หมากินผลไม้อะไรได้บ้าง แอปเปิล กล้วย แตงโม และผลไม้ไทยที่ต้องระวัง

ผลไม้ที่หมากินได้แบบไม่ต้องกังวลมากคือแอปเปิลที่เอาเมล็ดออก กล้วย แตงโมไม่มีเมล็ด บลูเบอร์รี สตรอว์เบอร์รี และมะละกอสุก ส่วนองุ่นกับลูกเกดห้ามให้เด็ดขาด ผลไม้ไทยที่เมล็ดใหญ่ เช่น มะม่วง ลำไย เงาะ ขนุน ให้ได้เฉพาะเนื้อและต้องแกะเมล็ดออกให้หมดก่อนส่งให้น้อง

ผลไม้คือขนม ไม่ใช่อาหารหลัก

ผมมองผลไม้ในจานน้องเป็นขนมประเภทหนึ่ง ไม่ได้มองเป็นวิตามินเสริม สุนัขได้วิตามินและแร่ธาตุครบจากอาหารสำเร็จรูปที่ระบุว่าครบถ้วนและสมดุลอยู่แล้ว ผลไม้จึงเป็นของแถม ตามคู่มือ Merck ขนมทั้งหมดรวมกันต่อวันควรต่ำกว่า 10% ของพลังงานทั้งวัน

นั่นหมายความว่าถ้าน้องได้ขนมสำหรับฝึกไปแล้วช่วงเช้า ผลไม้ในช่วงเย็นต้องน้อยลง สำหรับน้องตัวเล็กที่กินวันละประมาณ 300 ถึง 400 กิโลแคลอรี 10% คือราว 30 ถึง 40 กิโลแคลอรี ซึ่งแตงโมหั่นเต๋าได้ราวหนึ่งกำมือเล็ก ๆ และกล้วยหอมเพียงสองสามชิ้นบาง ๆ วิธีคำนวณอาหารหลักก่อนเพื่อหาโควตาขนมมีอยู่ใน คำนวณปริมาณอาหารสุนัขต่อวัน

ตารางผลไม้ แยกเป็นให้ได้ ระวัง และห้าม

ผลไม้	สถานะ	เตรียมอย่างไร	ข้อควรระวัง
แอปเปิล	ให้ได้	หั่นเป็นชิ้น เอาแกนและเมล็ดออก	เมล็ดแอปเปิลไม่ควรให้ และแกนแข็งทำให้สำลักได้
กล้วยหอม	ให้ได้	ปอกเปลือก หั่นแว่น	น้ำตาลสูงและแป้งมาก ให้ไม่กี่ชิ้น
แตงโม	ให้ได้	เอาเมล็ดและเปลือกออก หั่นเต๋า	น้ำมาก ให้มากไปทำให้ถ่ายเหลว
แคนตาลูป แตงไทย	ให้ได้	ตัดเปลือกออก หั่นชิ้นเล็ก	น้ำตาลค่อนข้างสูง
บลูเบอร์รี สตรอว์เบอร์รี	ให้ได้	ล้างให้สะอาด สตรอว์เบอร์รีหั่นครึ่งถ้าน้องตัวเล็ก	น้องตัวเล็กมากควรหั่นชิ้นเล็กลงกันสำลัก
มะละกอสุก	ให้ได้	ปอกเปลือก เอาเมล็ดออก	มะละกอดิบไม่ควรให้ เพราะยางระคายเคือง
สับปะรด	ให้ระวัง	เฉพาะเนื้อ ตัดแกนแข็งออก	เปรี้ยว บางตัวท้องเสียหรือปากระคายเคือง
มะม่วงสุก	ให้ระวัง	เฉพาะเนื้อ แกะเมล็ดออกทั้งหมด	น้ำตาลสูง เมล็ดอุดตันลำไส้ได้
ลำไย เงาะ ลิ้นจี่	ให้ระวัง	เฉพาะเนื้อ แกะเมล็ดออกทุกครั้ง	เมล็ดลื่นเล็ก กลืนง่าย ข้อมูลสำหรับหมายังไม่ชัด จึงให้ชิ้นเล็กมากและไม่ให้บ่อย
ส้ม ส้มโอ	ให้ระวัง	เฉพาะเนื้อ ไม่เอาเปลือก เมล็ด	ASPCA ระบุว่าเปลือก ใบ และเมล็ดมีสารระคายเคือง เนื้อเล็กน้อยท้องมักไม่เสีย
ทุเรียน ขนุน	ไม่แนะนำ	หลีกเลี่ยง	น้ำตาลและไขมันสูง เมล็ดอุดตันได้
องุ่น ลูกเกด	ห้าม	ไม่ให้เลย	ไตวายได้ในสุนัข
ผลไม้เชื่อมและแห้งเติมน้ำตาล	ไม่แนะนำ	ไม่ให้	น้ำตาลเติม บางสูตรมีลูกเกดหรือไซลิทอล

ASPCA เองก็ย้ำว่ากรดทาร์ทาริกในองุ่นและลูกเกดทำให้ไตเสียหายได้ รายละเอียดอาการและขั้นตอนเมื่อน้องแอบกินอยู่ที่ หมากินอะไรไม่ได้

เมล็ด เปลือก และแกน อันตรายมากกว่าตัวผลไม้

ปัญหาที่เจ้าของไทยเจอบ่อยคือเมล็ด หมากินเร็วและมักไม่เคี้ยว เมล็ดมะม่วงที่ใหญ่เท่าฝ่ามือเด็กขวางลำไส้ของหมาตัวเล็กได้ทั้งอัน ส่วนเมล็ดลำไยและเงาะเล็กพอจะกลืนลงไปแล้วก็ผ่านได้ในหมาตัวใหญ่ แต่ถ้าตัวเล็กอาจตกค้าง

เปลือกที่แข็งหรือเหนียว เช่น เปลือกส้ม เปลือกสับปะรด และเปลือกกล้วย ไม่เป็นพิษมากนัก แต่ย่อยไม่ได้ ถ้ากินจำนวนมากก็อุดตันได้ เมื่อไรที่อาเจียนซ้ำ ท้องแข็ง หรือเบ่งไม่ออกหลังกินผลไม้ทั้งผลหรือเมล็ด ให้พาไปหาหมอ

ผลไม้ร่วงใต้ต้นและผลไม้ที่เริ่มเน่า

บ้านที่มีต้นมะม่วง ต้นลำไย หรือต้นชมพู่ ผลที่ร่วงลงพื้นเป็นของล่อใจน้อง ผลไม้ที่เริ่มหมักมีแอลกอฮอล์เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่ง ASPCA จัดเป็นอันตรายกับสัตว์เลี้ยงและออกฤทธิ์เร็ว นอกจากนี้ยังมีเชื้อรา แมลง และบางครั้งมีน้ำยาฉีดพ่นสวนติดอยู่ ถ้าน้องชอบคุ้ยใต้ต้นไม้ ให้กวาดผลไม้ร่วงทิ้งทุกวัน หรือพาออกไปห่างจากบริเวณนั้นในฤดูที่ผลสุก

ผลไม้ที่มีเมล็ดแข็งเป็นหลุมกลางผล เช่น พีช พลัม และเชอร์รี ควรหลีกเลี่ยง เมล็ดใหญ่ติดคอหรืออุดตันได้ และไม่ควรให้น้องเคี้ยวเมล็ดนั้น ถ้าอยากให้ ให้ตัดเนื้อสุกออกมาเป็นชิ้นโดยไม่มีเมล็ด

ผลไม้ไทยตามฤดูที่คนในบ้านชอบแบ่งให้

ผลไม้ในตารางแรกเป็นของที่หาได้ทั้งปี แต่ในบ้านเราของที่ติดมือมาจากตลาดมักเป็นผลไม้ตามฤดู และหลายชนิดยังไม่มีข้อมูลทางสัตวแพทย์ที่เจาะจงสำหรับหมา ผมจึงใช้หลักเดียวกันทุกชนิด คือดูสามเรื่อง ได้แก่ เมล็ดหรือแกนแข็ง ความหวาน และความเปรี้ยวหรือยาง แล้วให้ทีละน้อยเฉพาะเนื้อสุก

ผลไม้	ช่วงที่เจอบ่อย	ส่วนที่ให้ได้	สิ่งที่ต้องเอาออก	หมายเหตุจากการเลี้ยงจริง
ฝรั่ง	ทั้งปี	เนื้อกรอบหั่นชิ้นเล็ก	ไส้กลางที่มีเมล็ดแข็ง	เนื้อแข็ง น้องตัวเล็กต้องหั่นบาง
ชมพู่	ต้นปีถึงกลางปี	เนื้อหั่นเต๋า	เมล็ดตรงกลาง	น้ำเยอะ ให้มากเกินถ่ายเหลวเหมือนแตงโม
มังคุด	พฤษภาคมถึงกรกฎาคม	เนื้อขาวเพียง 1 ถึง 2 กลีบ	เปลือกหนาและเมล็ดในกลีบ	เปลือกมียางสีม่วงและย่อยยาก อย่าให้แทะ
แก้วมังกร	ทั้งปี	เนื้อสีขาวหรือแดง	เปลือก	เนื้อสีแดงทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีได้ อย่าตกใจ
มะพร้าว	ทั้งปี	เนื้ออ่อนชิ้นเล็กมาก	กะลา เปลือก ใยแข็ง	กินมากทำให้ท้องเสีย
มะขามหวาน	ปลายปี	ไม่แนะนำ	ทั้งฝัก	หวานจัด เปลือกและเมล็ดแข็ง ข้ามไปเลยดีกว่า

เรื่องมะพร้าว ASPCA ระบุว่ามะพร้าวและผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวในปริมาณน้อยไม่น่าจะทำอันตรายร้ายแรง แต่เนื้อและกะทิปริมาณมากทำให้ปวดท้องและถ่ายเหลวได้ ผมจึงไม่ให้กะทิเลย และไม่ราดน้ำกะทิจากขนมหวานลงในชามน้อง ส่วนผลไม้ที่เพิ่งได้ลองครั้งแรก ให้ไม่เกินหนึ่งชิ้นเท่าหัวนิ้วโป้งแล้วรอดูหนึ่งวันก่อนเพิ่ม

ผลไม้แปรรูป อ่านฉลากก่อนแบ่งเสมอ

ผลไม้สดที่ล้างและหั่นเองปลอดภัยกว่าทุกอย่างที่มาในซองหรือกระปุก ของที่ควรระวังเป็นพิเศษในบ้านที่มีเด็กคือโยเกิร์ตรสผลไม้ แยมสูตรไม่มีน้ำตาล ผลไม้อบแห้ง และเยลลี่ผลไม้ ปัญหาของกลุ่มนี้มีสองเรื่อง

เรื่องแรกคือไซลิทอล สารให้ความหวานแทนน้ำตาลที่ใส่ในสินค้าหลายตัวที่เขียนว่า sugar free ASPCA ระบุว่าไซลิทอลทำให้น้ำตาลในเลือดของสุนัขลดต่ำ และอาจทำให้ตับเสียหายได้ภายใน 12 ถึง 24 ชั่วโมง ถ้าบนฉลากมีคำว่า xylitol หรือ birch sugar อย่าให้เลยแม้แต่คำเดียว และถ้าน้องเผลอกินไป ให้โทรหาสัตวแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอให้มีอาการ

เรื่องที่สองคือผลไม้รวมอบแห้ง ซึ่งมักมีลูกเกดหรือองุ่นอบปนอยู่ และชิ้นเล็กจนมองไม่ทัน ถุงที่ตกพื้นแล้วน้องคาบไปจึงควรนับว่าเป็นเหตุฉุกเฉินแบบเดียวกับการกินองุ่น ผลไม้กระป๋องในน้ำเชื่อมก็ไม่ควรให้ เพราะน้ำตาลสูงเกินขนาดตัวของน้องมาก ถ้าอยากให้ของหวานเย็น ๆ ใช้เนื้อผลไม้สดแช่แข็งที่ทำเองจะคุมได้ทั้งชนิดและปริมาณ

สัญญาณว่าผลไม้ชนิดนี้ไม่เหมาะกับน้อง

หมาแต่ละตัวต่างกัน ผลไม้ที่อยู่ในรายการให้ได้ก็ยังทำให้บางตัวท้องเสีย เฝ้าดู 24 ชั่วโมงหลังให้ครั้งแรก สัญญาณที่ควรหยุด:

• อุจจาระเหลวหรือเป็นน้ำ ถ่ายบ่อยขึ้น
• ผายลมมากและท้องกางเล็กน้อย
• อาเจียนหลังกิน
• เลียเท้า เกาหู หรือผิวแดงคัน ซึ่งเป็นสัญญาณแพ้อาหาร
• ปากบวม น้ำลายไหลมาก หลังกินผลไม้เปรี้ยว

ถ้าอาการหายไปเองภายในหนึ่งวันหลังหยุดให้ ก็ถือว่าตัวนั้นไม่เหมาะกับน้อง ตัดออกจากรายการและจดไว้ ส่วนอาการรุนแรงเช่นอาเจียนซ้ำ ซึม หรือไม่กินอาหาร ให้ดูเกณฑ์ที่ หมาอ้วก ท้องเสีย ทำยังไง

ทำไมผลไม้ถึงทำให้น้องอ้วนได้ง่ายกว่าที่คิด

ผลไม้ดูเบา แต่สำหรับสุนัขตัวเล็ก ชิ้นเล็ก ๆ หลายชิ้นรวมกันมีค่า เพราะแคลอรีต่อวันของน้องน้อย กล้วยหอมหนึ่งลูกที่คนกินเป็นขนมเบา ๆ อาจเป็นส่วนใหญ่ของโควตาขนมทั้งวันของหมาตัวเล็ก ถ้าเรามีน้องที่ชอบขอ แทนที่จะมอบผลไม้ตามเสียงร้อง ผมแนะนำให้แบ่งโควตาเป็นหลายชิ้นเล็กสำหรับฝึกคำสั่ง ให้เฉพาะตอนที่น้องทำสิ่งที่เราต้องการ

ถ้าน้องเริ่มอ้วน ให้ดูว่าซี่โครงยังคลำได้หรือไม่ แล้วย้อนไปดู คำนวณปริมาณอาหารสุนัขต่อวัน ผลไม้เป็นแค่ส่วนหนึ่งของเรื่องนี้ ส่วนใหญ่แล้วปริมาณมื้อหลักและขนมกรอบที่แอบให้ต่างหากที่เกินโควตามากกว่า

น้องแบบไหนที่ควรงดหรือถามหมอก่อน

• น้องอ้วนหรือเพิ่งลดน้ำหนัก ผลไม้หวานช่วยเติมแคลอรีเงียบ ๆ ให้เลือกแตงโมหรือแอปเปิลชิ้นเล็กแทนกล้วยและมะม่วง
• น้องเป็นเบาหวาน น้ำตาลจากผลไม้กระทบระดับน้ำตาลในเลือด ต้องปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนทุกครั้ง
• น้องเป็นโรคไต ผลไม้บางชนิดมีโพแทสเซียมสูง เช่น กล้วย ใช้ตามคำแนะนำของหมอเท่านั้น
• น้องที่ท้องเสียง่ายหรือกินอาหารแพ้ง่าย ให้ผลไม้ทีละอย่างทีละชิ้นเล็ก ดูแนวทางที่ อาหารสุนัขที่แพ้ง่าย
• ลูกสุนัขเล็ก ให้ชิ้นเล็กมากและสังเกตอุจจาระ ดูแนวทางมื้อหลักใน อาหารลูกสุนัข

วิธีเตรียมที่ช่วยให้น้องชอบ และเก็บง่าย

ผลไม้แช่แข็งเป็นของโปรดของหมาหน้าร้อนแบบไทย หั่นแตงโมหรือบลูเบอร์รีเป็นชิ้นแล้วแช่ช่องฟรีซ น้องจะได้ขนมเย็นและกินช้าลง ตัวเล็กควรเป็นชิ้นเล็กกว่าที่คิดเสมอ กันสำลักเพราะผลไม้แข็งเย็น

ถ้าอยากให้เป็นของเล่นฝึก ยัดกล้วยบดหรือแตงโมบดเข้าของเล่นยางแล้วแช่แข็ง ใช้เวลากินนานและช่วยลดอาการเบื่อ ไม่ต้องให้ทุกวัน สัปดาห์ละ 2 ถึง 3 ครั้งเพียงพอ

ตัวอย่างโควตาผลไม้ต่อวัน แยกตามขนาดตัว

ขนาดน้อง	น้ำหนักประมาณ	ปริมาณผลไม้ต่อครั้ง	ความถี่
เล็กมาก	ต่ำกว่า 5 กิโลกรัม	2 ถึง 3 ชิ้นเล็กขนาดเท่าหัวนิ้วโป้ง	ไม่เกินวันเว้นวัน
เล็กถึงกลาง	5 ถึง 15 กิโลกรัม	1 ถึง 2 ช้อนโต๊ะหั่นเต๋า	2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์
ใหญ่	มากกว่า 15 กิโลกรัม	3 ถึง 4 ช้อนโต๊ะ	2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์

ตัวเลขนี้ประมาณการสำหรับน้องที่น้ำหนักสมส่วน ถ้าน้องกินขนมอื่นเยอะในวันนั้นให้ลดลง และหยุดทันทีเมื่อเห็นอุจจาระเหลว อาเจียน หรือคันผิดปกติ

ก่อนให้ผลไม้ครั้งต่อไป ทบทวนสั้น ๆ

1. ล้างให้สะอาด เพราะเปลือกอาจมีสารตกค้าง
2. ปอกเปลือกหรือตัดส่วนแข็งออก เอาเมล็ดและแกนออกให้หมด
3. หั่นให้พอดีคำของน้อง
4. ให้ครั้งละอย่าง ไม่เกินโควตา 10% ของพลังงานทั้งวัน
5. ถ้าน้องไม่เคยกินผลไม้ ลองชิ้นเล็กก่อน และสังเกตอุจจาระ 24 ชั่วโมง

ส่วนรายการอาหารคนอื่นที่แบ่งได้ ดูที่ หมากินอะไรได้บ้าง และถ้าสงสัยว่าน้องกินผลไม้อันตรายหรือมีเมล็ดติด ให้โทรถามสัตวแพทย์ก่อนรอดูอาการที่บ้าน