หมาถ่ายเป็นเลือด เกิดจากอะไร ดูสีเลือดแล้วรู้ว่าต้องรีบแค่ไหน

หมาถ่ายเป็นเลือดเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ลำไส้ใหญ่อักเสบจากการกินของแปลกหรือเปลี่ยนอาหาร พยาธิ ไปจนถึงโรคที่อันตรายถึงชีวิตอย่างพาร์โวไวรัสและภาวะลำไส้อักเสบเลือดออกเฉียบพลัน สิ่งแรกที่ช่วยตัดสินว่าต้องรีบแค่ไหนคือสีของเลือดและอาการโดยรวม เลือดแดงสดจุดเล็กในสุนัขที่ยังร่าเริงรอนัดพบหมอได้ แต่อุจจาระเหลวเป็นเลือดจำนวนมาก อุจจาระสีดำเหมือนยางมะตอย หรือสุนัขที่ซึม อาเจียน เหงือกซีด ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที

สีของเลือดบอกอะไร

เลือดที่ออกในส่วนต่างๆ ของทางเดินอาหารจะเปลี่ยนสีไม่เท่ากัน เลือดที่ออกในกระเพาะหรือลำไส้เล็กถูกย่อยระหว่างทางจนกลายเป็นสีดำ ส่วนเลือดที่ออกใกล้ปลายทางยังเป็นสีแดง

สิ่งที่เห็น	มักมาจาก	ตัวอย่างสาเหตุ
เลือดแดงสดเป็นจุดหรือเส้นบนอุจจาระที่เป็นก้อน	ลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย ทวารหนัก	เบ่งแรง ท้องผูก ต่อมข้างก้นอักเสบ
อุจจาระนิ่มมีมูกและเลือดสด ถ่ายบ่อยทีละน้อย	ลำไส้ใหญ่อักเสบ	เปลี่ยนอาหาร กินของแปลก พยาธิ ความเครียด
อุจจาระเหลวเป็นเลือดเข้มคล้ายแยม	ลำไส้อักเสบเลือดออกรุนแรง	ลำไส้อักเสบเลือดออกเฉียบพลัน พาร์โว
อุจจาระสีดำ เหนียว เป็นมัน	กระเพาะหรือลำไส้เล็ก	แผลในกระเพาะ พยาธิปากขอ กินยาบางชนิด

คู่มือสัตวแพทย์ Merck อธิบายว่าลำไส้ใหญ่อักเสบในสุนัขมักทำให้ถ่ายบ่อย อุจจาระมีมูก มีเลือดสด และเบ่งนาน ส่วนแผลในกระเพาะหรือลำไส้ส่วนต้นทำให้อุจจาระสีดำคล้ำ

ข้อควรระวังคือ อาหารบางอย่างทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีได้เหมือนกัน เช่น อาหารที่มีบีทรูทหรือสีผสมแดง ทำให้อุจจาระแดง ส่วนตับหรือเลือดสัตว์ในอาหารบางชนิดทำให้อุจจาระคล้ำ ถ้าไม่แน่ใจ ถ่ายรูปเก็บไว้และนำตัวอย่างอุจจาระไปให้สัตวแพทย์ดู

ลำไส้ใหญ่อักเสบ สาเหตุที่พบบ่อยที่สุด

สุนัขที่กินขยะ กระดูก ของเหลือจากโต๊ะ หรือเปลี่ยนอาหารกะทันหัน มักเกิดลำไส้ใหญ่อักเสบ อาการที่เจ้าของเห็นคือ สุนัขขอออกไปถ่ายบ่อย นั่งเบ่งนาน อุจจาระออกทีละน้อย มีมูกเหมือนวุ้นและเลือดสดติดมา แต่สุนัขยังกินได้และเล่นตามปกติ

กรณีแบบนี้สัตวแพทย์มักเริ่มจากตรวจอุจจาระหาพยาธิ ปรับอาหารให้ย่อยง่าย และให้ยาตามความเหมาะสม Merck ระบุว่าการปรับอาหาร เช่น อาหารที่มีไฟเบอร์ละลายน้ำ ใช้ดูแลลำไส้ใหญ่อักเสบในสุนัขได้ อาการส่วนใหญ่ดีขึ้นในไม่กี่วัน ถ้าลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นๆ หายๆ ต้องตรวจหาสาเหตุเรื้อรัง เช่น แพ้อาหารหรือลำไส้อักเสบเรื้อรัง

สุนัขที่ท้องเสียพร้อมอาเจียน มีแนวทางดูแลเบื้องต้นและเกณฑ์ประเมินอยู่ที่ หมาอาเจียน ท้องเสีย

ลำไส้อักเสบเลือดออกเฉียบพลัน อุจจาระเหมือนแยม

โรคนี้เดิมเรียกว่า hemorrhagic gastroenteritis (HGE) ปัจจุบันสัตวแพทย์หลายแห่งเรียกว่า acute hemorrhagic diarrhea syndrome (AHDS) โรงพยาบาลสัตว์ VCA อธิบายว่าสุนัขที่เป็นจะถ่ายเหลวเป็นเลือดจำนวนมากอย่างกะทันหัน ลักษณะเหมือนแยมราสป์เบอร์รี และมักอาเจียนร่วมด้วย สุนัขพันธุ์เล็กและพันธุ์ทอยพบบ่อย

Merck ระบุว่าโรคนี้พบในสุนัขอายุเฉลี่ยราวห้าปี พันธุ์ที่พบบ่อยได้แก่ ยอร์คเชียร์เทอร์เรีย มินิเจอร์พินเชอร์ มินิเจอร์พุดเดิ้ล มอลทีส และมินิเจอร์ชเนาเซอร์ และโรคนี้ไม่ติดต่อจากสุนัขตัวหนึ่งไปอีกตัว

ลักษณะ	ลำไส้อักเสบเลือดออกเฉียบพลัน
อาการเด่น	ถ่ายเหลวเป็นเลือดมากทันที คล้ายแยม อาเจียน
กลุ่มที่พบบ่อย	สุนัขพันธุ์เล็กและทอย วัยผู้ใหญ่
ผลเลือดที่สัตวแพทย์มักเห็น	ค่าความเข้มข้นเลือด (PCV) สูงเกิน 60% เทียบกับค่าปกติราว 37-55%
สาเหตุที่สงสัย	แบคทีเรีย Clostridium perfringens และสารพิษ
การรักษาหลัก	ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ

ค่าความเข้มข้นเลือดที่สูงมากเกิดจากร่างกายเสียน้ำเข้าไปในลำไส้อย่างรวดเร็ว เลือดจึงข้นขึ้น VCA อธิบายว่าเมื่อได้รับสารน้ำทางหลอดเลือดดำและการดูแลที่เหมาะสม สุนัขส่วนใหญ่ดีขึ้นในไม่กี่วัน แต่ถ้าปล่อยไว้โดยไม่ให้สารน้ำ ภาวะขาดน้ำรุนแรงทำให้เลือดแข็งตัวผิดปกติทั่วร่างกาย (DIC) ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต นี่คือเหตุผลที่โรคนี้รอที่บ้านไม่ได้

พาร์โวไวรัส อันตรายที่สุดในลูกสุนัข

ลูกสุนัขที่ถ่ายเป็นเลือดและยังได้วัคซีนไม่ครบ ต้องคิดถึงพาร์โวก่อนเสมอ Merck อธิบายว่าอาการเริ่มราวห้าถึงเจ็ดวันหลังสัมผัสเชื้อ (ช่วงสองถึงสิบสี่วัน) โดยเริ่มจากซึม ไม่กินอาหาร อาเจียน แล้วตามด้วยท้องเสียเป็นเลือดภายในหนึ่งถึงสองวัน

ข้อมูลจาก Merck ที่เจ้าของควรรู้

• เมื่อได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม สุนัขรอดชีวิตราว 68-92%
• สุนัขที่ป่วยขับเชื้อออกทางอุจจาระได้นานถึงราวสามสัปดาห์
• เชื้อพาร์โวอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานหนึ่งปีหรือมากกว่า
• ทำความสะอาดพื้นและของใช้ด้วยน้ำยาฟอกขาวผสมน้ำในอัตราส่วน 1 ต่อ 30
• วัคซีนให้เมื่ออายุ 6-8, 10-12 และ 14-16 สัปดาห์ กระตุ้นเมื่อหนึ่งปี แล้วทุกสามปี

ตารางวัคซีนฉบับเต็มดูได้ที่ ตารางวัคซีนสุนัข ถ้าลูกสุนัขในบ้านป่วยด้วยพาร์โว แยกจากสุนัขตัวอื่นทันที และอย่าพาลูกสุนัขตัวใหม่เข้าบ้านจนกว่าจะทำความสะอาดและได้คำแนะนำจากสัตวแพทย์

พยาธิปากขอ ถ่ายดำและซีดในลูกสุนัข

สภาสุขภาพพยาธิในสัตว์เลี้ยง (CAPC) อธิบายว่าพยาธิปากขอเกาะผนังลำไส้แล้วดูดเลือด ลูกสุนัขที่ติดพยาธิจำนวนมากจะถ่ายอุจจาระสีดำ เหงือกซีด และอ่อนแรงจากภาวะโลหิตจาง ลูกสุนัขติดได้ตั้งแต่ดูดนมแม่ เพราะตัวอ่อนผ่านทางน้ำนมได้

แนวทางของ CAPC คือ ถ่ายพยาธิลูกสุนัขเมื่ออายุ 2, 4, 6 และ 8 สัปดาห์ แล้วป้องกันต่อเนื่องตามคำแนะนำสัตวแพทย์ และพยาธิปากขอยังติดคนได้ ตัวอ่อนในดินที่ปนเปื้อนอุจจาระไชผ่านผิวหนังคน ทำให้เกิดผื่นคันเป็นทางคดเคี้ยว การเก็บอุจจาระสุนัขทุกวันและใส่รองเท้าเวลาเดินบนดินจึงสำคัญ อ่านตารางถ่ายพยาธิทั้งหมดที่ ถ่ายพยาธิสุนัข

สาเหตุอื่นที่สัตวแพทย์จะนึกถึง

สาเหตุ	เบาะแสที่ช่วยแยก
สิ่งแปลกปลอมในลำไส้	Merck ระบุว่าพบบ่อยในสุนัขพันธุ์ใหญ่วัยหนุ่มสาว อาเจียนซ้ำ ปวดท้อง
ลำไส้กลืนกัน	พบในสุนัขอายุน้อย ถ่ายเหลวมีเลือดทีละน้อย ปวดท้อง
แผลในกระเพาะ	อุจจาระสีดำ อาจเกี่ยวกับยาแก้ปวดบางชนิด
สารพิษหนู	เลือดออกหลายจุด ไม่ใช่แค่ในอุจจาระ เช่น เหงือก ปัสสาวะ
เนื้องอกในลำไส้	สุนัขสูงวัย น้ำหนักลด เป็นเรื้อรัง

สุนัขที่อาจกินยาเบื่อหนูเข้าไป เป็นภาวะฉุกเฉินแม้ยังไม่มีอาการ เพราะเลือดออกมักเริ่มหลังกินหลายวัน ให้นำซองยาไปพบสัตวแพทย์ทันที

สัตวแพทย์จะตรวจอะไรบ้าง

การเตรียมข้อมูลไว้ก่อนช่วยให้หมอวินิจฉัยได้เร็ว เจ้าของควรบอกได้ว่าเริ่มเห็นเลือดเมื่อไร ถ่ายกี่ครั้ง สีอะไร อาเจียนไหม กินอะไรผิดปกติในสองสามวันก่อน และได้วัคซีนกับยาถ่ายพยาธิครั้งล่าสุดเมื่อไร

การตรวจ	ใช้หาอะไร
ตรวจอุจจาระ	ไข่พยาธิ โปรโตซัว
ชุดตรวจพาร์โว	เชื้อพาร์โวในอุจจาระ
ตรวจเลือด	ความเข้มข้นเลือด โลหิตจาง เกลือแร่
เอกซเรย์หรืออัลตราซาวนด์	สิ่งแปลกปลอม ลำไส้กลืนกัน ก้อน
ตรวจการแข็งตัวของเลือด	เมื่อสงสัยสารพิษหนูหรือเลือดออกหลายจุด

ป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ

สาเหตุหลายอย่างในรายการด้านบนป้องกันได้ด้วยเรื่องพื้นฐานที่ทำได้ทุกบ้าน

สิ่งที่ทำ	ป้องกันอะไร
ฉีดวัคซีนครบตามตาราง ไม่พาลูกสุนัขลงพื้นสาธารณะก่อนวัคซีนครบ	พาร์โว
ถ่ายพยาธิตามอายุและตามที่สัตวแพทย์แนะนำ	พยาธิปากขอ พยาธิอื่นในลำไส้
เก็บอุจจาระทุกวัน ทั้งในบ้านและสนาม	การติดพยาธิซ้ำ การแพร่เชื้อ
เปลี่ยนอาหารแบบค่อยเป็นค่อยไปในเจ็ดถึงสิบวัน	ลำไส้ใหญ่อักเสบจากอาหาร
เก็บถังขยะมีฝา ไม่ให้กระดูกสุก	ลำไส้อักเสบ สิ่งแปลกปลอม
เก็บยาคนและยาเบื่อหนูไว้ที่สุนัขเข้าไม่ถึง	แผลในกระเพาะ เลือดออกจากสารพิษ
เลือกของเล่นที่ใหญ่กว่าปากสุนัข ทิ้งเมื่อแตก	สิ่งแปลกปลอมอุดตัน

สุนัขบางตัวมีนิสัยกินของจากพื้นตอนเดินเล่น การฝึกคำสั่งให้ปล่อยหรือไม่แตะ และใช้สายจูงสั้นในพื้นที่ที่มีเศษอาหาร ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก สำหรับสุนัขพันธุ์ทอยที่เคยเป็นลำไส้อักเสบเลือดออกเฉียบพลันมาแล้ว เจ้าของควรจำอาการแรกเริ่มให้ได้ คือถ่ายเหลวเป็นเลือดเข้มกะทันหันพร้อมอาเจียน และพาไปพบหมอเร็วทุกครั้งที่เห็นอาการแบบนี้ เพราะความเร็วในการให้สารน้ำมีผลต่อการฟื้นตัวโดยตรง

ส่วนการเปลี่ยนอาหาร หลายบ้านเปลี่ยนยี่ห้อทันทีเมื่ออาหารหมดถุงหรือเจอโปรโมชัน ลำไส้ของสุนัขต้องใช้เวลาปรับตัว การผสมอาหารใหม่ทีละส่วนตลอดหนึ่งสัปดาห์ช่วยลดอาการถ่ายเหลวมีมูกเลือดที่เกิดจากการเปลี่ยนอาหารได้

ดูแลที่บ้านระหว่างรอพบหมอ

สำหรับสุนัขโตที่เห็นเลือดสดเล็กน้อย และยังร่าเริงดี สิ่งที่ทำได้ระหว่างรอนัดมีไม่มาก และไม่ควรทำเกินนี้

• เตรียมน้ำสะอาดให้ดื่มตลอด และสังเกตว่าดื่มได้ไม่อาเจียน
• งดขนม กระดูก และอาหารคน
• จดเวลาและลักษณะอุจจาระทุกครั้ง ถ่ายรูปไว้
• เก็บอุจจาระสดหนึ่งก้อนไว้ให้หมอตรวจ
• ไม่ให้ยาของคน ไม่ว่าจะเป็นยาแก้ท้องเสียหรือยาแก้ปวด

ถ้าไม่แน่ใจว่าสุนัขป่วยหนักแค่ไหน ดูสัญญาณรวมได้ที่ อาการหมาป่วย

พาไปหาหมอทันทีถ้าสุนัขมีอาการอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้

• ถ่ายเหลวเป็นเลือดจำนวนมาก หรือเหมือนแยม
• อุจจาระดำเหนียวเหมือนยางมะตอย
• อาเจียนร่วมด้วย หรือดื่มน้ำแล้วอาเจียน
• ซึม อ่อนแรง เหงือกซีดหรือขาว
• เป็นลูกสุนัขที่วัคซีนยังไม่ครบ หรือสุนัขพันธุ์ทอยที่อาการเริ่มกะทันหัน
• สงสัยว่ากินยาเบื่อหนู ของมีคม หรือของเล่นชิ้นเล็ก