ประเด็นสำคัญ
- ลูกแมวอายุต่ำกว่า 4 สัปดาห์ร้องเพราะหิวหรือหนาวเป็นหลัก ให้เช็กความอุ่นก่อนป้อนนมเสมอ เพราะห้ามป้อนลูกแมวที่ตัวเย็น
- ลูกแมวที่ร้องระหว่างหรือหลังดูดนม และน้ำหนักไม่ขึ้น เป็นสัญญาณว่านมไม่พอหรือเริ่มป่วย ควรให้สัตวแพทย์ตรวจ
- ลูกแมวต่ำกว่า 4 สัปดาห์ยังฉี่และอึเองไม่ได้ ถ้าไม่มีแม่ต้องช่วยกระตุ้นหลังป้อนนมทุกมื้อ
- คืนแรกในบ้านใหม่ให้ใช้ห้องเล็ก ผ้าที่มีกลิ่นเดิม และเล่นก่อนนอน แล้วค่อยตอบสนองตอนที่ลูกแมวเงียบ
- เสียงแหบร่วมกับจาม น้ำมูก ตาแฉะ หรือไม่กินเกิน 12 ชั่วโมงในลูกแมวเล็ก ให้พาไปหาสัตวแพทย์ในวันนั้น
ลูกแมวร้องเพราะต้องการอะไรบางอย่างเกือบทุกครั้ง และในลูกแมวเล็กสาเหตุอันดับแรกคือหิวกับหนาว รองลงมาคือคิดถึงแม่ กลัวที่ใหม่ อยากขับถ่าย และเจ็บป่วย วิธีแยกคือฟังเสียงพร้อมกับดูอายุ ท่าทาง และอุณหภูมิตัว ถ้าเช็กเรื่องพื้นฐานครบแล้วยังร้องแหลมไม่หยุด หรือร้องพร้อมไม่กิน ให้คิดถึงเรื่องสุขภาพไว้ก่อน
ฟังเสียงแบบไหน แปลว่าอะไร
เจ้าของที่เลี้ยงลูกแมวหลายครอกจะเริ่มแยกเสียงได้เองภายในไม่กี่วัน ผมสรุปจากที่เจอบ่อยไว้เป็นตารางนี้ ใช้เป็นจุดตั้งต้น แล้วยืนยันด้วยท่าทางที่มาด้วยทุกครั้ง
| ลักษณะเสียง | สาเหตุที่เจอบ่อย | ท่าทางที่มักมาด้วย | สิ่งที่ทำได้ทันที |
|---|---|---|---|
| เสียงเล็กแหลมสั้น ถี่ ๆ | หิว หรือหนาว | ส่ายหัวหาเต้านม ซุกหาที่อุ่น | จับท้องดูความอุ่น แล้วจึงป้อนนม |
| เสียงยาว เรียกซ้ำเป็นช่วง | หาแม่ หาพี่น้อง เหงา | เดินวน ตามเสียงคน | ให้ผ้าที่มีกลิ่นเดิม อยู่ใกล้ ๆ |
| เสียงเบา สั้น คล้ายจิ๊บ | ทักทาย อยากให้สนใจ | หางตั้ง เดินมาถูขา | คุยตอบ เล่นสั้น ๆ |
| เสียงแหลมกรีดครั้งเดียว | เจ็บ ถูกเหยียบ ตกใจ | กระโดดถอย ขนฟู | ตรวจขาและลำตัว |
| ร้องพร้อมเบ่ง | อยากขับถ่าย ท้องผูก | นั่งยอง ๆ คุ้ยพื้น | พาไปกระบะ หรือช่วยกระตุ้นในลูกแมวเล็ก |
| เสียงแหบ เบา | ร้องมากไป หรือติดเชื้อทางเดินหายใจ | จาม น้ำมูก ตาแฉะ | สังเกตการกิน ถ้ามีอาการร่วมให้ไปหาหมอ |
| ฟ่อ คำราม | กลัว ป้องกันตัว | หูลู่ หลังโก่ง | ถอยออก ให้ที่หลบ |
เสียงเดียวกันมีได้หลายความหมาย ลูกแมวที่ร้องเสียงเล็กถี่แล้วเดินไปที่ชามคือหิว แต่เสียงเดียวกันขณะนอนตัวสั่นอยู่มุมห้องคือหนาว ท่าทางอื่น ๆ เช่น หาง หู และหนวด อ่านต่อได้ที่ ภาษากายแมว
อายุของลูกแมวบอกได้ว่าควรสงสัยอะไรก่อน
ลูกแมวอายุต่างกัน ความต้องการต่างกันมาก ลูกแมวแรกเกิดยังคุมอุณหภูมิตัวเองไม่ได้ ตายังปิด และกินได้ทีละน้อย ส่วนลูกแมว 3 เดือนร้องเพราะอยากเล่นหรืออยากออกจากห้อง การรู้อายุคร่าว ๆ ช่วยตัดสาเหตุได้เร็ว
| อายุ | สิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงนี้ | ร้องเพราะอะไรบ่อยที่สุด | สิ่งที่ต้องเช็ก |
|---|---|---|---|
| 0 ถึง 2 สัปดาห์ | ตาเริ่มเปิดช่วง 7 ถึง 14 วัน น้ำหนักควรเพิ่มเป็นสองเท่าในราวหนึ่งสัปดาห์ | หิว หนาว แยกจากแม่ | ความอุ่นของกล่อง น้ำหนักรายวัน |
| 2 ถึง 4 สัปดาห์ | เริ่มคลาน เริ่มได้ยินชัด | หิว อยากขับถ่าย | การกระตุ้นขับถ่ายหลังป้อนนม |
| 4 ถึง 8 สัปดาห์ | หย่านม เริ่มกินอาหารเปียก เริ่มใช้กระบะ | หิวระหว่างเปลี่ยนอาหาร เล่นแรง | จำนวนมื้อ อุจจาระ |
| 8 ถึง 16 สัปดาห์ | ย้ายบ้าน ฉีดวัคซีน | คิดถึงแม่ เหงา อยากเล่น | มุมนอน กิจวัตร วัคซีน |
| 4 เดือนขึ้นไป | เสียงเริ่มเหมือนแมวโต | เรียกร้องความสนใจ ขอข้าว | การตอบสนองของเจ้าของ |
ตัวเลขน้ำหนักและการเปิดตามาจากคู่มือการเลี้ยงลูกแมวของ VCA ซึ่งระบุด้วยว่าลูกแมวที่น้ำหนักไม่ขึ้นตามนี้ควรได้รับการตรวจจากสัตวแพทย์
ร้องเพราะหนาว เช็กอย่างไรในบ้านที่เปิดแอร์
คนไทยมักคิดว่าบ้านเราร้อน ลูกแมวไม่น่าจะหนาว แต่ลูกแมวอายุไม่กี่วันที่นอนอยู่ใต้ลมแอร์ 25 องศา หรือบนพื้นกระเบื้องตอนฝนตกทั้งคืน เสียความร้อนเร็วกว่าที่คิดมาก VCA แนะนำให้กล่องของลูกแมวแรกเกิดอุ่นราว 32 ถึง 34 องศาเซลเซียสในสี่วันแรก แล้วค่อยลดลงจนเหลือราว 24 องศาเมื่อจบสัปดาห์ที่สี่
วิธีเช็กที่ทำได้ทันทีคือเอาหลังมือแตะท้องและเท้าลูกแมว ถ้ารู้สึกเย็นกว่ามือเราชัดเจน หรือสอดนิ้วเข้าปากแล้วรู้สึกเย็น ให้อุ่นตัวก่อนทำอย่างอื่น ใช้ถุงน้ำอุ่นหรือขวดน้ำอุ่นห่อผ้าหนาสองชั้น วางไว้ครึ่งกล่อง อีกครึ่งปล่อยว่างให้ลูกแมวคลานหนีได้ถ้าร้อนเกิน อย่าใช้ไดร์เป่าผมจ่อตัว และอย่าวางลูกแมวบนแผ่นความร้อนโดยตรง
