แม่และเด็ก

สอนลูกแบ่งปัน ลูกไม่ยอมแบ่งของเล่น ปกติไหม รับมือยังไง

โดย ทีมบรรณาธิการ ข่าวด่วน | | อ่าน 8 นาที

สอนลูกแบ่งปัน ลูกไม่ยอมแบ่งของเล่น ปกติไหม รับมือยังไง

สรุปสั้นๆ

  • เด็กอายุ 2 ขวบอาจไม่ยอมแบ่งของที่สนใจ และมักมองจากมุมคนอื่นยังไม่ได้ ZERO TO THREE ระบุว่าทักษะแบ่งปันพัฒนาราว 3.5 ถึง 4 ขวบ
  • เมื่อถึง 3 ขวบ เด็กจะเห็นแก่ตัวน้อยลง เล่นกับเพื่อนมากขึ้น และเริ่มผลัดกันเล่นหรือแลกของเล่นได้ แต่ในช่วงแรกยังต้องมีผู้ใหญ่ช่วยกระตุ้น
  • ห้ามการแย่งหรือทำร้ายด้วยประโยคสั้น ๆ แล้วเล่าสิ่งที่เกิดขึ้นและความรู้สึกของแต่ละคน
  • เสนอเทิร์นยาวให้เด็กที่ถือของ พร้อมของเล่นอื่นให้เด็กที่รอ หรือใช้นาฬิกาจับเวลาให้สัญญาณสลับ
  • ฝึกเป็นขั้นตอนและเป็นแบบอย่างในการแก้ความขัดแย้งอย่างสงบ เพราะเด็กเลียนแบบการกระทำมากกว่าคำพูด

ลูกไม่ยอมแบ่งของเล่นเป็นเรื่องปกติของเด็กเล็ก และ HealthyChildren บอกว่าเป็นช่วงที่เด็กจะผ่านไปเอง ทักษะการแบ่งปันต้องใช้เวลาพัฒนา ZERO TO THREE ระบุว่าอยู่ราว 3.5 ถึง 4 ขวบ วิธีที่ช่วยได้คือไม่บังคับ แต่ฝึกทีละขั้น เช่น ใช้นาฬิกาจับเวลา ให้เทิร์นยาวกับเด็กที่ถือของ และพูดถึงความรู้สึกของทั้งสองฝ่าย

บทความนี้สรุปจาก ZERO TO THREE และ HealthyChildren.org ของ American Academy of Pediatrics (AAP) ว่าแต่ละวัยคาดหวังอะไรได้ และพ่อแม่ทำอะไรได้บ้างเมื่อลูกแย่งหรือหวงของ

ทำไมลูกจึงไม่ยอมแบ่ง

ZERO TO THREE บอกว่าเด็กวัยนี้ยังไม่พัฒนาความสามารถในการมองจากมุมของคนอื่น พวกเขาโฟกัสที่ความรู้สึกและความต้องการของตัวเอง การไม่ยอมแบ่งจึงเป็นเรื่องปกติ ข้อมูลที่น่าสนใจคือผู้ปกครองที่ถูกสำรวจ 43 เปอร์เซ็นต์คิดว่าเด็กควรแบ่งปันได้ตั้งแต่อายุ 2 ขวบ ซึ่งเร็วกว่าที่พัฒนาการเป็นจริง

HealthyChildren อธิบายเด็ก 2 ขวบว่าอาจ "ไม่ยอมแบ่งของที่ตัวเองสนใจ" และอาจดูเห็นแก่ตัวเพราะสนใจความต้องการของตัวเองมากกว่า เด็กวัยนี้มักเล่นกับเพื่อนได้ไม่ค่อยดีนัก แม้นั่งเล่นข้างกัน เว้นแต่อยากได้ของเล่นของเพื่อน และยังควบคุมพฤติกรรมไม่ได้เสมอไป

