สรุปประเด็นสำคัญ
- แมวสุขภาพดีส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องอาบน้ำ แชมพูจึงควรซื้อตามงานที่ต้องใช้จริง ไม่ใช่ซื้อไว้อาบประจำ
- ฉลากต้องเขียนชัดว่าใช้กับแมว แชมพูหมาที่มีเพอร์เมทรินเป็นพิษต่อแมว
- แชมพูยาต้านเชื้อราหรือแบคทีเรียได้ผลเมื่อสัตวแพทย์วินิจฉัยและกำหนดวิธีใช้เท่านั้น
- กลิ่นแรงไม่ได้แปลว่าสะอาดกว่า แมวเลียตัวหลังอาบ ทุกอย่างที่ค้างบนขนจะเข้าปาก
- ลองขวดใหม่บนพื้นที่เล็กก่อน แล้วรอดูผิว 24 ถึง 48 ชั่วโมง
แชมพูแมวที่ดีคือขวดที่ฉลากระบุชัดว่าใช้กับแมว สูตรอ่อนโยน กลิ่นน้อย และตรงกับเหตุผลที่ต้องอาบในครั้งนั้น ถ้าจะเลือกยี่ห้อ ให้ตัดสินจากสามข้อนี้ก่อนชื่อแบรนด์ เพราะแมวต่างจากหมาตรงที่จะเลียทุกอย่างที่ค้างบนขนเข้าปากหลังอาบเสร็จ และตับของแมวกำจัดสารเคมีบางชนิดได้ไม่ดีเท่าสัตว์อื่น ขวดที่ปลอดภัยสำหรับหมาหรือคนจึงไม่ได้ปลอดภัยกับแมวเสมอไป
แมวของคุณต้องใช้แชมพูจริงไหม
International Cat Care ระบุว่าแมวสุขภาพดีไม่จำเป็นต้องอาบน้ำ และส่วนใหญ่ไม่ชอบการอาบ แมวขนสั้นต้องการแค่การแปรงหรือหวีอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง ส่วนแมวขนยาวต้องหวีทุกวัน ก่อนหยิบขวดใดๆ ลงตะกร้า ลองดูว่าน้องเข้ากลุ่มไหน
| สถานการณ์ | ต้องใช้แชมพูไหม | ทางที่เหมาะกว่า |
|---|---|---|
| แมวขนสั้น ตัวสะอาด อยู่ในบ้าน | ไม่ต้อง | แปรงสัปดาห์ละครั้ง |
| แมวขนยาว ขนพันกันเล็กน้อย | ส่วนใหญ่ไม่ต้อง | หวีทุกวัน แกะสังกะตังด้วยนิ้ว |
| ขนเปื้อนสิ่งสกปรก เช่น อึติดก้น น้ำมันเครื่อง | ต้อง เฉพาะจุดหรือทั้งตัว | แชมพูแมวสูตรอ่อนโยน |
| แมวแก่หรืออ้วนที่เลียตัวไม่ทั่ว | บางครั้ง | เช็ดเฉพาะจุดก่อน อาบเมื่อจำเป็น |
| ผิวหนังเป็นโรค เช่น เชื้อรา | ต้อง ตามที่หมอสั่ง | แชมพูยาที่สัตวแพทย์เลือก |
| เตรียมประกวด หรือแมวพันธุ์ไม่มีขน | ต้อง เป็นรอบ | สูตรสำหรับแมวตามชนิดขน |
แมวพันธุ์ไม่มีขนอย่างสฟิงซ์มีน้ำมันเกาะผิวเร็วเพราะไม่มีขนช่วยซับ จึงเป็นกลุ่มที่ต้องอาบเป็นรอบจริงๆ ส่วนแมวขนยาวอย่างเปอร์เซีย ปัญหาที่เจอบ่อยกว่าความสกปรกคือขนพันกัน ซึ่งแชมพูไม่ได้แก้ แนวทางดูแลขนแบบรายสายพันธุ์อ่านเพิ่มได้ที่ แมวเปอร์เซีย
แบ่งแชมพูแมวตามงาน ไม่ใช่ตามยี่ห้อ
บนชั้นวางมีขวดเยอะจนดูไม่ออก จัดกลุ่มตามงานแบบนี้จะเลือกง่ายขึ้น
| กลุ่ม | ใช้เมื่อไร | ดูอะไรบนฉลาก |
|---|---|---|
| แชมพูทำความสะอาดทั่วไป | ขนเปื้อน อาบเป็นครั้งคราว | ระบุว่าใช้กับแมว ไม่แต่งกลิ่นหรือกลิ่นอ่อน |
| สูตรผิวแพ้ง่าย | ผิวแห้ง เป็นขุย แมวเคยระคายจากขวดอื่น | ไม่มีน้ำหอม ส่วนผสมน้อยรายการ |
| แชมพูแห้ง โฟม หรือผ้าเช็ดตัว | แมวกลัวน้ำ แมวแก่ เปื้อนเฉพาะจุด | ใช้กับแมวได้ ไม่ต้องล้างออกหรือเช็ดออกได้หมด |
| แชมพูกำจัดเห็บหมัด | เห็นหมัดบนตัว ต้องการลดจำนวนทันที | ชื่อสารออกฤทธิ์ และคำว่าใช้กับแมวได้ |
| แชมพูยา | เชื้อรา แบคทีเรีย ผิวมันผิดปกติ | ใช้ตามสัตวแพทย์สั่งเท่านั้น |
บ้านส่วนใหญ่ต้องการขวดเดียวคือกลุ่มแรกหรือกลุ่มที่สอง ถ้าแมวไม่ค่อยสกปรก ขวดขนาดเล็กพอ ซื้อขวดใหญ่แล้วใช้ไม่หมดก่อนหมดอายุเป็นความสิ้นเปลืองที่เห็นบ่อย
อ่านฉลากหลังขวด 30 วินาที
ไม่ต้องเป็นนักเคมี ดูแค่ห้าจุดนี้
- คำว่า "สำหรับแมว" หรือ "for cats" ชัดเจน ขวดที่เขียนว่า "สำหรับสุนัข" อย่างเดียว ไม่ใช้กับแมว ขวดที่เขียน "สำหรับสุนัขและแมว" ให้อ่านต่อว่ามีข้อห้ามสำหรับแมวหรือไม่
- รายชื่อสารออกฤทธิ์ ถ้าเป็นแชมพูเห็บหมัดหรือแชมพูยา สารออกฤทธิ์ต้องเขียนไว้พร้อมความเข้มข้น ถ้าขวดไม่บอกเลย อย่าใช้
- อายุขั้นต่ำ บางสูตรห้ามใช้กับลูกแมวต่ำกว่า 8 หรือ 12 สัปดาห์
- วิธีใช้และเวลาที่ต้องทิ้งไว้ก่อนล้าง แชมพูยาบางชนิดต้องทิ้งไว้หลายนาที ถ้าล้างเร็วเกินไปก็ไม่ได้ผล
- ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า มีชื่อและที่อยู่ติดต่อได้ ฉลากภาษาไทยหรือสติกเกอร์ภาษาไทยช่วยให้อ่านคำเตือนได้ครบ
ฉลากที่โฆษณาว่า "ออร์แกนิก" หรือ "ธรรมชาติ 100%" ไม่ได้บอกว่าปลอดภัยกับแมว ให้ดูรายชื่อส่วนผสมจริง ไม่ใช่คำบนหน้าขวด
สารและผลิตภัณฑ์ที่ไม่ควรโดนตัวแมว
เรื่องที่อันตรายที่สุดคือผลิตภัณฑ์กำจัดเห็บหมัดของหมา International Cat Care อธิบายว่าเพอร์เมทรินเป็นยาฆ่าแมลงในผลิตภัณฑ์เห็บหมัดของหมาบางชนิด โดยเฉพาะยาหยดหลังที่มีความเข้มข้นสูง ตับของแมวเปลี่ยนสารนี้ให้หมดฤทธิ์ไม่ได้ สารจึงสะสมในร่างกาย อาการพิษที่ต้องรู้จักคือ ตัวสั่น กล้ามเนื้อกระตุก ไวต่อเสียงและการสัมผัส เดินเซ และในรายรุนแรงจะชัก
รายการอื่นที่ไม่ควรใช้กับแมว
- แชมพูของคน รวมถึงแชมพูเด็ก สูตรออกแบบมาสำหรับผิวคน ใช้บ่อยแล้วผิวแมวแห้งระคาย
- แชมพูหมาทุกชนิดที่ไม่ได้ระบุว่าใช้กับแมวได้
- น้ำยาล้างจาน สบู่ซักผ้า หรือสบู่ก้อนของคน
- ผลิตภัณฑ์ที่หอมแรงหรือผสมน้ำมันหอมระเหยเข้มข้น ถ้าไม่ได้ผ่านการแนะนำจากสัตวแพทย์ เพราะแมวเลียกินสิ่งที่ค้างบนขน
- ขวดที่หมดอายุ เปลี่ยนสี หรือแยกชั้น
ถ้าบ้านมีหมาด้วย เก็บแชมพูหมาแยกชั้นจากแชมพูแมว ติดสติกเกอร์ชื่อให้เห็นชัด การหยิบผิดขวดตอนรีบเกิดได้ง่ายกว่าที่คิด ส่วนวิธีเลือกแชมพูฝั่งหมาอยู่ใน แชมพูสุนัข ยี่ห้อไหนดี
แชมพูเห็บหมัด ใช้แล้วจบไหม
แชมพูกำจัดหมัดฆ่าหมัดที่อยู่บนตัวตอนอาบได้ แต่ไข่และตัวอ่อนส่วนใหญ่อยู่ในพรม ที่นอน และซอกโซฟา ไม่ได้อยู่บนแมว ไม่กี่วันหมัดรุ่นใหม่ก็กระโดดขึ้นตัวอีก ตำรา Merck แนะนำให้คุยกับสัตวแพทย์เพื่อเลือกผลิตภัณฑ์ป้องกันหมัดที่ได้ผลกับแมวตัวนั้น และให้หมอแนะนำผลิตภัณฑ์กำจัดหมัดในบ้านที่ปลอดภัยเมื่อมีแมวอยู่ด้วย
สรุปบทบาทของแชมพูหมัดจึงเป็นตัวช่วยวันแรก ไม่ใช่การรักษาทั้งหมด
| สิ่งที่ทำ | ทำไม |
|---|---|
| อาบแชมพูหมัดสำหรับแมว (ถ้าแมวยอม) | ลดจำนวนหมัดบนตัวทันที |
| เริ่มยาป้องกันหมัดที่สัตวแพทย์เลือก | ป้องกันหมัดใหม่ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ |
| ดูดฝุ่นพรม โซฟา ที่นอนแมวทุกวันช่วงแรก | เก็บไข่และตัวอ่อนในบ้าน |
| ซักผ้าปูที่นอนแมวด้วยน้ำร้อน | ฆ่าตัวอ่อนในผ้า |
| รักษาสัตว์ทุกตัวในบ้านพร้อมกัน | ตัวที่ไม่ได้รักษาเป็นแหล่งหมัดให้ตัวอื่น |
วิธีดูว่ามีหมัดจริงไหม และการกำจัดให้หมดทั้งบ้าน อ่านต่อที่ หมัดแมว
แชมพูยาสำหรับเชื้อราหรือผิวหนังอักเสบ
เจ้าของหลายคนเห็นขนแหว่งเป็นวงแล้วซื้อแชมพูฆ่าเชื้อรามาอาบเอง ปัญหาคือขนร่วงเป็นวงมีหลายสาเหตุ และถ้าเป็นเชื้อราจริง ตำรา Merck ระบุว่าสัตวแพทย์จะสั่งยาต้านเชื้อราชนิดทาภายนอกให้ ซึ่งไม่ได้ผลทุกราย แมวที่ติดเชื้อกว้างมักต้องใช้ยากินร่วมด้วย หมออาจแนะนำให้ไถขนโดยเฉพาะแมวขนยาว และบ้านต้องทำความสะอาดอย่างละเอียดด้วยน้ำยาฟอกขาวเจือจาง
ใช้แชมพูยาให้ได้ผลตามที่หมอสั่ง ต้องทำสามอย่าง
- ใช้ความถี่ตามที่สั่ง ไม่ลดเองเมื่อเห็นว่าดีขึ้น
- ทิ้งแชมพูไว้บนตัวตามเวลาที่ฉลากหรือหมอกำหนด จับเวลาจริง
- สวมถุงมือตอนอาบ เพราะเชื้อราติดคนได้ แล้วซักผ้าเช็ดตัวแยก
อาการและการตรวจเชื้อราอ่านละเอียดได้ที่ โรคเชื้อราแมว
แชมพูแห้ง โฟม และผ้าเช็ด สำหรับแมวที่กลัวน้ำ
ทางเลือกกลุ่มนี้เหมาะกับงานเฉพาะจุด เช่น เปื้อนอาหารที่คาง อึติดขนก้น หรือแมวแก่ที่เลียตัวไม่ถึงหลัง ข้อดีคือแมวไม่ต้องเปียกทั้งตัว ข้อเสียคือผลิตภัณฑ์ค้างบนขนมากกว่า เพราะไม่ได้ล้างออก
- เลือกที่ระบุว่าใช้กับแมวและเลียได้โดยไม่เป็นอันตราย หรือที่ระบุให้เช็ดออก
- ใช้ปริมาณน้อย ทาที่ผ้าก่อนแล้วค่อยเช็ด ไม่ฉีดใส่ตัวแมวตรงๆ
- เลี่ยงบริเวณรอบตา จมูก และปาก
- เช็ดด้วยผ้าชุบน้ำหมาดอีกรอบเพื่อลดสารตกค้าง
- เป่าหรือเช็ดให้แห้งก่อนปล่อย โดยเฉพาะแมวขนหนาในห้องแอร์
ขวดหนึ่งใช้ได้นานแค่ไหน คิดก่อนซื้อ
ตัวอย่างคำนวณ (ตัวเลขสมมติเพื่อให้เห็นวิธีคิด) แมวขนสั้นน้ำหนัก 4 กิโลกรัม ใช้แชมพูครั้งละประมาณ 10 ถึง 15 มิลลิลิตรหลังผสมน้ำตามฉลาก ถ้าอาบปีละ 3 ถึง 4 ครั้ง ขวด 250 มิลลิลิตรใช้ได้หลายปี ซึ่งเกินอายุที่ฉลากส่วนใหญ่ระบุหลังเปิดขวด ขวดเล็กจึงคุ้มกว่า
แมวขนยาวหรือแมวไม่มีขนที่อาบทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์ ใช้หมดเร็วกว่ามาก การซื้อขวดใหญ่สมเหตุสมผลในกรณีนี้ ส่วนแชมพูยา ซื้อตามปริมาณที่หมอคำนวณให้ตลอดคอร์ส
ลองขวดใหม่บนพื้นที่เล็กก่อน
แม้จะเป็นสูตรสำหรับแมว ผิวแต่ละตัวตอบสนองไม่เหมือนกัน ทดสอบแบบนี้ก่อนอาบทั้งตัว
- ผสมแชมพูตามฉลาก แตะบนขนและผิวบริเวณเล็กๆ ที่แมวเลียไม่ค่อยถึง เช่น หลังคอ ขนาดประมาณเหรียญสิบ
- ทิ้งไว้ตามเวลาที่ฉลากบอก แล้วล้างน้ำให้สะอาด เช็ดแห้ง
- ดูบริเวณนั้นใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง ถ้าแดง เป็นตุ่ม ขนร่วง หรือแมวเกาจุดนั้นบ่อย อย่าใช้ขวดนี้
ขั้นตอนอาบทั้งตัว ตั้งแต่เตรียมน้ำ ล้างแชมพูออกให้หมด ไปจนถึงการเป่าขน อยู่ในเรื่อง วิธีอาบน้ำแมว
หยุดใช้และพาไปหาหมอทันทีถ้า
- แมวตัวสั่น กระตุก เดินเซ หรือชัก หลังอาบหรือหลังสัมผัสหมาที่เพิ่งใช้ยาเห็บหมัด
- น้ำลายไหลมาก อาเจียน หรือซึมหลังเลียขนที่เพิ่งใช้ผลิตภัณฑ์
- ผิวแดงเป็นปื้น บวม หรือเกาจนเป็นแผลภายในวันสองวันหลังใช้ขวดใหม่
- ขนร่วงเป็นวงหรือมีสะเก็ดเพิ่มขึ้นทั้งที่ใช้แชมพูยามาแล้ว 2 ถึง 3 สัปดาห์
- แชมพูเข้าตาแล้วแมวหยีตา น้ำตาไหลไม่หยุดเกินครึ่งวัน
ถ้าต้องไปคลินิกเพราะสงสัยว่าแพ้หรือได้รับสารพิษ ถือขวดแชมพูหรือผลิตภัณฑ์ที่ใช้ไปด้วย สัตวแพทย์จะดูสารออกฤทธิ์จากฉลากได้ทันที ไม่ต้องเดา
แหล่งอ้างอิง
- Grooming your cat | International Cat Care
- Permethrin Poisoning | International Cat Care
- Ringworm (Dermatophytosis) in Cats | Merck Veterinary Manual
- Fleas of Cats | Merck Veterinary Manual