ร้องเพราะหิว และเมื่อร้องหลังกินคือสัญญาณเตือน
ลูกแมวอายุต่ำกว่าสองสัปดาห์ที่ป้อนนมขวดต้องกินทุก 2 ถึง 4 ชั่วโมง รวมกลางคืนด้วย ถ้าร้องก่อนถึงเวลามื้อเล็กน้อยถือว่าปกติ แต่ถ้าร้องระหว่างดูดนมหรือหลังกินเสร็จไม่นาน VCA ระบุว่าอาจเป็นสัญญาณว่าลูกแมวป่วยหรือได้นมไม่พอ ข้อนี้สำคัญมากสำหรับครอกที่ยังอยู่กับแม่ เพราะเจ้าของมักคิดว่าแม่ดูแลครบแล้ว
วิธีดูว่าได้นมพอหรือไม่ ใช้สองอย่างประกอบกัน อย่างแรกคือชั่งน้ำหนักวันละครั้งเวลาเดิมด้วยตาชั่งดิจิทัลที่ละเอียดถึงกรัม Best Friends Animal Society แนะนำให้จดน้ำหนักและปริมาณนมทุกวัน และลูกแมวควรขึ้นวันละประมาณ 14 กรัม อย่างที่สองคือดูท้องหลังกิน ท้องควรกลมแต่ไม่แข็งตึง
| สิ่งที่เห็น | แปลว่า | ทำอะไรต่อ |
|---|---|---|
| ร้องก่อนมื้อ ดูดแรง แล้วหลับ | หิวปกติ | ป้อนตามรอบเดิม |
| ดูดได้ไม่กี่อึก แล้วร้องต่อ | นมไม่พอ หัวนมไม่ไหล หรือเริ่มป่วย | เช็กรูจุกนม ชั่งน้ำหนัก |
| ร้องหลังกินพร้อมท้องแข็งป่อง | ท้องอืด หรือป้อนเร็วเกิน | หยุดป้อน ลูบท้องเบา ๆ ถ้าไม่ดีขึ้นพาไปหาหมอ |
| น้ำหนักไม่ขึ้นสองวันติด | ได้พลังงานไม่พอ | ปรึกษาสัตวแพทย์ |
รายละเอียดสูตรนม อัตราการผสม และท่าป้อนที่ไม่ทำให้สำลัก อยู่ที่ วิธีป้อนนมลูกแมว ส่วนลูกแมวที่หย่านมแล้วแต่ยังร้องขอข้าวตลอดวัน มักเพราะแบ่งมื้อน้อยเกินไป ลูกแมวอายุ 2 ถึง 4 เดือนท้องเล็ก ต้องการมื้อเล็กหลายมื้อมากกว่ามื้อใหญ่สองมื้อ
ร้องพร้อมเบ่ง เรื่องขับถ่ายที่คนเลี้ยงใหม่มักไม่รู้
ลูกแมวอายุต่ำกว่าราว 4 สัปดาห์ยังฉี่และอึเองไม่ได้ ตามธรรมชาติแม่แมวจะเลียบริเวณก้นหลังให้นมทุกครั้ง ถ้าเราเลี้ยงลูกแมวกำพร้า ต้องทำแทนด้วยสำลีหรือผ้านุ่มชุบน้ำอุ่น ถูเบา ๆ ที่อวัยวะเพศและรูก้นประมาณหนึ่งนาที ทำก่อนหรือหลังป้อนนมทุกมื้อ ลูกแมวที่ไม่ได้ช่วยกระตุ้นจะท้องอืด ร้องงอแง และไม่ยอมกิน
ลูกแมวที่โตกว่านั้นและเริ่มใช้กระบะแล้ว ถ้าร้องขณะนั่งในกระบะนาน ๆ โดยไม่มีอะไรออก ให้ดูว่าเป็นอุจจาระหรือปัสสาวะ ท้องผูกจากการเปลี่ยนอาหารพบได้บ่อย แต่ถ้าเบ่งฉี่แล้วไม่มีปัสสาวะออกเลย ให้พาไปหาหมอวันนั้น ส่วนการพาลูกแมวเข้าหาทรายครั้งแรกและการวางกระบะให้ถูกที่ อ่านได้ที่ สอนแมวใช้กระบะทราย
คืนแรกในบ้านใหม่ ลูกแมวร้องทั้งคืนต้องทำอย่างไร
ลูกแมวที่ย้ายมาตอนอายุ 2 ถึง 3 เดือนส่วนใหญ่ร้องหนักใน 2 ถึง 3 คืนแรก เพราะเพิ่งแยกจากแม่และพี่น้องที่เคยนอนกองรวมกัน ทุกอย่างรอบตัวใหม่หมด สิ่งที่ช่วยได้จริงคือทำให้พื้นที่เล็กลงและคุ้นเคยขึ้น
- เริ่มในห้องเล็กห้องเดียว เช่น ห้องน้ำแห้งหรือห้องนอนที่ปิดประตูได้ ลูกแมวจะหาน้ำ อาหาร และกระบะเจอเองโดยไม่หลง
- ขอผ้าหรือของเล่นที่มีกลิ่นแม่จากบ้านเดิม วางในที่นอน ถ้าไม่มี ใช้เสื้อยืดเก่าของเราแทน
- ทำที่นอนแบบมีหลังคา เช่น กล่องกระดาษตัดประตูหรือเบาะทรงโดม วางให้พ้นลมแอร์
- วางกระบะ อาหาร และน้ำห่างกันพอประมาณ อย่าวางชามติดกระบะ
- เล่นด้วยไม้ตกแมว 10 ถึง 15 นาทีก่อนนอน แล้วให้อาหารมื้อเล็ก ลูกแมวที่เหนื่อยและอิ่มจะหลับยาวกว่า
- ถ้าร้องกลางดึก เช็กสั้น ๆ ว่ามีอะไรผิดปกติหรือไม่ แล้วออกมา อย่าเปิดไฟเล่นด้วย
- ให้ความสนใจตอนที่ลูกแมวเงียบลง ลูกแมวจะเรียนรู้ว่าความสงบได้ผลดีกว่าการร้องดัง
ถ้าลูกแมวยังไม่ได้ฉีดวัคซีนครบ ช่วงสัปดาห์แรกคือเวลาที่ดีที่จะนัดตรวจสุขภาพและวางแผนเข็มต่อไปตาม ตารางวัคซีนแมว การตรวจครั้งแรกยังช่วยตัดสาเหตุอย่างพยาธิและเห็บหมัดซึ่งทำให้ลูกแมวคันและงอแง
สิ่งที่ทำให้ลูกแมวร้องมากขึ้นโดยไม่ตั้งใจ
บางพฤติกรรมของเจ้าของทำให้เสียงร้องกลายเป็นนิสัย ส่วนใหญ่เกิดจากความหวังดี
ให้อาหารทุกครั้งที่ร้อง ลูกแมวที่ได้ขนมทุกครั้งที่ส่งเสียงจะเรียนรู้ภายในไม่กี่วัน และเมื่อโตขึ้นจะร้องปลุกตอนตีห้าทุกเช้า ทางแก้คือให้อาหารตามเวลาที่กำหนด ไม่ขึ้นกับเสียงร้อง
ปล่อยไว้คนเดียวทั้งวันในห้องโล่ง ลูกแมวอายุ 2 ถึง 4 เดือนต้องการการเล่นวันละหลายรอบ ถ้าไม่มีอะไรทำจะร้องเรียกทันทีที่ได้ยินเสียงคน ให้มีของเล่นที่เล่นเองได้ เช่น ลูกบอลมีกระดิ่ง อุโมงค์ผ้า หรือกล่องกระดาษ
ดุหรือตีเมื่อร้อง ลูกแมวไม่เข้าใจการลงโทษ แต่จะกลัวคนและร้องเสียงแหลมขึ้น หรือหลบซ่อนแทน
เปลี่ยนอาหารทันทีวันแรกที่มาถึง ท้องที่ยังปรับตัวไม่ได้ทำให้ถ่ายเหลวและปวดท้อง ให้ใช้อาหารเดิมจากบ้านเก่าสักหนึ่งสัปดาห์ แล้วค่อยผสมสูตรใหม่ทีละน้อย หลักการเลือกสูตรอยู่ที่ อาหารลูกแมวยี่ห้อไหนดี
ร้องเพราะป่วย สังเกตอาการร่วมเหล่านี้
ลูกแมวป่วยแล้วทรุดเร็วกว่าแมวโตมาก เพราะตัวเล็ก สำรองพลังงานน้อย และขาดน้ำได้ในเวลาไม่กี่ชั่วโมง เสียงร้องที่เปลี่ยนไปจากเดิมมักเป็นสิ่งแรกที่เจ้าของสังเกตเห็น ให้ดูอาการร่วมต่อไปนี้
- เสียงแหบ พร้อมจาม น้ำมูก ตาแฉะหรือตาปิด ซึ่ง Cornell Feline Health Center ระบุว่าการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนพบบ่อยในลูกแมวและแมวที่อยู่รวมกันหลายตัว
- ท้องป่องแข็ง ร้องเวลาถูกจับท้อง ถ่ายเหลวหรือมีพยาธิออกมากับอุจจาระ
- เกาหูหรือสะบัดหัวบ่อย มีขี้หูสีดำ
- เดินเซ ลุกไม่ขึ้น หรือร้องเมื่อแตะขาข้างใดข้างหนึ่ง
- ซึม ไม่เล่น ไม่ตอบสนองต่อเสียงเรียกเหมือนเคย
การไล่ดูทีละระบบแบบละเอียดขึ้น อยู่ในบทความ แมวป่วยสังเกตอย่างไร
เจอลูกแมวจรร้องอยู่ข้างทาง ควรเก็บเลยหรือรอ
ลูกแมวที่นอนร้องอยู่ตัวเดียวข้างทาง หลายครั้งแม่แค่ออกไปหาอาหารหรือกำลังขนลูกย้ายรัง ถ้าลูกแมวดูอ้วนท้วน ขนสะอาด และไม่ได้อยู่กลางถนน ให้ถอยออกไปเฝ้าดูจากระยะไกลประมาณ 2 ถึง 3 ชั่วโมง แม่แมวมักไม่เข้ามาถ้าเห็นคนยืนใกล้
ให้เก็บเข้าบ้านทันทีเมื่อลูกแมวตัวเย็น ผอมจนเห็นกระดูกสะโพก มีแผล มีแมลงวันตอม ตาแฉะจนลืมไม่ได้ หรืออยู่ในที่อันตรายอย่างข้างถนนหรือท่อระบายน้ำ จากนั้นทำตามลำดับ คืออุ่นตัวก่อน ค่อยหานมสูตรลูกแมวที่ร้านสัตว์เลี้ยง และพาไปตรวจภายในหนึ่งถึงสองวัน อย่าให้นมวัว Best Friends Animal Society ระบุว่านมวัวมีสารอาหารไม่เหมาะกับลูกแมวและทำให้ท้องเสียได้ ขั้นตอนดูแลลูกแมวกำพร้าแบบวันต่อวันอ่านต่อที่ การดูแลลูกแมวแรกเกิด
ลำดับเช็กเมื่อลูกแมวร้อง และเมื่อไรต้องไปหาหมอทันที
เวลาลูกแมวร้องแล้วเราไม่แน่ใจ ผมไล่ตามลำดับนี้ทุกครั้ง ใช้เวลาไม่ถึงห้านาที
| ลำดับ | คำถาม | เช็กอย่างไร |
|---|---|---|
| 1 | ตัวเย็นไหม | แตะท้อง เท้า และในปาก |
| 2 | ถึงเวลากินหรือยัง | ดูเวลามื้อล่าสุดและท้องว่าแฟบไหม |
| 3 | ต้องขับถ่ายไหม | ลูกแมวเล็กช่วยกระตุ้น ลูกแมวโตพาไปกระบะ |
| 4 | มีอะไรน่ากลัวไหม | เสียงดัง สัตว์อื่น คนแปลกหน้า |
| 5 | เจ็บตรงไหนไหม | ลูบตัวเบา ๆ ทั้งตัว ดูว่าร้องเมื่อแตะจุดใด |
พาไปหาสัตวแพทย์ทันทีถ้าพบข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- อุ่นตัวแล้วเกินหนึ่งชั่วโมงยังซึม ไม่ดูดนม
- ลูกแมวอายุต่ำกว่า 8 สัปดาห์ไม่กินเกิน 12 ชั่วโมง หรือน้ำหนักลดสองวันติด
- หายใจอ้าปาก หายใจมีเสียง หรือเหงือกซีด
- อาเจียนหรือถ่ายเหลวหลายครั้งในวันเดียว
- เบ่งฉี่แล้วไม่มีปัสสาวะ
- ร้องแหลมเมื่อถูกจับส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือเดินไม่ได้หลังตกจากที่สูง
นอกจากรายการนี้ ถ้าลูกแมวร้องตามเวลาหิว เล่นได้ กินได้ และน้ำหนักขึ้นทุกวัน เสียงร้องนั้นคือการคุยกับเราตามปกติ ตอบรับด้วยกิจวัตรที่สม่ำเสมอแล้วเสียงจะค่อย ๆ เบาลงเอง
คำถามที่พบบ่อย
ลูกแมวร้องตลอดคืนในบ้านใหม่ต้องนานแค่ไหนถึงจะหยุด
ลูกแมวอายุ 2 ถึง 3 เดือนส่วนใหญ่ร้องหนักใน 2 ถึง 3 คืนแรก แล้วค่อย ๆ เบาลงภายในสัปดาห์แรก ถ้าผ่านไปเกินหนึ่งสัปดาห์แล้วยังร้องแหลมทั้งคืน หรือร้องพร้อมกินน้อยลง ให้นับเป็นเรื่องสุขภาพและพาไปตรวจ
ลูกแมวร้องแต่ไม่ยอมกินนม ทำอย่างไรก่อน
จับตัวดูก่อนว่าอุ่นหรือเย็น ถ้าท้องและปากเย็นให้ค่อย ๆ อุ่นตัวด้วยผ้าและถุงน้ำอุ่นก่อนป้อน ห้ามบังคับป้อนตอนตัวเย็น ถ้าอุ่นแล้วยังไม่ดูดภายในหนึ่งถึงสองชั่วโมง ให้โทรหาสัตวแพทย์ทันทีเพราะลูกแมวเล็กขาดพลังงานเร็วมาก
ลูกแมวร้องเสียงแหบหรือเสียงหายเกิดจากอะไร
ถ้าเพิ่งร้องหนักทั้งคืนแล้วเสียงแหบแต่ยังกินเล่นปกติ มักกลับมาเองใน 1 ถึง 2 วัน ถ้าเสียงแหบพร้อมจาม น้ำมูก ตาแฉะ หรือมีไข้ มักเป็นการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบนซึ่งพบบ่อยในลูกแมว ควรให้สัตวแพทย์ตรวจ
แหล่งอ้างอิง
- Raising Kittens | VCA Animal Hospitals
- Bottle-Feeding Kittens: A Comprehensive Guide | Best Friends Animal Society
- Feline Upper Respiratory Infections | Cornell Feline Health Center





