ใจความสำคัญ
- ความต่างระหว่างครัวร้านกับครัวบ้านส่วนใหญ่อยู่ที่การเตรียมของ ความร้อน และการปรุงซอสล่วงหน้า
- หั่นและชั่งทุกอย่างให้เสร็จก่อนจุดเตา ผัดไฟแรงใช้เวลาแค่ 2 ถึง 3 นาที ไม่มีเวลาหยิบของ
- ผัดทีละน้อยในกระทะที่ร้อนจัด อย่าใส่ของเกินครึ่งกระทะ
- ผสมซอสในถ้วยไว้ก่อน ช่วยให้รสคงที่ทุกครั้ง และลดการเติมเกลือเกินโดยไม่รู้ตัว
- หมูสับ ไก่ และเนื้อบดต้องสุกจนไม่มีสีชมพู ข้าวผัดเหลือควรเข้าตู้เย็นภายใน 1 ถึง 2 ชั่วโมง
อาหารร้านกับอาหารบ้านต่างกันที่วิธีทำมากกว่าสูตรลับ ครัวร้านเตรียมของทุกอย่างให้เสร็จก่อนจุดเตา ผสมซอสไว้ในถ้วยล่วงหน้า ผัดทีละจานในกระทะที่ร้อนจัด ใช้น้ำซุปแทนน้ำเปล่า และชิมก่อนเติมทุกครั้ง ถ้าทำเจ็ดเรื่องที่อยู่ข้างล่างนี้ในครัวบ้าน กับข้าวจานเดิมจะออกมาใกล้ร้านขึ้นอย่างเห็นได้ชัด แม้จะใช้เตาแก๊สธรรมดา
ทำไมจานเดียวกัน ร้านทำแล้วอร่อยกว่า
ก่อนเข้าเทคนิค ลองแยกให้เห็นว่าครัวร้านได้เปรียบตรงไหน และครัวบ้านชดเชยได้แค่ไหน
| ปัจจัย | ครัวร้าน | ครัวบ้าน | ชดเชยได้ไหม |
|---|---|---|---|
| ความร้อนของเตา | หัวเตาแรงสูง | เตาแก๊สบ้านหรือเตาไฟฟ้า | ได้บางส่วน ด้วยการอุ่นกระทะนานขึ้นและผัดทีละน้อย |
| การเตรียมของ | หั่นไว้ตั้งแต่เช้า | หั่นไปผัดไป | ได้เต็มที่ |
| น้ำซุป | เคี่ยวทุกวัน | ใช้น้ำเปล่า | ได้ เคี่ยวเก็บไว้แช่แข็ง |
| ซอส | ผสมเป็นสูตรตายตัว | กะเอา | ได้เต็มที่ |
| ปริมาณต่อกระทะ | หนึ่งจานต่อหนึ่งรอบ | ผัดสี่คนในรอบเดียว | ได้เต็มที่ |
| ความชำนาญ | ทำจานเดิมทุกวัน | ทำนานๆ ครั้ง | ได้ด้วยการทำซ้ำ |
จะเห็นว่ามีแค่เรื่องเตาที่ชดเชยได้ไม่เต็มที่ ที่เหลือเป็นเรื่องนิสัยในครัว
เทคนิคที่ 1 เตรียมทุกอย่างก่อนจุดเตา
ครัวร้านเรียกว่า mise en place แปลตรงๆ คือวางทุกอย่างให้เข้าที่ ผักหั่นแล้วอยู่ในถ้วย เนื้อหมักแล้ว ซอสผสมแล้ว กระเทียมสับแล้ว ไข่ตอกไว้ในถ้วย ทั้งหมดเรียงไว้ข้างเตาตามลำดับที่จะใส่
เหตุผลคือผัดไฟแรงใช้เวลาแค่สองถึงสามนาที ถ้าต้องหันไปหั่นพริกระหว่างนั้น กระเทียมจะไหม้ก่อนเนื้อสัตว์ลงกระทะ เรื่องเดียวกันนี้คือสาเหตุที่ผัดกะเพราที่บ้านมักออกมาขมจากกระเทียมไหม้
เทคนิคที่ 2 ผสมซอสไว้ในถ้วยเดียว
แทนที่จะเทน้ำปลา ซีอิ๊ว น้ำตาล ทีละขวดลงกระทะ ให้ผสมทั้งหมดในถ้วยเล็กก่อน แล้วชิมจากถ้วย ปรับให้ได้รสที่ต้องการ แล้วเทลงทีเดียว ข้อดีมีสามข้อ คือรสคงที่ทุกครั้ง ไม่เผลอเทเกิน และใส่ได้ในจังหวะเดียวโดยกระทะไม่เย็นลง
เรื่องปริมาณเค็ม องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ใหญ่ได้รับโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเกลือไม่ถึง 5 กรัม ประมาณหนึ่งช้อนชา และระบุว่าซีอิ๊วกับน้ำปลาเป็นแหล่งโซเดียมสำคัญ การตวงซอสใส่ถ้วยจึงช่วยเรื่องสุขภาพไปด้วย เพราะเห็นได้เลยว่าจานนี้ใช้น้ำปลากี่ช้อน
ถ้ายังสับสนว่าซีอิ๊วขาวกับซีอิ๊วดำต่างกันอย่างไร และควรใช้ตัวไหนเพื่อสีหรือเพื่อรส อ่านซีอิ๊วขาวกับซีอิ๊วดำต่างกันยังไง
เทคนิคที่ 3 หมักเนื้อให้นุ่มแบบร้านจีน
เนื้อหมูหรือไก่ในผัดร้านอาหารจีนมักนุ่มลื่น ไม่แข็งกระด้าง วิธีที่ใช้กันคือหมักกับแป้งข้าวโพด ไข่ขาวหรือน้ำเล็กน้อย และน้ำมันนิดหน่อย ก่อนผัด แป้งจะเคลือบผิวเนื้อไว้ ทำให้น้ำในเนื้อไม่ไหลออกเร็วเมื่อโดนความร้อน
สัดส่วนตั้งต้น สำหรับเนื้อหมูหรือไก่หั่นชิ้นบาง 200 กรัม
- แป้งข้าวโพด 1 ช้อนชา
- ซีอิ๊วขาว 1 ช้อนชา
- น้ำเปล่าหรือไข่ขาว 1 ช้อนโต๊ะ
- น้ำมันพืช 1 ช้อนชา ใส่ทีหลังสุด คลุกให้เคลือบ
หมักทิ้งไว้ 15 ถึง 20 นาทีในตู้เย็น เทคนิคทำให้เนื้อนุ่มแบบอื่น ทั้งการทุบ การหั่นขวางเส้น และการใช้ผลไม้ อยู่ในวิธีทำให้เนื้อนุ่ม
เทคนิคที่ 4 ผัดไฟแรง ทีละน้อย
ข้อนี้เปลี่ยนผลลัพธ์ได้มากที่สุดในเจ็ดข้อ กระทะที่บ้านมีพื้นที่ร้อนจำกัด ถ้าใส่เนื้อครึ่งกิโลลงไปพร้อมกัน อุณหภูมิกระทะจะตกลงทันที เนื้อจะคายน้ำ แล้วกลายเป็นเนื้อต้มในน้ำของตัวเอง แทนที่จะเกรียมหอม
วิธีที่ใช้ได้กับเตาบ้าน
- ตั้งกระทะเปล่าบนไฟแรงสุด 2 ถึง 3 นาที จนกระทะร้อนจัด
- ใส่น้ำมัน หมุนให้ทั่ว รอจนน้ำมันเริ่มมีควันบางๆ
- ใส่เนื้อไม่เกินชั้นเดียว วางทิ้งไว้ 30 ถึง 60 วินาทีโดยไม่คน ให้ด้านล่างเกรียม
- จากนั้นค่อยผัดต่อ ถ้าทำสี่ที่ ให้แบ่งผัดสองรอบ
- ตักเนื้อขึ้นพักก่อน ผัดผักต่อ แล้วค่อยรวมกันตอนท้าย
เทคนิคที่ 5 ใช้น้ำซุปแทนน้ำเปล่า
ร้านอาหารแทบทุกร้านมีหม้อน้ำซุปตั้งไว้ทั้งวัน เวลาผัดแล้วต้องเติมน้ำ ร้านเติมน้ำซุป ไม่ใช่น้ำเปล่า ผลคือรสกลมขึ้นโดยไม่ต้องเติมเค็ม
ในบ้าน ทำน้ำซุปกระดูกหมูหรือไก่ครั้งละหม้อ แล้วแบ่งแช่แข็งเป็นก้อนในถาดน้ำแข็ง ใช้ทีละสองสามก้อน วิธีเคี่ยวให้ใสและหอม อยู่ในวิธีทำน้ำซุปใส
เทคนิคที่ 6 ชิมก่อนเติม และปรับรสตอนท้าย
ครัวร้านชิมทุกจาน ครัวบ้านมักปรุงตามความเคยชิน แล้วไม่ชิมจนตักเสิร์ฟ หลักที่ใช้คือ
- ปรุงขาดไว้เล็กน้อยก่อน ชิม แล้วค่อยเติม เติมง่ายกว่าแก้
- รสเปรี้ยวจากมะนาวใส่หลังปิดไฟ ความร้อนทำให้มะนาวขม
- ถ้ารสเค็มนำเกินไป แก้ด้วยความเปรี้ยวหรือหวานเล็กน้อยได้บ้าง แต่ไม่หายทั้งหมด วิธีที่แน่นอนกว่าคือเพิ่มส่วนผสมหลักให้มากขึ้น
- น้ำมันหอม เช่น น้ำมันงา ใส่ตอนท้าย กลิ่นจะยังอยู่
เทคนิคที่ 7 จัดจานให้ดูเหมือนร้าน
ความต่างที่เห็นด้วยตาก่อนชิมคือการจัดจาน หลักง่ายๆ คือใช้จานที่ใหญ่กว่าอาหารเล็กน้อยให้มีขอบว่าง ตักอาหารเป็นกองสูงตรงกลางแทนการเกลี่ยแบน เช็ดขอบจานที่มีซอสเลอะ และโรยผักสดหรือพริกหั่นเป็นจุดสีตอนท้าย ข้าวผัดใช้ถ้วยกดเป็นโดมแล้วคว่ำลงจาน จะดูเป็นร้านทันที
อุปกรณ์ไม่กี่ชิ้นที่ช่วยได้จริง
ไม่ต้องซื้อครัวใหม่ทั้งชุด อุปกรณ์ที่ทำให้เทคนิคข้างบนทำได้ง่ายขึ้นมีไม่กี่อย่าง
- ถ้วยเล็กหรือชามแก้วใบเล็กหกถึงแปดใบ ใช้แยกของที่เตรียมไว้ตามเทคนิคที่ 1
- ช้อนตวงหนึ่งชุด ใช้กับเทคนิคที่ 2 เพื่อให้จดสูตรได้และทำซ้ำได้
- กระทะเหล็กหรือกระทะก้นหนา เก็บความร้อนได้ดีกว่ากระทะเคลือบบาง เวลาใส่ของลงไปอุณหภูมิจึงตกน้อยกว่า
- ตะหลิวโลหะขอบบาง ช่วยขูดก้นกระทะและพลิกข้าวผัดได้ดีกว่าตะหลิวพลาสติกหนา
- มีดคมหนึ่งเล่มกับเขียงที่แยกระหว่างของดิบและของสุก ตามหลักแยกของดิบกับของสุกที่หน่วยงานด้านอาหารแนะนำ
ถ้าจะเลือกซื้อแค่ชิ้นเดียว ให้เลือกกระทะก้นหนา เพราะมันช่วยเรื่องความร้อน ซึ่งเป็นข้อเดียวที่ครัวบ้านเสียเปรียบร้านมากที่สุด
สูตรตัวอย่าง ข้าวผัดหมูแบบร้าน สำหรับ 2 ที่
สูตรนี้รวมเทคนิคทั้งเจ็ดข้อไว้ในจานเดียว
| ส่วนผสม | ปริมาณ |
|---|---|
| ข้าวสวยแช่เย็นข้ามคืน | 2 ถ้วยตวง (ประมาณ 300 กรัม) |
| หมูสันในหั่นบาง | 150 กรัม |
| ไข่ไก่ | 2 ฟอง |
| กระเทียมสับ | 1 ช้อนโต๊ะ |
| หอมหัวใหญ่หั่นเต๋า | ครึ่งหัว |
| ต้นหอมซอย | 2 ต้น |
| น้ำมันพืช | 2 ช้อนโต๊ะ |
| ซอส: ซีอิ๊วขาว | 1 ช้อนโต๊ะ |
| ซอส: น้ำปลา | 1 ช้อนชา |
| ซอส: น้ำตาลทราย | ครึ่งช้อนชา |
| ซอส: น้ำซุป | 1 ช้อนโต๊ะ |
| หมักหมู: แป้งข้าวโพด ซีอิ๊วขาว | อย่างละ 1 ช้อนชา |
| ขั้นตอน | สิ่งที่ทำ | เวลา |
|---|---|---|
| 1 | หมักหมูตามเทคนิคที่ 3 เข้าตู้เย็น | 15 นาที |
| 2 | ระหว่างรอ ผสมซอสในถ้วย ตอกไข่ หั่นผัก ยีข้าวให้ร่วน | 10 นาที |
| 3 | ตั้งกระทะเปล่าไฟแรงสุด | 2 นาที |
| 4 | ใส่น้ำมัน 1 ช้อนโต๊ะ ผัดหมูจนสุกทั่ว ไม่มีสีชมพู ตักขึ้น | 2 นาที |
| 5 | เติมน้ำมันที่เหลือ ใส่ไข่ คนพอให้สุกครึ่งหนึ่ง | 30 วินาที |
| 6 | ใส่กระเทียมและหอมใหญ่ ผัดจนหอม | 30 วินาที |
| 7 | ใส่ข้าว กดให้แผ่ติดกระทะ แล้วพลิก ทำซ้ำ | 2 นาที |
| 8 | ใส่หมูกลับลงไป เทซอสรอบขอบกระทะ ผัดให้ทั่ว | 1 นาที |
| 9 | ปิดไฟ ชิม ใส่ต้นหอม ตักใส่ถ้วยกดแล้วคว่ำลงจาน | 1 นาที |
การเทซอสรอบขอบกระทะแทนตรงกลาง ทำให้ซอสโดนเหล็กร้อนก่อนถึงข้าว เกิดกลิ่นหอมไหม้เล็กน้อยที่คนเรียกว่ากลิ่นกระทะ
ถ้าพลาดตรงนี้แก้ยังไง
| ปัญหา | สาเหตุที่น่าจะเป็น | แก้ครั้งนี้ | กันครั้งหน้า |
|---|---|---|---|
| ข้าวผัดแฉะ เป็นก้อน | ข้าวชื้นเกินไป หรือใส่ซอสเยอะ | ผัดต่อไฟแรงอีก 1 ถึง 2 นาที กดให้ติดกระทะ | ใช้ข้าวแช่เย็น หรือหุงน้ำน้อยลง |
| เนื้อแข็ง เหนียว | ผัดนานเกิน หรือไม่ได้หมัก | หั่นเล็กลง ใส่ซอสช่วยให้ชุ่ม | หมักแป้งข้าวโพด ผัดแล้วตักขึ้นก่อน |
| กระเทียมขม | ไฟแรงเกินขณะที่ยังไม่มีของอื่น | ตักกระเทียมดำออก | ใส่กระเทียมพร้อมของอื่น หรือลดไฟช่วงสั้นๆ |
| รสเค็มเกิน | ไม่ได้ชิมซอสก่อน | เพิ่มข้าวหรือผัก บีบมะนาวเล็กน้อย | ผสมซอสในถ้วยและชิมก่อน |
| ผักมีน้ำเยอะ | ใส่ผักเยอะเกิน กระทะไม่ร้อน | เทน้ำทิ้ง ผัดไฟแรงต่อ | แบ่งผัดสองรอบ |
| อาหารติดกระทะ | กระทะยังไม่ร้อนตอนใส่น้ำมัน | ใส่น้ำซุปเล็กน้อยแล้วขูดก้นกระทะ | อุ่นกระทะเปล่าก่อนเสมอ |
เก็บและอุ่นข้าวผัดหรือกับข้าวผัดที่เหลือ
FSA แนะนำให้พักอาหารที่ทำเสร็จให้หายร้อน แล้วเก็บเข้าตู้เย็นภายในหนึ่งถึงสองชั่วโมง กินภายใน 48 ชั่วโมง และอุ่นซ้ำได้ครั้งเดียว อุ่นให้ร้อนจนมีไอทั่วทั้งจาน สำหรับข้าวโดยเฉพาะ ระยะเวลาเก็บและข้อควรระวังมีรายละเอียดเพิ่มในข้าวสุกเก็บได้นานแค่ไหน
ข้าวผัดอุ่นในกระทะไฟกลาง เติมน้ำซุปหนึ่งช้อนโต๊ะ จะไม่แห้ง ส่วนกับข้าวผัดผักไม่เหมาะกับการอุ่นซ้ำ ผักจะเละและเสียสี ทำให้พอดีมื้อจะดีกว่า
ถ้าทำครั้งแรก เริ่มจากตรงไหน
ไม่ต้องทำครบเจ็ดข้อในครั้งเดียว ผมแนะนำให้เริ่มจากสองข้อที่เปลี่ยนผลได้มากที่สุด คือเตรียมทุกอย่างก่อนจุดเตา และผัดทีละน้อยในกระทะที่ร้อนจัด ทำข้าวผัดสูตรข้างบนซ้ำสามครั้งในหนึ่งสัปดาห์ จดสัดส่วนซอสที่ชอบไว้ แล้วค่อยเพิ่มเรื่องน้ำซุปกับการหมักเนื้อในรอบต่อไป เมื่อมือคุ้นแล้ว ค่อยขยับไปทำจานที่ต้องคุมไฟละเอียดกว่า อย่างผัดกะเพราไข่ดาวกรอบ
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมผัดที่บ้านแล้วผักเละ มีน้ำออก
สาเหตุหลักคือกระทะร้อนไม่พอและใส่ผักเยอะเกินไปในครั้งเดียว ผักจึงถูกต้มด้วยน้ำของตัวเองแทนที่จะถูกผัด ให้แบ่งผัดเป็นสองรอบ และรอให้น้ำมันร้อนจนเริ่มมีควันบางๆ ก่อนใส่ผัก
ผงชูรสคือเคล็ดลับของร้านจริงไหม
ผงชูรสให้รสอูมามิ แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวที่ทำให้อาหารร้านอร่อย น้ำซุป ความร้อน และการปรุงที่สมดุลมีผลมากกว่า ส่วนจะใช้หรือไม่ใช้เป็นเรื่องรสนิยมของแต่ละบ้าน
ไม่มีเตาแก๊สแรงสูง ใช้เตาไฟฟ้าได้ไหม
ได้ แต่ต้องอุ่นกระทะนานขึ้น ใช้กระทะเหล็กหล่อหรือกระทะก้นหนาที่เก็บความร้อนได้ดี และผัดทีละน้อยกว่าปกติ
ข้าวผัดต้องใช้ข้าวค้างคืนเท่านั้นไหม
ข้าวที่หุงแล้วแช่เย็นจะแห้งและร่วนกว่า ผัดง่ายกว่า ถ้าใช้ข้าวหุงใหม่ ให้หุงน้ำน้อยกว่าปกติเล็กน้อย แล้วเกลี่ยบนถาดให้ไอน้ำระเหยก่อน
ทำไมกับข้าวที่บ้านรสไม่เหมือนเดิมทุกครั้ง
เพราะปรุงด้วยการกะ ถ้าใช้ช้อนตวงและผสมซอสในถ้วยไว้ก่อน แล้วจดสัดส่วนที่ชอบไว้ รสจะคงที่ขึ้นมาก
แหล่งอ้างอิง
- Sodium reduction | World Health Organization (WHO)
- Cooking your food | Food Standards Agency (GOV.UK)
- How to chill, freeze and defrost food safely | Food Standards Agency (GOV.UK)





