วิธีกำจัดกลิ่นบุหรี่ในบ้าน ล้างคราบที่ติดผนัง ผ้า และแอร์

กลิ่นบุหรี่ในบ้านหายได้ด้วยการล้างคราบออก ไม่ใช่ด้วยการไล่อากาศ เพราะสิ่งที่ส่งกลิ่นอยู่คือสารที่เกาะบนผนัง ผ้าม่าน โซฟา ฝุ่น และแผงแอร์ ผ้าที่ซักได้ให้ซักซ้ำหลายรอบ ผิวแข็งให้เช็ดด้วยน้ำส้มสายชูเจือจาง ส่วนของนุ่มที่ซักไม่ได้อย่างพรมติดพื้นหรือฟูก ถ้าสูบในห้องมานาน บางชิ้นต้องยอมเปลี่ยน

ความยากขึ้นกับว่ากลิ่นสะสมมานานแค่ไหน แขกสูบในห้องรับแขกคืนเดียว ใช้เวลาวันเดียวจบ ห้องคอนโดที่เจ้าของเดิมสูบทุกวันมาหลายปี เป็นงานหลายสัปดาห์และบางส่วนต้องรีโนเวต

กลิ่นติดอยู่ตรงไหน เปิดหน้าต่างทำไมไม่หาย

ควันบุหรี่ที่ลอยอยู่ในอากาศหายไปภายในไม่กี่ชั่วโมงถ้าลมผ่าน แต่ระหว่างนั้นอนุภาคและก๊าซบางส่วนตกลงเกาะผิวทุกอย่างในห้อง Yale Medicine เรียกคราบนี้ว่าควันบุหรี่มือสาม (thirdhand smoke) และระบุว่าติดอยู่ได้ทั้งเฟอร์นิเจอร์ ผนัง พรม เสื้อผ้า ผม ขนสัตว์เลี้ยง พื้น และเพดาน ห้องหนึ่งอาจมีกลิ่นบุหรี่ต่อไปอีกเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน และสารตกค้างอยู่ได้เป็นปี

คราบนี้ปล่อยกลิ่นกลับออกมาสู่อากาศเรื่อยๆ วันที่อากาศร้อนชื้นหรือเปิดแอร์หลังปิดห้องไว้นาน กลิ่นจะชัดขึ้น เปิดหน้าต่างทั้งวันกลิ่นจางลง พอปิดห้องคืนเดียวก็กลับมา เพราะต้นกลิ่นยังอยู่ที่เดิม

Thirdhand Smoke Resource Center ระบุว่าคราบนี้มีสารอย่างน้อย 25 ชนิดที่เป็นสารก่อมะเร็ง หรือมีผลต่อการเจริญพันธุ์หรือทำให้ทารกพิการ และพบในระดับสูงบนผิวในบ้านที่เลิกสูบไปแล้วเกิน 5 ปี ข้อมูลนี้คือเหตุผลที่การกลบกลิ่นไม่พอ กลิ่นหายไม่ได้แปลว่าสารหาย

ประเมินก่อนลงมือ กลิ่นอยู่ระดับไหน

ระดับของกลิ่นบอกว่าต้องทำแค่ไหน และของชิ้นไหนน่าจะรอด

สถานการณ์	กลิ่นอยู่ที่ไหนเป็นหลัก	งานที่ต้องทำ	เวลาโดยประมาณ
มีคนสูบในห้องครั้งหรือสองครั้ง	ผ้าม่าน โซฟาผ้า เบาะ หมอนอิง	ระบายอากาศ ซักผ้า เช็ดโต๊ะและผิวแข็งใกล้จุดสูบ	ครึ่งวันถึงหนึ่งวัน
สูบในห้องเป็นประจำไม่กี่เดือน	ผ้าทุกชิ้น ผนังรอบจุดสูบ แผงแอร์	ซักผ้าหลายรอบ เช็ดผนังทั้งห้อง ล้างแอร์	2 ถึง 3 วันทำงาน
สูบในห้องเป็นปี ผนังเป็นคราบเหลือง	ผนัง เพดาน พรมติดพื้น ฟูก ท่อแอร์	ล้างทุกผิว เปลี่ยนพรมและฟูก พิจารณาทาสีใหม่หลังล้าง	หลายสัปดาห์ บางส่วนต้องจ้างช่าง

วิธีทดสอบง่ายๆ ว่าผนังมีคราบสะสมไหม ใช้ทิชชู่เปียกหรือผ้าขาวชุบน้ำหมาด เช็ดผนังข้างสวิตช์ไฟหรือเหนือโซฟาเป็นแถบยาว ถ้าผ้าออกสีเหลืองหรือน้ำตาล คือคราบบุหรี่ ห้องนั้นอยู่ระดับกลางขึ้นไป

ลำดับทำความสะอาดที่ไม่ต้องทำซ้ำ

ลำดับสำคัญเพราะฝุ่นและน้ำจากผิวบนจะหยดลงล่าง ถ้าซักผ้าม่านก่อนเช็ดผนัง แล้วค่อยเช็ด คราบจากผนังอาจเปื้อนผ้าที่เพิ่งซัก

1. เปิดหน้าต่าง เปิดพัดลมดูดอากาศหรือพัดลมตั้งพื้นหันออกนอกหน้าต่าง ระหว่างทำงานทั้งวัน
2. ถอดของผ้าทั้งหมดออกจากห้อง ผ้าม่าน ปลอกหมอน ผ้าคลุมโซฟา พรมผืนเล็ก ส่งไปกองซักแยกไว้
3. ดูดฝุ่นทั้งห้องด้วยเครื่องที่มีไส้กรอง HEPA เริ่มจากเพดาน มุมผนัง ขอบหน้าต่าง แล้วจบที่พื้น Yale Medicine แนะนำให้ดูดฝุ่นด้วยเครื่องกรอง HEPA บ่อยๆ ส่วนเรื่องไส้กรองชนิดนี้ดูได้ใน ไส้กรอง HEPA คืออะไร
4. เช็ดเพดานและผนังจากบนลงล่าง
5. เช็ดเฟอร์นิเจอร์ผิวแข็ง รวมถึงใต้โต๊ะ ใต้ชั้น และหลังตู้ ที่ Yale Medicine ย้ำว่าเป็นจุดที่คนมองข้าม
6. ล้างแผงกรองและหน้ากากแอร์
7. ถูพื้นเป็นอย่างสุดท้าย
8. ซักผ้าที่ถอดออก แล้วค่อยแขวนกลับเมื่อห้องแห้งสนิท

ห้องนอนขนาด 12 ถึง 16 ตร.ม. ที่อยู่ระดับกลาง ทำข้อ 3 ถึง 7 คนเดียวใช้เวลาราว 4 ถึง 6 ชั่วโมง ตัวเลขนี้เป็นการประมาณจากขนาดงาน ห้องที่ผนังคราบหนักใช้นานกว่านี้

ผ้าที่ซักได้ ซักรอบเดียวไม่พอ

Thirdhand Smoke Resource Center แนะนำให้ผ้าที่ซักได้ซักและทำให้แห้งสามรอบ และ Yale Medicine ก็บอกว่าบางชิ้นต้องซักหลายครั้ง เหตุผลคือสารจากควันเกาะลึกในเส้นใย รอบแรกเอาออกได้ส่วนหนึ่ง ที่เหลือยังส่งกลิ่นเมื่อผ้าแห้ง

วิธีที่ใช้ได้กับผ้าส่วนใหญ่ในบ้าน

• ซักด้วยน้ำอุ่นที่สุดที่ป้ายผ้ายอมให้ใช้ ผงซักฟอกปริมาณปกติ อย่าใส่น้ำยาปรับผ้านุ่มกลิ่นแรงในรอบแรก เพราะจะกลบจนดมไม่ออกว่าคราบออกหมดหรือยัง
• ตากแดดให้แห้งสนิทระหว่างรอบ แล้วดมผ้าแห้ง ไม่ใช่ผ้าเปียก กลิ่นบุหรี่จะชัดตอนผ้าแห้ง
• ถ้ารอบที่สามยังมีกลิ่น ผ้าผืนนั้นอาจเป็นเส้นใยที่เก็บคราบเก่ง เช่นผ้ากำมะหยี่หรือผ้าหนา ให้ตัดสินใจว่าจะเปลี่ยนหรือไม่

ผ้าม่านที่ถอดไม่ได้หรือซักเครื่องไม่ได้ ดูวิธีเลือกระหว่างซักเองกับส่งร้านใน วิธีซักผ้าม่าน

ผนัง เพดาน และเฟอร์นิเจอร์ผิวแข็ง

Yale Medicine แนะนำให้เช็ดหรือขัดผิวด้วยน้ำส้มสายชูกลั่นหรือน้ำยาที่เป็นด่าง ส่วน Thirdhand Smoke Resource Center ใช้น้ำส้มสายชูเจือจาง สัดส่วนที่เราใช้เป็นจุดเริ่มคือน้ำส้มสายชูกลั่น 1 ส่วนต่อน้ำ 1 ส่วน ตัวเลขนี้เป็นแนวทางของเราเอง ไม่ได้มาจากแหล่งอ้างอิง ลองเช็ดมุมที่ไม่เห็นก่อนทุกครั้ง

วิธีเช็ดผนังให้คราบออกจริง

1. ใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์สองผืนและถังน้ำสองใบ ใบหนึ่งน้ำยา อีกใบน้ำเปล่าสำหรับล้างผ้า
2. บิดผ้าให้หมาด ผนังทาสีส่วนใหญ่ไม่ชอบน้ำเยอะ
3. เช็ดเป็นแถบกว้างราวหนึ่งช่วงแขนจากบนลงล่าง แล้วล้างผ้าในน้ำเปล่าก่อนจุ่มน้ำยาใหม่
4. ถ้าน้ำเปล่าในถังเป็นสีเหลือง ให้เปลี่ยน ถ้าเปลี่ยนน้ำหลายรอบแล้วผ้ายังออกสี แปลว่าคราบยังหนา ต้องเช็ดซ้ำอีกรอบในวันถัดไป

ผนังวอลเปเปอร์ผ้าและไม้ที่ไม่เคลือบ ดูดซับคราบได้ลึก Thirdhand Smoke Resource Center ระบุว่าวัสดุพรุนอย่างผนังยิปซัม แผ่นไม้อัด และไม้ปาร์ติเคิลบอร์ด เอาคราบออกไม่ได้แม้ด้วยน้ำยาแรงที่มืออาชีพใช้ ถ้าเป็นห้องที่สูบหนักมาหลายปี การล้างจะช่วยลดกลิ่นได้ส่วนหนึ่ง แต่คาดหวังให้หายสนิทไม่ได้

ทาสีใหม่ ช่วยตอนไหน

สีรองพื้นกลบกลิ่นได้ชั่วคราว Thirdhand Smoke Resource Center ระบุว่าสีและสีรองพื้นทำให้กลิ่นจางลงสักพัก แต่สารยังถูกขังอยู่ข้างใต้ การทาสีจึงควรเป็นขั้นสุดท้ายหลังเช็ดผนังจนผ้าไม่ออกสีแล้ว ทาทับผนังที่ยังเป็นคราบเหลือง กลิ่นมักซึมกลับมาภายในไม่กี่เดือนและสีใหม่ก็เหลืองตาม

พรม ฟูก โซฟาผ้า ของที่ล้างไม่หมด

ของนุ่มที่หนาและซักทั้งชิ้นไม่ได้เป็นปัญหาที่สุด Thirdhand Smoke Resource Center ระบุว่าพรมติดพื้น เฟอร์นิเจอร์บุผ้า ฟูก และหนังสือ ทำความสะอาดให้หมดไม่ได้ และแม้การทำความสะอาดแบบมืออาชีพก็มักเอาคราบที่ลงไปถึงฟองน้ำหรือแผ่นรองพรมไม่ออก

เกณฑ์ตัดสินใจที่เราใช้

ของ	สูบในห้องไม่นาน	สูบในห้องเป็นปี
โซฟาผ้าถอดปลอกได้	ซักปลอก ดูดฝุ่นเบาะ	ซักปลอกสามรอบ ถ้าเบาะยังมีกลิ่นพิจารณาเปลี่ยนฟองน้ำ
โซฟาผ้าถอดปลอกไม่ได้	ดูดฝุ่น ทำความสะอาดแบบฉีดดูด	มักต้องเปลี่ยน
ฟูก	ดูดฝุ่น ผึ่งแดด ใส่ผ้าคลุมกันไรฝุ่น	ควรเปลี่ยน Yale Medicine จัดฟูกไว้ในกลุ่มที่ควรเปลี่ยนถ้าทำได้
พรมผืนเล็ก	ซักหรือส่งร้าน	ซักสามรอบ ถ้าไม่หายให้ทิ้ง
พรมติดพื้นเต็มห้อง	ดูดฝุ่นหลายรอบ	ควรรื้อพร้อมแผ่นรอง

วิธีทำความสะอาดโซฟาผ้าและฟูกแบบละเอียด แยกไว้ใน วิธีทำความสะอาดโซฟาผ้า

แอร์และพัดลม ตัวกระจายกลิ่นกลับเข้าห้อง

แอร์ดูดอากาศในห้องผ่านแผ่นกรองและคอยล์เย็นตลอดเวลา คราบจากควันจึงเกาะสะสมที่นั่น พอเปิดแอร์ กลิ่นถูกเป่าออกมาใหม่ทุกครั้ง ห้องที่เช็ดทุกผิวแล้วแต่ยังเหม็นตอนเปิดแอร์ ให้ดูที่ตัวแอร์

• แผ่นกรองหน้าแอร์ ถอดล้างน้ำสบู่ ตากให้แห้งในร่ม
• หน้ากากและบานสวิง ถอดเช็ดได้ในบ้าน
• คอยล์เย็นและพัดลมกรงกระรอก ห้องที่สูบมานาน ควรจ้างช่างล้างแบบเต็มระบบ
• แอร์แบบท่อลมกลาง Thirdhand Smoke Resource Center จัดท่อลมไว้ในกลุ่มที่ทำความสะอาดยากและมีค่าใช้จ่ายสูง ปรึกษาช่างระบบปรับอากาศว่าต้องล้างหรือเปลี่ยนท่อช่วงไหน

พัดลมตั้งพื้นและพัดลมเพดานก็เก็บคราบไว้ที่ใบพัดเช่นกัน ถอดใบพัดล้างพร้อมกับวันที่เช็ดผนัง

เครื่องโอโซน สเปรย์ เทียนหอม ทำไมไม่ใช่ทางออก

เครื่องผลิตโอโซนมักขายว่ากำจัดกลิ่นบุหรี่ได้ EPA ระบุว่าที่ระดับที่ไม่เกินมาตรฐานสุขภาพ โอโซนไม่มีประสิทธิภาพในการกำจัดสารก่อกลิ่นหลายชนิด และเมื่อหายใจเข้าไป โอโซนทำลายปอด แม้ปริมาณค่อนข้างต่ำก็ทำให้เจ็บหน้าอก ไอ หายใจลำบาก และทำให้หอบหืดแย่ลง EPA ยังระบุว่าในการศึกษาหนึ่ง เครื่องขนาดใหญ่ที่เปิดในห้อง 350 ตารางฟุต (ราว 32 ตร.ม.) ทำให้ค่าโอโซนขึ้นไปถึง 5 ถึง 10 เท่าของขีดจำกัดด้านสุขภาพ ฝั่ง Thirdhand Smoke Resource Center ก็ระบุว่าโอโซนเปลี่ยนโมเลกุลกลิ่นเป็นสารที่ไม่มีกลิ่น แต่สร้างสารเคมีใหม่และไม่ได้เอาสารที่ฝังอยู่ออก

สเปรย์ปรับอากาศ ธูป และเทียนหอม ใช้กลิ่นใหม่ทับกลิ่นเก่า ห้องที่ปิดแล้วจุดเทียนจะมีทั้งคราบบุหรี่และควันเทียนพร้อมกัน ถ้าอยากให้ห้องมีกลิ่นหอมหลังล้างเสร็จแล้ว ดูข้อดีข้อเสียของแต่ละแบบใน น้ำหอมปรับอากาศ แบบไหนดี

เครื่องฟอกอากาศที่มีไส้กรองคาร์บอนช่วยจับก๊าซกลิ่นในอากาศได้ส่วนหนึ่ง เหมาะใช้ระหว่างและหลังล้าง แต่ไม่ได้เอาคราบออกจากผนังหรือโซฟา ใช้เป็นตัวช่วย ไม่ใช่ตัวหลัก

ซื้อหรือเช่าห้องที่เคยมีคนสูบ ดูอะไรก่อนเซ็น

ห้องมือสองที่ทาสีใหม่สดๆ ทั้งห้อง อาจกลบกลิ่นไว้ชั่วคราว จุดที่ช่วยบอกความจริงได้ระหว่างดูห้อง

1. ดมในตู้เสื้อผ้าบิวท์อินและตู้ใต้ซิงก์ที่ปิดไว้ กลิ่นสะสมในที่ปิดได้ชัดกว่า
2. เปิดแอร์ราว 10 นาทีแล้วยืนใต้ช่องลม
3. เช็ดผิวที่ไม่ค่อยมีใครทาสีทับ เช่นขอบบนประตู หลังหน้ากากสวิตช์ หรือบานตู้ด้านใน ดูว่าผ้าออกสีเหลืองไหม
4. ดูพรมและผ้าม่านที่ติดมากับห้อง ถามว่าเปลี่ยนใหม่หรือเป็นของเดิม
5. ถามเจ้าของตรงๆ ว่าเคยมีคนสูบในห้องไหม และเลิกสูบมานานเท่าไร

ถ้าห้องสูบหนักแต่ราคาดีจนอยากได้ ให้นับค่าเปลี่ยนพรม ฟูก ล้างแอร์ และทาสีใหม่หลังล้าง เข้าไปในงบตั้งแต่ต้น Thirdhand Smoke Resource Center ระบุว่าบ้านที่ปนเปื้อนหนัก วิธีที่รับประกันว่าหมดคือรีโนเวตเปลี่ยนผนัง พื้น และท่อลม

ถ้ายังมีคนในบ้านสูบอยู่

ล้างห้องหมดแล้ว กลิ่นจะกลับมาภายในไม่กี่สัปดาห์ถ้ายังสูบในบ้าน กติกาที่ได้ผลคือสูบนอกบ้านเท่านั้น ห่างจากประตูหน้าต่างที่ลมพัดเข้าบ้าน ไม่สูบในรถ และเปลี่ยนเสื้อหรือล้างมือก่อนอุ้มเด็ก เพราะ Yale Medicine ระบุว่าคราบติดไปกับเสื้อผ้าและผมได้

ตารางสรุปให้คนในบ้านเห็นตรงกัน

ทำ	ห้ามทำ
ล้างจากบนลงล่าง ผนังก่อน พื้นท้าย	ซักผ้าม่านแล้วแขวนกลับก่อนเช็ดผนัง
ซักผ้าซ้ำสามรอบ ดมตอนผ้าแห้ง	ใส่น้ำยาปรับผ้านุ่มกลิ่นแรงแล้วคิดว่าหาย
เช็ดผนังด้วยน้ำส้มสายชูเจือจาง ล้างผ้าในน้ำเปล่าบ่อยๆ	ผสมน้ำส้มสายชูกับน้ำยาฟอกขาว
ล้างแผ่นกรองแอร์ และจ้างช่างล้างคอยล์ถ้าสูบมานาน	เปิดเครื่องโอโซนในห้องที่มีคนอยู่
ทาสีหลังเช็ดผนังจนผ้าไม่ออกสีแล้ว	ทาสีทับคราบเหลืองเพื่อขายหรือปล่อยเช่า
ยอมเปลี่ยนพรมติดพื้นและฟูกในห้องที่สูบเป็นปี	จุดเทียนหอมหรือธูปกลบกลิ่นทุกวัน
ให้สูบนอกบ้านเท่านั้น	สูบในห้องน้ำแล้วเปิดพัดลมดูดอากาศ