แม่และเด็ก

ขนมเด็ก เลือกอย่างไรให้เหมาะวัย หวาน มัน เค็มไม่เกินเกณฑ์

| อ่าน 10 นาที

ขนมเด็ก เลือกอย่างไรให้เหมาะวัย หวาน มัน เค็มไม่เกินเกณฑ์

ประเด็นสำคัญ

  • ขนมเด็กวัย 2 ถึง 15 ปี ตามเกณฑ์ที่วารสารของรามาธิบดีอ้างถึง ควรให้พลังงานราว 100 ถึง 150 กิโลแคลอรี่ต่อชิ้น น้ำตาลไม่เกิน 12 กรัม ไขมันไม่เกิน 2.5 กรัม และโซเดียมไม่เกิน 100 มิลลิกรัม
  • ขนมควรเป็นมื้อเสริม วันละไม่เกิน 2 ครั้ง และห่างจากมื้อหลักอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
  • กรมอนามัยแนะนำเด็กไม่ควรกินน้ำตาลเกินวันละ 4 ช้อนชา
  • ลูกอมและทอฟฟี่เหนียวติดฟัน ควรเลี่ยง และไม่ควรให้เด็กกินขณะวิ่งหรือนั่งรถ
  • ไม่ควรใช้ขนมเป็นรางวัลหรือบทลงโทษ เพราะทำให้ลูกผูกอารมณ์กับขนมไปไกล

ขนมเด็กที่เหมาะคือของว่างชิ้นเล็กที่ให้พลังงานราว 100 ถึง 150 กิโลแคลอรี่ ไม่หวานจัด ไม่เค็มจัด ไขมันต่ำ และมีสารอาหารติดมาด้วย เช่น โปรตีน ใยอาหาร แคลเซียม คุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องเลิกให้ขนมทั้งหมด แต่ควรกำหนดเวลา ปริมาณ และเลือกชนิดที่ผ่านเกณฑ์ ข้างล่างเป็นตัวเลขที่หน่วยงานด้านโภชนาการของไทยใช้ พร้อมวิธีอ่านฉลากแบบที่ทำได้จริงหน้าชั้นวางขนม

เกณฑ์ต่อชิ้นที่ใช้เทียบได้ทันที

คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล เผยแพร่ในวารสาร @Rama ฉบับที่ 49 (กรกฎาคม 2566) เรื่องอาหารว่างใส่กล่องสำหรับเด็กไปโรงเรียน โดยอ้างแนวทางของราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สำหรับเด็กอายุ 2 ถึง 15 ปี ขนมหนึ่งชิ้นควรเข้าเกณฑ์ดังนี้

  • พลังงานราว 100 ถึง 150 กิโลแคลอรี่
  • ไขมันไม่เกิน 2.5 กรัม
  • น้ำตาลไม่เกิน 12 กรัม
  • โซเดียมไม่เกิน 100 มิลลิกรัม
  • มีสารอาหารอย่างน้อย 2 ชนิดจากกลุ่มโปรตีน ใยอาหาร วิตามินเอ บี 1 บี 2 แคลเซียม และธาตุเหล็ก ชนิดละอย่างน้อย 10 เปอร์เซ็นต์ของความต้องการต่อวัน

วิธีใช้คือหยิบขนมขึ้นมาแล้วดูแถบข้อมูลโภชนาการต่อหนึ่งหน่วยบริโภค ถ้าตัวเลขเกินเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งชัดเจน ให้ใช้เป็นขนมนานๆ ครั้ง ไม่ใช่ขนมประจำกล่อง ตัวเลขนี้อ้างอิงจากเกณฑ์สำหรับอาหารว่างในโรงเรียน การนำไปใช้ที่บ้านเป็นการประยุกต์ ไม่ใช่ข้อกำหนดทางกฎหมายสำหรับขนมทุกชนิด

เด็กและผู้ปกครองกำลังอ่านฉลากโภชนาการบนซองขนม

ให้ตอนไหนและบ่อยแค่ไหน

บทความจากรามาธิบดีฉบับเดียวกันแนะนำว่าเด็กยังต้องกินอาหารหลัก 3 มื้อ และดื่มนมจืด 2 ถึง 3 แก้วต่อวัน ขนมเป็นมื้อเสริมที่ให้ได้ไม่เกินวันละ 2 ครั้ง และควรห่างจากมื้อหลักอย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้ลูกอิ่มขนมแล้วไม่ยอมกินข้าว

อีกข้อที่น่าเก็บไว้คือ ไม่ควรใช้อาหารเป็นรางวัลหรือบทลงโทษ เพราะเด็กจะเรียนรู้ว่าขนมคือสิ่งมีค่าที่ต้องแลก และอาจผูกอารมณ์กับขนมไปจนโต

สิ่งที่ควรเลี่ยงตามบทความเดียวกันได้แก่ ไส้กรอกทอด ขนมซองแบบมันฝรั่งทอดกรอบ ช็อกโกแลต โดนัท เฟรนช์ฟรายส์ น้ำอัดลม และนมปรุงแต่งรส รายการนี้ไม่ได้แปลว่าห้ามตายตัว แต่เป็นกลุ่มที่มักเกินเกณฑ์น้ำตาล ไขมัน หรือโซเดียมในชิ้นเดียว

น้ำตาลต่อวันของเด็กเล็กน้อยกว่าที่คิด

ข้อมูลจากกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ที่กรุงเทพธุรกิจรายงานระบุว่า เด็กควรกินน้ำตาลไม่เกินวันละ 4 ช้อนชา และผลสำรวจปี 2564 พบว่าเด็กอายุ 6 ถึง 14 ปี ร้อยละ 25 ดื่มเครื่องดื่มรสหวานผสมสัปดาห์ละ 1 ถึง 2 วัน (หน้าเว็บที่เปิดอ่านไม่ระบุวันที่เผยแพร่ ผู้อ่านควรถือเป็นข้อมูลรอง)

ถ้าลูกกินขนมหนึ่งชิ้นที่มีน้ำตาล 12 กรัมตามเพดานต่อชิ้นของเกณฑ์ข้างต้น ก็ใกล้เคียงสามช้อนชาแล้ว ยังไม่รวมน้ำหวาน นมปรุงรส และน้ำผลไม้ที่ลูกอาจดื่มทั้งวัน จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมควรเลือกขนมที่น้ำตาลต่ำกว่าเพดานเมื่อมีทางเลือก

เคล็ดที่กรมอนามัยแนะนำผ่านบทความเดียวกัน คือค่อยๆ ลดความหวาน ไม่เติมน้ำตาลเพิ่มในอาหาร ดื่มน้ำเปล่าวันละ 6 ถึง 8 แก้ว เลือกนมวัวรสจืด 100 เปอร์เซ็นต์แทนนมผงชงที่ใส่น้ำตาล และดูแลสุขภาพช่องปากควบคู่กัน

เลือกชนิดขนมให้ปลอดภัยกับปากเด็ก

โรงพยาบาลสมิติเวชในบทความเรื่องทอฟฟี่สำหรับเด็ก (7 ตุลาคม 2562) ให้หลักที่ใช้กับขนมหวานได้ทั่วไป

  1. เลือกชนิดไม่หวานมาก เกลือต่ำ มีใยอาหาร และไม่มีไขมันทรานส์
  2. ลูกอมหรือขนมหวานน้ำตาลไม่เกิน 12 กรัมต่อชิ้น
  3. เลือกที่ทำจากส่วนผสมธรรมชาติ
  4. ไม่ให้เด็กกินลูกอมขณะวิ่ง เล่น หรือนั่งในรถที่กำลังวิ่ง เพราะเสี่ยงสำลักติดคอ
  5. เลี่ยงขนมที่อมไว้นานในปาก เพราะน้ำตาลติดฟันนานทำให้ฟันผุ
  6. เลี่ยงทอฟฟี่เหนียวหนึบ ที่ติดฟันและดึงอุดฟันหลุดได้

