แชมพูสุนัข ยี่ห้อไหนดี เลือกจากสภาพผิวน้อง ไม่ใช่จากโฆษณา

ถ้าถามว่ายี่ห้อไหนดีที่สุด คำตอบที่ตรงที่สุดคือไม่มี เพราะแชมพูที่ดีสำหรับสุนัขขนสั้นผิวปกติ ไม่ใช่แชมพูที่ดีสำหรับสุนัขที่เป็นเชื้อรายีสต์ที่ผิวหนัง ลำดับที่ใช้ได้จริงคือดูสภาพผิวน้องก่อน แล้วเลือกประเภทแชมพู ค่อยมาเลือกยี่ห้อภายในประเภทนั้นจากฉลาก ราคา และกลิ่นที่เจ้าของรับได้

เริ่มจากสภาพผิว ไม่ใช่จากชั้นวางสินค้า

ตารางนี้ช่วยตัดสินใจว่าควรหาแชมพูแบบไหน

สภาพน้องหมา	แชมพูที่ควรมองหา	ใครเป็นคนเลือก
ผิวปกติ ไม่คัน ขนสะอาดตามวัย	สูตรอ่อนโยนสำหรับสุนัข กลิ่นไม่แรง	เจ้าของเลือกเองได้
เลอะโคลน เหม็นสาบ มันเยิ้มเพราะเดินเล่น	สูตรทำความสะอาดทั่วไป ไม่ใช่แชมพูยา	เจ้าของเลือกเอง
ผิวแห้ง รังแคขาว	สูตรเพิ่มความชุ่มชื้น ถ้าไม่ดีขึ้นใน 2-3 ครั้งให้พาไปตรวจ	เจ้าของลอง สัตวแพทย์ตรวจต่อ
คันมาก ผื่นแดง ขนร่วงเป็นหย่อม กลิ่นผิวหนังเปลี่ยน	แชมพูยา (ต้านแบคทีเรีย ต้านเชื้อรา หรือลดอาการคัน)	สัตวแพทย์
เป็นเห็บหมัด	ปรึกษาเรื่องยาป้องกันที่เหมาะกับอายุ น้ำหนัก	สัตวแพทย์
ลูกสุนัขเล็ก	สูตรที่ระบุว่าใช้กับลูกสุนัขได้ ถ้าไม่แน่ใจให้ถามหมอ	เจ้าของ + สัตวแพทย์

VCA ระบุว่าแชมพูยาสั่งสำหรับเงื่อนไขเฉพาะ เช่น ต้านแบคทีเรียสำหรับผิวติดเชื้อ ต้านเชื้อราสำหรับยีสต์ และสูตรลดการอักเสบสำหรับภูมิแพ้ผิวหนัง ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ทั่วไปที่ซื้อมาลองได้ ถ้าน้องมีอาการตามแถวที่สี่ ควรอ่านเรื่อง โรคผิวหนังในสุนัข และ หมาขนร่วง แล้วพาไปตรวจก่อนซื้อแชมพู

ทำไมแชมพูคนถึงไม่ควรใช้ประจำ

PetMD อ้างคำของสัตวแพทย์ผิวหนังว่าแชมพูคนไม่ดีสำหรับสุนัข เหตุผลหลักคือผิวมนุษย์เป็นกรดมากกว่าผิวสุนัข แชมพูคนจึงทำมาเข้ากับผิวที่ต่างกัน เมื่อค่าผิวเปลี่ยน ผิวอาจแห้ง เป็นขุย หรือติดเชื้อได้ง่าย ผิวสุนัขยังบางกว่าและเซลล์เปลี่ยนเร็วกว่า จึงระคายเคืองง่ายกว่าด้วย

ถ้าเมื่อคืนแชมพูหมดและน้องเลอะมาก ใช้แชมพูอ่อนโยนครั้งเดียวไม่น่าเป็นอันตราย แต่ไม่ควรกลายเป็นนิสัย แชมพูเด็กก็ไม่ใช่ทางออก เพราะ PetMD ชี้ว่าต้องใช้ปริมาณมากกว่าจะเกิดฟอง และล้างออกยากกว่า ส่วนเรื่องที่คนเชื่อกันว่าน้ำยาล้างจานช่วยกำจัดหมัด PetMD ระบุว่าไม่ควรใช้ซ้ำๆ เป็นแชมพู

อ่านฉลากอย่างไรให้เลือกได้เร็ว

ฉลากที่ดีตอบคำถามเหล่านี้ได้ในไม่กี่วินาที

1. ระบุชัดว่าใช้กับสุนัข (และอายุที่ใช้ได้ ถ้าเป็นลูกสุนัข)
2. บอกประเภทผลิตภัณฑ์ว่าเป็นสูตรอ่อนโยนทั่วไป หรือสูตรสำหรับปัญหาเฉพาะ
3. มีรายการส่วนผสมเต็ม ชื่อสมุนไพรเด่นๆ อย่างเดียวไม่พอ
4. มีชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ช่องทางติดต่อ และวิธีใช้ที่อ่านออก
5. ปริมาณขวดพอดีกับตัวน้อง ขนยาวใช้มากกว่าขนสั้น และน้องตัวใหญ่ใช้ครั้งละหลายปั๊ม

สัญญาณที่ควรระวัง เช่น โฆษณาว่ารักษาโรคผิวหนังได้ทั้งที่ไม่มีสัตวแพทย์ยืนยัน หรือกลิ่นหอมแรงมาก เพราะสุนัขดมกลิ่นไวกว่าคน และกลิ่นแรงอาจทำให้ระคายเคืองได้ในน้องบางตัว ถ้าเป็นแชมพูผสมสมุนไพร อย่าตีความว่าอ่อนโยนเสมอไป ให้เริ่มด้วยการลองใช้ปริมาณน้อยแล้วดูผิวภายใน 24 ชั่วโมง

ขนแบบไหน ควรเลือกอะไรเพิ่ม

ลักษณะขน	ปัญหาที่พบ	สิ่งที่ต้องดูเพิ่ม
ขนสั้น เช่น ชิวาวา ลาบราดอร์	ผิวระคายง่ายถ้าล้างไม่หมด	ล้างนานๆ ให้ครบทุกซอกรักแร้ ขาหนีบ
ขนหนาสองชั้น เช่น ไซบีเรียนฮัสกี้ ซามอย	แชมพูตกค้างอยู่ใต้ขน	เจือจางแชมพูก่อนใช้ ล้างจนน้ำใส (ดู ซามอยด์)
ขนยาวพันง่าย เช่น ชิห์สุ ปอมเมอเรเนียน	ขนพันกันเป็นปมเมื่อเปียก	แปรงปมก่อนเปียก ใช้ครีมนวดที่ระบุว่าใช้กับสุนัข
ผิวบาง ขนน้อย	ไหม้แดดและระคายง่าย	เลือกสูตรอ่อนโยนที่สุด ถามหมอก่อนถ้ามีผื่น

แชมพูยา ต้องใช้อย่างไรจึงจะได้ผล

สำหรับสุนัขที่หมอสั่งแชมพูยา ขั้นตอนมีรายละเอียดที่สำคัญกว่าที่คิด ตามข้อมูลของ VCA และตำราเมอร์ค

1. ถ้าตัวสกปรก ให้ล้างด้วยแชมพูทั่วไปก่อนแล้วล้างให้สะอาด เพราะแชมพูยาไม่มีสบู่หรือสารชะล้างเพียงพอ จึงทำความสะอาดได้ไม่ดี
2. ทำให้ขนเปียกด้วยน้ำอุ่นทั่วตัว
3. เจือจางตามสูตร เมอร์คยกตัวอย่างแชมพู 1 ส่วนต่อน้ำ 3-4 ส่วน เจือจางช่วยให้ล้างง่ายและลดการระคายเคือง แต่ให้ทำตามที่หมอหรือฉลากยาบอก
4. เริ่มจากจุดที่เป็นก่อน VCA ยกตัวอย่างอุ้งเท้า รักแร้ ขาหนีบ และรอบก้น แล้วนวดทั่วตัว
5. ทิ้งไว้ประมาณ 10 นาทีหรือตามที่หมอกำหนด จับเวลาจริง เพราะตัวยาต้องใช้เวลาออกฤทธิ์
6. ล้างให้หมด ใช้เวลาหลายนาที เมอร์คระบุว่าแชมพูตกค้างเป็นสาเหตุของการระคายเคืองที่พบบ่อย
7. ซับให้แห้ง แล้วให้น้องอยู่ในที่อุ่นจนแห้งสนิท

