สรุปสั้นๆ
- เมนูมังสวิรัติชุดนี้ตัดเนื้อสัตว์และปลา แต่ยังใช้ไข่และนม ต่างจากกินเจที่งดไข่นมและผักฉุน
- NHS ระบุว่าอาหารมังสวิรัติที่กินนมและไข่ควรเหมือนคนทั่วไปแต่ไม่มีเนื้อสัตว์และปลา
- แหล่งโปรตีนหลักคือถั่วเมล็ดแห้ง ถั่วและเมล็ด ไข่ เต้าหู้ เทมเป้ และโปรตีนจากพืชอื่น
- เหล็กจากพืชดูดซึมได้น้อยกว่า การกินวิตามินซีร่วมมื้อช่วยการดูดซึม
- วิตามินบี12 พบตามธรรมชาติเฉพาะในอาหารจากสัตว์ ผู้กินไข่นมน้อยควรวางแผนแหล่งที่เชื่อถือได้
เมนูมังสวิรัติที่ทำง่ายคือไข่เจียวผัก เต้าหู้ทรงเครื่อง ผัดผักรวมมิตร และต้มจืดเต้าหู้ ซึ่งใช้ของจากตลาดใกล้บ้านและทำได้ภายใน 15-25 นาที บทความนี้รวม 7 จานที่เป็นมังสวิรัติแบบยังกินไข่และนม พร้อมสัดส่วนและเวลา เพื่อให้เริ่มได้ในสัปดาห์นี้
มังสวิรัติ เจ และวีแกน ต่างกันตรงไหน
คำเหล่านี้ถูกใช้ปนกันบ่อยมาก NHS เขียนว่าอาหารมังสวิรัติที่มีนมและไข่เหมือนอาหารของคนทั่วไป ต่างแค่ไม่มีเนื้อสัตว์และปลา ส่วนกินเจตามธรรมเนียม ฐานเศรษฐกิจรายงานว่างดเนื้อสัตว์ อาหารทะเล ไข่ นม เนย ชีส และผักฉุน 5 ชนิด คือกระเทียม หัวหอม กุยช่าย หลักเกียว และใบยาสูบ ดังนั้นเมนูชุดนี้ที่ใช้ไข่หรือกระเทียมจะไม่เหมาะกับช่วงเทศกาลกินเจ ถ้าต้องการรายการเมนูเจ ดูที่ อาหารเจ มีอะไรบ้าง และ กินเจ ห้ามกินอะไรบ้าง ส่วนเมนูวีแกนเต็มรูปแบบอยู่ที่ อาหารวีแกน 15 เมนู
7 เมนูมังสวิรัติทำง่าย
| เมนู | ส่วนผสมหลัก | เวลาทำ | โปรตีนหลัก |
|---|---|---|---|
| ไข่เจียวผักโขมเห็ด | ไข่ ผักโขม เห็ดนางฟ้า | 10 นาที | ไข่ |
| เต้าหู้ทรงเครื่อง | เต้าหู้แข็ง มะเขือเทศ ต้นหอม | 20 นาที | เต้าหู้ |
| ผัดผักรวมมิตร | บร็อกโคลี แครอท เห็ด ข้าวโพดอ่อน | 15 นาที | เต้าหู้ทอดหรือไข่ |
| ต้มจืดเต้าหู้เห็ด | เต้าหู้อ่อน สาหร่าย เห็ด | 20 นาที | เต้าหู้ |
| แกงเขียวหวานเต้าหู้มะเขือ | พริกแกงเขียวหวานสูตรปราศจากกะปิ เต้าหู้ มะเขือ | 25 นาที | เต้าหู้ |
| ข้าวผัดไข่ผักรวม | ข้าวกล้อง ไข่ แครอท ถั่วลันเตา | 15 นาที | ไข่ |
| สลัดถั่วชิกพี | ถั่วชิกพีต้ม แตงกวา มะเขือเทศ | 10 นาที | ถั่ว |
สูตรละเอียด 3 จานที่ใช้บ่อย
ไข่เจียวผักโขมเห็ด (1-2 ที่)
| ส่วนผสม | ปริมาณ |
|---|---|
| ไข่ไก่ | 3 ฟอง |
| ผักโขมหั่นหยาบ | 1 ถ้วย |
| เห็ดนางฟ้าฉีก | 1/2 ถ้วย |
| ซีอิ๊วขาว | 1/2 ช้อนชา |
| น้ำมันพืช | 1 ช้อนโต๊ะ |
ขั้นตอน
- ตีไข่กับซีอิ๊วขาวให้เข้ากัน ประมาณ 30 วินาที
- ตั้งกระทะไฟกลาง ใส่น้ำมัน ผัดเห็ด 1 นาที ใส่ผักโขม 20 วินาที
- เทไข่ลงไป เกลี่ยให้ทั่ว รอ 1-2 นาทีจนขอบไข่เซ็ต
- พลิกกลับ รออีก 1 นาที แล้วเสิร์ฟ
เต้าหู้ทรงเครื่อง (2 ที่)
| ส่วนผสม | ปริมาณ |
|---|---|
| เต้าหู้แข็ง | 1 ก้อน |
| มะเขือเทศสุก | 2 ลูก |
| ต้นหอมซอย | 2 ต้น |
| ซีอิ๊วขาว | 1 ช้อนโต๊ะ |
| น้ำตาลปี๊บ | 1/2 ช้อนชา |
| พริกไทย | เล็กน้อย |
ขั้นตอน
- หั่นเต้าหู้เป็นลูกเต๋า ซับน้ำให้แห้ง ย่างหรือทอดน้ำมันน้อย 5 นาทีจนผิวเหลือง
- ผัดมะเขือเทศ 2 นาทีให้เละ ใส่ซีอิ๊วและน้ำตาล
- ใส่เต้าหู้ คลุกเบา ๆ 1 นาที โรยต้นหอมและพริกไทย
ผัดผักรวมมิตรกับเห็ด (2 ที่)
- บร็อกโคลีตัดเป็นดอกเล็ก 1 ถ้วย
- แครอทหั่นแผ่นบาง 1/2 ถ้วย
- เห็ดนางฟ้าหรือเห็ดฟาง 1 ถ้วย
- ข้าวโพดอ่อนหั่นครึ่ง 1/2 ถ้วย
- ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะ น้ำมันมะกอกหรือน้ำมันรำข้าว 1 ช้อนโต๊ะ
ตั้งกระทะไฟแรง ใส่น้ำมัน ผัดแครอทก่อน 1 นาที ใส่บร็อกโคลีและเห็ด 2 นาที ปรุงรสด้วยซีอิ๊วขาว เสร็จใน 5 นาที ผักยังกรอบ ไม่เละ ถ้าอยากเพิ่มโปรตีนให้ใส่เต้าหู้ทอดหรือไข่ลวก
อีก 4 จาน ทำตามสัดส่วนนี้ได้เลย
สี่จานที่เหลือไม่ต้องมีตารางยาว จำสัดส่วนหลักกับจุดที่ต้องระวังก็พอ
ต้มจืดเต้าหู้เห็ดสาหร่าย (2-3 ที่)
น้ำเปล่า 4 ถ้วย ต้มกับหัวไชเท้าหั่นแว่น 1/2 ถ้วยและแครอทครึ่งหัว 15 นาทีให้ได้น้ำซุปหวานจากผัก ใส่เห็ดหอมแห้งที่แช่น้ำแล้ว 4-5 ดอกพร้อมน้ำแช่เห็ด น้ำแช่เห็ดนี่แหละที่ทำให้ซุปมีรสกลมแทนน้ำซุปกระดูก ปรุงซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะ แล้วใส่เต้าหู้อ่อน 1 หลอดหั่นแว่นกับสาหร่ายแห้ง 1 กำมือเป็นอย่างสุดท้าย เคี่ยวต่ออีก 2 นาทีพอ ถ้าเคี่ยวนานสาหร่ายจะเละและเต้าหู้แตก
แกงเขียวหวานเต้าหู้มะเขือ (3-4 ที่)