ขนมที่ผ่านเกณฑ์ไม่ได้ปลอดภัยทุกวัยเสมอ ถ้าลูกยังเล็กมากหรือเพิ่งเริ่มกินอาหารแข็ง ให้ดูเรื่องขนาดชิ้นและความแข็งด้วย เมนูเริ่มต้นสำหรับวัยหัดกินอยู่ที่ อาหารเสริมมื้อแรกของลูก และสูตรที่ปรับตามวัยอยู่ที่ สูตรอาหารเด็ก

กล่องอาหารว่างผลไม้ชิ้นเล็กและโยเกิร์ตจืดสำหรับเด็ก

ตัวอย่างสมมติของกล่องขนมที่จัดได้เอง

ตัวอย่างสมมติสำหรับเด็กวัยเรียน ที่คุณแม่เตรียมของว่างเช้าใส่กล่องไปโรงเรียน อาจจัดเป็นผลไม้หั่นชิ้นพอดีคำ นมจืดกล่องเล็ก และขนมปังโฮลวีตหนึ่งแผ่นทาถั่วบดไม่ใส่น้ำตาล ถ้าลูกแพ้ถั่วให้เปลี่ยนเป็นเนยจืดหรือไข่ต้มครึ่งฟอง การจัดแบบนี้ไม่ได้อ้างตัวเลขแคลอรี่ตายตัว แต่เห็นภาพว่าของว่างหนึ่งกล่องมีทั้งผลไม้ โปรตีน และธัญพืช ไม่ใช่ขนมซองอย่างเดียว

เมนูกล่องอาหารเต็มรูปแบบดูเพิ่มได้ที่ ไอเดียอาหารกลางวันใส่กล่อง

เมื่อไรควรถามแพทย์

ถ้าลูกกินขนมมากจนไม่ยอมกินข้าวต่อเนื่องหลายสัปดาห์ น้ำหนักไม่ขึ้นตามเกณฑ์ หรือมีฟันผุหลายซี่ ให้ปรึกษากุมารแพทย์หรือทันตแพทย์เด็กที่ดูแลอยู่ เพราะเกณฑ์ที่เล่ามาทั้งหมดเป็นแนวทางกลาง ไม่ได้ปรับตามประวัติและโรคประจำตัวของลูกแต่ละคน

คุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกดดันตัวเองให้ทุกชิ้นเป็นขนมสุขภาพ แค่เริ่มจากอ่านฉลากสักหนึ่งอย่างต่อสัปดาห์ และจัดเวลาให้ขนมห่างจากมื้อหลัก ก็ช่วยให้ลูกได้ทั้งความสุขและโภชนาการที่เหมาะกับวัย

คำถามที่พบบ่อย

ขนมที่ฉลากเขียนว่าสำหรับเด็ก ปลอดภัยกว่าขนมทั่วไปไหม

ไม่แน่เสมอไป ให้ดูตัวเลขน้ำตาล โซเดียม และไขมันต่อหนึ่งหน่วยบริโภคเทียบกับเกณฑ์ข้างต้นเสมอ คำว่าสำหรับเด็กเป็นข้อความการตลาด ไม่ได้รับประกันว่าต่ำกว่าเกณฑ์

ลูกไม่ยอมกินข้าว แต่กินขนมอย่างเดียว ควรทำอย่างไร

ลองจัดเวลาให้ขนมห่างจากมื้อหลักอย่างน้อย 1 ชั่วโมงตามแนวทางข้างต้น และไม่วางขนมให้หยิบได้ตลอดวัน ถ้าลูกกินอาหารจริงๆ น้อยมากต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หรือน้ำหนักไม่ขึ้น ให้พาไปพบกุมารแพทย์

แหล่งอ้างอิง

  1. ไอเดียอาหารว่างใส่กล่อง สำหรับลูกไปโรงเรียน | @Rama ฉบับที่ 49 คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  2. ทำอย่างไร?....เมื่อ "เด็กติดหวาน" | กรุงเทพธุรกิจ อ้างอิงข้อมูลกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  3. ทอฟฟี่ของโปรดเด็กๆ กินได้แต่ต้องเลือก | โรงพยาบาลสมิติเวช

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก