แม่และเด็ก

คนท้องถอนฟันได้ไหม ช่วงไหนเหมาะ และต้องบอกหมอฟันอะไร

| อ่าน 9 นาที

คนท้องถอนฟันได้ไหม ช่วงไหนเหมาะ และต้องบอกหมอฟันอะไร

สรุปสั้นๆ

  • ADA ระบุว่าการถอนฟันฉุกเฉิน รากฟัน และการรักษาฟันอื่นทำได้อย่างปลอดภัยระหว่างตั้งครรภ์ และชี้ว่าการเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหายากขึ้น
  • บทความของโรงพยาบาลสมิติเวชแนะนำว่าไตรมาสที่ 2 เป็นช่วงที่ทำฟันได้ปลอดภัยที่สุด และถ้าไม่จำเป็นจริงๆ ให้รอหลังคลอด
  • ทั้งสองแหล่งตรงกันที่ต้องแจ้งทันตแพทย์ว่าตั้งครรภ์ และการถ่ายเอกซเรย์ทำเท่าที่จำเป็น
  • ฟันที่ปวดจนกินนอนไม่ได้หรือมีหนอง ไม่ควรรอ ให้ไปพบทันตแพทย์ได้เลยและแจ้งอายุครรภ์
  • ADA ระบุข้อมูลเมื่อกรกฎาคม 2568 ส่วนบทความสมิติเวชเขียนเมื่อปี 2561 แนวคิดจึงต่างกันเล็กน้อย บทความนี้อธิบายทั้งสองมุม

ถอนฟันตอนท้องได้ค่ะ ถ้าจำเป็น สมาคมทันตแพทย์อเมริกัน (ADA) ระบุว่าการรักษาฟันทั้งแบบป้องกัน วินิจฉัย บูรณะ และผ่าตัด ปลอดภัยทุกช่วงอายุครรภ์ ส่วนบทความของโรงพยาบาลสมิติเวชแนะนำให้ทำในไตรมาสที่ 2 และให้รอหลังคลอดถ้าไม่จำเป็นจริงๆ สองแหล่งนี้ไม่ได้ขัดกัน มุมที่ต่างคือแหล่งหนึ่งเน้นว่าห้ามเลื่อนจนปัญหาลาม อีกแหล่งเน้นว่าถ้าเลื่อนได้ก็เลือกช่วงที่สบายที่สุด

ADA บอกอะไรเรื่องการรักษาฟันตอนท้อง

หน้า "Pregnancy" ของ ADA (ปรับปรุงล่าสุด 14 กรกฎาคม 2568 และอ้างถึงแถลงการณ์เรื่องบริการสุขภาพช่องปากระหว่างตั้งครรภ์ที่รับรองเมื่อ พ.ศ. 2567) สรุปไว้ดังนี้

  • การดูแลสุขภาพช่องปากทั้งงานปกติและงานฉุกเฉินปลอดภัย "at any point during pregnancy" หรือทุกช่วงของการตั้งครรภ์
  • ADA และสมาคมสูตินรีแพทย์สหรัฐฯ (ACOG) สนับสนุนการรักษาฟันระหว่างตั้งครรภ์ ทั้งป้องกัน วินิจฉัย บูรณะ และผ่าตัด
  • การถอนฟัน การรักษารากฟัน และการบูรณะฟันฉุกเฉิน ทำได้อย่างปลอดภัย
  • การเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนขึ้น
  • ภาพรังสีทางทันตกรรมถือว่าปลอดภัยทุกช่วงอายุครรภ์
  • ยาชาเฉพาะที่ เช่น ลิโดเคน บูพิวาเคน เมพิวาเคน ใช้ได้

หน้าเว็บระบุว่าเนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่มาตรฐานการรักษาหรือนโยบายของ ADA ผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น มีโรคประจำตัวหรือเคยมีภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ ควรให้ทั้งทันตแพทย์และสูตินรีแพทย์ประเมินด้วยกัน

บทความไทยบอกอะไร

บทความ "ฟันผุตอนท้อง!!!! ต้องทำไง" ของโรงพยาบาลสมิติเวช (เผยแพร่ 16 มีนาคม 2561 เขียนโดยสูตินรีแพทย์ ไม่ใช่ทันตแพทย์) ให้แนวคิดที่เข้มกว่า