พริกแกงเขียวหวาน 2 ช้อนโต๊ะ กะทิ 1 กล่อง (250 มล.) น้ำเปล่า 1 ถ้วย มะเขือเปราะ 6-8 ลูก เต้าหู้แข็งทอด 1 ก้อน ใบโหระพาและพริกชี้ฟ้า เคี่ยวหัวกะทิครึ่งกล่องกับพริกแกงจนน้ำมันลอย ราว 3-4 นาที จึงเติมกะทิที่เหลือกับน้ำ ใส่มะเขือก่อนเต้าหู้ เพราะมะเขือต้องการเวลา 5-6 นาที ปรุงด้วยซีอิ๊วขาวแทนน้ำปลา น้ำตาลปี๊บ 1 ช้อนชา พริกแกงสำเร็จรูปส่วนใหญ่ใส่กะปิ อ่านฉลากก่อนซื้อ ถ้าต้องการไม่มีส่วนผสมจากสัตว์จริง ๆ
ข้าวผัดไข่ผักรวม (2 ที่)
ข้าวกล้องหุงค้างคืน 2 ถ้วย ไข่ 2 ฟอง แครอทหั่นเต๋าและถั่วลันเตารวม 1/2 ถ้วย กระเทียมสับ 1 ช้อนชา ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนโต๊ะ ข้าวที่หุงสด ๆ มีน้ำมาก ผัดแล้วติดกระทะและเป็นก้อน ข้าวค้างคืนในตู้เย็นแห้งพอจะร่วน ผัดไข่ให้สุกครึ่งหนึ่งแล้วดันไว้ข้างกระทะ ผัดผักต่อ 2 นาที ใส่ข้าว ไฟแรง กดข้าวให้แตกแล้วปรุงตอนท้าย
สลัดถั่วชิกพี (2 ที่)
ถั่วชิกพีต้มสุก 1 1/2 ถ้วย แตงกวาและมะเขือเทศหั่นเต๋าอย่างละ 1 ถ้วย หอมแดงซอย 2 หัว น้ำสลัดคือน้ำมันมะกอก 2 ช้อนโต๊ะ น้ำมะนาว 1 ช้อนโต๊ะ เกลือ 1/4 ช้อนชา ถั่วแห้งแช่น้ำ 8-12 ชั่วโมงแล้วต้มประมาณ 1 ชั่วโมงจนบี้ด้วยนิ้วได้ ถ้าใช้ถั่วกระป๋อง ล้างน้ำในกระป๋องออกเพื่อลดเกลือ สลัดนี้คลุกแล้วพักในตู้เย็น 15 นาทีอร่อยกว่าเพราะถั่วดูดน้ำสลัด
ทำให้อาหารไม่มีเนื้อสัตว์มีรสเข้ม
สิ่งที่คนบ่นบ่อยที่สุดตอนเริ่มกินมังสวิรัติคือรสจืด ส่วนใหญ่เป็นเพราะเราคุ้นกับรสอูมามิจากน้ำปลา กะปิ และน้ำซุปกระดูก ในครัวใช้ของต่อไปนี้แทนได้
| แทนอะไร | ใช้อะไร | ปริมาณตั้งต้นต่อ 2 ที่ |
|---|---|---|
| น้ำซุปกระดูก | น้ำแช่เห็ดหอม หรือน้ำต้มหัวไชเท้ากับข้าวโพด | 2-4 ถ้วย |
| น้ำปลา | ซีอิ๊วขาว หรือเกลือกับน้ำมะนาว | 1 ช้อนโต๊ะ ชิมก่อนเติม |
| รสมันจากหมูสับ | เต้าหู้ทอดบดหยาบ เห็ดสับผัดจนแห้ง | 1 ถ้วย |
| ความหอมจากน้ำมันหมู | กระเทียมเจียวในน้ำมันรำข้าว | 1 ช้อนโต๊ะ |
| รสเปรี้ยวกลม | มะเขือเทศสุกผัดจนเละ | 2 ลูก |
เห็ดผัดไฟแรงจนน้ำงวดและขอบเริ่มเป็นสีน้ำตาลจะให้รสลึกกว่าเห็ดที่ผัดแค่สุก อันนี้ใช้เวลาเพิ่มแค่ 2-3 นาทีแต่เปลี่ยนรสจานทั้งจาน
ดูแลสารอาหารที่คนกินมังสวิรัติมักขาด
NHS ระบุประเด็นสำคัญไว้ชัด
| สารอาหาร | ข้อควรรู้จาก NHS | วิธีทำในครัวไทย |
|---|---|---|
