แม่และเด็ก

สมุดสีชมพู สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก คืออะไร มีอะไรในเล่ม

โดย ทีมบรรณาธิการ ข่าวด่วน | | อ่าน 12 นาที

สมุดสีชมพู สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก คืออะไร มีอะไรในเล่ม

ประเด็นสำคัญ

  • สมุดสีชมพูคือสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กของกรมอนามัย ใช้ติดตามสุขภาพของแม่และพัฒนาการของลูก ข่าวของกรมอนามัยระบุช่วงอายุเด็กไว้ที่ 0 ถึง 5 ปี
  • เล่มฉบับปี 2567 แบ่งเป็น 3 ส่วน คือบริการหญิงตั้งครรภ์และครอบครัว ความรู้สู่การปฏิบัติเพื่อแม่และลูก และบันทึกหลังคลอดถึงเด็กอายุ 6 ปี
  • ในเล่มมีกราฟการเติบโตของเด็ก 0 ถึง 5 ปี ตารางเฝ้าระวังพัฒนาการ ประวัติวัคซีน และใบนัดครั้งต่อไป ส่วนกราฟการเติบโตพ่อแม่บันทึกเองได้
  • กรมอนามัยเปิดตัวแอป Health Book เมื่อ 28 กันยายน 2566 รวมสมุดสุขภาพ 4 สี รวมสมุดสีชมพู โดยมีบันทึกวัคซีนและเตือนเมื่อถึงเวลานัด
  • ในเล่มมีรายการอาการที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที ทั้งของแม่ที่ตั้งครรภ์และทารกแรกเกิด ควรเปิดดูไว้ก่อนเกิดเหตุ

สมุดสีชมพูคือสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กของกรมอนามัย ใช้จดข้อมูลสุขภาพของแม่ตั้งแต่ตั้งครรภ์ และติดตามการเติบโต พัฒนาการ และวัคซีนของลูกไปตามช่วงอายุ ข่าวของกรมอนามัยระบุช่วงอายุเด็กไว้ที่ 0 ถึง 5 ปี และปัจจุบันมีทั้งเล่มกระดาษและในแอป Health Book

บทความนี้เล่าว่าในเล่มมีอะไร ส่วนไหนเจ้าหน้าที่เป็นคนบันทึก ส่วนไหนคุณพ่อคุณแม่เขียนเองได้ และควรพกไปเมื่อไร เนื้อหาในเล่มสรุปจากไฟล์ฉบับภาษาไทย ปี 2567 ที่กองส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย เผยแพร่ ถ้าสถานพยาบาลที่ไปใช้เล่มคนละปี รายละเอียดอาจต่างไปบ้าง

สมุดสีชมพูคือสมุดอะไร

ข่าวของกรมอนามัยเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2566 เรียกสมุดนี้ว่า Pink Book หรือสมุดสุขภาพแม่และเด็ก เป็นหนึ่งในสมุดสุขภาพ 4 สี 4 กลุ่มวัย ที่รวมอยู่ในแอป Health Book

สี กลุ่มวัยตามข่าวของกรมอนามัย
สีชมพู แม่และเด็ก
สีเหลือง เด็กวัยเรียนและวัยรุ่น
สีแดง วัยผู้ใหญ่
สีฟ้า ผู้สูงอายุ

ข่าวฉบับเดียวกันบอกว่าสมุดสีชมพูใช้ติดตามสุขภาพของแม่และพัฒนาการของลูก ครอบคลุมการเตรียมความพร้อมของแม่ตั้งแต่ตั้งครรภ์ไปจนถึงคลอด มีคำแนะนำเรื่องโภชนาการและการออกกำลังกาย และเน้นการส่งเสริมพัฒนาการของเด็ก

ในเล่มมีอะไรบ้าง

สารบัญของฉบับปี 2567 แบ่งสมุดเป็น 3 ส่วน ตามช่วงเวลาที่ครอบครัวใช้งาน

ส่วน เนื้อหาหลักตามสารบัญ
ส่วนที่ 1 บริการหญิงตั้งครรภ์และครอบครัว ประวัติสุขภาพ ประวัติวัคซีนของหญิงตั้งครรภ์ เกณฑ์ประเมินความเสี่ยงเมื่อมาฝากครรภ์ บันทึกการตรวจครรภ์ ตรวจสุขภาพช่องปาก คัดกรองโรคติดเชื้อ ธาลัสซีเมีย กลุ่มอาการดาวน์ การนับลูกดิ้น ประเมินสุขภาพจิต และโภชนาการ
ส่วนที่ 2 ความรู้สู่การปฏิบัติเพื่อแม่ลูกสุขภาพดี ความรู้ก่อนและระหว่างตั้งครรภ์ การดูแลฟัน กิจกรรมทางกาย การวางแผนวิธีคลอด การนอนของลูก สื่อหน้าจอ การเล่นกับลูก การป้องกันอุบัติเหตุ และคำแนะนำเรื่องวัคซีน
ส่วนที่ 3 บันทึกหลังคลอดและบริการเด็กแรกเกิดถึง 6 ปี กราฟการเติบโต เส้นรอบศีรษะ อาหารตามวัย บันทึกการคลอด ตารางเฝ้าระวังพัฒนาการ ประวัติวัคซีน ใบนัดครั้งต่อไป และแบบส่งต่อข้อมูลเมื่อเข้าโรงเรียน

ข้อมูลที่แยกเป็นหัวข้อเหล่านี้ทำให้สมุดเล่มเดียวใช้ได้ตั้งแต่วันแรกที่ฝากครรภ์ จนลูกพร้อมเข้าเรียน ถ้ากำลังหาข้อมูลว่าฝากครรภ์ครั้งแรกต้องเตรียมอะไร ดูต่อที่ คู่มือการฝากครรภ์

คุณแม่เปิดอ่านสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กปกสีชมพู

ส่วนที่เจ้าหน้าที่บันทึก กับส่วนที่พ่อแม่ทำเองได้

สารบัญของฉบับปี 2567 ระบุไว้ชัดว่าบางหัวข้อ เจ้าหน้าที่เป็นผู้บันทึก เช่น การตรวจสุขภาพช่องปากของหญิงตั้งครรภ์ การคัดกรองโรคติดเชื้อ บันทึกทารกแรกเกิด และบันทึกการได้รับวัคซีนตามแผนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของประเทศไทย

ขณะเดียวกัน คำแนะนำการใช้กราฟแสดงภาวะการเจริญเติบโตของเด็กระบุว่าพ่อแม่หรือผู้ปกครองบันทึกเองได้ ส่วนกราฟแยกตามเพศและช่วงอายุ ได้แก่

  • น้ำหนักตามเกณฑ์อายุ เด็ก 0 ถึง 5 ปี สำหรับติดตามน้ำหนัก
  • ความยาวหรือส่วนสูงตามเกณฑ์อายุ เด็ก 0 ถึง 5 ปี สำหรับติดตามส่วนสูง
  • น้ำหนักตามเกณฑ์ความยาว เด็ก 0 ถึง 2 ปี และน้ำหนักตามเกณฑ์ส่วนสูง เด็ก 2 ถึง 5 ปี สำหรับดูรูปร่างว่าอ้วน สมส่วน หรือผอม
  • เส้นรอบศีรษะเด็กแรกเกิดถึง 5 ปี

ถ้าอยากรู้ว่ากราฟแต่ละเส้นอ่านอย่างไร ให้ดูต่อที่ กราฟการเติบโตของเด็ก ซึ่งอธิบายวิธีอ่านเส้นเปอร์เซ็นไทล์ไว้ละเอียดกว่านี้

ตารางเฝ้าระวังพัฒนาการในเล่ม

ส่วนที่ 3 ของสมุดมีหัวข้อการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ตั้งแต่แรกเกิดถึง 6 ปี หน้าที่เปิดดูในไฟล์ปี 2567 แสดงเป็นภาพตามช่วงอายุเป็นเดือน และแบ่งเป็น 5 ด้าน ได้แก่

  1. การเคลื่อนไหว
  2. การใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและสติปัญญา
  3. การเข้าใจภาษา
  4. การใช้ภาษา
  5. การช่วยเหลือตัวเองและสังคม

ช่วงอายุละเอียดของแต่ละข้อไม่ได้ลอกมาไว้ที่นี่ เพราะแต่ละเดือนมีรายการต่างกัน พ่อแม่เปิดดูหน้าตรงกับอายุลูกในเล่มจริงได้เลย ส่วนภาพรวมของพัฒนาการเด็กทีละเดือนอยู่ที่ พัฒนาการทารกรายเดือน