  • ระยะที่ทำฟันได้ปลอดภัยคือไตรมาสที่ 2 หรือราวเดือนที่ 4 ถึง 6
  • ถ้าไม่จำเป็นจริงๆ ให้รอหลังคลอดค่อยทำฟัน
  • งานที่อาจเสียเลือดมาก เช่น ขูดหินปูนหรือถอนฟันบางกรณี ให้ทันตแพทย์ประเมินเป็นรายคน ถ้าเสี่ยงเลือดออกมาก ให้เลื่อนไปหลังคลอด
  • เอกซเรย์ทำเท่าที่จำเป็นและใส่เสื้อตะกั่วป้องกัน
  • ยาที่สั่งใช้ควรเป็นกลุ่มที่ปลอดภัยกับหญิงตั้งครรภ์
  • ต้องแจ้งทันตแพทย์ว่าตั้งครรภ์อยู่

เมื่อเทียบสองแหล่ง ข้อมูลของ ADA ใหม่กว่าและมาจากองค์กรวิชาชีพทันตแพทย์ ส่วนบทความไทยเขียนโดยสูตินรีแพทย์และเก่ากว่า แนวทางปฏิบัติที่คลินิกในไทยใช้จริงอาจต่างกัน จึงควรให้ทันตแพทย์ที่ตรวจเป็นผู้ตัดสินใจ

ทันตแพทย์ปรึกษาผู้ป่วยตั้งครรภ์ในห้องตรวจ

ตารางช่วยตัดสินใจ

ตารางนี้สรุปจากสองแหล่งข้างบน ไม่ใช่เกณฑ์จากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง

สถานการณ์ แนวทาง
ปวดฟันมาก บวม มีหนอง หรือกินนอนไม่ได้ ไปพบทันตแพทย์ได้ทันที ADA ระบุว่าการรักษาฉุกเฉินทำได้
ฟันคุดหรือฟันที่ไม่เร่งด่วน ถ้ารอได้ ไตรมาสที่ 2 เป็นช่วงที่สบายตามบทความสมิติเวช
ขูดหินปูนหรือตรวจฟันประจำ ทำได้ ADA ระบุว่าการขูดหินปูนและเกลารากฟันปลอดภัยถ้าเป็นโรคปริทันต์
งานเสริมความงาม เช่น ฟอกสีฟัน แหล่งอ้างอิงทั้งสองไม่ได้พูดถึง ให้ถามทันตแพทย์
ผู้ป่วยมีความเสี่ยงเลือดออกมาก ให้ทันตแพทย์และสูตินรีแพทย์ประเมินร่วมกัน อาจเลื่อนหลังคลอด

ก่อนไปนัด เตรียมอะไรบ้าง

  1. แจ้งตั้งแต่ตอนจองคิวว่าตั้งครรภ์อยู่กี่สัปดาห์ ทั้งสองแหล่งย้ำตรงกัน
  2. เอาสมุดฝากครรภ์ไปด้วย ถ้ามีโรคประจำตัว ยาที่ใช้ หรือเคยแพ้ยา ให้บอกทันตแพทย์
  3. ถามว่าจะถ่ายเอกซเรย์หรือไม่ และจำเป็นแค่ไหน
  4. ถามเรื่องยาชาที่จะใช้ และยาแก้ปวดหลังถอนฟัน ว่าเหมาะกับหญิงตั้งครรภ์หรือไม่ ชื่อยาและปริมาณให้เป็นไปตามที่ทันตแพทย์สั่งเท่านั้น
  5. ถ้านอนหงายนานๆ แล้วรู้สึกหน้ามืดหรือหายใจไม่สะดวก ให้บอกเพื่อขอปรับท่าหรือพักเป็นระยะ ท่านอนที่เหมาะระหว่างตั้งครรภ์ดูได้ที่ คนท้องนอนท่าไหนดี
แปรงสีฟันขนนุ่มและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์บนอ่างล้างหน้า

เรื่องแพ้ท้องกับสุขภาพฟัน

ADA ระบุว่าการอาเจียนทำให้เคลือบฟันสึกกร่อนได้ เพราะกรดในกระเพาะทำให้ผิวฟันอ่อนลง หน้าเว็บแนะนำไม่ให้แปรงฟันทันทีหลังอาเจียน ให้บ้วนปากด้วยน้ำ 1 ถ้วยผสมเบกกิ้งโซดา 1 ช้อนชา แล้วค่อยแปรง และแนะนำให้แปรงฟันวันละ 2 ครั้งด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ใช้ไหมขัดฟันวันละครั้ง ฮอร์โมนช่วงตั้งครรภ์ยังทำให้เหงือกตอบสนองต่อคราบพลัคแรงขึ้น จึงอักเสบง่ายขึ้น

ถ้าแพ้ท้องหนักจนต้องอาเจียนทุกวัน ลองอ่านวิธีบรรเทาที่ แก้คลื่นไส้ตอนท้อง และดูว่าอาการแบบไหนถือว่าหนักเกินไปที่ อาการแพ้ท้องช่วงแรก ส่วนการเตรียมตัวไปนัดฝากครรภ์ มีรายละเอียดที่ ฝากครรภ์คืออะไร

เมื่อไรไม่ควรรอ

ไปพบทันตแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการเหล่านี้ และแจ้งว่าตั้งครรภ์

  • ปวดฟันรุนแรงต่อเนื่อง ปวดจนกินหรือนอนไม่ได้
  • หน้าหรือกรามบวม มีไข้ หรือมีหนองที่เหงือก
  • เหงือกเลือดออกมากผิดปกติ

กรณีเหล่านี้ไม่ควรรอไตรมาสที่ 2 เพราะ ADA ระบุว่าการเลื่อนรักษาอาจทำให้ปัญหาซับซ้อนขึ้น บทความสมิติเวชก็ไม่ได้ห้ามรักษาเมื่อจำเป็น

สรุปให้เอาไปใช้ได้เลย

  • ถอนฟันตอนท้องได้เมื่อจำเป็น และ ADA ระบุว่าปลอดภัยทุกช่วงอายุครรภ์
  • ถ้ารอได้ ไตรมาสที่ 2 เป็นช่วงที่สบายและเป็นคำแนะนำของบทความสมิติเวช
  • แจ้งทันตแพทย์ทุกครั้งว่าตั้งครรภ์ และถามเรื่องเอกซเรย์ ยาชา และยาหลังถอนฟัน
  • ปวดมาก บวม หรือมีไข้ ไม่ควรรอ

คำถามที่พบบ่อย

ฉีดยาชาก่อนถอนฟันตอนท้องได้ไหม

ADA ระบุว่ายาชาเฉพาะที่ เช่น ลิโดเคน บูพิวาเคน และเมพิวาเคน ทั้งแบบมีและไม่มีอิพิเนฟรินใช้ได้ระหว่างตั้งครรภ์ ชนิดและปริมาณที่ใช้เป็นการตัดสินใจของทันตแพทย์ ให้แจ้งอายุครรภ์และโรคประจำตัวก่อนทุกครั้ง

ถ่ายเอกซเรย์ฟันตอนท้องอันตรายไหม

ADA ระบุว่าการถ่ายภาพรังสีทางทันตกรรมปลอดภัยทุกช่วงอายุครรภ์ และไม่แนะนำให้ใช้ผ้าคลุมป้องกันบริเวณท้องหรือคออีกต่อไป ส่วนบทความสมิติเวชระบุว่าทันตแพทย์ถ่ายเท่าที่จำเป็นและใส่เสื้อตะกั่ว สองแหล่งนี้วางแนวปฏิบัติต่างกันเล็กน้อย จึงควรถามทันตแพทย์ที่ดูแล

ถ้ากำลังแพ้ท้อง อาเจียนบ่อย ควรดูแลฟันอย่างไร

ADA แนะนำให้บ้วนปากด้วยน้ำ 1 ถ้วยผสมเบกกิ้งโซดา 1 ช้อนชา แล้วรอสักพักก่อนแปรง เพราะกรดในกระเพาะทำให้เคลือบฟันอ่อนลง

แหล่งอ้างอิง

  1. Pregnancy | American Dental Association (ADA)
  2. ฟันผุตอนท้อง!!!! ต้องทำไง | โรงพยาบาลสมิติเวช

อ่านเรื่องอื่นในหมวดแม่และเด็ก

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดแม่และเด็ก