กาวปูกระเบื้อง อ่านรหัส C1 C2 TE S1 บนถุงให้เป็นก่อนซื้อ

เวลาไปร้านวัสดุ กาวปูกระเบื้องวางเรียงกันเป็นสิบยี่ห้อ ราคาถุงละไม่ถึงร้อยไปจนเกือบห้าร้อยบาท ช่างหลายคนหยิบถุงที่ใช้ประจำโดยไม่ได้ดูว่างานนี้กระเบื้องขนาดเท่าไร ปูบนอะไร พื้นกระเบื้อง 60 x 120 ซม. ที่ปูด้วยกาวเกรดพื้นฐานมีความเสี่ยงที่จะเริ่มกลวง ทั้งที่ถ้าอ่านรหัสบนถุงเป็น จะรู้ตั้งแต่ก่อนซื้อว่าถุงนั้นไม่ได้ทำมาสำหรับงานแบบนี้

ปูนกาว ปูนทราย และกาวสำเร็จรูป ต่างกันอย่างไร

ก่อนจะอ่านรหัส ต้องแยกให้ออกว่ากาวปูกระเบื้องในตลาดไทยมีสามกลุ่มใหญ่

ชนิด	ลักษณะ	ใช้เมื่อ
ปูนทรายผสมเอง	ปูนซีเมนต์ผสมทรายและน้ำ ปูหนา 2 ถึง 3 ซม.	พื้นที่ต้องปรับระดับมาก งานแบบเก่า
ปูนกาวซีเมนต์ (ผงผสมน้ำ)	ซีเมนต์ผสมโพลิเมอร์และสารเติมแต่ง ปูบาง 3 ถึง 10 มม.	พื้นและผนังที่ฉาบเรียบแล้ว งานส่วนใหญ่ของช่างไทยตอนนี้
กาวสำเร็จรูปแบบครีม หรือกาวอีพ็อกซี	พร้อมใช้หรือผสมสองส่วน	งานผนังเล็ก จุดซ่อม พื้นที่ทนสารเคมี

ปูนทรายแบบเดิมยังมีที่ใช้ แต่กระเบื้องพอร์ซเลนที่ดูดน้ำต่ำมากยึดกับปูนทรายได้ไม่ดี และการปูหนาทำให้ได้ระดับยาก ช่างจึงเปลี่ยนมาใช้ปูนกาวกันเกือบหมด เนื้อหาต่อจากนี้จึงเน้นปูนกาวซีเมนต์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีรหัสมาตรฐานพิมพ์บนถุง

ถอดรหัสบนถุง

ปูนกาวที่ผ่านมาตรฐานยุโรป EN 12004 จะมีรหัสตัวอักษรและตัวเลขพิมพ์ไว้ คู่มือการเลือกกาวปูกระเบื้องของ Sika อธิบายความหมายแต่ละตัวไว้แบบนี้

รหัส	ความหมาย	สิ่งที่ได้ในงานจริง
C	กาวชนิดซีเมนต์	กลุ่มที่ใช้มากที่สุด
1	แรงยึดปกติ มากกว่า 0.5 MPa	พอสำหรับกระเบื้องขนาดเล็กถึงกลางภายในบ้าน
2	แรงยึดสูง มากกว่า 1.0 MPa	กระเบื้องใหญ่ พอร์ซเลน งานภายนอก
T	กันการไหล (slip resistant)	ปูผนังแล้วแผ่นไม่ไหลลง
E	เวลาเปิดนานขึ้น (30 นาที)	ปาดกาวแล้วยังวางแผ่นได้นานกว่า เหมาะกับอากาศร้อน
F	แข็งตัวเร็ว	งานเร่งด่วน เปิดใช้พื้นเร็ว
S1	รับการเสียรูปได้อย่างน้อย 2.5 มม.	พื้นที่มีการขยับ ปูทับกระเบื้องเก่า
S2	รับการเสียรูปได้อย่างน้อย 5 มม.	พื้นผิวที่ขยับมาก

ตัวอย่างการอ่าน ถ้าถุงเขียนว่า C2TE S1 หมายถึงปูนกาวซีเมนต์ แรงยึดสูง กันไหล เวลาเปิดนาน และยืดหยุ่นระดับหนึ่ง ส่วน C1TE คือแรงยึดปกติ กันไหล และเวลาเปิดนาน

ในไทยมีมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมของกาวซีเมนต์สำหรับปูกระเบื้องด้วย ถุงที่ได้ มอก. จะระบุเลขมาตรฐานและชั้นคุณภาพบนถุง ตัวอย่างเช่นเอกสารข้อมูลผลิตภัณฑ์ SikaTile 360 XL ของซิก้าประเทศไทย ระบุว่าผ่าน EN 12004 ระดับ C1TE ผ่าน ANSI 118.1 และได้ มอก. 2703-2566 ชั้นคุณภาพทั่วไป

เลือกเกรดตามงาน ไม่ใช่ตามราคา

คู่มือของ Sika ให้แนวทางที่ใช้ได้ทันที กาวเกรดพื้นฐาน C1 ใช้กับงานภายในเท่านั้น ส่วนงานที่ยากกว่านั้นให้ขยับไปกลุ่ม C2TE S1 ได้แก่

• กระเบื้องพื้นขนาดใหญ่กว่า 60 x 60 ซม.
• ปูทับกระเบื้องเดิม
• งานภายนอก เช่นระเบียง ลานจอดรถ ผนังภายนอก
• ปูบนผนังยิปซัมบอร์ดหรือแผ่นบอร์ด

ผมแปลงเป็นตารางเลือกที่ใช้คุยกับช่างได้

งาน	เกรดขั้นต่ำที่ผมยอมรับ
ผนังห้องน้ำ กระเบื้อง 20 x 30 ถึง 30 x 60 ซม. บนผนังฉาบ	C1TE
พื้นห้องนอน ห้องนั่งเล่น กระเบื้อง 60 x 60 ซม.	C1TE หรือ C2TE
พื้นกระเบื้อง 60 x 120 ซม. หรือใหญ่กว่า	C2TE S1
ปูทับกระเบื้องเดิม	C2TE S1
ระเบียง ลานรอบบ้าน ผนังภายนอก	C2TE S1
สระว่ายน้ำ พื้นที่แช่น้ำตลอด	C2 S1 ขึ้นไป หรือระบบที่ผู้ผลิตกำหนด
ห้องครัวร้านอาหาร พื้นโดนกรดหรือไขมัน	กาวและยาแนวอีพ็อกซี

ส่วนต่างราคาระหว่างถุง C1TE กับ C2TE S1 ในงานบ้านขนาด 30 ตร.ม. มักไม่กี่พันบาท เทียบกับค่ารื้อและปูใหม่เมื่อกระเบื้องร่อน ผมเลือกเผื่อขึ้นหนึ่งเกรดเสมอเมื่อลังเล

เกรียงหวีกับปริมาณที่ต้องซื้อ

ขนาดฟันเกรียงหวีบอกว่าปูนกาวใต้แผ่นจะหนาแค่ไหน ใช้ฟันเล็กกับกระเบื้องใหญ่ ปูนจะไม่พอเติมเต็มหลังแผ่น โดยเฉพาะกระเบื้องที่หลังแผ่นมีลายนูน

เอกสารของ SikaTile 360 XL ให้ตัวเลขอัตราการใช้ต่อถุง 20 กก. ไว้แบบนี้

ขนาดฟันเกรียง	ขนาดกระเบื้อง	พื้นที่ต่อถุง 20 กก.
3 มม.	โมเสก 2.5 ถึง 5 ซม.	7 ถึง 8 ตร.ม.
6 มม.	10 x 10 ถึง 30 x 30 ซม.	5 ถึง 6 ตร.ม.
9 มม.	40 x 40 ถึง 60 x 60 ซม. และใหญ่กว่า	2 ถึง 3 ตร.ม.

ตัวอย่าง พื้นห้องนั่งเล่น 25 ตร.ม. ปูกระเบื้อง 60 x 60 ซม. ใช้เกรียง 9 มม. ต้องใช้ปูนกาวราว 25 หาร 2.5 ได้ 10 ถุง บวกเผื่อปาดหลังแผ่นและพื้นไม่เรียบอีกราว 10 ถึง 15 เปอร์เซ็นต์ รวมเป็น 11 ถึง 12 ถุง ตัวเลขนี้ต่างกันตามยี่ห้อ ให้ดูตารางบนถุงที่ซื้อจริงทุกครั้ง

ผสมและปาดอย่างไรให้ได้แรงยึดตามรหัส

รหัสบนถุงวัดจากการทดสอบในห้องแล็บที่ผสมและใช้ถูกวิธี ถ้าหน้างานผสมน้ำเกิน หรือปาดทิ้งไว้นานจนผิวแห้ง แรงยึดจริงจะต่ำกว่ารหัสบนถุงมาก

ตัวเลขจากเอกสาร SikaTile 360 XL ที่ใช้เป็นตัวอย่างได้

• ผสมน้ำราว 4.8 ถึง 5.6 ลิตรต่อถุง 20 กก. ตีให้เข้ากัน พักไว้ 2 ถึง 3 นาที แล้วตีอีกครั้ง
• อายุการใช้งานหลังผสม 180 ถึง 240 นาที ที่ 25 องศาเซลเซียส
• เวลาเปิดหลังปาดลงพื้น 20 ถึง 25 นาที ปาดครั้งละไม่เกิน 1 ตร.ม.
• เวลาขยับปรับแผ่น 15 ถึง 20 นาที
• ความหนาของชั้นกาวอย่างน้อย 3 มม. บนพื้น และ 2 มม. บนผนัง
• ยาแนวได้หลังราว 24 ชั่วโมง

ตัวเลขเวลาเหล่านี้วัดที่ 25 องศา หน้าร้อนในไทยที่พื้นปูนโดนแดดอุณหภูมิสูงกว่ามาก กาวจะแห้งผิวเร็วกว่าที่ระบุ วิธีเช็กง่ายๆ คือแตะปลายนิ้วบนสันปูนกาวที่ปาดไว้ ถ้านิ้วไม่ติดปูน แปลว่าผิวแห้งแล้ว ต้องขูดออกแล้วปาดใหม่ ห้ามวางกระเบื้องทับ

อีกเรื่องที่ช่างมักข้ามคือการเติมน้ำลงปูนกาวที่เริ่มข้นหลังผสมไปแล้ว ปูนที่เริ่มแข็งตัวแล้วเติมน้ำใหม่จะเหลวขึ้นจริง แต่แรงยึดเสียไป ให้ทิ้งแล้วผสมใหม่

เตรียมพื้นผิว เรื่องที่สำคัญเท่ากับตัวกาว

กาวเกรดดีแค่ไหนก็ยึดได้เท่ากับผิวที่มันติดอยู่ เอกสารของ SikaTile 360 XL ระบุเงื่อนไขพื้นผิวที่เป็นตัวอย่างได้ดี

• คอนกรีตใหม่ต้องมีอายุอย่างน้อย 28 วัน ผนังฉาบใหม่หนา 1 ซม. ต้องอย่างน้อย 7 วัน
• ผิวที่ทาสีไว้ต้องขัดออกจนเห็นผิวเดิมอย่างน้อย 80 เปอร์เซ็นต์
• ผิวที่ดูดน้ำมาก เช่นผนังฉาบในวันร้อน ให้พรมน้ำให้หมาดก่อน แต่ไม่ให้มีน้ำขัง
• ผิวต้องสะอาด ไม่มีฝุ่น น้ำมัน หรือคราบแบบหล่อ

หลังปู ตัววัดคุณภาพที่ดีที่สุดคือการยกแผ่นขึ้นมาดูเป็นระยะ TileLetter อ้างมาตรฐานติดตั้งของอเมริกาว่าพื้นภายในบ้านต้องมีกาวสัมผัสหลังแผ่นอย่างน้อย 80 เปอร์เซ็นต์ พื้นที่เปียกและภายนอกอย่างน้อย 95 เปอร์เซ็นต์ และมุมกับขอบต้องรองเต็ม ถ้ายกแผ่นแล้วเห็นปูนเป็นริ้วแยกกัน ให้เพิ่มขนาดฟันเกรียงหรือปาดหลังแผ่นเพิ่ม พื้นที่ปูไม่เต็มแบบนี้คือต้นเหตุหลักของ กระเบื้องร่อนเป็นโพรง และ กระเบื้องแตกร้าว

ผนัง กระเบื้องหนัก และพื้นที่ปูนกาวมีข้อจำกัด

ผนังรับน้ำหนักกระเบื้องผ่านแรงยึดของกาวอย่างเดียว เอกสารของ SikaTile 360 XL กำหนดน้ำหนักกระเบื้องบนผนังไม่เกิน 30 กก. ต่อ ตร.ม. กระเบื้องหินธรรมชาติหนาหรือแผ่นพอร์ซเลนขนาดใหญ่บนผนังสูง จึงต้องดูน้ำหนักต่อ ตร.ม. ก่อน บางกรณีต้องใช้ระบบยึดด้วยเหล็กหรือกาวเกรดสูงกว่า

ผนังยิปซัมบอร์ดในห้องน้ำใหม่ของคอนโดบางโครงการ ต้องใช้บอร์ดชนิดทนชื้นและกาวที่ผู้ผลิตระบุว่าใช้กับผิวนั้นได้ ส่วนการปูบนพื้นไม้หรือพื้นโครงเหล็กที่แอ่นตัว ปูนกาวทั่วไปไม่เหมาะ ต้องปรึกษาผู้ผลิตระบบพื้น

ราคาโดยประมาณ

ช่วงราคาตลาดโดยประมาณปี 2569 ต่อถุง 20 กก. ราคาต่างกันตามยี่ห้อและร้าน

กลุ่ม	ช่วงราคาต่อถุง
ปูนกาวพื้นฐาน งานผนังภายใน	90 ถึง 180 บาท
C1TE งานพื้นและผนังทั่วไป	150 ถึง 280 บาท
C2TE หรือ C2TE S1 กระเบื้องใหญ่ ปูทับ งานภายนอก	280 ถึง 550 บาท
กาวอีพ็อกซีสองส่วน	หลายร้อยถึงหลักพันบาทต่อชุด

ถ้าคุณกำลังเตรียมปูพื้นเองหรือคุมช่าง ลำดับงานตั้งแต่ตีเส้นจนยาแนวอยู่ใน วิธีปูกระเบื้องพื้น ส่วนเรื่องขนาดแผ่นที่มีผลกับการเลือกกาว ดู ขนาดกระเบื้องพื้น

ก่อนช่างเปิดถุงกาว เช็กสิ่งนี้

• รหัสบนถุงตรงกับงาน เช่นกระเบื้องใหญ่หรือปูทับต้องเป็นอย่างน้อย C2TE S1
• วันผลิตบนถุงไม่เก่าเกินอายุที่ผู้ผลิตกำหนด ถุงไม่เคยเปียกและไม่จับตัวเป็นก้อน
• ขนาดฟันเกรียงหวีตรงกับขนาดกระเบื้อง
• ช่างตวงน้ำตามอัตราบนถุง ไม่กะด้วยสายตา
• ปาดกาวครั้งละไม่เกิน 1 ตร.ม. และปาดหลังแผ่นกับกระเบื้องใหญ่
• ยกแผ่นแรกๆ ขึ้นมาดูการสัมผัสของกาว
• พื้นผิวผ่านเงื่อนไขอายุและความสะอาดแล้ว
• เว้นแนวยืดหดรอบขอบห้องตามที่ผู้ผลิตระบบแนะนำ

เก็บถุงเปล่าหนึ่งใบหรือถ่ายรูปข้างถุงที่มีรหัส ล็อตผลิต และวันผลิตไว้ ถ้าวันหนึ่งกระเบื้องร่อน เอกสารนี้ช่วยคุยกับผู้รับเหมาหรือผู้ผลิตได้ง่ายกว่าความจำของใครคนใดคนหนึ่ง

ข้อสุดท้ายในรายการไม่ได้เกี่ยวกับกาวโดยตรง แต่ถ้าไม่มี กาวเกรดสูงที่สุดก็รั้งกระเบื้องที่ดันกันเองไว้ไม่ได้