่เมื่อใบเดิมเก่า เพราะพลาสติกที่เป็นรอยขีดข่วนจากการตักและการขุดเก็บกลิ่นไว้ในรอย ล้างอย่างไรก็ไม่หาย

ปัญหาที่เจอบ่อยหลังเปลี่ยนกระบะ และวิธีแก้

ปัญหา สาเหตุที่เป็นไปได้ ลองแก้
แมวฉี่ข้างกระบะ กระบะเล็ก แมวยืนแล้วก้นเลยขอบ เปลี่ยนเป็นใบยาวกว่าหรือขอบสูงกว่า
แมวไม่ยอมเข้ากระบะมีฝา กลิ่นอับข้างใน กลัวบานพับ ถอดบานพับ หรือถอดฝาออก
แมวกระโดดออกทันทีโดยไม่กลบ ไม่ชอบทราย หรือมีเสียงรบกวน กลับไปใช้ทรายเดิม ย้ายจุดวาง
แมวตัวหนึ่งไม่ใช้กระบะ ถูกอีกตัวดักทาง เพิ่มกระบะในอีกจุดที่มีทางหนีสองทาง
อึนอกกระบะแต่ฉี่ในกระบะ ทรายสกปรกเร็ว หรือปวดตอนเบ่ง ตักถี่ขึ้น สังเกตลักษณะอุจจาระ

ถ้าลองแก้แล้วแมวยังขับถ่ายนอกกระบะ ต้องตัดเรื่องโรคออกก่อน รายละเอียดสาเหตุและวิธีจัดการอยู่ใน แมวฉี่ไม่เป็นที่

ทำกระบะใหญ่เองจากกล่องเก็บของ

เมื่อหากระบะยาวพอไม่ได้ กล่องเก็บของพลาสติกแบบมีล้อหรือไม่มีล้อ ขนาดประมาณ 50 ถึง 80 ลิตร คือทางออกที่หลายบ้านใช้ ราคามักถูกกว่ากระบะแมวขนาดจัมโบ้

  1. เลือกกล่องที่ความยาวด้านในผ่านเกณฑ์ 1.5 เท่า และพลาสติกไม่บางจนบิดเมื่อยกด้วยมือเดียว
  2. ใช้ปากกาเขียนเส้นช่องทางเข้าที่ด้านยาวด้านหนึ่ง ให้ขอบล่างสูงจากพื้นประมาณ 12 ถึง 15 เซนติเมตร สำหรับแมวโตทั่วไป หรือต่ำกว่านั้นสำหรับแมวสูงวัย
  3. ตัดด้วยคัตเตอร์หรือเลื่อยฉลุทีละน้อย พลาสติกบางชนิดแตกถ้าตัดแรง
  4. ขัดขอบที่ตัดด้วยกระดาษทรายจนเรียบ ไม่ให้มีคมบาดอุ้งเท้าหรือเกี่ยวขน
  5. ล้างกล่องด้วยน้ำสบู่ ผึ่งให้หายกลิ่นพลาสติกก่อนใส่ทราย
  6. ไม่ต้องใส่ฝา หรือถ้าบ้านมีหมาที่ชอบคุ้ยกระบะ ค่อยลองปิดฝาแล้วเจาะช่องด้านบนเพิ่ม

กล่องใสช่วยให้เห็นระดับทรายและความสกปรกจากด้านข้าง แต่แมวบางตัวรู้สึกโล่งเกินไป ถ้าแมวลังเล ลองหันด้านใสเข้าหาผนัง

บ้านที่มีแมวหลายตัว

ปัญหาที่เจอในบ้านแมวหลายตัวไม่ค่อยเกี่ยวกับรุ่นกระบะ แต่เกี่ยวกับการแย่งพื้นที่ แมวที่เป็นรองจะเลี่ยงกระบะที่อยู่ในทางเดินของแมวตัวใหญ่ หรือกระบะที่มีทางเข้าทางเดียวซึ่งถูกดักได้ง่าย วิธีที่ได้ผลคือกระจายกระบะไปตามห้องต่างๆ ที่แมวแต่ละตัวชอบอยู่ และสังเกตว่าแมวตัวไหนใช้กระบะไหนเป็นประจำ ถ้ากระบะใบไหนไม่มีใครใช้เลยภายในสองสัปดาห์ ลองย้ายตำแหน่งแทนการเก็บทิ้ง

เช็กลิสต์ก่อนกดสั่งซื้อ

  1. ความยาวด้านในไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของตัวแมว
  2. ทรงสี่เหลี่ยม พื้นเรียบ ไม่มีร่องที่ทรายฝังแน่น
  3. ขอบทางเข้าต่ำพอสำหรับแมวตัวที่อายุมากที่สุดในบ้าน
  4. พลาสติกหนา ไม่ยุบเวลากด และไม่มีกลิ่นพลาสติกแรง
  5. ถ้ามีฝา ถอดฝาและบานพับได้
  6. ขนาดที่วางได้ในจุดที่เลือกไว้ โดยยังมีที่ว่างรอบกระบะให้แมวเดินเข้าออก
  7. งบพอสำหรับจำนวนแมวบวกหนึ่งใบ ไม่ใช่ซื้อใบเดียวราคาแพง

พาไปหาหมอทันทีถ้า

กระบะทรายคือจุดที่เจ้าของเห็นสัญญาณป่วยได้เร็วที่สุด ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่ง อย่ารอดูอาการ

  • แมวเข้าออกกระบะบ่อย นั่งเบ่งนาน แต่ไม่มีฉี่ออกมาหรือออกมาเป็นหยด โดยเฉพาะแมวตัวผู้ อ่านต่อที่ แมวฉี่ไม่ออก
  • ร้องเจ็บขณะขับถ่าย
  • ฉี่มีสีแดง ชมพู หรือมีเลือดปน
  • ไม่ได้อึเกิน 2 ถึง 3 วัน หรือถ่ายเหลวเป็นน้ำต่อเนื่อง
  • ก้อนฉี่ใหญ่ขึ้นและบ่อยขึ้นชัดเจนในไม่กี่สัปดาห์ ร่วมกับกินน้ำมาก

แหล่งอ้างอิง

  1. Choosing a litter tray for your cat | International Cat Care
  2. Providing a Litter Box for a Cat | Merck Veterinary Manual
  3. Soiling indoors | International Cat Care

อ่านเรื่องอื่นในหมวดสัตว์เลี้ยง

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดสัตว์เลี้ยง