ความถี่ขึ้นกับโรค VCA บอกว่าหลายกรณีแนะนำสัปดาห์ละครั้ง แต่หมออาจสั่งถี่หรือห่างกว่านั้น VCA ยังระบุว่าอาการผิวหนังมักดีขึ้นในไม่กี่สัปดาห์แรก รอยแดงเล็กน้อยหลังอาบเป็นเรื่องปกติจากเลือดไหลเวียนผิวหนังมากขึ้น แต่ถ้าผิวแย่ลงทุกครั้งที่อาบให้โทรหาหมอ อย่าใช้แชมพูยาร่วมกับแชมพูทั่วไปในสูตรเดียวกันโดยไม่ถาม

แชมพูกำจัดเห็บหมัด ใช้ตรงไหน

แชมพูแบบนี้สัมผัสตัวน้องช่วงสั้นๆ แล้วล้างออก ไม่ได้ให้ผลต่อเนื่องหลายสัปดาห์เหมือนยาหยดหรือยากิน จึงเหมาะกับกรณีเร่งด่วน เช่น เห็นหมัดหรือเห็บเยอะ แต่ยังต้องมีแผนป้องกันและทำความสะอาดบ้านตามมา รายละเอียดอยู่ใน หมาเป็นเห็บหมัด กำจัดอย่างไร และ ยาหยดเห็บหมัด เลือกอย่างไร อย่าใช้ผลิตภัณฑ์ที่ระบุสำหรับสุนัขกับแมว และอย่าใช้สูตรที่ระบุสำหรับสุนัขโตกับลูกสุนัขเล็กโดยไม่ถามหมอ

วิธีทดลองแชมพูใหม่โดยไม่เสี่ยง

ถ้าน้องผิวปกติแล้วอยากเปลี่ยนยี่ห้อ ทำทีละอย่าง อย่าเปลี่ยนแชมพู อาหาร และยาในช่วงเดียวกัน

• ลองใช้ครั้งแรกกับช่วงที่ไม่มีนัดสำคัญ เช่น วันหยุด เพื่อสังเกตอาการ
• หลังอาบดูผิวภายใน 24 ชั่วโมง ถ้าคัน แดง หรือเป็นผื่น ให้หยุดใช้
• ขวดเดียวกันใช้ให้ครบหลายครั้งก่อนตัดสินว่าชอบหรือไม่ เพราะผิวบางครั้งตอบสนองช้า
• จดชื่อรุ่นและวันที่เริ่มใช้ไว้ในมือถือ เวลาไปหาหมอจะได้ตอบได้

PetMD แนะนำให้ถามสัตวแพทย์เมื่อต้องการให้ช่วยเลือกแชมพูสำหรับใช้ประจำ เมื่อผิวไม่ตอบสนองต่อแชมพูที่ใช้อยู่ หรือเมื่อมีการติดเชื้อที่ผิวหนัง ถ้าน้องอาบยาก สัตวแพทย์อาจแนะนำมูส สเปรย์ หรือทิชชู่เปียกแทน

ตัวอย่างการเลือกจากสามบ้าน

บ้านแรกเลี้ยงชิวาวาขนสั้นอายุ 5 ปี ไม่คัน เดินเล่นสวนสาธารณะทุกเย็น เลอะแค่ฝุ่นกับเหงื่อ แชมพูสูตรอ่อนโยนสำหรับสุนัขขวดเล็กก็พอ ราคาไม่ใช่ตัวตัดสิน สิ่งที่สำคัญคือเจือจางและล้างให้หมด

บ้านที่สองเลี้ยงลาบราดอร์ที่เริ่มเกาตัวและเลียอุ้งเท้าทุกคืน มีกลิ่นหมักตรงขาหนีบ กรณีนี้ซื้อแชมพูสูตรเฉพาะโรคมาลองเองมักเสียเวลา เพราะสาเหตุอาจเป็นยีสต์ แบคทีเรีย หรือภูมิแพ้ ซึ่งใช้ยาต่างกัน สัตวแพทย์อาจขูดผิวหนังตรวจดูก่อนเลือกสูตรและกำหนดรอบอาบ

บ้านที่สามเลี้ยงชิห์สุขนยาวที่ปมเต็มตัว ปัญหาอยู่ที่การแปรงมากกว่าตัวแชมพู ควรแปรงให้ปมหลุดก่อนเปียก เลือกครีมนวดสำหรับสุนัขช่วยให้หวีผ่านง่ายขึ้น และเผื่อเวลาเป่าแห้งทั้งตัว เพราะขนยาวที่ชื้นอยู่ใต้ชั้นในทำให้ผิวอับและเหม็นเร็ว

สามบ้านนี้ซื้อแชมพูคนละประเภท ทั้งที่ทุกคนถามเหมือนกันว่ายี่ห้อไหนดี ตัวแปรที่เปลี่ยนคำตอบคือผิว ขน และรูปแบบการเลี้ยง

ขวดหนึ่งใช้ได้กี่ครั้ง คำนวณก่อนซื้อ

ฉลากส่วนใหญ่ไม่ได้บอกว่าขวดหนึ่งอาบได้กี่ตัว ลองคำนวณคร่าวๆ จากวิธีใช้ในฉลาก ถ้าสูตรให้เจือจาง 1 ส่วนต่อน้ำ 4-5 ส่วน ขวด 250 มล. จะใช้ได้นานกว่าสูตรเข้มข้นที่ต้องเทตรงๆ ขนยาวหรือขนหนาจะกินแชมพูมากกว่าขนสั้นอย่างชัดเจน ดังนั้นสุนัขตัวใหญ่ขนหนาอาจคุ้มกว่าถ้าซื้อขวดใหญ่ ส่วนสุนัขตัวเล็กขนสั้นซื้อขวดเล็กดีกว่า เพราะแชมพูเปิดแล้วควรใช้ให้หมดในเวลาที่ผู้ผลิตกำหนด ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างเพื่อเปรียบเทียบ ให้ยึดวิธีใช้ในฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นจริง

สิ่งที่ทำให้แชมพูดีๆ กลายเป็นปัญหา

• ใช้มากเกินไป คิดว่าฟองเยอะคือสะอาด ทั้งที่ล้างไม่หมดเป็นต้นเหตุของผิวระคาย
• ล้างน้อยกว่าที่ควร เมอร์คและ PetMD ชี้ตรงกันว่าตกค้างทำให้เกิดผื่น
• เทแชมพูลงบนหลังโดยตรง ควรเจือจางในแก้วหรือขวดสเปรย์ก่อนถ้าขนหนา
• ลืมว่าแชมพูยาไม่ใช่แชมพูทำความสะอาด
• อาบถี่เพราะกลิ่นตัว ในขณะที่กลิ่นเหม็นอาจมาจากหู ปาก หรือต่อมก้น (ดู หมาปากเหม็น)
• ใช้สมุนไพรหรือน้ำส้มสายชูทาผิว PetMD เตือนว่าน้ำมันมะพร้าวหรือน้ำส้มสายชูที่ทาตรงๆ อาจทำให้โรคผิวหนังแย่ลง

ไล่เลือกแชมพูให้ได้ขวดแรก

1. น้องผิวปกติ: เลือกสูตรอ่อนโยนสำหรับสุนัข ไม่แต่งกลิ่นแรง ขวดพอดีกับขนาดตัว ทดลองใช้ทีละขวด
2. น้องคัน ผื่น ขนร่วง กลิ่นหมักหมม: ไปตรวจก่อน แชมพูยาจะเลือกตามสาเหตุ
3. น้องเป็นเห็บหมัด: ถามเรื่องยาป้องกันที่เหมาะกับอายุและน้ำหนัก แชมพูเป็นตัวช่วยเสริม
4. ลูกสุนัขเล็ก หรือสุนัขอายุมากที่มีโรคประจำตัว: ให้สัตวแพทย์ยืนยันก่อนเปลี่ยนแชมพู

พาไปหาหมอก่อนซื้อแชมพูใหม่ถ้า

• คันจนเกาตลอดหรือเลียเท้าไม่หยุด
• มีผื่น ตุ่มหนอง สะเก็ด หรือผิวดำหนาขึ้น
• ขนร่วงเป็นหย่อมหรือเป็นวง
• ผิวแย่ลงหลังเปลี่ยนแชมพูหรือหลังอาบ
• กลิ่นตัวเหม็นเปรี้ยวผิดปกติ ไม่หายแม้อาบแล้ว
• หูแดง มีขี้หูสีเข้ม หรือส่ายหัวบ่อย