สัตว์เลี้ยง

วัดไข้สุนัข แมว อุณหภูมิปกติเท่าไหร่ วัดทางทวารหนักอย่างไร

โดย ทีมบรรณาธิการ ข่าวด่วน | | อ่าน 12 นาที

วัดไข้สุนัข แมว อุณหภูมิปกติเท่าไหร่ วัดทางทวารหนักอย่างไร

สรุปสั้นๆ

  • อุณหภูมิทางทวารหนักของหมาปกติอยู่ราว 37.5 ถึง 39.2 องศาเซลเซียส และของแมวราว 38.1 ถึง 39.2 องศาตามตารางของ Merck Veterinary Manual
  • คลินิก VCA ให้ช่วงปกติรวมสำหรับสัตว์เลี้ยงที่ 37.7 ถึง 39.2 องศา ตัวเลขขอบล่างของแต่ละแหล่งต่างกันเล็กน้อยเพราะใช้ชุดข้อมูลต่างกัน
  • เทอร์โมมิเตอร์ที่แนะนำคือแบบดิจิทัล ไม่แนะนำแบบแก้วปรอท ทาปิโตรเลียมเจลที่ปลายก่อนวัด
  • สูงกว่า 40.0 องศาหรือต่ำกว่า 37.2 องศาถือเป็นภาวะฉุกเฉินตามเกณฑ์ของ VCA
  • ถ้าวัดแล้วผิดปกติให้พักน้องราว 10 นาทีแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังผิดปกติหรือวัดไม่ปลอดภัย ให้ทีมสัตวแพทย์วัดให้

อุณหภูมิร่างกายปกติของหมาและแมว วัดทางทวารหนักอยู่ราว 37.5 ถึง 39.2 องศาเซลเซียสในหมา และราว 38.1 ถึง 39.2 องศาในแมว สูงกว่าคนที่ปกติราว 36.5 ถึง 37.5 องศาเล็กน้อย จึงทำให้น้องที่ตัวอุ่นกว่ามือเราอาจไม่ได้มีไข้เลย ถ้าจะรู้ว่ามีไข้จริงหรือไม่ ต้องใช้เทอร์โมมิเตอร์ดิจิทัลวัดทางทวารหนัก แล้วเทียบกับช่วงตัวเลขนี้

ตัวเลขจากมือ จมูก หรือหูไม่แม่นพอที่จะตัดสินใจ เพราะอุณหภูมิห้อง ที่นอน และการนอนทับตัวเองทำให้ความรู้สึกเปลี่ยนไปได้ทั้งที่อุณหภูมิจริงเท่าเดิม บทความนี้พาไปดูตัวเลขที่ควรจำ วิธีวัดทีละขั้น และค่าแบบไหนที่ควรโทรหาคลินิกทันที

ตัวเลขที่ควรจำก่อนหยิบเทอร์โมมิเตอร์

ตารางช่วงปกติของ Merck Veterinary Manual ซึ่งอ้างอิงตำราสรีรวิทยาสัตว์เลี้ยง และเกณฑ์ที่คลินิก VCA ใช้บอกเจ้าของ เรียงไว้ด้านล่างเพื่อให้เห็นภาพ

รายการ องศาเซลเซียส องศาฟาเรนไฮต์
หมา ช่วงปกติ (Merck) 37.5 ถึง 39.2 99.5 ถึง 102.5
แมว ช่วงปกติ (Merck) 38.1 ถึง 39.2 100.5 ถึง 102.5
ช่วงปกติรวมของสัตว์เลี้ยง (VCA) 37.7 ถึง 39.2 100.0 ถึง 102.5
สูงกว่านี้ถือฉุกเฉิน (VCA) 40.0 ขึ้นไป 104 ขึ้นไป
ต่ำกว่านี้ถือฉุกเฉิน (VCA) 37.2 ลงไป 99 ลงไป

ขอบล่างของแต่ละแหล่งต่างกันนิดหน่อย เช่น 37.5 กับ 37.7 ไม่ได้แปลว่าฝ่ายใดผิด เพราะแต่ละแหล่งสรุปจากชุดข้อมูลคนละชุด สิ่งที่ตรงกันคือขอบบนที่ 39.2 องศา ถ้าเจอตัวเลขเหนือเส้นนี้ ให้เริ่มระวัง และถ้าถึง 40.0 องศาให้ถือเป็นเรื่องรีบ

ตัวเลขช่วงปกติเป็นค่ากลางของสัตว์เลี้ยงทั่วไป น้องแต่ละตัวมีค่าประจำตัวของตัวเองที่อาจอยู่ปลายล่างหรือปลายบนของช่วง วิธีที่ดีคือวัดตอนน้องสบายดีสักครั้งสองครั้ง จดค่าไว้ในโน้ตโทรศัพท์ แล้วใช้เป็นฐานเทียบเวลาที่น้องดูไม่สบาย

เตรียมของและเตรียมน้อง

ของที่ต้องใช้มีไม่มาก

  1. เทอร์โมมิเตอร์ดิจิทัลสำหรับวัดทางทวารหนัก VCA ไม่แนะนำแบบแก้วปรอท
  2. ปิโตรเลียมเจลหรือสารหล่อลื่นที่ปลายเทอร์โมมิเตอร์
  3. ขนมที่น้องชอบมากเป็นพิเศษ
  4. ทิชชูหรือผ้าเช็ดทำความสะอาด และแอลกอฮอล์เช็ดเทอร์โมมิเตอร์หลังใช้

คนที่ช่วยจับสำคัญกว่าที่คิด VCA ระบุว่างานนี้มักต้องใช้สองคน คนหนึ่งอุ้มน้องแนบตัวเบาๆ และป้อนขนม อีกคนวัด น้องหมาที่ตัวใหญ่หรือไม่ชอบถูกจับก้น ควรให้ฝึกอยู่นิ่งๆ กับการลูบหาง และการจับบริเวณสะโพกก่อน โดยยังไม่ใส่เทอร์โมมิเตอร์ เพื่อให้เรื่องนี้ไม่กลายเป็นความทรงจำแย่ๆ

แมวส่วนมากไม่ชอบวิธีนี้ ถ้าแมวดิ้นแรงหรือข่วนกัดจนเสี่ยงบาดเจ็บทั้งสองฝ่าย ให้หยุดและพาไปคลินิก VCA ระบุว่าถ้าวัดยากหรือไม่ปลอดภัย ให้ทีมสัตวแพทย์เป็นผู้วัดแทน

เทอร์โมมิเตอร์ดิจิทัลและปิโตรเลียมเจลที่ใช้วัดไข้สัตว์เลี้ยง

ขั้นตอนวัดทางทวารหนัก

  1. ให้น้องนอนตะแคงบนพื้นที่ไม่ลื่น VCA แนะนำให้วัดท่านอนตะแคง ถ้าน้องยืนอยู่แล้วนิ่งดีก็ใช้ท่ายืนที่มีคนประคองได้
  2. ทาปิโตรเลียมเจลที่ปลายเทอร์โมมิเตอร์ให้ทั่ว
  3. ยกหางขึ้นเบาๆ แล้วค่อยๆ ใส่เทอร์โมมิเตอร์ จนส่วนปลายโลหะเข้าไปในทวารหนักทั้งหมด ตามที่ VCA ระบุสำหรับเทอร์โมมิเตอร์ดิจิทัล
  4. ถือไว้นิ่งๆ จนมีเสียงบี๊บ แล้วจึงดึงออกอ่านค่า ถ้าใช้แบบแก้ว VCA ระบุเวลา 2 นาที แต่แบบแก้วไม่ใช่ตัวเลือกที่แนะนำ
  5. อ่านค่า จด แล้วให้ขนมและชมน้อง
  6. ล้างทำความสะอาดเทอร์โมมิเตอร์ด้วยแอลกอฮอล์หรือน้ำสบู่ทุกครั้ง

จุดที่พลาดบ่อยคือรีบเกินไป ถ้าดึงออกก่อนเสียงบี๊บ ค่าที่อ่านได้จะต่ำกว่าความจริง และอาจพาให้เข้าใจว่าน้องปกติทั้งที่ไม่ได้ปกติ ส่วนอีกจุดคือฝืนดันเมื่อรู้สึกติด ถ้าเทอร์โมมิเตอร์ไม่เข้าง่ายๆ ให้หยุดและทาเจลเพิ่ม หรือเปลี่ยนไปให้คลินิกวัด

วัดทางหูได้ไหม

VCA ระบุว่าเทอร์โมมิเตอร์ดิจิทัลสำหรับหูใช้ได้เช่นกัน โดยสอดเบาๆ เข้าช่องหูส่วนแนวนอน ถือให้ทำมุมราว 90 องศากับศีรษะ ข้อดีคือน้องยืนวัดได้ ไม่ต้องจับก้น แต่ต้องวางปลายให้ถูกตำแหน่งตามที่ VCA อธิบาย

ถ้าตั้งใจใช้เครื่องวัดทางหู ลองขอให้ทีมสัตวแพทย์สาธิตตำแหน่งที่ถูกต้องตอนพาน้องไปตรวจสุขภาพประจำปี อ่านเรื่องการตรวจประจำปีได้ใน ตรวจสุขภาพประจำปีสัตว์เลี้ยง

อ่านค่าที่วัดได้

ค่าที่วัดได้ ความหมายเบื้องต้น สิ่งที่ควรทำ
อยู่ในช่วงปกติ ไม่มีไข้ ถ้ายังมีอาการอื่น เช่น ซึม ไม่กิน ให้ปรึกษาคลินิก ค่าปกติไม่ได้แปลว่าไม่ป่วย
เกิน 39.2 แต่ไม่ถึง 40.0 สูงกว่าปกติ อาจจากไข้ ความร้อน หรือตื่นเต้น พักในที่เย็น 10 นาทีแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังสูง โทรปรึกษาคลินิก
40.0 ขึ้นไป ฉุกเฉินตามเกณฑ์ VCA พาไปหาหมอทันที ถ้าอยู่ในอากาศร้อนให้ดู ลมแดดในสุนัข
ต่ำกว่าช่วงปกติเล็กน้อย อาจวัดได้ไม่ลึกพอ หรือน้องเพิ่งอาบน้ำ วัดซ้ำให้ครบ
37.2 ลงไป ฉุกเฉินตามเกณฑ์ VCA พาไปหาหมอทันที

การวัดซ้ำหลังพัก 10 นาทีตามที่ VCA แนะนำช่วยแยกไข้จริงออกจากอุณหภูมิที่สูงชั่วคราวจากการวิ่งเล่น ตื่นเต้น หรืออยู่ในรถร้อน ถ้าค่ายังผิดปกติหลังวัดซ้ำ ให้ถือว่าเป็นของจริง

ไข้เป็นเพียงสัญญาณอย่างหนึ่ง ต้นเหตุอาจเป็นการติดเชื้อ การอักเสบ ฝี หรือสาเหตุอื่นอีกมาก การพยายามลดตัวเลขโดยไม่รู้ต้นเหตุจึงไม่ช่วยอะไร ยาลดไข้ของคนไม่ควรนำมาให้น้อง ยาทุกชนิดควรเป็นไปตามที่สัตวแพทย์สั่ง

เมื่อวัดไม่ได้หรือน้องไม่ยอม

VCA บอกไว้ชัดว่า ถ้าการวัดยากหรือไม่ปลอดภัย ให้ทีมสัตวแพทย์เป็นผู้วัด บางตัวขี้กลัวมาก บางตัวตัวใหญ่ การบังคับวัดอาจทำให้เจ็บทั้งน้องและคน

วิธีที่ช่วยได้คือโทรบอกอาการและตัวเลขที่ได้จากการวัดครั้งก่อนก่อนออกจากบ้าน คลินิกจะได้เตรียมรับ และถ้าเกี่ยวกับอากาศร้อน ให้เปิดแอร์ในรถและเตรียมผ้าขนหนูชื้นไว้ ดู ดูแลสัตว์เลี้ยงหน้าร้อน สำหรับสัญญาณอื่นที่ต้องสังเกตควบคู่กัน หรือ ปฐมพยาบาลสัตว์เลี้ยงเบื้องต้น เมื่อต้องรับมือก่อนถึงคลินิก

สัตวแพทย์ตรวจอุณหภูมิหมาที่คลินิก

ใช้ตัวเลขร่วมกับอาการ

อุณหภูมิเป็นข้อมูลชิ้นหนึ่ง ไม่ใช่ข้อสรุป น้องที่ไม่กิน ซึม หอบ อาเจียน หรือท้องเสียควรปรึกษาคลินิกตามอาการเหล่านั้น แม้ตัวเลขจะปกติ ส่วนน้องที่ตัวเลขสูงเล็กน้อยแต่ยังร่าเริง กินได้ ก็ควรวัดซ้ำและเฝ้าดู

การจดบันทึกช่วยหมอได้มาก ให้จดวันที่ เวลา ค่าที่วัด วิธีวัด อาการที่เห็น และสิ่งที่น้องกินหรืออาเจียนในวันนั้น ถ่ายวิดีโออาการที่ไม่แน่ใจไว้ด้วย เพราะน้องหลายตัวแสดงอาการน้อยลงเมื่อมาถึงคลินิก ถ้ามีอาเจียนหรือท้องเสียควบคู่ ดู หมาอาเจียนท้องเสีย เพื่อประเมินว่ารีบแค่ไหน

พาไปหาหมอทันทีถ้า

  • วัดได้ 40.0 องศาเซลเซียสขึ้นไป หรือ 37.2 องศาลงไป
  • วัดซ้ำหลังพัก 10 นาทีแล้วยังผิดปกติ
  • มีไข้ร่วมกับซึมมาก ไม่ยอมกิน อาเจียนซ้ำ ท้องเสียเป็นเลือด หายใจลำบาก หรือชัก
  • ลูกสุนัขหรือลูกแมวตัวเล็กที่ตัวร้อนหรือเย็นผิดปกติ
  • วัดไม่สำเร็จ น้องดิ้นแรง หรือคุณไม่แน่ใจว่าทำได้ปลอดภัย
  • น้องเพิ่งอยู่ในที่ร้อนจัดหรือถูกทิ้งไว้ในรถ แล้วหอบหนักหรือซึมลง

ถ้าไม่มีคลินิกประจำ ดูวิธีเลือกใน เลือกโรงพยาบาลสัตว์ ก่อนถึงวันที่ต้องใช้จริง

คำถามที่พบบ่อย

ใช้เทอร์โมมิเตอร์วัดไข้ของคนกับหมาแมวได้ไหม

เทอร์โมมิเตอร์ดิจิทัลที่ใช้ทางทวารหนักได้ใช้กับสัตว์เลี้ยงได้ แต่ควรแยกอันที่ใช้กับน้องไว้โดยเฉพาะและเช็ดทำความสะอาดทุกครั้ง VCA ไม่แนะนำเทอร์โมมิเตอร์แก้วปรอทเพราะเสี่ยงแตก

จับจมูกหรือคลำหูแล้วรู้ไหมว่าน้องมีไข้

ไม่แม่นพอ จมูกแห้งหรือเปียกขึ้นกับสภาพอากาศและช่วงเวลา หูและตัวอุ่นเย็นต่างกันตามที่นอนและอุณหภูมิห้อง ตัวเลขจากเทอร์โมมิเตอร์เชื่อถือได้มากกว่า

น้องเพิ่งวิ่งเล่นมาแล้ววัด ค่าจะสูงไหม

ได้ VCA แนะนำให้พักราว 10 นาทีแล้ววัดซ้ำก่อนสรุปว่าผิดปกติ

แหล่งอ้างอิง

  1. Normal Rectal Temperature Ranges | Merck Veterinary Manual
  2. Taking Your Pet's Temperature | VCA Animal Hospitals

อ่านเรื่องอื่นในหมวดสัตว์เลี้ยง

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดสัตว์เลี้ยง