แมวกินอะไรได้บ้าง อาหารคนที่ให้ได้และปริมาณที่ปลอดภัย

คำตอบสั้นสำหรับเจ้าของที่ยืนหน้าตู้เย็นอยู่ตอนนี้คือ แมวกินอาหารคนบางอย่างได้ แต่ต้องเป็นของเสริมไม่กี่คำ ไม่ใช่มื้อหลัก และต้องเป็นของสุกไม่ปรุงแต่ง มื้อหลักของแมวควรมาจากอาหารสำเร็จรูปที่ระบุว่าครบถ้วนสำหรับช่วงวัย เหตุผลคือแมวต้องการสารอาหารที่ปรับเทียบไว้แล้ว และเนื้อไก่ต้มล้วน ๆ ให้ไม่ครบ

ทำไมแมวต่างจากสุนัขเรื่องอาหาร

Merck Veterinary Manual ระบุว่าแมวเป็นสัตว์กินเนื้อโดยจำเป็น (obligate carnivore) ต้องการโปรตีนสูงกว่าสุนัข และต้องได้สารอาหารบางอย่างจากอาหารโดยตรง เช่น ทอรีน กรดอะราคิโดนิก และวิตามินเอรูปสำเร็จ เพราะร่างกายสร้างเองได้ไม่เพียงพอ ถ้าขาดทอรีนนานจะกระทบหัวใจและสายตา

ผลที่ตามมาในครัว

• ข้าวผัก ไม่ใช่อาหารที่เหมาะเป็นฐานมื้อของแมว
• เนื้อล้วนที่ไม่เสริมแคลเซียมและวิตามินจะทำให้สัดส่วนผิดดุล
• อาหารสุนัขไม่เหมาะเป็นอาหารประจำของแมว เพราะสูตรไม่เติมสารที่แมวต้องการ

แมวหลายตัวเลือกกินมาก และเรื่องที่ต้องระวังคือกินของไม่ครบหมู่แล้วเจ้าของไม่รู้ตัว อ่านเกณฑ์เลือกอาหารหลักได้ที่ อาหารแมวยี่ห้อไหนดี

ของที่ให้เป็นของเสริมได้

อาหาร	วิธีเตรียม	ปริมาณตัวอย่างสำหรับแมว 4 กก.	ข้อควรระวัง
อกไก่ต้ม	ต้มสุก ไม่ใส่เกลือ ฉีกเป็นชิ้นเล็ก	1 ถึง 2 ช้อนชา	ไม่มีหนัง ไม่มีกระดูก
ปลาต้มสุก เช่น ปลาทู ปลาทูน่าสด	ต้มหรือนึ่ง เอาก้างออก	1 ถึง 2 ช้อนชา	ให้ไม่บ่อย ปลากระป๋องในน้ำเกลือไม่ควรให้
ไข่ต้มสุก	ต้มสุกทั้งฟอง	1 ถึง 2 ช้อนชาของไข่แดงและขาว	ห้ามไข่ดิบ
ตับไก่ต้ม	ต้มสุก	ชิ้นขนาดนิ้วก้อย ไม่เกินสัปดาห์ละครั้ง	วิตามินเอสูง ให้มากไปไม่ดี
ฟักทองนึ่ง	นึ่งนุ่ม บด	1 ช้อนชา	ช่วยเรื่องใยอาหารเล็กน้อย
แครอทนึ่ง	นึ่งนุ่ม หั่นเล็ก	1 ช้อนชา	ไม่ใช่อาหารที่แมวต้องการ ให้เพื่อความหลากหลาย
ข้าวต้มเปล่า	ใส่นิดเดียวผสมอาหารตอนท้องเสียเบา ๆ	1 ช้อนชา	ไม่ใช่มื้อหลัก ถ้าท้องเสียเกิน 1 วันให้พบสัตวแพทย์

ตัวเลขปริมาณเป็นแนวทางสำหรับแมวหนักราว 4 กิโลกรัม ซึ่งต้องการราว 240 กิโลแคลอรีต่อวันตามสูตรของ Merck เมื่อทำหมันแล้ว ขนมและของเสริมรวมกันไม่ควรเกิน 10% หรือราว 24 กิโลแคลอรีต่อวัน อกไก่ต้ม 1 ช้อนโต๊ะมีพลังงานราว 15 ถึง 20 กิโลแคลอรี ดังนั้นสองสามช้อนชาก็ใกล้เพดานแล้ว ไม่ต้องให้มาก