| เหล็ก | เหล็กจากพืชดูดซึมได้น้อยกว่า คนกินมังสวิรัติมีโอกาสเก็บสะสมเหล็กต่ำกว่า | กินถั่ว ผักใบเขียวเข้ม ธัญพืชไม่ขัดสี คู่กับส้มหรือฝรั่ง (วิตามินซี) |
| วิตามินบี12 | พบตามธรรมชาติเฉพาะอาหารจากสัตว์ ไข่นมที่กินประจำมักให้พอ | ถ้ากินไข่นมน้อย หาอาหารที่เสริมบี12 หรือปรึกษานักกำหนดอาหาร |
| แคลเซียม | จากนมหรือเครื่องดื่มเสริม ผักใบเขียว เต้าหู้ที่ใช้แคลเซียมแข็งตัว | นมจืด โยเกิร์ต ผักคะน้า เต้าหู้แข็ง |
| โอเมก้า 3 | จากเมล็ดแฟลกซ์ น้ำมันเรพซีด วอลนัท เมล็ดเจีย ไข่เสริมโอเมก้า 3 | โรยเมล็ดเจียหรือวอลนัทบนข้าวโอ๊ตหรือสลัด |
NHS ยังเตือนว่าโอเมก้า 3 จากพืชอาจไม่ให้ประโยชน์ต่อหัวใจเทียบเท่าปลาไขมันสูง จึงควรกินผักผลไม้อย่างน้อย 5 ส่วนต่อวัน ลดไขมันอิ่มตัวและเกลือด้วย ดูรายการอาหารธาตุเหล็กเพิ่มที่ อาหารธาตุเหล็กสูง และแคลเซียมที่ อาหารแคลเซียมสูง
จัดสัปดาห์แบบไม่ซ้ำเบื่อ
| วัน | มื้อหลักที่แนะนำ |
|---|---|
| จันทร์ | ไข่เจียวผักโขมเห็ด กับข้าวกล้อง |
| อังคาร | เต้าหู้ทรงเครื่อง ผัดผักรวมมิตร |
| พุธ | ข้าวผัดไข่ผักรวม |
| พฤหัสบดี | แกงเขียวหวานเต้าหู้มะเขือ |
| ศุกร์ | สลัดถั่วชิกพี กับไข่ต้ม |
| เสาร์ | ต้มจืดเต้าหู้เห็ด ผัดผักบุ้ง |
| อาทิตย์ | เมนูอิสระ ลองเมนูใหม่ |
NHS แนะนำให้อาหารแป้งคือประมาณหนึ่งในสามของอาหาร และเลือกธัญพืชไม่ขัดสีถ้าทำได้ ซึ่งเข้ากับการเสิร์ฟข้าวกล้องครึ่งถ้วยในมื้อหลัก ลองผสมแนวคิดกับ เมนูคลีนทำง่าย เพื่อได้ไอเดียเพิ่ม
รายการซื้อของสำหรับ 1 สัปดาห์ (1-2 คน)
| หมวด | รายการ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| โปรตีน | ไข่ไก่ 10 ฟอง เต้าหู้แข็ง 3 ก้อน เต้าหู้อ่อน 2 หลอด ถั่วชิกพีกระป๋องหรือแห้ง 1 ถุง | ถั่วแห้งต้องแช่น้ำข้ามคืน |
| ผัก | ผักโขม บร็อกโคลี แครอท มะเขือเทศ มะเขือ ผักบุ้ง | ซื้อผักใบเขียวเข้มหลายชนิด |
| เห็ด | เห็ดนางฟ้า เห็ดฟาง | เก็บในถุงกระดาษ ไม่ล้างจนกว่าจะใช้ |
| ธัญพืช | ข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต | หุงผสมข้าวขาวได้ |
| อื่น ๆ | ซีอิ๊วขาว น้ำมันพืช เมล็ดเจีย ส้มหรือฝรั่งสำหรับวิตามินซี | ตรวจฉลากซีอิ๊ว ถ้าต้องการสูตรไม่มีส่วนผสมจากสัตว์ |