เด็กเล็กต่อบล็อกไม้กับคุณพ่อตามหน้าพัฒนาการในสมุด

สมุดเล่มกระดาษกับแอป Health Book

กรมอนามัยประกาศว่าแอป Health Book ดาวน์โหลดได้ทั้ง iOS และ Android และลงทะเบียนใช้งานได้ทันที ข่าวของ MGR Online และฐานเศรษฐกิจที่อ้างข้อมูลจากกรมอนามัยบอกตรงกันว่า สมุดสีชมพูมีบันทึกข้อมูลวัคซีนและคอยเตือนเมื่อถึงเวลานัด และสมุดย้ายจากรูปแบบเดิมมาอยู่ในระบบออนไลน์ที่รวมในแอปนี้

ข่าวเหล่านี้ไม่ได้อธิบายว่าข้อมูลที่เจ้าหน้าที่เขียนไว้ในเล่มกระดาษจะแสดงในแอปอย่างไร และไม่ได้บอกว่าสถานพยาบาลแต่ละแห่งเชื่อมต่อระบบแล้วหรือยัง ดังนั้นการถามสถานพยาบาลที่ไปประจำจึงเป็นวิธีที่แน่ใจที่สุด ส่วนวัคซีนที่ลูกควรได้ในแต่ละช่วงอายุอยู่ที่ ตารางวัคซีนเด็ก

วิธีใช้สมุดให้คุ้ม

  1. พกสมุดทุกครั้งที่ไปฝากครรภ์ ตรวจสุขภาพลูก หรือรับวัคซีน เพื่อให้เจ้าหน้าที่บันทึกต่อได้ทันที
  2. ก่อนไปตรวจพัฒนาการ ลองเปิดหน้าตารางตามอายุลูก แล้วจดข้อที่ลูกทำได้และข้อที่ไม่แน่ใจ
  3. พลอตน้ำหนักและส่วนสูงของลูกลงกราฟทุกครั้งที่วัด เพื่อดูแนวโน้มต่อเนื่อง ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขครั้งเดียว
  4. ถ่ายรูปหน้าสำคัญเก็บไว้ในโทรศัพท์ เผื่อต้องพบแพทย์ที่สถานพยาบาลอื่น
  5. อ่านหน้าอาการที่ต้องไปโรงพยาบาลทันทีไว้ล่วงหน้า แล้วบอกคนในบ้านที่ช่วยเลี้ยงลูกด้วย
พยาบาลชั่งน้ำหนักทารกที่คลินิกเด็กดี

ฉบับปี 2567 ยังมีหน้า "คุณลักษณะที่ดีของแม่เพื่อให้ลูกมีสุขภาพดี" รวม 11 ข้อ เช่น ฝากครรภ์ก่อนอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ ให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน เริ่มอาหารอื่นเมื่อลูกครบ 6 เดือน และหมั่นโอบกอด พูดคุย เล่านิทานกับลูก ข้อที่เกี่ยวกับการกินวิตามินหรือยาควรถามแพทย์เรื่องชนิดและปริมาณก่อนเสมอ

สัญญาณที่ต้องพบแพทย์

สมุดฉบับปี 2567 มีหน้ารวมอาการที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที แยกเป็นของหญิงตั้งครรภ์และทารกแรกเกิด เปิดดูหน้าเหล่านี้ในเล่มของตัวเองไว้ก่อน เพราะรายการด้านล่างสรุปจากฉบับนี้ และสถานพยาบาลอาจใช้ฉบับต่างปี

หญิงตั้งครรภ์ที่ต้องมาโรงพยาบาลทันที

  • ลูกดิ้นน้อยลงมากหรือไม่ดิ้น
  • ปวดศีรษะมาก ตาพร่ามัว จุกแน่นยอดอก หรือเท้าบวมกดบุ๋ม
  • ปัสสาวะแสบขัดหรือลำบาก
  • เลือดออกทางช่องคลอด
  • มีน้ำใสไหลออกจากช่องคลอด ให้ใส่ผ้าอนามัยไว้แล้วรีบมาโรงพยาบาล
  • เจ็บที่หลังแล้วปวดร้าวมาด้านหน้า บริเวณหัวหน่าวและท้องน้อย หรือปวดท้องอยากถ่ายอุจจาระ

ทารกแรกเกิดที่ต้องพาไปพบแพทย์ทันที

  • ตัวเหลืองมากขึ้น
  • ไข้ ซึม
  • ดูดนมน้อยลงชัดเจน
  • หอบเหนื่อย หายใจเร็วมากกว่า 60 ครั้งต่อนาที
  • ตา ผิวหนัง หรือสะดือบวมแดง มีหนอง
  • ท้องอืดมาก ถ่ายเป็นน้ำ หรืออาเจียน
  • ไม่ปัสสาวะใน 6 ถึง 8 ชั่วโมง

สมุดยังเตือนเรื่องสีอุจจาระด้วย ถ้าลูกมีอุจจาระสีซีดผิดปกติ ให้พาไปพบกุมารแพทย์เร็ว แม้ไม่มีอาการผิดปกติอื่น เพราะอาจเป็นโรคตับหรือท่อน้ำดีตีบตัน ซึ่งต้องรักษาเร่งด่วนก่อนอายุ 2 เดือน

ปิดท้าย

สมุดสีชมพูช่วยให้ทุกครั้งที่พบเจ้าหน้าที่ ทุกคนเห็นข้อมูลชุดเดียวกัน คุณพ่อคุณแม่ที่หาสมุดไม่เจอหรือไม่แน่ใจว่าเล่มที่ถืออยู่เป็นฉบับล่าสุดไหม ถามที่สถานพยาบาลที่ไปประจำได้เลย แค่พกสมุดไปทุกนัด ก็ช่วยให้ติดตามลูกได้ครบแล้ว

ถ้าลูกมีอาการตามรายการด้านบน หรือคุณพ่อคุณแม่รู้สึกว่ามีอะไรไม่ปกติ ให้พาไปพบแพทย์หรือไปโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอถึงวันนัด

คำถามที่พบบ่อย

สมุดสีชมพูกับสมุดฝากครรภ์เป็นเล่มเดียวกันไหม

สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็กฉบับปี 2567 ของกรมอนามัยมีส่วนที่ 1 สำหรับหญิงตั้งครรภ์และครอบครัว ซึ่งมีบันทึกการตรวจครรภ์ และมีส่วนที่ 3 สำหรับเด็กแรกเกิดถึง 6 ปีอยู่ในเล่มเดียวกัน จึงใช้ต่อกันได้ตลอดตั้งแต่ตั้งครรภ์จนถึงวัยเด็กเล็ก

สมุดสีชมพูใช้กับเด็กอายุเท่าไร

ข่าวของกรมอนามัยเกี่ยวกับแอป Health Book ระบุว่าสมุดสีชมพูครอบคลุมเด็กอายุ 0 ถึง 5 ปี ส่วนหัวข้อส่วนที่ 3 ของไฟล์ฉบับปี 2567 ระบุเด็กแรกเกิดถึง 6 ปี และกราฟการเติบโตในเล่มเป็นของเด็ก 0 ถึง 5 ปี

ถ้าสมุดเล่มกระดาษหาย ยังมีวิธีดูข้อมูลไหม

กรมอนามัยระบุว่าสมุดสีชมพูมีในแอป Health Book ซึ่งลงทะเบียนใช้ได้ทั้ง iOS และ Android และมีบันทึกวัคซีนพร้อมเตือนนัด ส่วนข้อมูลที่เจ้าหน้าที่บันทึกในเล่มกระดาษ ควรสอบถามสถานพยาบาลที่ไปรับบริการ

เก็บสมุดไว้นานแค่ไหน

หน้าสารบัญของฉบับปี 2567 มีข้อความว่าให้เก็บรักษาสมุดเล่มนี้ไว้ตลอดไป เพื่อประโยชน์ในการป้องกันโรค ทั้งใช้ประกอบการเข้าเรียนและสมัครงานในอนาคต

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมอนามัย เปิดตัว App. Health Book สมุดสุขภาพ ตอบโจทย์โลกยุคดิจิทัล | กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  2. สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก ฉบับภาษาไทย ปี 2567 | กองส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  3. กรมอนามัย เปิดตัวแอปพลิเคชัน Health Book รวมสมุดสุขภาพ 4 สี | MGR Online
  4. สมุดสีชมพู (Pink Book) หรือสมุดสุขภาพแม่และเด็ก ใน Health Book | ฐานเศรษฐกิจ

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก