คนท้องกินเผ็ดได้ไหม เผ็ดแค่ไหนที่ท้องยังไหว

คนท้องกินเผ็ดได้ค่ะ ความเผ็ดจากพริกไม่ได้ผ่านไปทำให้ลูกในครรภ์แสบร้อน และไม่มีแนวทางทางการแพทย์ใดห้ามคนท้องกินเผ็ด สิ่งที่ต้องดูคือร่างกายของคุณแม่เองว่ารับไหวแค่ไหน เพราะระหว่างตั้งครรภ์ อาหารเผ็ดทำให้แสบร้อนกลางอก ท้องเสีย และริดสีดวงกำเริบได้ง่ายกว่าเดิม อีกเรื่องที่สำคัญกว่าความเผ็ดคือวัตถุดิบ อาหารเผ็ดแบบไทยหลายจานมีของดิบเป็นส่วนผสม ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่แท้จริงต่อลูก

พริกทำอะไรกับร่างกายคุณแม่

ความเผ็ดมาจากสารแคปไซซินในพริก สารนี้กระตุ้นปลายประสาทรับความร้อนในปากและทางเดินอาหาร ทำให้รู้สึกแสบ เหงื่อออก น้ำมูกไหล และลำไส้บีบตัวเร็วขึ้น ทั้งหมดเกิดในร่างกายแม่ ลูกในครรภ์ไม่ได้รับรู้ความเผ็ดนั้น

สิ่งที่เปลี่ยนไปตอนท้องคือระบบย่อยอาหาร ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนทำให้กล้ามเนื้อเรียบทั่วร่างกายคลายตัว รวมถึงหูรูดระหว่างหลอดอาหารกับกระเพาะ กรดจึงย้อนขึ้นมาง่าย พอเข้าไตรมาสสาม มดลูกที่ใหญ่ขึ้นดันกระเพาะขึ้นไปอีก อาหารรสจัดที่เคยกินสบายจึงกลายเป็นแสบอกทั้งคืน

ไตรมาสไหน ความเผ็ดส่งผลอย่างไร

ช่วง	ผลที่พบบ่อยเมื่อกินเผ็ด	ข้อแนะนำ
ไตรมาสแรก	บางคนอยากกินเปรี้ยวเผ็ดเพราะช่วยกลบคลื่นไส้ บางคนกลับคลื่นไส้หนักขึ้น	ฟังร่างกายตัวเอง กินมื้อเล็ก อย่ากินเผ็ดตอนท้องว่าง
ไตรมาสสอง	ส่วนใหญ่กินได้สบายที่สุด	กินได้ตามปกติ เลือกวัตถุดิบที่สุก
ไตรมาสสาม	แสบร้อนกลางอก จุกแน่น ริดสีดวง ท้องผูกสลับท้องเสีย	ลดระดับความเผ็ด แบ่งมื้อ เลี่ยงเผ็ดมื้อเย็น

ในไตรมาสแรก คุณแม่หลายคนบอกว่าส้มตำหรือยำรสจัดช่วยให้กินข้าวได้ตอนแพ้ท้อง ถ้ากินแล้วรู้สึกดีและไม่แสบท้องก็ไม่มีปัญหา ถ้าแพ้ท้องจนกินอะไรแทบไม่ได้ ดูวิธีรับมืออื่นที่ แพ้ท้อง

แสบร้อนกลางอก ผลข้างเคียงที่เจอบ่อยที่สุด

NHS ระบุว่าอาการอาหารไม่ย่อยและแสบร้อนกลางอกพบบ่อยในคนท้อง และแนะนำให้ลดอาหารเผ็ด อาหารมัน และอาหารรสจัด ถ้ามีอาการ แนวทางที่ NHS ให้ไว้ ได้แก่

• กินมื้อเล็กแต่บ่อยขึ้นแทนมื้อใหญ่
• ไม่กินอาหารภายใน 3 ชั่วโมงก่อนนอน
• หนุนศีรษะและไหล่ให้สูงขึ้นเวลานอน
• ลองนอนตะแคงซ้าย
• ลดชา กาแฟ และน้ำอัดลม
• งดบุหรี่และแอลกอฮอล์

ถ้าซื้อยาลดกรดที่ร้านขายยา NHS แนะนำให้บอกเภสัชกรว่ากำลังตั้งครรภ์ และกินยาลดกรดห่างจากยาธาตุเหล็กหรือโฟลิกอย่างน้อย 2 ชั่วโมง เพราะยาลดกรดลดการดูดซึมธาตุเหล็ก

แสบร้อนกลางอกที่เป็นตอนกลางคืนทำให้หลายคนนอนไม่หลับ ถ้าเป็นแบบนี้ ดูเพิ่มเติมที่ นอนไม่หลับตอนท้อง

ความเสี่ยงจริงอยู่ที่ของดิบ ไม่ได้อยู่ที่พริก

อาหารเผ็ดแบบไทยหลายเมนูมีวัตถุดิบดิบหรือหมักไม่ผ่านความร้อน ซึ่งเป็นแหล่งของเชื้อแบคทีเรียและพยาธิ NHS แนะนำให้คนท้องเลี่ยงหอยดิบ อาหารทะเลดิบ และเนื้อสัตว์ที่ไม่สุก เพราะเสี่ยงต่ออาหารเป็นพิษและเชื้อลิสทีเรีย ซึ่งในกรณีรุนแรงทำให้แท้งบุตรหรือทารกเสียชีวิตในครรภ์ได้

เมนูรสจัด	ส่วนที่ต้องระวัง	ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า
ส้มตำปูปลาร้า	ปูดองดิบ ปลาร้าที่ไม่ได้ต้ม	ส้มตำไทยไม่ใส่ปู หรือใช้ปลาร้าต้มสุก
ยำทะเล	กุ้ง หมึก หอยที่ลวกไม่สุกทั่ว	สั่งให้ลวกสุกทั้งหมด
กุ้งแช่น้ำปลา	กุ้งดิบ	กุ้งลวกสุกจิ้มน้ำจิ้มซีฟู้ด
ลาบดิบ ก้อย ซกเล็ก	เนื้อดิบ เลือดดิบ	ลาบสุก
ยำหอยแครง	หอยลวกไม่สุก	เลี่ยงไปก่อนจนคลอด
พล่าปลา ก้อยปลา	ปลาน้ำจืดดิบ เสี่ยงพยาธิใบไม้ตับ	ปลาย่างหรือปลานึ่งสุก

มะนาวและพริกไม่ได้ทำให้เนื้อดิบสุกหรือฆ่าเชื้อได้ แม้เนื้อกุ้งจะเปลี่ยนสีเมื่อแช่มะนาว เรื่องปลาดิบและพยาธิใบไม้ตับมีรายละเอียดที่ คนท้องกินปลาดิบได้ไหม ส่วนรายการอาหารอื่นที่ควรเลี่ยงอยู่ใน อาหารที่คนท้องควรเลี่ยง

ท้องเสียหลังกินเผ็ด

อาหารเผ็ดจัดทำให้ลำไส้บีบตัวเร็ว บางคนถ่ายเหลวหลังกินไม่กี่ชั่วโมง ถ้าถ่ายเหลวเพียงหนึ่งหรือสองครั้งแล้วหาย ดื่มน้ำหรือเกลือแร่ให้พอก็เพียงพอ แต่ถ้าถ่ายเหลวหลายครั้ง มีไข้ อาเจียน หรือปวดท้องบิด อาจไม่ได้เกิดจากความเผ็ด อาจเป็นอาหารเป็นพิษจากวัตถุดิบที่ไม่สะอาด ซึ่งต้องพบแพทย์ เพราะการเสียน้ำมากในคนท้องทำให้มดลูกบีบตัวได้

ในช่วงใกล้คลอด คุณแม่บางคนได้ยินว่ากินเผ็ดช่วยเร่งคลอด ความเชื่อนี้ไม่มีแนวทางทางการแพทย์ใดแนะนำ และการกินเผ็ดเพื่อหวังผลนี้มักจบที่ท้องเสียและแสบอก ถ้าเลยกำหนดคลอดแล้ว ให้ปรึกษาแพทย์เรื่องการดูแลที่เหมาะสมแทน

ริดสีดวงกับความเผ็ด

ริดสีดวงทวารพบบ่อยในคนท้อง โดยเฉพาะไตรมาสสาม เพราะมดลูกกดหลอดเลือดในอุ้งเชิงกราน และฮอร์โมนทำให้ท้องผูกง่าย อาหารเผ็ดไม่ได้ทำให้เกิดริดสีดวงโดยตรง แต่คนที่เป็นอยู่แล้วมักรู้สึกแสบมากขึ้นเวลาถ่ายหลังกินเผ็ดจัด

NHS แนะนำให้คุณแม่ที่เป็นริดสีดวงกินอาหารที่มีใยอาหารสูง เช่น ขนมปังโฮลวีต ผัก และผลไม้ ดื่มน้ำให้มาก ไม่เบ่งแรงเวลาถ่าย และเช็ดด้วยกระดาษชุบน้ำแทนกระดาษแห้ง ส่วนยาทาหรือยาเหน็บ ให้ถามแพทย์ เภสัชกร หรือพยาบาลผดุงครรภ์ก่อนใช้ เรื่องการแก้ท้องผูกอยู่ที่ ท้องผูกตอนท้อง

กินเผ็ดให้สบายท้อง

เทคนิคเล็ก ๆ ที่คุณแม่ใช้ได้ทันที

1. ลดระดับความเผ็ดลงหนึ่งขั้นจากเดิม เช่น จากพริกห้าเม็ดเหลือสองเม็ด
2. กินเผ็ดคู่กับข้าวหรืออาหารที่มีแป้ง ไม่กินเผ็ดตอนท้องว่าง
3. มีนมหรือโยเกิร์ตไว้ข้างจาน ไขมันในนมช่วยลดความแสบในปากได้ดีกว่าน้ำเย็น
4. ย้ายเมนูเผ็ดไปเป็นมื้อกลางวันแทนมื้อเย็น
5. ถ้าแสบอกหลังมื้อ ให้นั่งตัวตรงหรือเดินเบา ๆ อย่างน้อย 30 นาทีก่อนเอนตัว
6. จดว่าเมนูไหนทำให้มีอาการ หลายคนพบว่าพริกสดไม่เป็นไร แต่พริกแห้งหรือน้ำมันพริกทำให้แสบมากกว่า

อาหารเผ็ดหลายจานมีโซเดียมสูงจากน้ำปลา ปลาร้า และผงปรุงรส คุณแม่ที่ขาบวมหรือแพทย์กำลังเฝ้าระวังความดัน ควรลดเค็มไปพร้อมกับลดเผ็ด

ตัวอย่างหนึ่งวันของคุณแม่สายเผ็ดช่วงไตรมาสสาม

คุณแม่ที่ชอบเผ็ดมักกังวลว่าจะต้องกินอาหารจืดทั้งวัน ตัวอย่างด้านล่างแสดงว่ายังได้รสชาติที่ชอบ โดยวางความเผ็ดไว้ในช่วงที่ท้องรับได้ดีที่สุด

มื้อ	ตัวอย่าง	เหตุผล
เช้า	ข้าวต้มหมูสับ ไข่ต้มสุก น้ำส้มคั้น	กระเพาะว่างมาทั้งคืน เริ่มด้วยอาหารอ่อน
สาย	โยเกิร์ตกับผลไม้	ของว่างเล็ก ช่วยไม่ให้หิวจัดจนกินมื้อเที่ยงมากเกิน
เที่ยง	แกงเขียวหวานไก่เผ็ดกลาง ข้าวสวย ผักสด	มื้อหลักที่มีเวลาย่อยหลายชั่วโมงก่อนนอน
บ่าย	กล้วยหรือขนมปังโฮลวีต	ใยอาหารช่วยเรื่องท้องผูก
เย็น	ปลานึ่งมะนาวลดพริก ผัดผักรวม	รสเปรี้ยวจัดจ้านแต่ไม่เผ็ดมาก กินก่อนนอนอย่างน้อย 3 ชั่วโมง

ตารางนี้เป็นตัวอย่าง ไม่ได้เป็นเมนูที่ทุกคนต้องทำตาม ประเด็นคือการย้ายมื้อที่เผ็ดที่สุดไปไว้กลางวัน และแบ่งอาหารออกเป็นมื้อเล็กหลายมื้อ ซึ่งตรงกับคำแนะนำของ NHS เรื่องการลดอาการอาหารไม่ย่อย

เครื่องปรุงและน้ำจิ้มที่ทำเอง

พริกป่น พริกดอง และน้ำจิ้มต่าง ๆ เป็นของคู่ครัวไทย สิ่งที่ควรดูคือความสะอาดของการเก็บ พริกป่นที่เก็บในภาชนะเปิดทิ้งไว้นานและชื้นอาจขึ้นรา ควรเก็บในขวดปิดสนิทและทำใหม่ทีละน้อย น้ำจิ้มซีฟู้ดที่ใส่กระเทียมและพริกสดควรทำสดและกินให้หมดในวันนั้น ไม่ควรเก็บไว้ข้ามวันนอกตู้เย็น

ส่วนน้ำพริกที่มีกุ้งแห้งหรือปลาร้า ให้เลือกแบบที่ผ่านการต้มหรือผัดสุกแล้ว ถ้าซื้อจากตลาด ให้เลือกร้านที่ทำใหม่ทุกวันและมีภาชนะปิด

แยกให้ออก แสบอกธรรมดา หรืออาการที่ต้องตรวจ

แสบร้อนกลางอกหลังกินเผ็ดมักมีรูปแบบชัดเจน คือเกิดหลังอาหารไม่นาน เป็นมากเวลาเอนตัว และดีขึ้นเมื่อนั่งตัวตรงหรือกินยาลดกรด ถ้าอาการไม่เข้ารูปแบบนี้ เช่น ปวดตื้อใต้ชายโครงขวาตลอดเวลาโดยไม่เกี่ยวกับมื้ออาหาร ปวดร้าวไปหลัง หรือเป็นต่อเนื่องแม้ไม่ได้กินอะไร ให้แจ้งแพทย์ เพราะอาการปวดบริเวณนี้ในไตรมาสสามต้องแยกจากภาวะของตับและครรภ์เป็นพิษ แพทย์จะวัดความดันและตรวจปัสสาวะ ซึ่งใช้เวลาไม่นานและช่วยให้คุณแม่สบายใจขึ้น

สำหรับคนที่ชอบกินเผ็ดมาทั้งชีวิต

ไม่จำเป็นต้องเลิกกินเผ็ดตลอด 9 เดือน ร่างกายคุณแม่จะบอกเองว่าช่วงไหนรับได้แค่ไหน ส่วนใหญ่ไตรมาสสองกินได้สบาย และค่อยลดลงในไตรมาสสามเมื่อท้องใหญ่ขึ้น สิ่งที่ไม่ควรยอมคือวัตถุดิบดิบ ส่วนพริกนั้นปรับได้ตามความสบายของคุณแม่ค่ะ ถ้ามีอาการแสบอกจนนอนไม่ได้ทุกคืน หรือยาลดกรดไม่ช่วย ให้เล่าให้แพทย์ฝากครรภ์ฟังในนัดถัดไป