สรุปสั้นๆ
- เด็กอายุ 2 ขวบอาจไม่ยอมแบ่งของที่สนใจ และมักมองจากมุมคนอื่นยังไม่ได้ ZERO TO THREE ระบุว่าทักษะแบ่งปันพัฒนาราว 3.5 ถึง 4 ขวบ
- เมื่อถึง 3 ขวบ เด็กจะเห็นแก่ตัวน้อยลง เล่นกับเพื่อนมากขึ้น และเริ่มผลัดกันเล่นหรือแลกของเล่นได้ แต่ในช่วงแรกยังต้องมีผู้ใหญ่ช่วยกระตุ้น
- ห้ามการแย่งหรือทำร้ายด้วยประโยคสั้น ๆ แล้วเล่าสิ่งที่เกิดขึ้นและความรู้สึกของแต่ละคน
- เสนอเทิร์นยาวให้เด็กที่ถือของ พร้อมของเล่นอื่นให้เด็กที่รอ หรือใช้นาฬิกาจับเวลาให้สัญญาณสลับ
- ฝึกเป็นขั้นตอนและเป็นแบบอย่างในการแก้ความขัดแย้งอย่างสงบ เพราะเด็กเลียนแบบการกระทำมากกว่าคำพูด
ลูกไม่ยอมแบ่งของเล่นเป็นเรื่องปกติของเด็กเล็ก และ HealthyChildren บอกว่าเป็นช่วงที่เด็กจะผ่านไปเอง ทักษะการแบ่งปันต้องใช้เวลาพัฒนา ZERO TO THREE ระบุว่าอยู่ราว 3.5 ถึง 4 ขวบ วิธีที่ช่วยได้คือไม่บังคับ แต่ฝึกทีละขั้น เช่น ใช้นาฬิกาจับเวลา ให้เทิร์นยาวกับเด็กที่ถือของ และพูดถึงความรู้สึกของทั้งสองฝ่าย
บทความนี้สรุปจาก ZERO TO THREE และ HealthyChildren.org ของ American Academy of Pediatrics (AAP) ว่าแต่ละวัยคาดหวังอะไรได้ และพ่อแม่ทำอะไรได้บ้างเมื่อลูกแย่งหรือหวงของ
ทำไมลูกจึงไม่ยอมแบ่ง
ZERO TO THREE บอกว่าเด็กวัยนี้ยังไม่พัฒนาความสามารถในการมองจากมุมของคนอื่น พวกเขาโฟกัสที่ความรู้สึกและความต้องการของตัวเอง การไม่ยอมแบ่งจึงเป็นเรื่องปกติ ข้อมูลที่น่าสนใจคือผู้ปกครองที่ถูกสำรวจ 43 เปอร์เซ็นต์คิดว่าเด็กควรแบ่งปันได้ตั้งแต่อายุ 2 ขวบ ซึ่งเร็วกว่าที่พัฒนาการเป็นจริง
HealthyChildren อธิบายเด็ก 2 ขวบว่าอาจ "ไม่ยอมแบ่งของที่ตัวเองสนใจ" และอาจดูเห็นแก่ตัวเพราะสนใจความต้องการของตัวเองมากกว่า เด็กวัยนี้มักเล่นกับเพื่อนได้ไม่ค่อยดีนัก แม้นั่งเล่นข้างกัน เว้นแต่อยากได้ของเล่นของเพื่อน และยังควบคุมพฤติกรรมไม่ได้เสมอไป
| วัย | ภาพรวมที่พบ |
|---|---|
| ราว 2 ขวบ | หวงของที่สนใจ เล่นข้างกันมากกว่าเล่นด้วยกัน ควบคุมตัวเองยังไม่ได้เสมอ |
| ราว 3 ขวบ | เห็นแก่ตัวน้อยลง เริ่มเล่นกับเพื่อนจริง ๆ และผลัดกันเล่นในกลุ่มเล็กได้ แต่ยังต้องกระตุ้น |
| ราว 3.5 ถึง 4 ขวบ | ทักษะแบ่งปันพัฒนาตามข้อมูลของ ZERO TO THREE |
| ราว 4 ขวบ | เริ่มเข้าใจเหตุผลว่าทำไมต้องขอโทษ |

วิธีรับมือตอนลูกแย่งของกัน
ZERO TO THREE เสนอลำดับที่ใช้ได้ทันที
- ดูแลความปลอดภัยก่อน ถ้ามีการแย่ง ตี หรือขว้างของ ให้เข้าไปห้ามด้วยประโยคสั้น ๆ น้ำเสียงต่ำ เช่น "แม่ให้ตีไม่ได้นะ"
- เล่าสิ่งที่เกิดขึ้น พูดถึงสิ่งที่แต่ละคนทำและรู้สึก ซึ่งช่วยให้สถานการณ์ช้าลงและเปิดทางหาทางออก
- ให้เทิร์นยาว ให้เด็กที่ถือของเล่นต่อไปได้ และเสนอกิจกรรมอื่นให้เด็กที่รอ พร้อมพูดว่าเล่นได้นานเท่าที่ต้องการ
- ใช้นาฬิกาจับเวลาที่มองเห็นได้ ให้สัญญาณสลับมาจากนาฬิกา ไม่ใช่จากผู้ใหญ่
- รับรู้ความรู้สึกของทั้งสองคน บอกเด็กที่รอว่าการรอเป็นเรื่องยาก และเสียใจได้
- ชวนคิดทางออก เช่น ถามว่าเราควรทำอย่างไรดี และเชื่อในความสามารถของลูก
- สอนคำพูดตอนที่ใจสงบแล้ว เช่น "ขอเล่นด้วยได้ไหม" แล้วฝึกในครั้งถัดไป
HealthyChildren เสริมว่าสำหรับเด็กวัยก่อนวัยเรียน ให้ชวนลูกใช้คำพูดแทนการลงมือ เตือนว่าเด็กแต่ละคนได้เทิร์นเท่ากัน และเสนอทางเลือกง่าย ๆ เช่น จับสลากเลือกคนเล่นก่อน หรือเปลี่ยนไปทำกิจกรรมอื่น พร้อมช่วยลูกเรียกชื่อความรู้สึกและสิ่งที่ต้องการ เพื่อให้หงุดหงิดน้อยลง

ถ้าลูกลงมือทำร้ายเพื่อน
HealthyChildren แนะนำให้หยุดลูกไม่ให้ทำร้ายผู้อื่น ถ้าไม่สงบลงเร็ว ให้พาออกห่างจากเพื่อน รับรู้ความรู้สึกของลูกแต่บอกชัดเจนว่าตีไม่ได้ ช่วยลูกเห็นมุมของเพื่อน เสนอทางเลือกที่สงบ และขอให้ขอโทษเมื่อลูกเข้าใจแล้วว่าทำอะไรผิด เพราะคำว่าขอโทษเฉย ๆ อาจไม่เปลี่ยนพฤติกรรม ถ้าลูกมีพฤติกรรมกัดด้วย ดูแนวทางที่ ลูกกัด เพิ่มเติม
จัดเวลาเล่นให้ง่ายขึ้น
HealthyChildren เสนอให้เริ่มจากกลุ่มเล็ก ราวสองถึงสามคน ปล่อยให้เด็ก ๆ เล่นกันเองให้มากที่สุด และอยู่ใกล้ ๆ เพื่อดูไม่ให้ใครเจ็บหรือเสียใจมากเกินไป นอกจากนี้การเล่นสมมุติช่วยให้ลูกฝึกสถานการณ์สังคมได้ ถ้าเป็นพี่น้องที่แย่งของกันที่บ้าน ดูเพิ่มที่ ลูกอิจฉาน้อง พี่น้องทะเลาะกัน
พ่อแม่ทำอะไรได้ในแต่ละวัน
- พูดถึงความรู้สึกของคนอื่น เช่น เพื่อนร้องไห้เพราะถูกแย่งรถ แล้วชวนลูกคืนของ
- เป็นแบบอย่างในการรับมือความขัดแย้งอย่างสงบ เพราะเด็กเลียนแบบการกระทำมากกว่าคำพูด
- ไม่คาดหวังให้ลูก 2 ขวบควบคุมตัวเองได้เสมอ
- ชมเมื่อลูกผลัดกันเล่นหรือแลกของกันสำเร็จ
- สอนมารยาทอื่นควบคู่กัน ดู สอนลูกมารยาท และกติกาในบ้านที่ ฝึกวินัยเชิงบวก
ควรปรึกษาแพทย์เมื่อไร
ทั้ง ZERO TO THREE และ HealthyChildren ไม่ได้ระบุเกณฑ์เฉพาะว่าควรพบแพทย์เมื่อใด และ HealthyChildren ย้ำว่าข้อมูลไม่ใช่สิ่งทดแทนคำแนะนำของกุมารแพทย์ รายการด้านล่างจึงเป็นข้อสังเกตทั่วไป ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัย
- กังวลว่าลูกพัฒนาการด้านอื่นช้าไปพร้อมกัน เช่น การพูด ดูแนวทางที่ ลูกพูดช้า
- ลูกทำร้ายเพื่อนหรือพี่น้องบ่อย และปรับวิธีแล้วไม่ดีขึ้น
- ลูกหงุดหงิดรุนแรงจนควบคุมไม่ได้ในหลายสถานการณ์
ให้ปรึกษากุมารแพทย์ที่ดูแลลูกอยู่ในการตรวจครั้งถัดไป การไม่ยอมแบ่งของเล่นเป็นเพียงบทเรียนหนึ่งของวัยนี้ เมื่อพ่อแม่ใจเย็นและฝึกซ้ำสม่ำเสมอ ลูกก็จะค่อย ๆ เรียนรู้ที่จะรอ ผลัดกัน และแบ่งปันได้เอง
คำถามที่พบบ่อย
ลูกอายุ 2 ขวบไม่ยอมแบ่งของเล่นผิดปกติไหม
HealthyChildren (AAP) ระบุว่าเด็ก 2 ขวบอาจไม่ยอมแบ่งของที่สนใจ และดูเหมือนเห็นแก่ตัวเพราะสนใจความต้องการของตัวเองก่อน ซึ่งเป็นเรื่องปกติของวัยนี้และเป็นช่วงชั่วคราว
ถ้าลูกไม่ยอมแบ่ง ควรทำอย่างไรก่อน
ZERO TO THREE อธิบายว่าเด็กวัยนี้ยังมองจากมุมคนอื่นไม่ได้ และแนะนำให้ห้ามการแย่งหรือทำร้ายก่อน แล้วเสนอเทิร์นยาว ใช้นาฬิกาจับเวลา และรับรู้ความรู้สึกของเด็กที่รอ
ควรให้ลูกขอโทษเพื่อนทันทีที่แย่งของไหม
HealthyChildren ระบุว่าควรให้ขอโทษเมื่อลูกเข้าใจแล้วว่าทำอะไรผิด เพราะคำว่าขอโทษเฉย ๆ อาจไม่เปลี่ยนพฤติกรรมถ้าลูกไม่เข้าใจเหตุผล
แหล่งอ้างอิง
- Helping Young Children With Sharing | ZERO TO THREE
- Social Development: 2 Year Olds | HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics)
- Social Development in Preschoolers: Learning How to Share & Cooperate | HealthyChildren.org (American Academy of Pediatrics)