เสริมแล้วต้องลดอาหารหลักตาม

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยที่สุดคือเสริมเนื้อไก่ต้มทุกเช้าโดยไม่ลดเม็ดหรือซองลง พลังงานจึงเกินต่อเนื่อง น้ำหนักขึ้นช้า ๆ ภายในไม่กี่เดือน แมวอ้วนมีความเสี่ยงเบาหวาน โรคข้อ และปัญหาทางเดินปัสสาวะมากขึ้น

วิธีคุมที่ได้ผล

1. คำนวณพลังงานต่อวันของแมวก่อน ดูวิธีที่ อาหารแมวโต ยี่ห้อไหนดี
2. จดว่าของเสริมวันนี้ให้ไปกี่ช้อน
3. หักปริมาณอาหารหลักออกตามส่วนที่ให้
4. ชั่งน้ำหนักแมวทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์ ถ้าเพิ่มเกินให้ลดของเสริมก่อนลดอาหารหลัก

ตัวอย่างหนึ่งวันของแมวที่ได้ของเสริม

ลองดูแมวทำหมันหนัก 4 กิโลกรัมที่ต้องการราว 240 กิโลแคลอรีต่อวัน แล้วเจ้าของอยากให้อกไก่ต้มตอนเช้าเป็นรางวัล ตัวเลขด้านล่างเป็นตัวอย่างการวางแผน ให้เปลี่ยนเป็นค่าจากฉลากอาหารที่บ้านใช้จริง

ช่วงเวลา	สิ่งที่ให้	พลังงานโดยประมาณ
เช้า	อกไก่ต้มฉีก 1 ช้อนชาครึ่ง	ราว 10 กิโลแคลอรี
เช้า	อาหารหลักส่วนแรก	ส่วนที่เหลือแบ่งครึ่ง
เย็น	อาหารหลักส่วนที่สอง	ส่วนที่เหลืออีกครึ่ง
ระหว่างวัน	ขนมครีมเลียไม่เกินครึ่งซอง	ราว 10 กิโลแคลอรี

รวมของเสริมได้ราว 20 กิโลแคลอรี ยังอยู่ใต้เพดาน 10% อาหารหลักจึงเหลือราว 220 กิโลแคลอรี ถ้าวันไหนเผลอให้ไข่ต้มเพิ่มอีก ก็ตัดขนมครีมออกแทน เขียนตารางแบบนี้แปะตู้เย็น ทุกคนในบ้านจะให้เท่ากัน ไม่มีใครแอบเติม

แมวติดของเสริมจนไม่กินอาหารหลัก

ปัญหาที่ตามมาหลังให้อกไก่หรือปลาทูทุกวัน คือแมวบางตัวเริ่มนั่งรอของอร่อยแล้วไม่แตะเม็ด เจ้าของใจอ่อนก็ให้ไก่เพิ่ม วนไปจนอาหารหลักกลายเป็นของเสริมแทน แมวกลุ่มนี้ได้โปรตีนแต่ขาดแคลเซียม วิตามิน และทอรีนที่สูตรครบถ้วนเติมไว้

ทางแก้คือให้ของเสริมหลังจากแมวกินอาหารหลักไปแล้วบางส่วนเสมอ ให้เป็นรางวัลปิดท้ายมื้อ และเก็บชามอาหารหลักตามเวลาที่กำหนด สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดคือปล่อยให้แมวอดจนยอมกิน Cornell Feline Health Center อธิบายว่าแมวที่แทบไม่กินอาหารเสี่ยงภาวะไขมันพอกตับ ซึ่งถึงตายได้ถ้าไม่รักษา และแมวอ้วนเสี่ยงมากกว่า ถ้าแมวไม่แตะอาหารหลักทั้งวัน ให้ผสมของเสริมคำเล็ก ๆ ลงบนอาหารหลักแทนการให้แยก แล้วค่อยลดลงทีละน้อยในสัปดาห์ต่อไป

อาหารดิบและอาหารทำเองที่บ้าน

กระแสให้เนื้อดิบกับแมวมีให้เห็นบ่อยในกลุ่มคนเลี้ยงแมว เหตุผลที่สัตวแพทย์ส่วนใหญ่ยังไม่สนับสนุนให้ทำเองมีสองข้อ ข้อแรกคือเชื้อแบคทีเรียในเนื้อดิบ ซึ่งเสี่ยงทั้งต่อแมวและคนในบ้าน โดยเฉพาะเด็กเล็กและผู้สูงอายุ ข้อสองคือสูตรที่ผสมเองมักขาดแคลเซียมหรือวิตามินบางตัว ปัญหานี้ไม่แสดงอาการทันที แต่ค่อย ๆ สะสมเป็นเดือน

ถ้าอยากทำอาหารให้แมวเองจริง ๆ ให้ถามสัตวแพทย์ว่ามีนักโภชนาการสัตว์ที่ช่วยออกสูตรได้ไหม แล้วทำตามสูตรนั้นอย่างเคร่งครัด ไม่สลับวัตถุดิบเองเพราะของในตลาดหมด

อาหารเปียก เม็ด และอาหารคนต่างกันอย่างไร

อาหารสำเร็จรูปแบบเปียกให้น้ำมากและมักถูกใจแมวที่ดื่มน้ำน้อย ส่วนอาหารเม็ดสะดวกและเก็บง่าย สำหรับรายละเอียดของซองเปียก อ่าน อาหารแมวเปียก ยี่ห้อไหนดี อาหารคนที่ปรุงเองมีข้อดีเรื่องรู้ว่าใส่อะไร แต่ข้อเสียคือสมดุลสารอาหารยาก ถ้าอยากทำอาหารให้แมวเองเป็นประจำ ควรทำตามสูตรที่นักโภชนาการสัตว์ออกแบบ ไม่เดาเอง

ผักและผลไม้ ต้องให้ไหม

แมวไม่ต้องการผักผลไม้เพื่อโภชนาการ สัตว์กินเนื้อหาพลังงานและโปรตีนจากเนื้อ ถ้าจะให้เพราะแมวสนใจ เลือกชนิดที่ปลอดภัยและให้น้อยมาก

• ให้ได้เล็กน้อย: ฟักทองนึ่ง แครอทนึ่ง แตงกวาหั่นบาง บลูเบอร์รี่ 1 ถึง 2 ลูก
• ไม่ควรให้: องุ่นและลูกเกด หอม กระเทียม ต้นหอม

หญ้าแมวเป็นพืชปลอดภัยที่แมวชอบเคี้ยว ช่วยแมวบางตัวที่ชอบแทะ แต่ไม่ใช่ยาแก้ก้อนขน และไม่ควรใช้ทดแทนเมื่อแมวอาเจียนบ่อย ถ้าอาเจียนซ้ำ ให้ดูสาเหตุที่ แมวอาเจียน

นมและเครื่องดื่ม

แมวโตส่วนใหญ่ย่อยแลคโตสได้ไม่ดี นมวัวจึงทำให้บางตัวท้องเสีย น้ำสะอาดควรมีให้ตลอด ถ้าแมวดื่มน้อย ลองวางชามหลายจุด เปลี่ยนชามเป็นแก้วเซรามิก หรือเพิ่มอาหารเปียก เรื่องนมโดยเฉพาะอ่านต่อที่ แมวกินนมได้ไหม

อาหารที่ห้ามให้

แมวไวต่อพิษของอาหารบางอย่างมากกว่าที่คิด เช่น หอม กระเทียม ช็อกโกแลต องุ่น ไซลิทอล และแอลกอฮอล์ ASPCA รวมรายการอาหารคนที่เป็นอันตรายกับสัตว์เลี้ยงไว้ครบ ดูรายละเอียดทีละชนิดและขั้นตอนเมื่อแมวกินพลาดที่ แมวกินอะไรไม่ได้

แมวแต่ละกลุ่มควรระวังอะไรเป็นพิเศษ

กลุ่ม	เรื่องที่ต้องระวัง
ลูกแมว	ต้องกินอาหารลูกแมวที่พลังงานและโปรตีนสูงกว่า ของเสริมไม่ควรแย่งที่มื้อหลัก ดู อาหารลูกแมว
แมวทำหมัน	อ้วนง่ายขึ้น ของเสริมต้องน้อยกว่าเดิม
แมวสูงวัย	อาจเป็นโรคไต ฟันไม่ดี ต้องถามสัตวแพทย์เรื่องโปรตีนและฟอสฟอรัส
แมวเคยเป็นนิ่ว	เลือกของเสริมตามชนิดนิ่ว ดู อาหารแมวเป็นนิ่ว
แมวแพ้อาหาร	ทดลองโปรตีนใหม่ทีละอย่างภายใต้คำแนะนำของสัตวแพทย์

วิธีเริ่มให้ของใหม่อย่างปลอดภัย

1. ให้ทีละอย่างเท่านั้น คำเล็กเท่าเล็บนิ้วก้อย
2. รอ 24 ถึง 48 ชั่วโมงดูอุจจาระ อาเจียน หรืออาการคันตามผิวหนัง
3. ถ้าปกติจึงเพิ่มเป็นปริมาณในตาราง
4. ให้ของใหม่ตอนแมวสบายดี ไม่ใช่ตอนป่วยหรือเพิ่งย้ายบ้าน
5. จดไว้ว่าแมวกินอะไรไปบ้าง เมื่อไปหาหมอจะบอกได้ชัด

แมวที่ไม่ยอมกินอาหารเลยเกิน 24 ชั่วโมงไม่ใช่เรื่องรอ ดูขั้นตอนที่ แมวไม่กินอาหาร แมวที่อดอาหารนานเสี่ยงตับไขมันสะสม

คำถามหน้าครัวที่เจอบ่อย

ปลาทูน่ากระป๋องให้แมวได้ไหม ปลากระป๋องสำหรับคนมักมีเกลือสูง บางยี่ห้อมีน้ำมันหรือเครื่องปรุงเพิ่ม แมวที่กินซ้ำ ๆ อาจเสี่ยงขาดสมดุลและโซเดียมเกิน ถ้าอยากให้เป็นรางวัลจริง ๆ เลือกชนิดในน้ำเปล่าไม่เติมเกลือ ให้เล็กน้อยและไม่บ่อย

ตับให้ได้บ่อยแค่ไหน ตับมีวิตามินเอสูงมาก ถ้าให้เป็นประจำจะสะสมเป็นพิษ จึงให้เป็นครั้งคราวและชิ้นเล็กเท่านั้น

แมวขอกินของจากจานเราทุกมื้อ แมวเรียนรู้ว่าการร้องได้ผล วิธีแก้คือไม่ให้จากโต๊ะเลย แล้วเปลี่ยนเป็นให้ของเสริมในชามของมันเองตอนเวลาที่กำหนด แมวจะเลิกขอเมื่อไม่ได้ผลสม่ำเสมอ

กระดูกให้แทะได้ไหม ไม่แนะนำกระดูกสุก เพราะแตกเป็นเสี้ยนบาดคอและลำไส้ กระดูกดิบก็เสี่ยงเชื้อโรคและฟันบิ่น ถ้าจะดูแลฟัน ถามสัตวแพทย์เรื่องวิธีที่เหมาะกว่า

สังเกตว่าแมวกินเสริมแล้วไม่โอเค

• อาเจียนภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังกิน
• ถ่ายเหลวมากกว่า 1 ถึง 2 ครั้ง
• ซึมหรือไม่ยอมกินมื้อต่อไป
• คันและเกาตัวมากผิดปกติ
• น้ำลายไหลมาก ตัวสั่น หรือหายใจเร็ว

ถ้าพบอาการรุนแรงเหล่านี้ หลังแมวกินของที่ไม่แน่ใจ ให้พาไปหาสัตวแพทย์ทันทีพร้อมนำตัวอย่างอาหารหรือบรรจุภัณฑ์ไปด้วย สัญญาณทั่วไปอยู่ที่ สัญญาณแมวป่วย