วัย ภาพรวมที่พบ
ราว 2 ขวบ หวงของที่สนใจ เล่นข้างกันมากกว่าเล่นด้วยกัน ควบคุมตัวเองยังไม่ได้เสมอ
ราว 3 ขวบ เห็นแก่ตัวน้อยลง เริ่มเล่นกับเพื่อนจริง ๆ และผลัดกันเล่นในกลุ่มเล็กได้ แต่ยังต้องกระตุ้น
ราว 3.5 ถึง 4 ขวบ ทักษะแบ่งปันพัฒนาตามข้อมูลของ ZERO TO THREE
ราว 4 ขวบ เริ่มเข้าใจเหตุผลว่าทำไมต้องขอโทษ
เด็กวัยเตาะแตะสองคนแย่งของเล่นชิ้นเดียวกัน

วิธีรับมือตอนลูกแย่งของกัน

ZERO TO THREE เสนอลำดับที่ใช้ได้ทันที

  1. ดูแลความปลอดภัยก่อน ถ้ามีการแย่ง ตี หรือขว้างของ ให้เข้าไปห้ามด้วยประโยคสั้น ๆ น้ำเสียงต่ำ เช่น "แม่ให้ตีไม่ได้นะ"
  2. เล่าสิ่งที่เกิดขึ้น พูดถึงสิ่งที่แต่ละคนทำและรู้สึก ซึ่งช่วยให้สถานการณ์ช้าลงและเปิดทางหาทางออก
  3. ให้เทิร์นยาว ให้เด็กที่ถือของเล่นต่อไปได้ และเสนอกิจกรรมอื่นให้เด็กที่รอ พร้อมพูดว่าเล่นได้นานเท่าที่ต้องการ
  4. ใช้นาฬิกาจับเวลาที่มองเห็นได้ ให้สัญญาณสลับมาจากนาฬิกา ไม่ใช่จากผู้ใหญ่
  5. รับรู้ความรู้สึกของทั้งสองคน บอกเด็กที่รอว่าการรอเป็นเรื่องยาก และเสียใจได้
  6. ชวนคิดทางออก เช่น ถามว่าเราควรทำอย่างไรดี และเชื่อในความสามารถของลูก
  7. สอนคำพูดตอนที่ใจสงบแล้ว เช่น "ขอเล่นด้วยได้ไหม" แล้วฝึกในครั้งถัดไป

HealthyChildren เสริมว่าสำหรับเด็กวัยก่อนวัยเรียน ให้ชวนลูกใช้คำพูดแทนการลงมือ เตือนว่าเด็กแต่ละคนได้เทิร์นเท่ากัน และเสนอทางเลือกง่าย ๆ เช่น จับสลากเลือกคนเล่นก่อน หรือเปลี่ยนไปทำกิจกรรมอื่น พร้อมช่วยลูกเรียกชื่อความรู้สึกและสิ่งที่ต้องการ เพื่อให้หงุดหงิดน้อยลง

พ่อแม่นั่งข้างเด็กเล็กที่เล่นของเล่นพร้อมนาฬิกาจับเวลา

ถ้าลูกลงมือทำร้ายเพื่อน

HealthyChildren แนะนำให้หยุดลูกไม่ให้ทำร้ายผู้อื่น ถ้าไม่สงบลงเร็ว ให้พาออกห่างจากเพื่อน รับรู้ความรู้สึกของลูกแต่บอกชัดเจนว่าตีไม่ได้ ช่วยลูกเห็นมุมของเพื่อน เสนอทางเลือกที่สงบ และขอให้ขอโทษเมื่อลูกเข้าใจแล้วว่าทำอะไรผิด เพราะคำว่าขอโทษเฉย ๆ อาจไม่เปลี่ยนพฤติกรรม ถ้าลูกมีพฤติกรรมกัดด้วย ดูแนวทางที่ ลูกกัด เพิ่มเติม

จัดเวลาเล่นให้ง่ายขึ้น

HealthyChildren เสนอให้เริ่มจากกลุ่มเล็ก ราวสองถึงสามคน ปล่อยให้เด็ก ๆ เล่นกันเองให้มากที่สุด และอยู่ใกล้ ๆ เพื่อดูไม่ให้ใครเจ็บหรือเสียใจมากเกินไป นอกจากนี้การเล่นสมมุติช่วยให้ลูกฝึกสถานการณ์สังคมได้ ถ้าเป็นพี่น้องที่แย่งของกันที่บ้าน ดูเพิ่มที่ ลูกอิจฉาน้อง พี่น้องทะเลาะกัน

พ่อแม่ทำอะไรได้ในแต่ละวัน

  • พูดถึงความรู้สึกของคนอื่น เช่น เพื่อนร้องไห้เพราะถูกแย่งรถ แล้วชวนลูกคืนของ
  • เป็นแบบอย่างในการรับมือความขัดแย้งอย่างสงบ เพราะเด็กเลียนแบบการกระทำมากกว่าคำพูด
  • ไม่คาดหวังให้ลูก 2 ขวบควบคุมตัวเองได้เสมอ
  • ชมเมื่อลูกผลัดกันเล่นหรือแลกของกันสำเร็จ
  • สอนมารยาทอื่นควบคู่กัน ดู สอนลูกมารยาท และกติกาในบ้านที่ ฝึกวินัยเชิงบวก

ควรปรึกษาแพทย์เมื่อไร

ทั้ง ZERO TO THREE และ HealthyChildren ไม่ได้ระบุเกณฑ์เฉพาะว่าควรพบแพทย์เมื่อใด และ HealthyChildren ย้ำว่าข้อมูลไม่ใช่สิ่งทดแทนคำแนะนำของกุมารแพทย์ รายการด้านล่างจึงเป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัย

  • กังวลว่าลูกพัฒนาการด้านอื่นช้าไปพร้อมกัน เช่น การพูด ดูแนวทางที่ ลูกพูดช้า
  • ลูกทำร้ายเพื่อนหรือพี่น้องบ่อย และปรับวิธีแล้วไม่ดีขึ้น
  • ลูกหงุดหงิดรุนแรงจนควบคุมไม่ได้ในหลายสถานการณ์

ให้ปรึกษากุมารแพทย์ที่ดูแลลูกอยู่ในการตรวจครั้งถัดไป การไม่ยอมแบ่งของเล่นเป็นเพียงบทเรียนหนึ่งของวัยนี้ เมื่อพ่อแม่ใจเย็นและฝึกซ้ำสม่ำเสมอ ลูกก็จะค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะรอ ผลัดกัน และแบ่งปันได้เอง

คำถามที่พบบ่อย

ลูกอายุ 2 ขวบไม่ยอมแบ่งของเล่นผิดปกติไหม

HealthyChildren (AAP) ระบุว่าเด็ก 2 ขวบอาจไม่ยอมแบ่งของที่สนใจ และดูเหมือนเห็นแก่ตัวเพราะสนใจความต้องการของตัวเองก่อน ซึ่งเป็นเรื่องปกติของวัยนี้และเป็นช่วงชั่วคราว

ถ้าลูกไม่ยอมแบ่ง ควรทำอย่างไรก่อน

ZERO TO THREE อธิบายว่าเด็กวัยนี้ยังมองจากมุมคนอื่นไม่ได้ และแนะนำให้ห้ามการแย่งหรือทำร้ายก่อน แล้วเสนอเทิร์นยาว ใช้นาฬิกาจับเวลา และรับรู้ความรู้สึกของเด็กที่รอ

ควรให้ลูกขอโทษเพื่อนทันทีที่แย่งของไหม

HealthyChildren ระบุว่าควรให้ขอโทษเมื่อลูกเข้าใจแล้วว่าทำอะไรผิด เพราะคำว่าขอโทษเฉย ๆ อาจไม่เปลี่ยนพฤติกรรมถ้าลูกไม่เข้าใจเหตุผล

แหล่งอ้างอิง

  1. Helping Young Children With Sharing | ZERO TO THREE
  2. Social Development: 2 Year Olds | HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics)
  3. Social Development in Preschoolers: Learning How to Share & Cooperate | HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก