แม่และเด็ก

คนท้องกินปลากระป๋องได้ไหม ปลาทูน่า ซาร์ดีน และเรื่องโซเดียม

| อ่าน 9 นาที

คนท้องกินปลากระป๋องได้ไหม ปลาทูน่า ซาร์ดีน และเรื่องโซเดียม

ประเด็นสำคัญ

  • ปลากระป๋องกินได้ตอนท้อง สิ่งที่ต้องคุมคือชนิดปลาและความถี่
  • NHS แนะนำให้กินทูน่าไม่เกิน 4 กระป๋อง หรือสเต็ก 2 ชิ้นต่อสัปดาห์ และปลาไขมันสูงไม่เกิน 2 มื้อต่อสัปดาห์ เพราะอาจมีสารปรอท
  • FDA จัดทูน่ากระป๋องแบบ light (รวมสายพันธุ์ skipjack) เป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด กินได้ 2 ถึง 3 มื้อต่อสัปดาห์ ส่วนอัลบาคอร์ให้กินน้อยกว่า คือ 1 มื้อ
  • WHO แนะนำให้ผู้ใหญ่รับโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน และอาหารแปรรูปเป็นแหล่งโซเดียมสำคัญ
  • หน้าของ NHS และ FDA ที่เปิดอ่านไม่ได้แยกตัวเลขโซเดียมของปลากระป๋องแต่ละยี่ห้อ จึงให้ดูจากฉลากข้างกระป๋องเอง

ปลากระป๋องกินได้ตอนท้องค่ะ ตัวแปรสำคัญคือชนิดปลาและจำนวนครั้งต่อสัปดาห์ NHS ของอังกฤษกำหนดเพดานของทูน่าไว้ที่ไม่เกิน 4 กระป๋องต่อสัปดาห์ ส่วน FDA ของสหรัฐฯ จัดทูน่ากระป๋องแบบ light เป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด เรื่องรองลงมาคือโซเดียมที่ปลากระป๋องมักมาพร้อมกับน้ำเกลือหรือซอส

เพดานที่ NHS ตั้งไว้สำหรับทูน่าและปลาไขมันสูง

หน้า "Foods to avoid in pregnancy" ของ NHS แยกปลาออกเป็นสองกลุ่มที่มีเพดานต่างกัน

  • ทูน่า ไม่ควรกินเกิน 4 กระป๋อง หรือสเต็ก 2 ชิ้นต่อสัปดาห์
  • ปลาไขมันสูง เช่น แซลมอน เทราต์ แมกเคอเรล ซาร์ดีน และเฮอร์ริง ไม่ควรกินเกิน 2 มื้อต่อสัปดาห์

เหตุผลที่หน้าเว็บให้ไว้คือทูน่าและปลาไขมันสูงอาจมีสารมลพิษ รวมถึงปรอท ที่เป็นอันตรายต่อทารกถ้ากินมากเกินไป หน้าเว็บไม่ได้ระบุว่ากระป๋องหนึ่งหนักกี่กรัม และไม่ได้แยกซาร์ดีนกระป๋องออกจากซาร์ดีนสด คนที่กินปลากระป๋องหลายชนิดสลับกัน จึงควรนับทูน่ากับปลาไขมันสูงแยกกัน แล้วรวมซาร์ดีนและแมกเคอเรลกระป๋องเข้ากับกลุ่มปลาไขมันสูง

ตัวเลขของ FDA ต่างจาก NHS อย่างไร

FDA จัดปลาตามระดับปรอท ในหน้า "Advice About Eating Fish" (เนื้อหาปรับปรุงล่าสุดเดือนมีนาคม 2567 และแนวทางแก้ไขล่าสุดเมื่อเดือนตุลาคม 2564) ทูน่ากระป๋องแบบ light ซึ่งรวมสายพันธุ์ skipjack อยู่ในกลุ่ม Best Choices ที่หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรกินได้ 2 ถึง 3 มื้อต่อสัปดาห์ ส่วนอัลบาคอร์ (ทูน่าขาว) ทั้งแบบกระป๋องและแบบสดแช่แข็ง อยู่ในกลุ่ม Good Choices ซึ่งกินได้ 1 มื้อต่อสัปดาห์ หนึ่งมื้อตามนิยามของ FDA เท่ากับ 4 ออนซ์

ข้อควรจำเมื่อเทียบสองหน่วยงาน

  • NHS นับเป็นกระป๋อง ส่วน FDA นับเป็นมื้อ มื้อละ 4 ออนซ์ ดังนั้นสองตัวเลขนี้เทียบกันตรงๆ ไม่ได้
  • FDA แยกทูน่ากระป๋องแบบ light กับอัลบาคอร์ออกจากกัน NHS ไม่แยก
  • ทั้งสองแห่งบอกตรงกันว่าทูน่ากินได้ แต่ต้องมีเพดาน

ปลาที่ FDA จัดอยู่ในกลุ่มที่ควรเลี่ยงเพราะปรอทสูงที่สุด ได้แก่ ปลาแมกเคอเรลคิง ปลามาร์ลิน ปลาออเรนจ์รัฟฟี ฉลาม ปลาดาบ ปลาไทล์ฟิชจากอ่าวเม็กซิโก และทูน่าบิ๊กอาย ปลากระป๋องทั่วไปในร้านสะดวกซื้อมักไม่ใช่กลุ่มนี้ แต่ถ้าฉลากระบุชนิดปลาไม่ชัด ให้เลือกยี่ห้อที่ระบุสายพันธุ์ได้

ปลาทูน่าและซาร์ดีนกระป๋องวางบนชั้นในครัว

เรื่องโซเดียมที่ติดมากับกระป๋อง

ปลากระป๋องจำนวนมากบรรจุในน้ำเกลือ ซอสมะเขือเทศ หรือน้ำมัน หน้าของ NHS และ FDA ไม่ได้ให้ตัวเลขโซเดียมต่อกระป๋อง ดังนั้นบทความนี้ไม่เสนอตัวเลขเฉพาะยี่ห้อ

หน้าข้อมูลของ WHO เรื่องการลดเกลือ ระบุว่าผู้ใหญ่ควรรับโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน เทียบเท่าเกลือน้อยกว่า 5 กรัม หรือเกือบหนึ่งช้อนชา โซเดียมส่วนเกินสัมพันธ์กับความดันโลหิตที่สูงขึ้น และอาหารแปรรูปอย่างขนมปัง เนื้อแปรรูป และขนมขบเคี้ยวเป็นแหล่งโซเดียมสำคัญ ปลากระป๋องเป็นอาหารแปรรูปประเภทหนึ่ง แต่หน้าเว็บของ WHO ไม่ได้ยกปลากระป๋องเป็นตัวอย่าง

ทำไมคนท้องควรสนใจเรื่องนี้เป็นพิเศษ เพราะความดันโลหิตเป็นเรื่องที่แพทย์ฝากครรภ์ติดตามทุกนัด ภาวะครรภ์เป็นพิษมีความดันสูงเป็นองค์ประกอบสำคัญ อ่านอาการเตือนได้ที่ ครรภ์เป็นพิษ และถ้ามีเท้าบวมที่ต้องแยกว่าปกติหรือไม่ ดูที่ เท้าบวมตอนท้อง หน้าของ WHO และ NHS ไม่ได้บอกว่าปลากระป๋องทำให้เกิดครรภ์เป็นพิษ จึงไม่ควรอ่านเป็นข้อสรุปแบบนั้น

เลือกและกินปลากระป๋องอย่างไรให้สบายใจ

  1. อ่านฉลากข้างกระป๋อง ดูชนิดปลาและปริมาณโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค
  2. เทียบสองยี่ห้อที่ชนิดปลาเดียวกัน แล้วเลือกที่โซเดียมต่ำกว่า
  3. สลับชนิดปลาในแต่ละสัปดาห์ เช่น ทูน่า หนึ่งมื้อ ซาร์ดีนหนึ่งมื้อ ปลาสดที่ปรุงสุกหนึ่งมื้อ
  4. ใช้ปลากระป๋องเป็นส่วนผสม เช่น ใส่ในผัดผักหรือสลัดที่มีผักมาก เพื่อไม่ให้ทั้งมื้อเป็นปลากระป๋องอย่างเดียว
  5. ถ้าซื้อแบบแช่น้ำเกลือ ให้เทน้ำออกก่อนกิน

ข้อ 5 เป็นวิธีที่คนทั่วไปใช้กันเพื่อลดปริมาณเกลือที่ติดมากับน้ำ แหล่งอ้างอิงทั้งสามแห่งไม่ได้พูดถึงวิธีนี้ จึงถือเป็นข้อแนะนำเชิงปฏิบัติ

สลัดทูน่าผสมผักในชามบนโต๊ะอาหาร

แล้วกินปลาตัวอื่นแทนได้ไหม

NHS ไม่ได้ห้ามกินปลา แค่ระบุชนิดที่ควรจำกัดจำนวน ปลาชนิดอื่นที่ปรุงสุกสะอาดเป็นส่วนหนึ่งของอาหารปกติ อ่านเพิ่มได้ใน อาหารคนท้องแต่ละไตรมาส และรายการอาหารที่ต้องปรุงสุกก่อนกินอยู่ที่ อาหารที่คนท้องควรเลี่ยง สำหรับกุ้งและหอย ดู กินกุ้งตอนท้อง

ถามแพทย์ว่าอะไร

ถ้ากินปลากระป๋องเป็นอาหารหลักหลายมื้อต่อสัปดาห์ เช่น เพราะแพ้ท้องจนกินอย่างอื่นไม่ได้ ให้บอกแพทย์ฝากครรภ์หรือนักกำหนดอาหาร ว่ากินปลาชนิดไหน กี่กระป๋อง และถ้ามีความดันสูงหรือเท้าบวมมากร่วมด้วย ให้ถามเรื่องปริมาณเกลือโดยเฉพาะ

สรุปให้เอาไปใช้ได้เลย

  • ปลากระป๋องกินได้ แต่จำกัดจำนวนครั้งต่อสัปดาห์
  • ทูน่าไม่เกิน 4 กระป๋องต่อสัปดาห์ตาม NHS และปลาไขมันสูง รวมซาร์ดีนกับแมกเคอเรล ไม่เกิน 2 มื้อต่อสัปดาห์
  • ทูน่ากระป๋องแบบ light เป็นตัวเลือกที่ดีกว่าอัลบาคอร์ตามเกณฑ์ FDA
  • อ่านฉลากโซเดียมทุกครั้ง และสลับชนิดปลาในสัปดาห์เดียวกัน

คำถามที่พบบ่อย

ปลาซาร์ดีนในซอสมะเขือเทศกินบ่อยได้ไหม

NHS จัดซาร์ดีนไว้ในกลุ่มปลาไขมันสูงที่ไม่ควรกินเกิน 2 มื้อต่อสัปดาห์ หน้าเว็บไม่ได้แยกว่ากระป๋องหรือสด จึงควรนับรวมกันไว้ก่อน

กินทูน่ากระป๋องทุกวันได้ไหม

ไม่ควร NHS ให้ไม่เกิน 4 กระป๋องต่อสัปดาห์ และ FDA ให้ 2 ถึง 3 มื้อต่อสัปดาห์สำหรับแบบ light ทั้งสองแห่งอธิบายว่ากินมากเกินไปทำให้ได้รับสารปรอทสะสมที่อาจเป็นอันตรายต่อทารก

ปลากระป๋องที่หมดอายุหรือกระป๋องบุบ กินได้ไหม

แหล่งอ้างอิงที่เปิดอ่านไม่ได้พูดถึงเรื่องนี้ หลักทั่วไปคือไม่กินอาหารหมดอายุหรือกระป๋องบวมรั่ว ถ้าสงสัยให้ทิ้ง และถามแพทย์ถ้ากินไปแล้วมีอาการ

แหล่งอ้างอิง

  1. Foods to avoid in pregnancy | NHS (National Health Service, สหราชอาณาจักร)
  2. Advice About Eating Fish | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
  3. Salt reduction | World Health Organization (WHO)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก