แมวกินปลาทูได้ไหม ปลาทูนึ่ง ปลาทูทอด และปริมาณที่พอดี

แมวกินปลาทูได้ ถ้าเป็นเนื้อปลาทูสุก แกะก้างออกหมด และไม่ได้ปรุงเกลือหรือเครื่องปรุงใดๆ ปลาทูนึ่งเข่งที่ซื้อจากตลาดผ่านการต้มในน้ำเกลือมาแล้ว จึงเค็มเกินไปถ้าให้บ่อยหรือให้มาก ส่วนปลาทูทอดมีน้ำมันและหนังทอดกรอบที่ย่อยยาก ทางที่ดีที่สุดคือซื้อปลาทูสดมาต้มน้ำเปล่าเอง แล้วแบ่งให้เป็นของว่างไม่กี่คำต่อวัน ไม่ใช้แทนอาหารแมวสำเร็จรูป

ปลาทูแต่ละแบบ ให้ได้แค่ไหน

ปลาทูในครัวไทยมีหลายรูปแบบ แต่ละแบบเหมาะกับแมวไม่เท่ากัน

ปลาทูแบบไหน	ให้แมวได้ไหม	เหตุผล
ปลาทูสดต้มหรือนึ่งเองในน้ำเปล่า	ได้ ดีที่สุด	ควบคุมเกลือได้ ไม่มีน้ำมัน
ปลาทูนึ่งเข่งจากตลาด	ได้น้อยมาก นานๆ ครั้ง	ผ่านการต้มน้ำเกลือ เค็ม
ปลาทูทอด	เลี่ยง ถ้าจำเป็นให้เนื้อด้านในชิ้นเล็ก	น้ำมันมาก หนังทอดแข็ง มักปรุงเกลือ
ปลาทูในน้ำพริกปลาทู แกง ต้มยำ	ไม่ควร	มีพริก กระเทียม หอม น้ำปลา
ปลาทูกระป๋องในซอสมะเขือเทศ	ไม่ควร	เค็ม มีซอส และเครื่องปรุงของคน
ปลาทูดิบ	ไม่ควร	เสี่ยงเชื้อโรค พยาธิ และก้าง

ปลาทูนึ่งเข่งเป็นจุดที่คนสับสนมากที่สุด เพราะดูเหมือนแค่นึ่งธรรมดา แต่ขั้นตอนทำปลาทูนึ่งแบบไทยคือการต้มปลาในน้ำเกลือเข้มข้น เพื่อให้เก็บได้หลายวันโดยไม่เสีย เนื้อปลาจึงซึมเกลือไว้ด้านใน การล้างน้ำก่อนให้แมวลดความเค็มที่ผิวได้บ้าง แต่ไม่ได้ทำให้เนื้อด้านในจืด

ทำไมความเค็มถึงเป็นเรื่องใหญ่กับแมว

ศูนย์ควบคุมพิษสัตว์ของ ASPCA จัดเกลือเป็นหนึ่งในอาหารของคนที่ไม่ควรให้สัตว์เลี้ยงกินมาก เพราะเกลือปริมาณสูงทำให้สัตว์กระหายน้ำและปัสสาวะมาก และถ้าได้รับมากเกินอาจถึงขั้นเป็นพิษจากโซเดียม อาการที่ระบุไว้มีตั้งแต่อาเจียน ท้องเสีย ซึม สั่น มีไข้ ไปจนถึงชักและเสียชีวิต

ปลาทูหนึ่งคำไม่ได้ทำให้แมวเป็นพิษจากเกลือทันที ปัญหาคือนิสัยการให้ซ้ำทุกวัน และแมวบางกลุ่มที่ร่างกายรับเกลือได้น้อยกว่าปกติ เช่น แมวสูงวัย แมวที่เป็นโรคไตหรือโรคหัวใจ ถ้าน้องแมวที่บ้านอยู่ในกลุ่มนี้ ให้ถามสัตวแพทย์ก่อนให้อาหารเค็มทุกชนิด รายละเอียดเรื่องอาหารสำหรับแมวไตอยู่ที่ โรคไตในแมว

ก้างปลาทู อันตรายกว่าที่คิด

ก้างปลาทูเล็กและแข็ง ก้างกลางลำตัวยังแตกเป็นเสี้ยวได้ ASPCA เตือนว่ากระดูกในอาหารเสี่ยงทำให้สัตว์สำลัก และเศษกระดูกอาจทิ่มหรืออุดตันทางเดินอาหาร ก้างปลาก็อยู่ในกลุ่มเดียวกัน แมวไม่ได้เคี้ยวละเอียดเหมือนคน มักกลืนชิ้นปลาเกือบทั้งชิ้น ก้างจึงลงไปพร้อมเนื้อได้ง่าย

วิธีแกะที่ทำได้จริงคือ ฉีกเนื้อตามแนวเส้นใยออกเป็นเส้นเล็กๆ ใช้นิ้วคลำทุกเส้นก่อนให้ แล้วทิ้งส่วนหัว หาง ครีบ และก้างกลางทั้งหมด ถ้าไม่มีเวลาแกะละเอียด อย่าให้ เพราะก้างหนึ่งชิ้นที่ติดคอหรือทิ่มลำไส้ทำให้ต้องดมยาสลบเพื่อเอาออก

สังเกตอาการเหล่านี้หลังแมวกินปลา

อาการ	อาจเกี่ยวกับ
ขย้อน เอาเท้าตะกุยปาก น้ำลายไหลมาก	ก้างติดในปากหรือคอ
อาเจียนซ้ำ ไม่ยอมกินอาหาร	ก้างหรือเศษปลาอุดตัน
ท้องเสีย อุจจาระเหลวหลังกินปลา	ไขมัน เกลือ หรือแมวท้องไวต่ออาหารใหม่
ดื่มน้ำมากผิดปกติ ปัสสาวะบ่อย	ได้เกลือมาก หรือมีโรคประจำตัว

ถ้าแมวอาเจียนหลังกินอาหารคน ดูวิธีประเมินต่อได้ที่ แมวอาเจียน

ปลาเป็นอาหารหลักไม่ได้ เพราะอะไร

ภาพแมวไทยกินข้าวคลุกปลาทูคุ้นตามาหลายสิบปี แต่ความรู้ด้านโภชนาการแมวบอกชัดว่าแบบนี้ไม่ครบ ศูนย์สุขภาพแมวคอร์เนลล์อธิบายว่าแมวเป็นสัตว์กินเนื้อโดยแท้ ต้องได้สารอาหารบางชนิดจากเนื้อสัตว์โดยตรง และอาหารที่ทำเองที่บ้านมักขาดสารอาหารสำคัญ ส่วนคู่มือสัตวแพทย์ Merck บันทึกไว้สองเรื่องที่เกี่ยวกับปลาโดยตรง

เรื่องแรกคือโรคไขมันอักเสบ หรือโรคไขมันเหลือง (pansteatitis) Merck ระบุว่าแมวที่ได้ปลาทูน่ากระป๋องปริมาณมากเกิดภาวะขาดวิตามินอีจนเนื้อเยื่อไขมันในร่างกายอักเสบ เป็นโรคที่ป้องกันได้ด้วยอาหารครบถ้วน ปลาที่มีไขมันไม่อิ่มตัวสูงจะเพิ่มความต้องการวิตามินอีในร่างกาย ปลาทูก็เป็นปลาเนื้อมันกลุ่มเดียวกัน

เรื่องที่สองคือเอนไซม์ไทอะมิเนสในปลาดิบ Merck ระบุว่าปลาน้ำจืดดิบและหอยบางชนิดมีเอนไซม์ที่ทำลายวิตามินบี 1 แมวที่ขาดวิตามินนี้จะเบื่ออาหาร มีอาการทางระบบประสาท และถึงขั้นชัก ข่าวดีคือความร้อนจากการปรุงสุกทำลายเอนไซม์นี้ได้ นี่เป็นอีกเหตุผลที่ต้องให้ปลาสุกเท่านั้น

คอร์เนลล์ยังเล่าว่า เคยมีแมวที่กินอาหารปลากระป๋องสำหรับคนเป็นหลักแล้วเกิดความผิดปกติทางระบบประสาท อาหารที่ทำมาสำหรับคนไม่ได้คำนวณสารอาหารให้แมว

ถ้าให้ปลาเป็นหลัก	ความเสี่ยงที่มีบันทึกไว้
ปลาเนื้อมันปริมาณมากทุกวัน	ขาดวิตามินอี โรคไขมันอักเสบ
ปลาน้ำจืดหรือหอยดิบ	ขาดวิตามินบี 1 อาการทางระบบประสาท
ข้าวคลุกปลา	ขาดทอรีน วิตามินเอ กรดไขมันจำเป็น
ปลาเค็ม ปลาเข่ง	ได้เกลือมากเกิน

ถ้าอยากรู้ว่าอาหารคนชนิดไหนแบ่งให้แมวได้บ้าง ดูรายการเต็มที่ แมวกินอะไรได้บ้าง และรายการที่ห้ามเด็ดขาดที่ อาหารที่แมวห้ามกิน

ปริมาณที่พอดี คิดจากแคลอรี

หลักจากคอร์เนลล์คือ ขนมและของว่างทุกชนิดรวมกันไม่ควรเกินราว 10-15% ของแคลอรีที่แมวกินต่อวัน เพราะของว่างไม่ได้มีสารอาหารครบ ถ้าให้มากไป แมวจะอิ่มจนกินอาหารหลักน้อยลง และได้สารอาหารไม่สมดุล

ลองคิดเป็นตัวอย่าง ตัวเลขต่อไปนี้เป็นค่าประมาณเพื่อให้เห็นภาพเท่านั้น แมวโตน้ำหนักราว 4 กิโลกรัมที่อยู่ในบ้าน ใช้พลังงานประมาณ 190-200 กิโลแคลอรีต่อวัน 10% ของตัวเลขนี้คือราว 20 กิโลแคลอรี เนื้อปลาทูสุกให้พลังงานในระดับใกล้เคียงกับปลาเนื้อมันทั่วไป ราว 2 กิโลแคลอรีต่อกรัม โควตาของว่างทั้งวันจึงเท่ากับเนื้อปลาประมาณ 10 กรัม หรือราวหนึ่งช้อนโต๊ะพูน และถ้าวันนั้นให้ขนมแมวเลียไปแล้วหนึ่งซอง โควตาปลาก็เหลือน้อยลงอีก

แนวทางที่ใช้ได้ในบ้านส่วนใหญ่มีดังนี้

1. ให้ปลาทูต้มจืดไม่เกินหนึ่งช้อนโต๊ะต่อวันสำหรับแมวโตขนาดกลาง
2. ไม่ต้องให้ทุกวัน สองถึงสามครั้งต่อสัปดาห์ก็พอ
3. ลดอาหารเม็ดลงเล็กน้อยในวันที่ให้ปลา ถ้าแมวมีแนวโน้มอ้วน
4. เริ่มจากคำเล็กมากในครั้งแรก แล้วดูอุจจาระในวันรุ่งขึ้น

วิธีเตรียมปลาทูให้แมวที่บ้าน

ขั้นตอนนี้ใช้เวลาไม่ถึงยี่สิบนาที และเก็บไว้แบ่งให้ได้หลายวัน

1. ซื้อปลาทูสดที่ตายังใส เหงือกแดง ไม่ใช้ปลาทูเข่ง
2. ล้างปลา ควักไส้ ตัดหัวทิ้ง
3. ต้มในน้ำเปล่าให้เดือด แล้วลดไฟต้มต่อจนเนื้อสุกทั่ว ราว 10 นาทีสำหรับปลาขนาดกลาง ไม่ใส่เกลือ น้ำปลา ขิง หรือตะไคร้
4. พักให้เย็นจนจับได้ แล้วแกะเนื้อตามแนวเส้นใย คลำหาก้างทุกเส้น
5. แบ่งเนื้อปลาใส่ถาดน้ำแข็งหรือกล่องเล็ก ช่องละหนึ่งช้อนชา เก็บในช่องแช่แข็ง
6. ละลายในตู้เย็นก่อนให้ เนื้อปลาที่ละลายแล้วเก็บในตู้เย็นได้ไม่เกินหนึ่งถึงสองวัน

น้ำต้มปลาที่ไม่ได้ใส่เครื่องปรุง เอามาราดอาหารเม็ดสักหนึ่งถึงสองช้อนโต๊ะ ช่วยเพิ่มกลิ่นและเพิ่มน้ำให้แมวที่ดื่มน้ำน้อยได้ ถ้าแมวชอบกินนมด้วย แนะนำให้อ่านเรื่อง แมวกินนมได้ไหม ก่อน เพราะแมวโตส่วนใหญ่ย่อยแล็กโทสได้ไม่ดี

แมวกลุ่มไหนควรเลี่ยงปลาทู

ไม่ใช่แมวทุกตัวที่ควรได้ปลาทูเป็นของว่าง กลุ่มต่อไปนี้ควรถามสัตวแพทย์ก่อน หรือเลี่ยงไปเลย

• แมวที่เป็นโรคไต โรคหัวใจ หรือความดันสูง เพราะต้องคุมเกลือและฟอสฟอรัส
• แมวที่แพ้อาหารหรือกำลังทดลองอาหารสูตรโปรตีนเดี่ยว การให้ปลาแทรกทำให้ผลการทดลองเสีย
• แมวที่มีประวัติท้องเสียเรื้อรัง หรือตับอ่อนอักเสบ
• แมวที่อ้วนอยู่แล้ว เพราะปลาเนื้อมันให้พลังงานสูงต่อคำ

แมวติดปลาทูจนไม่ยอมกินอาหารเม็ด ทำอย่างไร

ปัญหาที่เจอบ่อยในบ้านที่ให้ปลาทูมานาน คือแมวเลือกกินแต่ปลา พอเปลี่ยนกลับมาเป็นอาหารเม็ดก็นั่งรอหน้าชามเฉยๆ ทางแก้คือค่อยๆ ลดสัดส่วน ไม่ตัดทีเดียว

• สัปดาห์แรก คลุกเนื้อปลาทูต้มบางส่วนกับอาหารเปียกหรืออาหารเม็ดแช่น้ำอุ่น ให้กลิ่นปลายังอยู่
• สัปดาห์ที่สองและสาม ลดปริมาณปลาลงทีละน้อย เพิ่มอาหารแมวเข้าไปแทน
• ใช้น้ำต้มปลาจืดราดอาหารเม็ดเพื่อคงกลิ่นที่แมวคุ้น
• ให้อาหารเป็นมื้อตามเวลา เก็บชามเมื่อครบราว 20-30 นาที ไม่วางอาหารทิ้งไว้ทั้งวัน

ข้อห้ามสำคัญคือ อย่าปล่อยให้แมวอดอาหารเพื่อบังคับให้กินอาหารใหม่ แมวที่ไม่กินอะไรเลยหลายวัน โดยเฉพาะแมวอ้วน เสี่ยงต่อภาวะไขมันพอกตับซึ่งอันตรายมาก ถ้าน้องแมวไม่แตะอาหารเกินหนึ่งวัน ให้ย้อนกลับไปใช้อาหารที่แมวยอมกินก่อน แล้วปรึกษาสัตวแพทย์

สำหรับแมวสุขภาพดีทั่วไป ปลาทูต้มจืดแกะก้างหนึ่งช้อนโต๊ะเป็นครั้งคราวไม่ได้เป็นปัญหา สิ่งที่ต้องคุมให้ได้คือความเค็ม ก้าง และปริมาณ

พาไปหาหมอทันทีถ้าหลังกินปลา น้องแมวมีอาการต่อไปนี้

• ขย้อนหรือตะกุยปากไม่หยุด น้ำลายไหลยืด
• อาเจียนมากกว่าหนึ่งครั้ง หรือไม่ยอมกินอาหารเกินหนึ่งวัน
• ซึม เดินเซ สั่น หรือชัก
• ท้องอืดแข็ง เจ็บเวลาถูกจับท้อง