ตะกร้านี้ซื้อได้ในตลาดรอบเดียว และใช้เวลาเตรียมวัตถุดิบประมาณ 30 นาทีวันอาทิตย์ เช่น ต้มไข่ ลวกผัก แล้วแบ่งใส่กล่อง
ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง
| ปัญหา | สาเหตุ | แก้ยังไง |
|---|---|---|
| เต้าหู้ทอดแตกเละ | ไม่ซับน้ำ หรือกระทะไม่ร้อน | ซับแห้ง เทน้ำมันเมื่อกระทะร้อนจัด |
| ไข่เจียวไหม้ข้างในดิบ | ไฟแรงเกิน | ลดไฟกลาง ปิดฝา 30 วินาทีตอนพลิก |
| ผักผัดแล้วน้ำเยอะ | ใส่ผักเยอะเกินกระทะ | ผัดทีละส่วน ไฟแรง |
| อาหารรสจืด | ไม่มีเนื้อสัตว์ให้รส | ใช้ซอสถั่วเหลือง เห็ด มะเขือเทศ และน้ำมะนาว |
| หิวเร็ว | โปรตีนไม่พอ | เพิ่มไข่ เต้าหู้ หรือถั่วทุกมื้อ |
การเก็บและอุ่น
เต้าหู้ทอดแล้วเก็บในตู้เย็นได้ 2 วันและกรอบน้อยลง ไข่เจียวควรกินวันเดียว ผักผัดเก็บได้ 1-2 วัน ต้มจืดเก็บได้ 2 วัน อุ่นให้ร้อนทั่วก่อนกิน อาหารที่ปรุงแล้วอย่าทิ้งไว้อุณหภูมิห้องนานเกินไป โดยเฉพาะอากาศร้อนแบบบ้านเรา
ถ้าทำครั้งแรก
- เริ่มจากไข่เจียวผักและเต้าหู้ทรงเครื่อง เพราะใช้ของน้อยและพลาดยาก
- ใส่แหล่งโปรตีนทุกมื้อ ไม่เหลือแค่ผักกับข้าว
- กินส้มหรือฝรั่งหลังมื้อที่มีถั่วหรือผักใบเขียว เพื่อช่วยการดูดซึมเหล็ก
- ถ้าตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือกินมังสวิรัติกับเด็กเล็ก ให้ปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
คำถามที่พบบ่อย
มังสวิรัติกับกินเจเหมือนกันไหม
ไม่เหมือน กินเจตามธรรมเนียมงดเนื้อสัตว์ ไข่ นม และผักฉุน 5 ชนิด ตามที่ฐานเศรษฐกิจรายงาน ส่วนมังสวิรัติแบบกินนมและไข่ ตัดเนื้อสัตว์และปลาเท่านั้นตามที่ NHS อธิบาย
กินมังสวิรัติแล้วได้โปรตีนพอไหม
NHS ระบุว่าถั่วเมล็ดแห้ง ถั่วและเมล็ด ไข่ เต้าหู้ และเทมเป้เป็นแหล่งโปรตีนได้ และการกินหลายชนิดช่วยให้ได้กรดอะมิโนครบ
ผักตระกูลใดช่วยเรื่องเหล็ก
NHS ยกตัวอย่างถั่วเมล็ดแห้ง ผักใบเขียวเข้ม ถั่ว ผลไม้แห้ง เช่น แอปริคอตแห้ง และธัญพืชไม่ขัดสี ควรกินคู่กับแหล่งวิตามินซีเพื่อช่วยดูดซึม
แหล่งอ้างอิง
- The vegetarian diet | NHS
- เทศกาลกินเจ 2569 เริ่มล้างท้อง 9 ต.ค. เปิดความหมายความเชื่อการกินเจแต่ละวัน | ฐานเศรษฐกิจ (Thansettakij)
- Healthy diet | องค์การอนามัยโลก (WHO)





