อาหารแมวขนร่วง ยี่ห้อไหนดี เช็กสาเหตุก่อนเปลี่ยนอาหาร

ถ้าแมวขนร่วงทั่วตัวเป็นปุยบนโซฟาแต่ไม่มีจุดไหนโล้น นั่นคือการผลัดขนตามธรรมชาติ อาหารที่ช่วยได้คือสูตรครบถ้วนที่มีโปรตีนจากสัตว์เพียงพอและมีกรดไขมันจำเป็นโอเมก้า 6 กับโอเมก้า 3 แต่สิ่งที่ลดขนบนพื้นได้เร็วที่สุดคือการแปรงขน ถ้าขนร่วงเป็นหย่อม เห็นผิวหนังแดง หรือแมวเลียจนโล้น ปัญหามักอยู่ที่หมัด ภูมิแพ้ หรือความเครียด ซึ่งการเปลี่ยนยี่ห้ออาหารแก้ไม่ได้

ขนผลัดปกติ กับขนร่วงที่ต้องหาสาเหตุ

คู่มือสัตวแพทย์ Merck เขียนไว้ชัดว่าการผลัดขนเป็นเรื่องปกติ เว้นแต่จะเกิดหย่อมโล้นที่เห็นได้ชัดหรือขนบางลงสมมาตรทั้งสองข้างของลำตัว แมวในบ้านเมืองไทยที่อยู่ห้องแอร์สลับกับอากาศร้อน มักผลัดขนเรื่อยๆ ทั้งปี ไม่ได้เป็นฤดูชัดเจนเหมือนแมวในประเทศหนาว เจ้าของจึงรู้สึกว่าขนร่วงตลอด

ลองแยกด้วยตารางนี้ก่อนตัดสินใจเรื่องอาหาร

สิ่งที่เห็น	น่าจะเป็น	ทิศทางที่ควรไป
ขนร่วงทั่วตัว ผิวปกติ ขนยังหนาเท่าเดิม	ผลัดขนตามธรรมชาติ	แปรงขน ทบทวนอาหาร
ขนแห้ง ด้าน หยาบ มีรังแคละเอียด	อาหารไม่ครบ หรือขาดน้ำ ปัญหาผิวหนัง	ตรวจคุณภาพอาหาร ปรึกษาหมอถ้าไม่ดีขึ้น
ขนบางสองข้างลำตัวหรือท้องเท่าๆ กัน	แพ้น้ำลายหมัด ภูมิแพ้ เลียจากเครียด	ตรวจหมัดก่อน แล้วพบสัตวแพทย์
หย่อมโล้นกลม ขอบมีสะเก็ด	เชื้อรา	พบสัตวแพทย์ แยกของใช้
โล้นตรงที่ปลอกคอหรือสายจูงเสียดสี	การเสียดสี	เปลี่ยนขนาดหรือวัสดุปลอกคอ
ขนร่วงพร้อมเกาตัว เลียเท้า	อาการคัน	หาสาเหตุของอาการคันก่อน

Merck ระบุว่าสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของขนบางสองข้างลำตัวในแมวคือภาวะแพ้น้ำลายหมัด และย้ำว่าถ้าแมวขนร่วงพร้อมเกาบริเวณนั้นมาก ให้หาสาเหตุของอาการคันก่อนอย่างอื่น แมวหลายตัวซ่อนอาการคัน คือแอบเลียตอนเจ้าของไม่อยู่ เจ้าของเห็นแค่ขนบางลงโดยไม่เคยเห็นแมวเกา

ถ้าตารางชี้ไปทางหมัดหรือเชื้อรา อ่านต่อที่ หมัดแมว วิธีกำจัดและป้องกัน หรือ โรคเชื้อราในแมว ส่วนภาพรวมของขนร่วงจากโรค อยู่ที่ แมวขนร่วง สาเหตุและการรักษา

สารอาหารที่ขนแมวใช้จริง

ขนแมวเกือบทั้งหมดเป็นโปรตีน และเส้นขนงอกใหม่ตลอดเวลา ร่างกายจึงต้องใช้โปรตีนและไขมันจำเป็นในปริมาณสม่ำเสมอ Merck อธิบายว่าการขาดสารอาหาร โดยเฉพาะโปรตีน ทำให้รูขุมขนสร้างขนช้าลง ส่วนข้อมูลด้านโภชนาการสัตว์เล็กของ Merck ระบุรายละเอียดของไขมันจำเป็นไว้ดังนี้

• กรดไลโนเลอิก (โอเมก้า 6) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิดรวมถึงแมวต้องได้จากอาหาร
• กรดอะราคิโดนิก (โอเมก้า 6 อีกตัว) แมวเปลี่ยนจากกรดไลโนเลอิกได้ไม่ดีเหมือนสุนัข ต้องได้จากไขมันเนื้อ สัตว์ปีก หรือไข่ ไม่มีในน้ำมันพืช
• โอเมก้า 3 ถูกนับเป็นกรดไขมันจำเป็นในช่วงเจริญเติบโตและสืบพันธุ์ทั้งในสุนัขและแมว
• ขนแห้ง เป็นขุย และไม่มีเงา คือลักษณะของการขาดกรดไขมันจำเป็น

ข้อมูลที่ช่วยให้เจ้าของไม่เสียเงินเกินจำเป็นคือ Merck ระบุว่าการขาดกรดไขมันจำเป็นพบน้อยมากในแมวที่กินอาหารครบถ้วนซึ่งเก็บรักษาอย่างถูกต้อง และถ้าขนแห้งด้าน ควรตรวจหาโรคอื่นก่อน แปลเป็นภาษาบ้านๆ คือ ถ้าแมวกินอาหารสำเร็จรูปครบถ้วนอยู่แล้ว การเปลี่ยนเป็นสูตรบำรุงขนจะเห็นผลบ้าง แต่ไม่ได้พลิกจากขนร่วงเป็นไม่ร่วง

สารอาหาร	ทำอะไรกับขนและผิว	ดูบนฉลากตรงไหน
โปรตีนจากสัตว์	วัตถุดิบสร้างเส้นขน	เนื้อสัตว์ลำดับต้น โปรตีนขั้นต่ำในตารางวิเคราะห์
กรดไลโนเลอิก	ผิวไม่แห้ง ป้องกันการเสียน้ำ	บางยี่ห้อระบุเป็น % ในตารางวิเคราะห์
กรดอะราคิโดนิก	จำเป็นเฉพาะแมว	ไขมันไก่ ไขมันสัตว์ ไข่ ในรายการส่วนผสม
โอเมก้า 3 (EPA, DHA)	เกี่ยวกับภาวะอักเสบของผิว	น้ำมันปลา น้ำมันปลาแซลมอน ค่า % ถ้าระบุ
สังกะสี วิตามินกลุ่มบี	ส่วนประกอบของผิวที่แข็งแรง	อยู่ในพรีมิกซ์วิตามินแร่ธาตุ

อ่านฉลากสูตรบำรุงขนให้ออกว่าคุ้มไหม

อาหารที่ขายว่า hair and skin, healthy coat หรือ shiny coat มักเพิ่มน้ำมันปลา เพิ่มไบโอติน หรือปรับสัดส่วนโอเมก้า 6 ต่อโอเมก้า 3 สิ่งที่ควรเช็กมีไม่กี่ข้อ

1. ข้อความครบถ้วนทางโภชนาการสำหรับช่วงวัยของแมว ถ้าไม่มี ใช้เป็นอาหารหลักไม่ได้
2. แหล่งโปรตีนลำดับแรกเป็นเนื้อสัตว์ระบุชนิด เช่น ไก่ ปลาแซลมอน ไม่ใช่โปรตีนพืชหรือ "ผลพลอยได้" ที่ไม่บอกชนิด
3. มีแหล่งโอเมก้า 3 จากทะเล เช่น น้ำมันปลา ระบุในรายการส่วนผสม และถ้ายี่ห้อไหนบอกค่า EPA และ DHA เป็นตัวเลข จะเทียบกันได้ง่ายขึ้น
4. แคลอรีต่อถ้วย สูตรบำรุงขนบางตัวไขมันสูง ถ้าตักเท่าเดิม แมวจะอ้วนขึ้น

ส่วนคำถามว่ายี่ห้อไหนดี คำตอบที่ตรงที่สุดคือยี่ห้อที่ผ่านข้อ 1-4 และแมวกินได้ต่อเนื่องโดยไม่ท้องเสีย การเปลี่ยนยี่ห้อบ่อยทุกเดือนเพื่อหาสูตรที่ขนไม่ร่วง ทำให้ประเมินอะไรไม่ได้เลย เพราะขนต้องใช้เวลางอกและผลัดรอบหนึ่งนานหลายสัปดาห์

น้ำมันปลาเสริม ต้องให้ไหม

เจ้าของหลายคนอยากหยดน้ำมันปลาเพิ่มในอาหาร ข้อควรคิดคือ น้ำมันทุกชนิดให้แคลอรีสูง การเติมเองโดยไม่ลดอาหารหลักทำให้แมวอ้วนขึ้น และน้ำมันปลาที่เปิดทิ้งไว้ในอากาศร้อนหืนได้ง่าย กลิ่นหืนทำให้แมวไม่กินทั้งชาม

ทางที่ปลอดภัยกว่าคือเลือกอาหารหลักที่มีน้ำมันปลาในสูตรอยู่แล้ว ถ้ายังต้องการเสริมเพราะแมวมีปัญหาผิวหนัง เช่น ผิวอักเสบเรื้อรัง ให้ถามสัตวแพทย์เรื่องชนิดผลิตภัณฑ์และปริมาณที่เหมาะกับน้ำหนักแมว เพราะผลิตภัณฑ์แต่ละตัวมีความเข้มข้นของ EPA และ DHA ต่างกันมาก

แปรงขน ทำมากกว่าอาหารใดๆ

สำหรับปัญหาขนเต็มบ้าน การแปรงคือคำตอบที่เห็นผลตั้งแต่วันแรก ศูนย์สุขภาพแมวคอร์เนลล์แนะนำให้แปรงและหวีขนทุกวันเพื่อลดขนที่แมวกลืนเข้าไป และถ้าแมวไม่ยอมให้แปรงเลย การตัดขนสั้นปีละหนึ่งถึงสองครั้งก็ช่วยได้ โดยเฉพาะแมวขนยาว

ชนิดขน	ความถี่แปรงที่ใช้ได้จริง	อุปกรณ์
ขนสั้น เช่น วิเชียรมาศ แมวไทยขนสั้น	2-3 ครั้งต่อสัปดาห์ เพิ่มเป็นทุกวันช่วงผลัดหนัก	ถุงมือยางหรือแปรงยาง
ขนสั้นหนาสองชั้น เช่น บริติชชอร์ตแฮร์	3-4 ครั้งต่อสัปดาห์	หวีซี่ถี่ แปรงสลิกเกอร์
ขนยาว เช่น เปอร์เซีย เมนคูน	ทุกวัน 5-10 นาที	หวีซี่ห่างก่อน ตามด้วยหวีซี่ถี่

เทคนิคที่ทำให้แมวยอมให้แปรง คือเริ่มสั้นๆ 1-2 นาทีตรงที่แมวชอบ เช่น แก้มและหลัง แล้วจบก่อนแมวเบื่อ ค่อยๆ ขยายไปท้องและขาหลังในสัปดาห์ต่อๆ ไป แมวเปอร์เซียที่ขนพันกันแล้วอย่าดึงหวีผ่านก้อนขน ให้ใช้นิ้วแยกหรือตัดออก ดูรายละเอียดการดูแลขนยาวได้ที่ แมวเปอร์เซีย

ขนร่วงกับก้อนขน เรื่องที่มาคู่กัน

ขนที่ไม่ได้แปรงออก แมวจะเลียกลืนเข้าไปเอง คอร์เนลล์อธิบายว่าการอาเจียนก้อนขนทุกหนึ่งถึงสองสัปดาห์ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ แมวขนยาวอย่างเปอร์เซียและเมนคูนเสี่ยงมากกว่าแมวขนสั้นอย่างชัดเจน และก้อนขนพบมากขึ้นในช่วงผลัดขน

อาหารสูตรลดก้อนขนส่วนใหญ่เพิ่มไฟเบอร์เพื่อช่วยให้ขนเคลื่อนผ่านลำไส้ไปออกทางอุจจาระ สูตรนี้มีประโยชน์กับแมวที่อาเจียนก้อนขนบ่อยกว่าเกณฑ์ แต่ไม่ได้ลดการผลัดขนลง ถ้าแมวอาเจียนบ่อยโดยไม่มีขนปน หรืออาเจียนหลายครั้งต่อสัปดาห์ อ่านเพิ่มที่ แมวอาเจียน สาเหตุและเมื่อไรต้องห่วง

เรื่องในบ้านที่ทำให้ขนร่วงดูมากกว่าปกติ

ก่อนโทษอาหาร ลองดูสภาพแวดล้อมของน้องแมวด้วย หลายบ้านเจอขนร่วงหนักขึ้นช่วงที่มีอะไรเปลี่ยนไป ทั้งที่อาหารเหมือนเดิมทุกอย่าง

ความเครียดเป็นตัวการที่เจ้าของมองข้ามบ่อย Merck อธิบายว่าแมวบางตัวเลียขนมากเกินไปจากความเครียดหรือความกังวล จนขนบางลงเป็นแถบ โดยเฉพาะที่ท้อง ด้านในต้นขา และสีข้าง ผิวหนังตรงนั้นมักดูปกติ ไม่แดง ไม่มีสะเก็ด เจ้าของจึงคิดว่าขนร่วงเอง สิ่งที่กระตุ้นได้ เช่น ย้ายบ้าน มีแมวตัวใหม่ มีเด็กเกิดใหม่ เสียงก่อสร้างข้างบ้าน หรือกระบะทรายสกปรกจนแมวไม่อยากเข้า เบาะแสที่ช่วยได้คือจดว่าแมวเลียจุดเดิมนานแค่ไหนในแต่ละวัน แล้วนำบันทึกนั้นไปเล่าให้สัตวแพทย์ฟัง

แมวสูงวัยและแมวอ้วนก็ดูขนร่วงมากกว่าที่เป็นจริง เพราะเลียทำความสะอาดหลังและโคนหางไม่ถึง ขนที่ผลัดแล้วจึงค้างเป็นแผงจับตัวกันหรือเป็นรังแค การช่วยแปรงบริเวณนั้นเป็นประจำช่วยได้มาก และถ้าแมวน้ำหนักเกิน การคุมน้ำหนักให้ลงมาก็ทำให้แมวกลับมาเลียขนเองได้ทั่วตัว

เรื่องอากาศ เจ้าของหลายบ้านสังเกตว่าแมวที่อยู่ห้องแอร์เย็นจัดทั้งวันมีผิวแห้งและขนเป็นขุยง่ายขึ้น จึงไม่ควรตั้งอุณหภูมิต่ำเกินจำเป็น การวางชามน้ำหลายจุดและให้อาหารเปียกร่วมด้วย ช่วยให้แมวได้น้ำมากขึ้นโดยไม่ต้องบังคับ

สถานการณ์ในบ้าน	สิ่งที่ลองปรับได้ก่อน
เพิ่งย้ายบ้านหรือมีสัตว์ตัวใหม่	จัดมุมสงบให้แมว แยกชามอาหารและกระบะทราย
แมวแก่หรือแมวอ้วนเลียหลังไม่ถึง	แปรงหลังและโคนหางทุกวัน คุยกับหมอเรื่องน้ำหนัก
อยู่ห้องแอร์เย็นทั้งวัน	ตั้งอุณหภูมิไม่ต่ำเกินไป เพิ่มจุดวางน้ำ
ขนบางเป็นแถบแต่ผิวปกติ	สังเกตว่าแมวเลียจุดนั้นบ่อยไหม แล้วปรึกษาสัตวแพทย์

เมื่อไรควรพบสัตวแพทย์แทนการลองอาหาร

ตารางนี้ใช้เป็นแผนดูแลขนแมวตลอดปี

ความถี่	สิ่งที่ทำ
ทุกวันหรือตามตารางแปรงขน	แปรงขน ดูผิวว่ามีจุดแดง สะเก็ด หรือขี้หมัดสีดำไหม
ทุกเดือน	ใช้ยาป้องกันเห็บหมัดตามที่สัตวแพทย์แนะนำ แม้แมวอยู่ในบ้าน
ทุก 1-2 เดือนหลังเปลี่ยนอาหาร	เทียบรูปถ่ายขน ปริมาณขนที่แปรงออก และน้ำหนักตัว
ปีละครั้ง	ตรวจสุขภาพ ตรวจผิวหนังและช่องปาก

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• มีหย่อมโล้น ผิวแดง แผล หรือสะเก็ด
• แมวเลียหรือเกาจนเป็นแผล หรือเลียจุดเดิมซ้ำทั้งวัน
• ขย้อนซ้ำหลายครั้งโดยไม่มีก้อนขนออกมา หรือซึมไม่กินอาหารเกินหนึ่งวัน
• ขนร่วงมากร่วมกับน้ำหนักลด ดื่มน้ำมาก หรือพฤติกรรมเปลี่ยน