หมากินช็อกโกแลต อันตรายไหม คำนวณจากน้ำหนักตัวและชนิด

หมากินช็อกโกแลตอันตรายจริง แต่ระดับอันตรายต่างกันมาก หมาพันธุ์ใหญ่ที่กินช็อกโกแลตนมไปหนึ่งชิ้นเล็กอาจแค่ท้องเสีย ขณะที่หมาสามกิโลที่เลียผงโกโก้ไปไม่กี่ช้อนชาอาจถึงขั้นชัก ตัวเลขที่ต้องรู้มีสามตัว คือช็อกโกแลตชนิดไหน กินไปกี่กรัม และน้องหนักกี่กิโล เมื่อรู้สามตัวนี้ สัตวแพทย์ประเมินได้ภายในไม่กี่นาทีว่าต้องรีบมาแค่ไหน

ถ้าเพิ่งเห็นน้องกิน ให้เก็บซองหรือกล่องที่เหลือไว้ ประเมินว่าหายไปเท่าไร แล้วโทรหาคลินิกทันที เพราะช่วงเวลาที่การทำให้อาเจียนยังได้ผลมีเพียงราว 2 ชั่วโมงแรก ส่วนรายชื่ออาหารอันตรายอื่นในบ้านอยู่ใน อาหารที่หมากินไม่ได้

ทำไมช็อกโกแลตเป็นพิษกับหมา

สารที่เป็นพิษคือกลุ่มเมทิลแซนทีน ได้แก่ ธีโอโบรมีนและคาเฟอีน ซึ่งกระตุ้นระบบประสาทและหัวใจ คนกำจัดสารเหล่านี้ได้เร็ว แต่หมาช้ามาก คู่มือสัตวแพทย์เมอร์คระบุว่าครึ่งชีวิตของธีโอโบรมีนในหมาคือ 17.5 ชั่วโมง แปลว่าผ่านไปเกือบวัน สารยังอยู่ในร่างกายครึ่งหนึ่ง และสารบางส่วนยังถูกดูดกลับจากกระเพาะปัสสาวะเข้าสู่ร่างกายได้อีก อาการจึงลากยาว

ASPCA ระบุอาการพิษจากช็อกโกแลตไว้ ได้แก่ อาเจียน ท้องเสีย หอบ กระหายน้ำมาก ปัสสาวะบ่อย หัวใจเต้นผิดจังหวะ สั่น ชัก และอาจถึงตาย

ช็อกโกแลตแต่ละชนิดมีสารพิษต่างกันแค่ไหน

เมอร์คให้ตัวเลขปริมาณเมทิลแซนทีนรวมในช็อกโกแลตแต่ละชนิดไว้ดังนี้

ชนิด	เมทิลแซนทีนโดยประมาณ (มิลลิกรัมต่อกรัม)	เทียบกับช็อกโกแลตนม
ผงโกโก้	28.5	สูงกว่าราว 12 เท่า
ช็อกโกแลตสำหรับทำขนม (ไม่หวาน)	15.5	สูงกว่าราว 7 เท่า
ดาร์กช็อกโกแลต	5.3 ถึง 5.6	สูงกว่าราว 2.4 เท่า
ช็อกโกแลตนม	2.3	ฐานเทียบ
ช็อกโกแลตขาว	0.04	ต่ำมาก

ASPCA สรุปให้จำง่ายว่ายิ่งเข้ม ยิ่งอันตราย ช็อกโกแลตทำขนมและผงโกโก้คือกลุ่มที่อันตรายที่สุด ในบ้านไทย ของที่ควรระวังเป็นพิเศษคือผงโกโก้สำหรับชงเครื่องดื่ม ดาร์กช็อกโกแลตแท่งที่วางบนโต๊ะทำงาน และขนมอบที่เพิ่งออกจากเตา ส่วนช็อกโกแลตขาวมีสารพิษต่ำมาก แต่ไขมันและน้ำตาลสูงยังทำให้ท้องเสียหรือตับอ่อนอักเสบได้

ปริมาณแค่ไหนถึงเริ่มมีอาการ

เมอร์คระบุระดับปริมาณสารต่อน้ำหนักตัวไว้เป็นขั้น

ปริมาณเมทิลแซนทีน (มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว)	อาการที่คาดได้
ราว 20	อาเจียน ท้องเสีย กระหายน้ำ
40 ถึง 50	ผลต่อหัวใจ เช่น หัวใจเต้นเร็วหรือผิดจังหวะ
60 ขึ้นไป	ชัก
100 ถึง 200	ช่วงที่ทำให้หมาครึ่งหนึ่งเสียชีวิตได้

ตัวเลขเหล่านี้คือค่าเฉลี่ย หมาบางตัวไวกว่านั้น โดยเฉพาะตัวที่มีโรคหัวใจอยู่เดิม หมาสูงวัย และลูกหมา ใช้ตารางเพื่อประเมินความเร่งด่วน ไม่ใช่เพื่อสรุปว่าไม่เป็นไร

ตารางประเมินตามน้ำหนักตัว

ตารางนี้คำนวณจากตัวเลขของเมอร์ค โดยใช้ดาร์กช็อกโกแลตที่ 5.5 มิลลิกรัมต่อกรัม ตัวเลขคือกรัมของช็อกโกแลตโดยประมาณ ปัดเป็นจำนวนเต็ม

น้ำหนักน้อง	ระดับ	ช็อกโกแลตนม	ดาร์ก	ทำขนม	ผงโกโก้
3 กก.	เริ่มอาเจียน (20 มก./กก.)	26 ก.	11 ก.	4 ก.	2 ก.
3 กก.	เสี่ยงชัก (60 มก./กก.)	78 ก.	33 ก.	12 ก.	6 ก.
5 กก.	เริ่มอาเจียน	43 ก.	18 ก.	6 ก.	4 ก.
5 กก.	เสี่ยงชัก	130 ก.	55 ก.	19 ก.	11 ก.
10 กก.	เริ่มอาเจียน	87 ก.	36 ก.	13 ก.	7 ก.
10 กก.	เสี่ยงชัก	261 ก.	109 ก.	39 ก.	21 ก.
20 กก.	เริ่มอาเจียน	174 ก.	73 ก.	26 ก.	14 ก.
20 กก.	เสี่ยงชัก	522 ก.	218 ก.	77 ก.	42 ก.

ลองดูตัวอย่างจริง ปอมเมอเรเนียนหนัก 3 กิโลกรัมที่กินดาร์กช็อกโกแลตแท่งเล็กหมดไปหนึ่งแท่งขนาด 40 กรัม ได้สารราว 220 มิลลิกรัม หรือราว 73 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งเกินระดับที่อาจชักแล้ว ขณะที่โกลเด้นหนัก 30 กิโลกรัมที่กินช็อกโกแลตนมชิ้นเดียวกัน ได้เพียงราว 3 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ต่ำกว่าระดับเริ่มอาการมาก ความต่างของน้ำหนักตัวจึงเปลี่ยนเรื่องฉุกเฉินเป็นเรื่องเฝ้าดูได้ หมาตัวเล็กอย่างใน หมาพันธุ์เล็ก จึงเสี่ยงที่สุดจากของปริมาณนิดเดียว

ทำอะไรใน 10 นาทีแรก

1. แยกน้องออกจากของที่เหลือ เก็บซอง กล่อง หรือห่อไว้ ถ่ายรูปฉลากที่บอกเปอร์เซ็นต์โกโก้
2. ประเมินปริมาณที่หายไป เทียบกับน้ำหนักเต็มบนฉลาก
3. จดเวลาที่คาดว่าน้องกิน ถ้าไม่แน่ใจ ให้ใช้เวลาที่เห็นของครั้งสุดท้ายว่ายังอยู่ครบ
4. โทรหาคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์ที่ใกล้ที่สุด แจ้งน้ำหนักน้อง ชนิด ปริมาณ และเวลา
5. ถ้าหมอบอกให้มา ให้ไปทันทีพร้อมซองช็อกโกแลต

สิ่งที่ห้ามทำเองที่บ้าน คือการกรอกน้ำเกลือ น้ำมัน หรือยัดนิ้วล้วงคอให้อาเจียน วิธีเหล่านี้ทำให้เกลือในเลือดสูงจนเป็นอันตราย หรือสำลักลงปอด เมอร์คระบุว่าการทำให้อาเจียนมีประโยชน์ในช่วงราว 2 ชั่วโมงหลังกิน และสัตวแพทย์จะเลือกวิธีที่ปลอดภัยเอง หลังจากนั้นหมออาจให้ถ่านกัมมันต์ซ้ำเป็นระยะเพื่อดักสารที่ยังวนในลำไส้ ให้สารน้ำทางหลอดเลือด และติดตามการเต้นของหัวใจ

สังเกตอาการตลอด 72 ชั่วโมง

เมอร์คระบุว่าอาการมักเริ่มใน 6 ถึง 12 ชั่วโมง และในรายที่กินมากอาการอยู่ได้นานถึง 72 ชั่วโมง ถึงหมอจะให้กลับบ้านแล้ว เจ้าของยังต้องดูต่อ

ช่วงเวลาหลังกิน	สิ่งที่สังเกต
0 ถึง 2 ชั่วโมง	ยังไม่มีอาการ เป็นช่วงที่หมอทำให้อาเจียนได้
2 ถึง 12 ชั่วโมง	กระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย กระสับกระส่าย อาเจียน
12 ถึง 24 ชั่วโมง	หอบ หัวใจเต้นแรงจนเห็นที่หน้าอก สั่น เดินไปมาไม่หยุด
24 ถึง 72 ชั่วโมง	อาการควรค่อยๆ ลดลง ถ้ากลับแย่ลงให้โทรหาหมอ

วางชามน้ำให้พอ พาออกไปปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ เพราะการขับปัสสาวะช่วยลดการดูดสารกลับ ให้นอนในห้องเงียบ แสงไม่จ้า ลดสิ่งกระตุ้นที่ทำให้ตื่นเต้น ถ้าน้องท้องเสียหรืออาเจียนต่อเนื่อง การดูแลเรื่องน้ำและอาหารอ่อนดูได้ใน หมาอาเจียน ท้องเสีย

ที่โรงพยาบาลสัตว์ หมอทำอะไรบ้าง

เจ้าของหลายคนลังเลเพราะไม่รู้ว่าไปแล้วจะเจออะไร ภาพรวมการดูแลมีสามส่วน ส่วนแรกคือเอาสารออกให้มากที่สุด ถ้ายังอยู่ในช่วงต้น หมอจะทำให้น้องอาเจียนด้วยยาที่ปลอดภัยสำหรับหมา แล้วดูว่าช็อกโกแลตออกมามากน้อยแค่ไหน ส่วนที่สองคือลดการดูดซึมสารที่เหลือ และเร่งการขับออกทางปัสสาวะด้วยสารน้ำ ส่วนที่สามคือคุมอาการ ถ้าหัวใจเต้นเร็วหรือผิดจังหวะ หมอจะติดเครื่องวัดคลื่นไฟฟ้าหัวใจและให้ยาตามอาการ ถ้าน้องสั่นหรือชัก จะได้ยาระงับอาการทางระบบประสาท

หมาที่กินปริมาณน้อยและมาเร็ว หลายตัวได้กลับบ้านในวันเดียวกันพร้อมคำแนะนำให้เฝ้าดูต่อ ส่วนรายที่กินมาก มาช้า หรือมีอาการหัวใจ อาจต้องนอนโรงพยาบาลหนึ่งถึงสองคืน ข้อมูลที่ช่วยให้หมอตัดสินใจเร็วคือ ฉลากที่บอกเปอร์เซ็นต์โกโก้ น้ำหนักล่าสุดของน้อง และเวลาที่กิน เตรียมไว้ในโทรศัพท์ก่อนออกจากบ้าน

หมาตัวไหนไวกว่าค่าเฉลี่ย

ตัวเลขในตารางเป็นค่ากลาง ในชีวิตจริงมีหมาบางกลุ่มที่ควรนับว่าเสี่ยงสูงกว่าที่คำนวณได้

• หมาที่มีโรคหัวใจอยู่เดิม เพราะสารเมทิลแซนทีนกระตุ้นหัวใจโดยตรง ดูอาการโรคหัวใจได้ใน โรคหัวใจในหมา
• หมาที่มีประวัติชักหรือโรคลมชัก สารกระตุ้นระบบประสาทลดเกณฑ์การชักลง
• ลูกหมาและหมาสูงวัย ที่ตับและไตกำจัดสารได้ช้ากว่า
• หมาที่กินช็อกโกแลตพร้อมของมันปริมาณมาก เช่น เค้กครีม ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบตามมาอีกหลายวัน
• หมาที่กินซ้ำหลายวันติดกันโดยเจ้าของไม่รู้ เพราะครึ่งชีวิตของสารยาว สารจึงสะสมได้

ความเชื่อที่พบบ่อยว่า "เคยกินแล้วไม่เป็นไร" จึงใช้ไม่ได้ ครั้งก่อนอาจเป็นช็อกโกแลตนมชิ้นเล็ก ครั้งนี้อาจเป็นดาร์กช็อกโกแลตทั้งแท่ง ปริมาณสารต่างกันหลายเท่า

จุดเสี่ยงในบ้านที่มักพลาด

• ถุงขนมจากเทศกาล วาเลนไทน์ ปีใหม่ และงานวันเกิด ที่วางไว้บนโซฟาหรือโต๊ะเตี้ย
• กระเป๋าถือหรือเป้ที่มีช็อกโกแลตแท่ง หมาที่จมูกดีเปิดซิปได้
• ผงโกโก้ในตู้ครัวที่ไม่มีประตู หรือถุงที่ฉีกขาด
• เศษบราวนี่และคุกกี้ช็อกชิปในถังขยะที่ไม่มีฝา
• ปุ๋ยเปลือกโกโก้ที่ใช้คลุมดินในสวน ซึ่งมีสารกลุ่มเดียวกัน
• เครื่องดื่มโกโก้เย็นที่วางไว้บนโต๊ะกาแฟ

หมาที่อยู่คอนโดซึ่งมีพื้นที่น้อย ทุกโต๊ะอยู่ในระยะเอื้อมถึง การเก็บของหวานไว้ในตู้ปิดหรือตู้เย็นช่วยได้มากกว่าการสอนห้ามกิน และควรบอกเด็กในบ้านว่าห้ามแบ่งช็อกโกแลตให้น้องเป็นขนม ถ้าอยากให้ขนมตอนทุกคนกินของหวาน ให้เตรียมขนมสำหรับหมาแยกไว้ในจานของน้องเอง ทั้งบ้านจะได้ไม่ต้องแบ่งของจากจานตัวเองให้น้อง

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• กินผงโกโก้ ช็อกโกแลตทำขนม หรือดาร์กช็อกโกแลต ในปริมาณที่ไม่แน่ใจ
• ผลคำนวณถึงระดับเริ่มอาการ หรือน้องตัวเล็ก ป่วยโรคหัวใจ หรือเป็นลูกหมา
• อาเจียนซ้ำหลายครั้ง หอบไม่หยุด หรือกระสับกระส่ายเดินวน
• หัวใจเต้นแรงจนมองเห็น สั่น กล้ามเนื้อกระตุก
• ชัก ซึ่งเป็นเหตุฉุกเฉิน ระหว่างชักให้ทำตามขั้นตอนใน หมาชัก แล้วไปโรงพยาบาลทันที

การโทรหาหมอเร็วไม่เสียอะไร แต่การรอจนอาการออกอาจเลยช่วงที่แก้ง่ายที่สุดไปแล้ว