หวีแปรงขนแมว เลือกยังไง ขนสั้น ขนยาว และแมวที่ไม่ยอมให้แปรง

ตะกร้าแปรงในบ้านที่เลี้ยงแมวมาหลายปีมักมีแปรงเกินครึ่งที่ไม่เคยได้ใช้ บางอันแมวเกลียด บางอันใช้กับขนชนิดนั้นไม่ได้ผล การเลือกหวีแปรงขนแมวจึงเริ่มจากคำถามสองข้อ คือขนน้องแมวยาวแค่ไหน และน้องยอมให้แปรงได้นานเท่าไร ได้คำตอบสองข้อนี้ จะตัดตัวเลือกออกไปได้เกินครึ่ง

ทำไมต้องแปรง ในเมื่อแมวเลียตัวเองทุกวัน

ลิ้นแมวมีปุ่มเล็กๆ หันไปทางคอ ขนที่หลุดติดลิ้นจึงถูกกลืนลงท้อง ส่วนใหญ่ผ่านออกมากับอุจจาระ แต่บางส่วนจับกันเป็นก้อนในกระเพาะ แล้วแมวอาเจียนออกมาเป็นก้อนขน Cornell Feline Health Center ระบุว่าการอาเจียนก้อนขนประมาณหนึ่งครั้งทุกหนึ่งถึงสองสัปดาห์พบได้บ่อย และการหวีขนทุกวันช่วยลดจำนวนก้อนขนได้ เพราะขนตายถูกเก็บด้วยหวีก่อนถึงลิ้น ช่วงผลัดขนตามฤดูก้อนขนจะเพิ่มขึ้น แมวขนยาวอย่างเปอร์เซียและเมนคูนเสี่ยงกว่าแมวขนสั้น

อีกเหตุผลคือการตรวจตัว ระหว่างแปรงเราจะเจอหมัด สะเก็ด ก้อนใต้ผิว หรือแผลจากการกัดกัน ก่อนที่มันจะลุกลาม

แยกตามความยาวขน อุปกรณ์ไม่เหมือนกัน

International Cat Care แนะนำอุปกรณ์ตามชนิดขนไว้ดังนี้

ชนิดขน	ความถี่ขั้นต่ำ	อุปกรณ์ที่ใช้
ขนสั้น	สัปดาห์ละครั้ง	หวีซี่ถี่ แปรงขนนุ่ม ถุงมือยาง
ขนยาว	ทุกวัน	หวีซี่ห่าง และหวีซี่ถี่สำหรับปิดงาน
กึ่งยาว	2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ทุกวันช่วงผลัดขน	หวีซี่ห่างและซี่ถี่
ไม่มีขน	ไม่ใช้แปรง	เช็ดผิวด้วยผ้าหมาด ตามคำแนะนำสัตวแพทย์

สำหรับแมวขนยาว International Cat Care ย้ำให้ใส่ใจบริเวณใต้ขาหน้าและระหว่างขาหลัง เพราะเป็นจุดที่ขนพันง่ายที่สุดและแมวเลียไม่ทั่ว แมวขนยาวที่ไม่ได้หวีทุกวันจะเริ่มพันเป็นสังกะตังภายในไม่กี่สัปดาห์ ข้อมูลเฉพาะของแมวพันธุ์ขนยาวยอดนิยมอ่านได้ที่ แมวเปอร์เซีย

แปรงแต่ละแบบในร้าน ทำอะไรได้บ้าง

อุปกรณ์	เหมาะกับ	ข้อดี	ข้อควรระวัง
หวีเหล็กซี่ถี่	ขนสั้น และปิดงานขนยาว	เก็บขนตาย ตรวจหมัดได้	กดแรงแล้วขูดผิว
หวีเหล็กซี่ห่าง	ขนยาว	ผ่านขนหนาได้ถึงโคน	เก็บขนชั้นในละเอียดได้น้อย
แปรงขนนุ่ม	ขนสั้น	แมวส่วนใหญ่ชอบ ทำให้ขนเงา	ไม่ถึงโคนขนยาว
ถุงมือยาง	ขนสั้น แมวกลัวแปรง	รู้สึกเหมือนถูกลูบ	เก็บขนได้ไม่ละเอียด
สลิคเกอร์	ขนกึ่งยาวถึงยาว	ดึงขนตายได้เยอะ	ซี่ลวดคม ต้องใช้แรงเบามาก
แปรงคราดขนชั้นใน	ขนหนาช่วงผลัดขน	เอาขนชั้นในออกเร็ว	ผิวแมวบาง ใช้บ่อยหรือกดแรงทำผิวถลอก

บ้านส่วนใหญ่ต้องการแค่สองชิ้น แมวขนสั้นใช้หวีซี่ถี่คู่กับถุงมือยางหรือแปรงนุ่ม แมวขนยาวใช้หวีเหล็กแบบสองด้าน ซี่ห่างด้านหนึ่ง ซี่ถี่อีกด้าน ซื้อเพิ่มเมื่อเจอปัญหาเฉพาะจริงๆ

เช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงิน

• ปลายซี่มน ลองลากบนหลังมือตัวเอง ต้องไม่ขูดหรือจิก
• ขนาดหัวแปรงพอดีกับตัวแมว แปรงหมาขนาดใหญ่ใช้กับแมว 3 ถึง 4 กิโลกรัมแล้วเข้าซอกไม่ได้
• ด้ามจับถนัดมือ น้ำหนักเบา เพราะแมวขนยาวต้องหวีทุกวัน
• ทำความสะอาดง่าย ดึงขนออกจากซี่ได้เร็ว
• ซี่เหล็กไม่เป็นสนิม ไม่หลวม

แปรงที่มีปุ่มกดดันขนออกช่วยประหยัดเวลา แต่เสียงคลิกบางรุ่นทำให้แมวตกใจ ลองกดดูในร้านก่อนว่าเสียงดังแค่ไหน

แปรงอย่างไรให้แมวไม่หนี

แมวทนการจับนานไม่ได้เท่าหมา รอบสั้นแต่บ่อยได้ผลกว่ารอบยาวสัปดาห์ละครั้ง

1. เลือกเวลาที่แมวสงบ เช่น หลังกินข้าวหรือตอนนอนเล่นบนตัก
2. เริ่มที่หัว แก้ม และหลังคอ จุดที่แมวชอบให้เกาอยู่แล้ว
3. แปรงตามทิศขน ช้าๆ ไม่กดลงผิว
4. ไล่ไปที่หลัง สีข้าง แล้วค่อยไปท้อง ขา และหาง ซึ่งเป็นจุดที่แมวหวงกว่า
5. หยุดเมื่อครบ 2 ถึง 5 นาที หรือเมื่อแมวเริ่มส่งสัญญาณไม่พอใจ ให้ขนมหรือเล่นด้วยปิดท้าย

International Cat Care แนะนำให้เริ่มฝึกตั้งแต่เป็นลูกแมว เพื่อให้แมวคุ้นกับการถูกจับตัวทุกส่วน แมวโตที่ไม่เคยถูกแปรงต้องใช้เวลาฝึกนานกว่า แต่ส่วนใหญ่ยอมได้ถ้าไม่เคยมีประสบการณ์เจ็บ

ภาษากายที่บอกว่าพอแล้ว

International Cat Care ยกสัญญาณความเครียดระหว่างแปรงไว้ให้สังเกต

• ผิวบนหลังกระตุกเป็นระลอก
• หางสะบัดหรือฟาดไปมา
• หูลู่ไปด้านหลัง
• เลียริมฝีปาก
• ส่งเสียงขู่หรือคำราม

แมวที่ไม่ยอมให้แปรงเลย ลองเริ่มจากถุงมือยาง เพราะรู้สึกเหมือนมือเจ้าของ แล้วค่อยเปลี่ยนเป็นแปรงนุ่มเมื่อแมวคุ้นแล้ว ระหว่างนั้นถ้าแมวยอมให้จับเท้า ฝึก ตัดเล็บแมว ไปพร้อมกันได้ เพราะใช้หลักการเดียวกัน

สังกะตัง แกะอย่างไร

International Cat Care เตือนว่าห้ามใช้กรรไกรตัดสังกะตัง เพราะผิวแมวบางมากและมักถูกดึงขึ้นมาติดกับก้อนขน ตัดผิดนิดเดียวผิวขาด วิธีที่แนะนำคือค่อยๆ แกะด้วยนิ้วและหวี โดยเริ่มจากโคนขนใกล้ผิวแล้วไล่ไปที่ปลาย

1. จับโคนขนใต้ก้อนไว้ ให้แรงดึงตกที่นิ้วเรา
2. ใช้นิ้วฉีกก้อนให้เป็นเส้นเล็กลง
3. ใช้ปลายหวีซี่ห่างเขี่ยทีละน้อย
4. ถ้าแมวเริ่มเครียด หยุดแล้วทำต่อวันพรุ่งนี้

ก้อนใหญ่หลายจุด หรือขนที่จับเป็นแผ่นทั้งหลัง ต้องให้ช่างกรูมมิ่งหรือสัตวแพทย์ไถออก International Cat Care ระบุว่าบางรายต้องใช้ยาซึมช่วย เพื่อไม่ให้แมวเจ็บและเครียด

ตารางแปรงตามฤดูในเมืองไทย

ช่วง	แมวขนสั้น	แมวขนยาว
ปกติ	สัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง	ทุกวัน 5 ถึง 10 นาที
ช่วงผลัดขน มักเป็นช่วงอากาศเปลี่ยน	3 ถึง 4 ครั้งต่อสัปดาห์	วันละ 2 รอบสั้น
ฝนตกชุก ความชื้นสูง	สัปดาห์ละ 2 ครั้ง ดูผิวอับชื้น	ทุกวัน เช็คใต้ขาและก้น
หลังทำหมันหรือป่วย	เบามือ เลี่ยงจุดแผล	ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนแปรงบริเวณแผล

แมวในบ้านที่เปิดแอร์ตลอดผลัดขนไม่เป็นฤดูชัด แต่จะร่วงทีละน้อยทั้งปี ถ้ารู้สึกว่าขนร่วงเยอะเกินทั้งที่แปรงสม่ำเสมอ ลองดูเรื่องอาหารด้วย ข้อมูลสารอาหารที่เกี่ยวกับผิวและขนอยู่ใน อาหารแมวลดขนร่วง

แมวสูงวัย แมวอ้วน และแมวที่ดูแลตัวเองไม่ไหว

แมวอายุมากที่ข้อสะโพกหรือหลังเริ่มฝืด จะบิดตัวไปเลียหลังและก้นได้น้อยลง ขนตรงนั้นเริ่มมันเป็นแผ่น มีรังแค และพันง่าย แมวน้ำหนักเกินก็เจอปัญหาเดียวกัน เพราะก้มไม่ถึงท้องและก้น กลุ่มนี้ต้องการการแปรงบ่อยกว่าตอนหนุ่มสาว แม้จะเป็นแมวขนสั้น

• ใช้แปรงนุ่มหรือถุงมือยาง เลี่ยงสลิคเกอร์บนผิวที่บางลงตามวัย
• แปรงในท่าที่แมวนอนสบาย ไม่ต้องจับยืน
• ทำวันละรอบสั้นๆ 2 ถึง 3 นาที บนหลังส่วนล่างและโคนหาง
• เช็ดรอบก้นด้วยผ้าชุบน้ำอุ่นหมาดๆ ถ้ามีคราบติด
• จดไว้ว่าตรงไหนแตะแล้วแมวสะดุ้ง เพื่อเล่าให้สัตวแพทย์ฟังตอนตรวจสุขภาพประจำปี

แมวที่ป่วยมักหยุดเลียตัวก่อนอาการอื่นจะชัด ขนที่ดูหยาบ ฟู หรือเป็นแผ่นมันทั้งตัว จึงเป็นเบาะแสที่เจ้าของเห็นได้เร็วที่สุด

บ้านที่มีแมวหลายตัว

แยกหวีแปรงคนละชุดต่อตัวเป็นนิสัยที่ดี เพราะหมัดและเชื้อราติดต่อผ่านอุปกรณ์ได้ ถ้ามีตัวไหนกำลังรักษาโรคผิวหนัง ยิ่งต้องแยก ติดสติกเกอร์สีหรือชื่อบนด้ามช่วยให้ไม่หยิบผิด

แปรงทีละตัวในห้องที่ตัวอื่นไม่เข้ามากวน แมวบางตัวหวงเจ้าของ เห็นตัวอื่นได้รับความสนใจแล้วเข้ามาตบ ส่วนตัวที่ชอบให้แปรง ให้ทำรอบหลังสุด จะได้ไม่เร่งตัวที่ขี้กลัว

ล้างแปรงและเก็บให้ถูก

ขนตายที่อัดแน่นในซี่ทำให้หวีเก็บขนได้น้อยลง ดึงขนออกทุกครั้งหลังใช้ ล้างด้วยน้ำอุ่นผสมสบู่สัปดาห์ละครั้ง ผึ่งให้แห้งสนิทก่อนเก็บ หวีเหล็กที่ขึ้นสนิมหรือซี่งอ ให้เปลี่ยนใหม่ เพราะซี่ที่ไม่เรียบดึงขนจนแมวเจ็บ แล้วแมวจะจำว่าการแปรงคือความเจ็บ

สังเกตอาการที่ไม่ใช่เรื่องขนธรรมดา

Cornell Feline Health Center ระบุว่าการเลียตัวมากผิดปกติอาจเป็นสัญญาณของปัญหาผิวหนังจากการแพ้อาหาร และขนร่วงเป็นหย่อมก็มีหลายสาเหตุ สังเกตสิ่งเหล่านี้ขณะแปรง

• ผิวโล่งเป็นหย่อมสมมาตรสองข้าง โดยเฉพาะท้องและขาหลัง
• สะเก็ดหรือตุ่มเล็กๆ ตามหลังและคอ
• ขี้หมัดสีดำบนหวีซี่ถี่
• ขนหลุดเป็นกระจุกเมื่อแปรงเบาๆ
• แมวเลียหรือกัดจุดเดิมซ้ำๆ

สาเหตุที่พบบ่อยของขนร่วงผิดปกติอ่านต่อได้ที่ แมวขนร่วง

พาไปหาหมอทันทีถ้า

Cornell Feline Health Center แนะนำให้พาแมวไปพบสัตวแพทย์เมื่อมีอาการต่อไปนี้ร่วมกับก้อนขน

• ซึม ไม่ร่าเริง
• ไม่กินอาหารเกิน 1 ถึง 2 วัน
• ขย้อนซ้ำๆ แต่ไม่มีอะไรออกมา
• อาเจียนบ่อยกว่าปกติของตัวเองชัดเจน ดูข้อมูลเพิ่มที่ แมวอาเจียน

Cornell ยังเตือนว่าอย่าให้ยาระบายหรืออาหารสูตรลดก้อนขนเอง โดยไม่ได้ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อน